HÀNG NGHÌN CHUYẾN BAY BỊ HỦY VÌ BÃO TUYẾT TẠI MỸ

Hàng chục nghìn người Mỹ bị hoãn, hủy chuyến sau kỳ nghỉ Lễ Tạ ơn, khi bão tuyết phủ trắng vùng Trung Tây và Ngũ Đại Hồ.

Tại sân bay O’Hare, Chicago, ông Don Herrian, 76 tuổi, đang chờ đợi chuyến bay trở về Oklahoma sau chuyến thăm gia đình ở Indianapolis dịp Lễ Tạ ơn. Chuyến bay đầu tiên của ông đã trễ ba tiếng, còn nối chuyến tại Chicago tiếp tục bị lùi thêm hai tiếng do ảnh hưởng của bão tuyết.

FlightAware ghi nhận 12.113 chuyến bay trễ và 1.424 chuyến hủy trên cả nước trong ngày 29-30/11 vì bão tuyết, giai đoạn cao điểm di chuyển sau Lễ Tạ ơn. Các sân bay Chicago, New York, Boston, Des Moines, Fort Lauderdale và Detroit bị ảnh hưởng nặng nhất từ đợt bão tuyết.

Sân bay Des Moines bang Iowa phải ngừng hoạt động trong thời gian ngắn sau khi một máy bay của Delta Connection trượt khỏi đường băng khi hạ cánh từ Detroit do băng giá. Toàn bộ 54 hành khách đều an toàn và được đưa về nhà ga bằng xe buýt. Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) đang điều tra sự cố.

Sân bay O’Hare ghi nhận tuyết phủ dày hơn 21 cm trong ngày 29/11, mức cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 11 hàng năm và vượt mức kỷ lục 20 cm từ năm 1951.

Tính đến tối 30/11, khoảng 300 chuyến bay bị hủy và 1.600 chuyến trễ tại sân bay này. Hàng loạt sân bay khác như Ronald Reagan Washington hay Minneapolis–Saint Paul phải triển khai các biện pháp khử băng máy bay.

Tại Michigan, tuyết rơi dày hơn 30 cm, buộc hàng trăm nhà thờ khuyến cáo giáo dân ở nhà. Bang Wisconsin ghi nhận hơn 6.000 hộ mất điện. Tại Detroit, hơn 400 chuyến bay bị trễ và hơn 45 chuyến bị hủy trong tối 30/11.

Đợt bão tuyết diện rộng tràn qua Colorado và vùng Trung Tây của Mỹ gây ra hàng loạt vụ tai nạn giao thông đường bộ. Tại bang Indiana, tuyết rơi dày gây khiến 45 xe đâm nhau liên hoàn trên cao tốc I-70. Tại Colorado, cảnh sát ghi nhận hai vụ tông xe liên hoàn với tổng cộng hơn 50 phương tiện chỉ trong vòng 15 phút, đều do đường trơn và tầm nhìn kém.

Ngành hàng không Mỹ cũng đang chao đảo khi FAA yêu cầu triệu hồi hàng nghìn máy bay Airbus A320 để cập nhật phần mềm. Điều này khiến hãng JetBlue phải hủy khoảng 170 chuyến, tương đương 7% lịch bay ngày 30/11, để cập nhật phần mềm cho các dòng A320 và A321. Spirit và Frontier xác nhận một số máy bay của họ cũng nằm trong diện yêu cầu và đã xử lý xong trong cuối tuần.

Trong khi vùng Ngũ Đại Hồ đang giảm tuyết rơi, cơ quan khí tượng Mỹ cảnh báo một cơn bão mới đang hình thành và có thể đổ tới 30 cm tuyết lên vùng đông bắc nước này trong ngày 2/12, tiếp tục kéo dài chuỗi ngày giao thông hỗn loạn sau kỳ nghỉ Tạ ơn.

Tại sân bay O’Hare, hành khách Will Barney, 25 tuổi, cho biết chuyến bay của anh đã bị hoãn ba lần. "Lễ Tạ ơn, rồi tuyết rơi, rồi tắc đường. May mà chính phủ không đóng cửa nữa", anh nói khi tìm chỗ ngồi tạm giữa hành lang nhà ga.

