Bộ Tài chính: Cao tốc Thăng Long, đường sắt Nhổn-ga Hà Nội giải ngân 0 đồng

(Ảnh minh họa).

Bộ Tài chính liệt kê danh mục các dự án đầu tư công đến hết ngày 30/6/2023 chưa giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương.

Bộ Tài chính vừa gửi các bộ ngành, địa phương văn bản liệt kê chi tiết các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương đến hết 30/6/2023 chưa giải ngân.

Cụ thể, tỉnh Hà Giang có 2 dự án vốn trong nước và 4 dự án vay vốn ODA giải ngân 0 đồng. Đó là các dự án: Xây dựng chính quyền điện tử, đô thị thông minh tỉnh Hà Giang; Đường nội thị, thị trấn Vị Xuyên (GĐ 1, đoạn phía sau UBND huyện Vị Xuyên), huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang; dự án Thoát nước và xử lý nước thải thành phố Hà Giang; Phát triển đa mục tiêu cho đồng bào dân tộc thiểu số các xã nghèo thuộc huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang; Chương trình phát triển các đô thị loại II (các đô thị xanh) - Tiểu dự án tại Hà Giang; Dự án Đầu tư xây dựng và phát triển hệ thống cung ứng dịch vụ ly tế tuyến cơ sở .

Một số tỉnh có nhiều dự án chưa giải ngân được là Sơn La 20 dự án, Điện Biên 17 dự án; Hòa Bình 12 dự án; Ninh Bình 9 dự án; Tuyên Quang có 8 dự án; Cao Bằng có 5 dự án; Lạng Sơn 9 dự án; Lào Cai 7 dự án...

Hà Nội cũng có 3 dự án chưa giải ngân được là Xây dựng tuyến đường cao tốc Đại lộ Thăng Long, đoạn nối từ Quốc lộ 21 đến cao tốc Hà Nội - Hòa Bình; Dự án thành phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (bao gồm hệ thống đường cao tốc, đường song hành (đường đô thị), hạ tầng kỹ thuật và hành lang dự trữ đường sắt quốc gia) thuộc địa phận Hà Nội; Dự án Xây dựng tuyến đường sắt đô thị thí điểm TP. Hà Nội, đoạn Nhổn - Ga Hà Nội.

Bộ Tài chính đề nghị các Bộ, ngành, địa phương quan tâm chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc để triển khai nhanh, hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm về giải ngân vốn đầu tư công, chủ động thực hiện điều chỉnh kế hoạch vốn kịp thời từ các dự án chậm giải ngân sang dự án có nhu cầu bổ sung vốn và có khả năng giải ngân đảm bảo đúng quy định và theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tại các Nghị quyết và Chỉ thị thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Nhiều dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 nguy cơ 'lụt' tiến độ

Nhiều dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025 (giai đoạn 2) đang bị chậm tiến độ, nếu không sớm được giải quyết nút thắt về giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu.

Theo báo cáo của Cục Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ GTVT), có 8/12 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 đang chậm tiến độ so với kế hoạch.

Cụ thể, đoạn Bãi Vọt - Hàm Nghi chậm 3,34%, Hàm Nghi - Vũng Áng chậm 5,83%, Quảng Ngãi - Hoài Nhơn chậm 1,28%, Hoài Nhơn - Quy Nhơn chậm 3,72%, Quy Nhơn - Chí Thạnh chậm 0,16%, Chí Thạnh - Vân Phong chậm 13,59%, Cần Thơ - Hậu Giang chậm 9,33% và Hậu Giang - Cà Mau chậm 8,96%.

Tính đến ngày 20.9, diện tích mặt bằng dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 đã bàn giao đạt 666,8 km trên tổng số 721,2 km đạt 92,5%.

Ngoài 3 khu tái định cư đã có sẵn (Bạc Liêu, Cần Thơ, Cà Mau mỗi tỉnh có 1 khu tái định cư cho dự án Cần Thơ - Hậu Giang và Hậu Giang - Cà Mau), các địa phương đang triển khai thi công 91/147 khu tái định cư để bố trí tái định cư cho khoảng 5.565 hộ. Đến nay, địa phương mới hoàn thành 56/147 khu.

Về công tác thi công, toàn bộ các gói thầu của 12 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 đã huy động 5.583 máy móc thiết bị các loại, 12.871 nhân sự thi công, 349 nhân sự tư vấn giám sát và tổ chức 561 mũi thi công.

Dự án mới hoàn thành và đang thi công khoảng 410 km trên 638 km đường công vụ, đạt 64,3%. Trong đó, có 2 đoạn có khối lượng hoàn thành thấp hơn 50% (Hoài Nhơn - Quy Nhơn và Cần Thơ - Hậu Giang).