NGÀNH BÁN LẺ MỸ ĐỐI MẶT MÙA MUA SẮM ẢM ĐẠM

Sức mua suy yếu, tâm lý bi quan và áp lực lạm phát kéo dài đang khiến mùa mua sắm cuối năm tại Mỹ kém sôi động.

Nhiều “ông lớn” bán lẻ hụt hơi

Thị trường bán lẻ Mỹ đang trải qua giai đoạn khó khăn hiếm thấy trong nhiều năm, với loạt báo cáo từ các nhà bán lẻ lớn vẽ nên bức tranh ảm đạm về sức mua.

Cổ phiếu Target Corp. vừa có tuần giao dịch tồi tệ khi chuỗi bán lẻ này buộc phải giảm giá mạnh để thu hút khách. Báo cáo tài chính mới nhất cho biết, khách hàng của Target đang cắt giảm chi tiêu đối với các mặt hàng không thiết yếu như quần áo và đồ gia dụng - nhóm sản phẩm vốn mang lại biên lợi nhuận cao.

Tình hình cũng không khá hơn tại Home Depot Inc., chuỗi bán lẻ đồ gia dụng và vật liệu xây dựng lớn nhất nước Mỹ. Cổ phiếu giảm giá mạnh sau khi Ban lãnh đạo phải hạ dự báo kinh doanh.

Ngay cả Walmart Inc. - “ngôi sao sáng” của ngành bán lẻ với lợi nhuận lớn và triển vọng tích cực cũng đã phát đi tín hiệu cảnh báo. Ông Doug McMillon, Giám đốc điều hành Walmart cho biết, tăng trưởng của Công ty chủ yếu đến từ nhóm khách hàng thu nhập cao vốn thường mua sắm ở các cửa hàng cao cấp, nay chuyển sang Walmart để tìm mức giá phù hợp. Trong khi đó, các hộ gia đình thu nhập thấp đang chịu áp lực tài chính ngày càng lớn.

Người tiêu dùng mắc kẹt trong “cơn áp lực kép”

Theo dữ liệu từ Đại học Michigan, chỉ số niềm tin người tiêu dùng tháng 11 giảm xuống gần mức thấp kỷ lục, phản ánh sự thất vọng sâu sắc khi giá cả tiếp tục neo ở mức cao trong khi thu nhập thực tế suy giảm. Lạm phát dai dẳng buộc người Mỹ phải chi nhiều hơn cho nhu yếu phẩm hằng ngày, từ thực phẩm đến nhiên liệu, khiến họ không còn dư địa cho các khoản chi tiêu tùy ý.

Ông Timothy Chubb từ Girard thuộc Univest Wealth Division cảnh báo, khả năng chi trả đang trở thành vấn đề nghiêm trọng trong giai đoạn mua sắm cuối năm - thời điểm then chốt với tăng trưởng lợi nhuận của các nhà bán lẻ.

Thị trường lao động suy yếu càng khiến tình hình trầm trọng hơn. Người tiêu dùng lo ngại nguy cơ mất việc, dẫn đến thắt chặt chi tiêu và tạo nên vòng xoáy tiêu cực đối với nền kinh tế. Điều này đặc biệt đáng lo khi chi tiêu tiêu dùng chiếm khoảng 70% GDP Mỹ.

Bloomberg Intelligence nhận định, áp lực giá cả sẽ tiếp tục là rào cản lớn đối với cả ngành hàng thiết yếu và ngành hàng tùy chọn trong thời gian tới.

Hy vọng mong manh vào mùa lễ cuối năm

Dữ liệu từ Morgan Stanley cho thấy, chỉ 30% người tiêu dùng Mỹ dự định chi tiêu nhiều hơn trong mùa lễ năm nay, trong khi 23% sẽ cắt giảm và 38% giữ nguyên mức chi như năm ngoái. Điều này kéo mức tăng trưởng chi tiêu ròng xuống khoảng 6% - giảm mạnh so với mức 14% của năm 2023.

Cùng lúc, các nhà bán lẻ phải đối mặt với tồn kho dư thừa và buộc phải giảm giá sâu để hút khách, gây sức ép trực tiếp lên biên lợi nhuận. Chỉ số S&P Retail Select Industry Index, bao gồm các tên tuổi như Macy’s, Costco và Dollar Tree gần như đi ngang từ đầu năm, trong khi nhiều cổ phiếu bán lẻ giảm mạnh, như Target mất 35%, Bath & Body Works giảm 62% và Carmax sụt 57%.

Điểm đáng chú ý là các chuỗi bán lẻ giá rẻ như Dollar Tree, Dollar General và các nền tảng thương mại điện tử chuyên hàng cũ như eBay, ThredUp lại tăng trưởng mạnh, phản ánh xu hướng “săn hàng giá tốt” đang lên ngôi. TJX và Ross Stores, hai chuỗi bán lẻ chuyên hàng giảm giá đều báo cáo doanh số vượt kỳ vọng và nâng dự báo kinh doanh, nhờ dòng khách tìm kiếm giá trị tối ưu.

Bà Mary Ann Bartels từ Sanctuary Wealth nhận định, các chương trình khuyến mãi và giảm giá sẽ đóng vai trò chủ chốt trong kích cầu mùa lễ. Tuy nhiên, với S&P 500 giảm 3,5% trong tháng 11 và có thể là tháng 11 tệ nhất kể từ năm 2008, thị trường chứng khoán đang phản ánh những lo ngại sâu sắc về triển vọng kinh tế.

Dù Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ dự báo chi tiêu mùa lễ sẽ vượt mốc 1.000 tỷ USD và lập kỷ lục mới, con số này có thể che mờ thực tế rằng phần lớn tăng trưởng đến từ lạm phát thay vì lượng hàng hóa bán ra tăng.

Khi tuần lễ Tạ ơn - thời điểm mở màn cho mùa mua sắm cuối năm đang đến gần, các nhà bán lẻ Mỹ đặt kỳ vọng vào một “phép màu mùa lễ” để cứu vãn năm 2024 đầy khó khăn và chuẩn bị cho năm 2025 được dự báo còn nhiều thử thách hơn.

LỄ TẠ ƠN & DẤU ẤN VĂN HÓA

Mỗi cuối tháng 11, nước Mỹ bước vào mùa lễ hội đặc biệt khi các gia đình sum vầy quanh bàn ăn với món gà tây, rộn ràng lễ diễu hành trên các tuyến phố và những trận bóng bầu dục truyền thống được truyền hình trực tiếp. Đó là Lễ Tạ ơn (Thanksgiving) – một trong những ngày lễ quan trọng và lâu đời nhất tại quốc gia này.

Đằng sau bầu không khí rộn ràng ấy là câu chuyện lịch sử kéo dài hơn bốn thế kỷ với hành trình lan tỏa của văn hóa Mỹ ra toàn cầu…

Tìm về lịch sử

Theo trang History, nguồn gốc của Lễ Tạ ơn là từ năm 1620, khi con tàu Mayflower vượt Đại Tây Dương đưa 102 người Thanh giáo (Pilgrims) đến vùng New England, nay là bang Massachusetts. Họ mang theo khát vọng về một đời sống tôn giáo tự do, nhưng mùa Đông đầu tiên quá khắc nghiệt khiến hơn một nửa số người không qua khỏi.

Chỉ đến khi người Wampanoag bản địa giúp họ làm quen với khí hậu và hướng dẫn kỹ thuật canh tác, nhóm di dân mới thu hoạch được vụ mùa đầu tiên vào năm 1621. Để kỷ niệm sự sống sót và tỏ lòng biết ơn, họ tổ chức bữa ăn kéo dài ba ngày tại thuộc địa Plymouth, về sau được xem là “Lễ Tạ ơn đầu tiên”.

Dẫu sự hợp tác ấy nhanh chóng tan vỡ bởi những xung đột thuộc địa trong các thập niên sau, câu chuyện mùa Thu năm 1621 vẫn được người Mỹ lựa chọn như biểu tượng đẹp của tinh thần quốc gia, về lòng biết ơn và khát vọng kiến tạo một cộng đồng mới.