Đáng chú ý, sản lượng thực hiện của các dự án khoảng 10.177 trên 95.937 tỉ đồng, đạt 10,6% hợp đồng, chậm 2,05% so với kế hoạch. Trong đó, 4/12 dự án thành phần đáp ứng kế hoạch gồm Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ, Vân Phong - Nha Trang.

Về nguyên nhân, khó khăn, vướng mắc về giải phóng mặt bằng ảnh hưởng tới quá trình thi công khi các địa phương chưa thực hiện chuyển đổi rừng với các diện tích tăng thêm, hoặc sai khác vị trí. Công tác triển khai xây dựng các khu tái định cư chậm so với tiến độ đề ra; chưa di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật phức tạp (nhất là hệ thống điện cao thế).

Về nguồn vật liệu, các nhà thầu gặp khó khăn trong việc thỏa thuận với một số các chủ sở hữu đất khu vực mỏ về chi phí chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất...

Ngoài ra, công suất các mỏ cát đang khai thác trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh (đoạn Bãi Vọt - Hàm Nghi) chưa đáp ứng đủ cho nhu cầu xử lý nền đất yếu. Các nhà thầu phải chủ động làm việc với các cơ quan của địa phương để hoàn thiện thủ tục khai thác các mỏ cấp mới, đáp ứng tiến độ.

Trong khi đó, một số dự án thành phần thừa khối lượng đất đào nền đường, phải vận chuyển đổ đi, trong khi một số dự án khác không đủ vật liệu đất đắp khi điều phối từ nền đào, nên phải khai thác đất tại các mỏ về để đắp.

Để gỡ khó tiến độ, Bộ GTVT đã đề nghị UBND các tỉnh đẩy nhanh tiến độ công tác giải phóng mặt bằng; yêu cầu các ban quản lý dự án, nhà thầu tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương để kịp thời giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư...

Bộ GTVT cũng giao các ban quản lý dự án, nhà thầu phối hợp với các địa phương sớm hoàn thiện các thủ tục xác nhận bản đăng ký khối lượng khai thác 3 mỏ cát, 18 mỏ đất đã trình nhưng chưa được xác nhận trong nửa đầu tháng 10.2023.

Thỏa thuận với chủ sở hữu mỏ để có thể khai thác 6 mỏ cát, 21 mỏ đất đã được xác nhận bản đăng ký khối lượng để sớm có thể khai thác các mỏ. Đồng thời, khảo sát, đưa thêm các mỏ mở mới vào hồ sơ khảo sát vật liệu xây dựng phục vụ dự án (nếu có nhu cầu) và hoàn thành thủ tục với các mỏ còn lại chậm nhất trong tháng 10.2023.

Nhiều khu đô thị ở Quảng Nam "bất động"

(Ảnh minh họa).

Đi khắp khu đô thị Điện Nam Điện Ngọc, tỉnh Quảng Nam những ngày này, đều không ghi nhận bất kỳ dự án nào tại đây được triển khai.

Kể cả một số khu đô thị chỉ còn một vài hạng mục là hoàn thành dự án nhưng đều bất động. Nguyên nhân lớn nhất là do số tiền sử dụng đất mà chủ các dự án phải nộp quá cao so với giá thực tế.

Đại diện chủ đầu tư một dự án cho biết cách đây 6 năm, khi doanh nghiệp triển khai dự án thì số tiền dự kiến để nộp quyền sử dụng đất cho nhà nước khoảng 2,5 triệu đồng/m2. Thế nhưng, đến nay khi dự án triển khai hoàn thành, giá đất nhà nước áp dụng từ 6 đến hơn 10 triệu đồng/m2. Vì vậy, doanh nghiệp không thể triển khai trong bối cảnh thị trường bất động sản đang giảm sâu.

Tại một số dự án đã tiến hành huy động vốn, giá đất mà chủ đầu tư phải nộp cho nhà nước còn cao hơn nhiều so với giá họ huy động khách hàng. Vì thế, chưa tính các chi phí hạ tầng, riêng nghĩa vụ thuế đất với nhà nước thì tiền huy động cũng không đủ.

Vừa qua, các chủ đầu tư dự án khu đô thị đã có đơn kiến nghị gửi UBND tỉnh Quảng Nam xin tạm dừng ban hành quyết định phê duyệt phương án giá đất và xin tạm dừng ban hành thông báo nộp tiền sử dụng đất ở một số dự án đã được hội đồng thẩm định giá đất của UBND tỉnh thông qua. Kiến nghị cũng cho rằng giá đất được tính quá cao so với dự toán đầu tư các dự án. Ngoài ra, cơ sở thẩm định giá dựa trên giá giao dịch cao nhất trên thị trường để áp dụng so sánh giá cho dự án là chưa phù hợp.