Trong hai thế kỷ tiếp theo, Lễ Tạ ơn được tổ chức rải rác tùy bang và tùy truyền thống địa phương, chủ yếu ở miền Bắc. Mỗi nơi chọn một ngày khác nhau, không có sự thống nhất.

Bước ngoặt lớn đến từ một phụ nữ là Sarah Josepha Hale, nhà văn và biên tập viên nổi tiếng thế kỷ XIX. Bà dành gần 20 năm viết thư cho Tổng thống Mỹ và các Thống đốc bang nhằm kêu gọi chọn một ngày chung để bày tỏ lòng biết ơn và củng cố sự đoàn kết quốc gia.

Nỗ lực ấy thành công vào năm 1863, khi Tổng thống Abraham Lincoln – trong bối cảnh Nội chiến Mỹ đang đến giai đoạn khốc liệt – quyết định chọn ngày thứ Năm cuối cùng của tháng 11 làm “Ngày Lễ Tạ ơn quốc gia”. Theo ông, đây là dịp để người Mỹ nhìn lại những gì còn gìn giữ được và nuôi hy vọng hàn gắn sau chiến tranh.

Năm 1941, Quốc hội Mỹ chính thức ấn định ngày thứ Năm của tuần thứ tư trong tháng 11 là ngày nghỉ lễ liên bang, đưa Thanksgiving trở thành một phần trong đời sống Mỹ. Cùng với quá trình trở thành ngày lễ quốc gia, Lễ Tạ ơn đã phát triển thành một hệ biểu tượng văn hóa đặc biệt.

Gà tây, món ăn dù không chắc chắn có mặt trong bữa tiệc năm 1621 dần trở thành biểu tượng ẩm thực gắn với ngày lễ này vì sự phù hợp với những bữa ăn gia đình đông người. Hiện nay, người Mỹ tiêu thụ hàng chục triệu con gà tây mỗi dịp Lễ Tạ ơn.

Lễ diễu hành Macy’s ở New York, bắt đầu từ năm 1924 và được truyền hình toàn quốc từ năm 1948, biến Thanksgiving thành sự kiện trình diễn quy mô lớn, nơi công nghiệp giải trí hòa trộn những nhân vật hoạt hình, nghệ sĩ, ban nhạc và những quả bóng bay khổng lồ thành biểu tượng của văn hóa Mỹ.

Những trận bóng bầu dục truyền thống từ năm 1934 và hiện tượng Black Friday, ngày mua sắm sau Lễ Tạ ơn, cũng góp phần tạo nên hệ sinh thái văn hóa - kinh tế đặc sắc, phản ánh rõ nét phong cách sống Mỹ: Gia đình, giải trí và tiêu dùng hòa vào nhau trong một chuỗi hoạt động kéo dài cuối tháng 11.

Những tranh cãi không hiếm có

Trang History cũng dẫn một số ý kiến của các học giả cho rằng, chưa thể kết luận chắc chắn về việc liệu bữa tiệc tại Plymouth có thực sự là “Lễ Tạ ơn đầu tiên” ở Mỹ hay không. Thực tế, các nhà sử học đã ghi chép lại những nghi lễ tạ ơn khác của những người định cư châu Âu ở Bắc Mỹ có từ trước lễ kỷ niệm của những người hành hương.

Chẳng hạn vào năm 1565, nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Pedro Menéndez de Avilé đã mời các thành viên của bộ tộc Timucua địa phương đến dự một bữa tối ở St. Augustine, Florida, sau khi tổ chức thánh lễ tạ ơn Chúa vì đoàn thủy thủ của ông đã đến nơi an toàn. Vào ngày 4/12/1619, khi 38 người định cư

Anh đến một địa điểm được gọi là Berkeley Hundred bên bờ sông James của Virginia, họ đã đọc một tuyên bố chỉ định ngày này là “ngày tạ ơn Chúa toàn năng”.

Một số người Mỹ bản địa và nhiều người khác phản đối cách truyền tải câu chuyện Lễ Tạ ơn đến công chúng Mỹ, đặc biệt là học sinh. Theo quan điểm của họ, câu chuyện truyền thống này vẽ nên một bức tranh lạc quan giả tạo về mối quan hệ giữa những người hành hương và người Wampanoag, che giấu lịch sử xung đột đẫm máu kéo dài giữa người Mỹ bản địa và người định cư châu Âu, dẫn đến cái chết của hàng chục nghìn người.

Cũng theo History, mặc dù khái niệm Lễ Tạ ơn của người Mỹ được phát triển ở các thuộc địa của Anh, nhưng nguồn gốc của nó có thể bắt nguồn từ cả người Mỹ bản địa lẫn bên kia Đại Tây Dương.

Cả những người theo chủ nghĩa ly khai đến trên tàu Mayflower và những người Thanh giáo đến sau đó đều mang theo truyền thống lễ hội thần thánh - những ngày ăn chay trong những thời điểm khó khăn hoặc quan trọng và những ngày tiệc tùng, ăn mừng để tạ ơn Chúa trong thời kỳ sung túc.

Hơn nữa, là một lễ hội thường niên mừng mùa gặt và sự bội thu, Lễ Tạ ơn thuộc về một loại lễ hội trải dài qua nhiều nền văn hóa, châu lục và thiên niên kỷ. Thời cổ đại, người Ai Cập, Hy Lạp và La Mã thường tổ chức tiệc tùng và tỏ lòng tôn kính các vị thần của họ sau vụ thu hoạch mùa Thu. Lễ Tạ ơn cũng có nét tương đồng với lễ hội thu hoạch Sukkot của người Do Thái cổ đại.

Dòng chảy văn hóa mạnh mẽ

Không chỉ là ngày lễ nội địa, Thanksgiving còn lan tỏa ra thế giới nhờ dòng chảy mạnh mẽ của văn hóa Mỹ. Một trong những “đại sứ” không chính thức của ngày lễ này chính là Hollywood với những bộ phim kinh điển như Planes, Trains and Automobiles hay các tập phim chủ đề Lễ Tạ ơn trong loạt phim Friends, How I Met Your Mother, The Simpsons...

Người nước ngoài, dù chưa từng ngồi trong bữa ăn Lễ Tạ ơn vẫn có thể hiểu tinh thần của ngày lễ thông qua các sản phẩm giải trí Mỹ.

Bên cạnh đó, cộng đồng người Mỹ ở nước ngoài tiếp tục mang theo truyền thống này, tổ chức các bữa tiệc Lễ Tạ ơn trong nhiều quốc gia. Các trường quốc tế, trung tâm giáo dục hay câu lạc bộ giao lưu văn hóa tái hiện ngày lễ dưới hình thức nhỏ, góp phần đưa Thanksgiving trở thành dịp gặp gỡ của nhiều nền văn hóa khác nhau.

Tại Việt Nam, Lễ Tạ ơn tuy không phải ngày lễ chính thức nhưng dần trở nên quen thuộc hơn trong hai thập niên gần đây trước sự hiện diện của cộng đồng người Mỹ, du học sinh trở về từ Mỹ hay các gia đình có con học trường quốc tế.

Nhiều khách sạn, nhà hàng tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tổ chức tiệc Thanksgiving Dinner phục vụ cộng đồng người nước ngoài và những người yêu văn hóa phương Tây. Những bữa tiệc như vậy không chỉ là nơi giao lưu về văn hóa, ẩm thực mà còn gửi gắm thông điệp giá trị về lòng biết ơn.

Đặc biệt, sự trỗi dậy của Black Friday, ngày mua sắm sau Lễ Tạ ơn tại Việt Nam cho thấy sức lan tỏa của văn hóa Mỹ trong lĩnh vực kinh tế – tiêu dùng. Từ trung tâm thương mại đến sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp Việt Nam xem Black Friday như dịp mua sắm quan trọng nhất năm, thậm chí tác động đến thói quen tiêu dùng của người dân.

Điều thú vị là dù Việt Nam không có Lễ Tạ ơn, nhưng Black Friday vẫn phát triển mạnh mẽ, thậm chí mạnh hơn nhiều quốc gia châu Á khác, tạo thành một nét văn hóa tiêu dùng theo mùa trong xã hội đô thị.

Ở góc nhìn tích cực, Black Friday cũng tạo ra cơ hội thúc đẩy kinh doanh, tăng tính cạnh tranh và giúp doanh nghiệp xả hàng tồn kho trước mùa Tết. Với các thương hiệu quốc tế, đây là dịp để tiếp cận nhóm khách hàng trẻ – tầng lớp đang định hình văn hóa tiêu dùng của đô thị Việt Nam.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, có thể nói Lễ Tạ ơn đã trở thành ví dụ cho khả năng xuất khẩu văn hóa của nước Mỹ ra thế giới.

MỸ DẰN MẶT CHÂU ÂU VÌ KẾ HOẠCH HÒA BÌNH?

Sự vắng mặt bất thường của Ngoại trưởng Mỹ Rubio tại hội nghị các bộ trưởng ngoại giao NATO là sự cảnh cáo của Mỹ về kế hoạch hòa bình Ukraine.

Giới truyền thông Mỹ mới đây đã đăng tải thông báo về việc Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Marco Rubio sẽ không tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO vào đầu tháng 12 tới, trong sự “không hài lòng” của giới lãnh đạo Liên minh châu Âu với đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương.

Theo bình luận, một “mặt tối” đã xuất hiện giữa Washington và các đối tác châu Âu về Sáng kiến hòa bình Ukraine của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump.

Theo bài báo của Reuters, một cuộc họp của các bộ trưởng ngoại giao NATO sẽ diễn ra tại Brussels vào ngày 3 tháng 12, nhưng theo các phương tiện truyền thông phương Tây, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio dự định sẽ không tham dự hội nghị thượng đỉnh chưa hoàn tất này và cử người phó của ông là Christopher Landau, bay đến tham dự sự kiện.

Hai cuộc họp như vậy của các bộ trưởng ngoại giao NATO được tổ chức hàng năm, nhưng sự vắng mặt của Ngoại trưởng Hoa Kỳ, nhân vật quan trọng nhất của liên minh, là điều cực kỳ hiếm thấy.

Reuters trích dẫn các nguồn tin của mình, gọi sự vắng mặt của Ngoại trưởng Hoa Kỳ tại cuộc họp sắp tới là “rất bất thường” và có mục đích rõ ràng là nhắm vào việc châu Âu đang không đồng ý với bản kế hoạch hòa bình 28 điểm (và sau đó rút gọn xuống còn 19 điểm) của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ấn phẩm lưu ý rằng, điều này "sẽ càng làm dấy lên những nghi ngờ về cam kết của Washington đối với an ninh châu Âu" và làm dấy lên những nghi ngờ về việc Mỹ định rút chân ra khỏi “vũng lầy Ukraine”.

Hiện vẫn chưa rõ lý do tại sao Rubio dự định bỏ lỡ cuộc họp NATO ngày 3 tháng 12, hoặc liệu kế hoạch của ông có thể thay đổi hay không, nhưng việc tuyên bố công khai như vậy là điều rất đáng chú ý trong bối cảnh Washington và Brussels đang bất đồng quan điểm về vấn đề Nga - Ukraine.

Điều đặc biệt khả năng vắng mặt của ông diễn ra trong bối cảnh các quan chức Mỹ và Ukraine đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách về kế hoạch chấm dứt xung đột Ukraine của Tổng thống Donald Trump, còn một số nhà ngoại giao châu Âu đang phàn nàn rằng họ bị loại khỏi tiến trình này.

Reuters tiết lộ rằng, một số quan chức Brussels đã bày tỏ sự không hài lòng của châu Âu về việc họ bị đồng minh gạt bỏ khỏi tiến trình giải quyết một sự vụ lớn của chính Lục địa già.

Nguồn: Vnexpress; Tin Nhanh Chứng Khoán; Báo Quốc Tế; Soha