Theo lãnh đạo tỉnh Quảng Nam, các dự án đô thị đã triển khai cách đây nhiều năm nhưng chưa đầy đủ thủ tục pháp lý nên chưa tính giá đất. Đến nay, khi các dự án hoàn thành thủ tục theo quy định thì nhà nước mới thành lập hội đồng thẩm định giá đất tại thời điểm hiện tại dựa trên giá thị trường hiện nay nên giá đất cao hơn lúc triển khai dự án.

Tuy nhiên, để đồng hành với các chủ dầu tư, hiện nay UBND tỉnh Quảng Nam thành lập tổ công tác đặc biệt do Chủ tịch UBND tỉnh Lê Trí Thanh làm tổ trưởng, nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án.

Ông Nguyễn Đức Lập, Viện trưởng Viện nghiên cứu và Đào tạo bất động sản Đà Nẵng, cho rằng: "Với giá đất nhà nước áp quá cao như hiện nay, điều dễ thấy nhất là các chủ đầu tư sẽ gặp khó khăn để hoàn thành dự án. Trong bối cảnh bất động sản đóng băng, giá giảm sâu và nhiều thủ tục pháp lý còn vướng mắc, cần có sự hài hòa lợi ích giữa chính quyền và nhà đầu tư trong công tác thẩm định giá đất. Làm sao bảo đảm nhà nước không thất thu nhưng doanh nghiệp không thiệt hại, để các dự án có thể hoàn thành đúng tiến độ".

Gỡ nút thắt cho các gói thầu thuê địa điểm

Trong thời gian khá dài, các gói thầu thuê địa điểm, đặc biệt là thuê địa điểm làm cơ sở đào tạo của nhiều trường học gặp nhiều khó khăn khi triển khai lựa chọn nhà thầu. Nhiều gói thầu phải gia hạn, hủy thầu do không có nhà thầu dự hoặc thương thảo không thành công với nhà thầu. Khó khăn này sẽ được tháo gỡ từ thời điểm 1/1/2024 khi Luật Đấu thầu 2023 có hiệu lực.

Trầy trật lựa chọn nhà thầu

Những ngày qua, hơn 4.000 sinh viên cùng nhiều cán bộ, giảng viên Trường Đại học Mở TP.HCM lo lắng trước việc Trường di chuyển trụ sở khỏi địa chỉ tại quận Gò Vấp (TP.HCM). Việc di dời này được Trường Đại học Mở TP.HCM cho biết do chủ sở hữu khu đất đóng trụ sở của Trường muốn kết thúc sớm hợp đồng cho thuê, trong khi trụ sở của Trường tại TP. Biên Hòa (Đồng Nai) chưa đủ điều kiện tổ chức dạy và học.

Thực tế, Trường Đại học Mở TP.HCM đã dành hơn 3 năm qua (từ tháng 3/2020) liên tục thông báo mời thầu Gói thầu Thuê địa điểm làm cơ sở đào tạo - Trường Đại học Mở TP.HCM nhưng không chọn được nhà thầu. Dù Trường xây dựng linh hoạt thời gian thực hiện hợp đồng, nhưng lần thì không có nhà thầu dự thầu, lần thì phải hủy thầu do thương thảo không thành công.

Gần đây nhất, ngày 22/9/2023, Trường công bố hủy thầu gói thầu này vì nhà thầu duy nhất tham dự - Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Sài Gòn - không đáp ứng năng lực, kinh nghiệm. Theo đó, tại thời điểm đối chiếu tài liệu, Nhà thầu không cung cấp được tài liệu, chứng từ chứng minh việc thực hiện nghĩa vụ thuế của năm tài chính gần nhất; không cung cấp được bản chính hợp đồng, biên bản nghiệm thu, thanh lý, thông tin về hóa đơn theo quy định của pháp luật để đối chiếu với thông tin kê khai. Gói thầu có giá trị hơn 45,191 tỷ đồng với thời gian thực hiện 24 tháng tiếp tục đi vào ngõ cụt.

Tương tự, tháng 6/2021, Trường Đại học Tài chính - Marketing (TP.HCM) hủy thầu Gói thầu Thuê địa điểm làm cơ sở đào tạo. Theo Bên mời thầu (BMT), dù mời thầu rộng rãi, nhưng đến thời điểm đóng thầu, không có nhà thầu nào tham dự.

Nhà thầu khó đáp ứng

Theo tìm hiểu, nhiều gói thầu thuê địa điểm khó lựa chọn nhà thầu vì các đơn vị dự thầu khó đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn mà hồ sơ mời thầu (HSMT) đưa ra. Cụ thể, tại Viện Y học Biển Việt Nam, Gói thầu Cung cấp dịch vụ thuê phương tiện vận chuyển và thuê địa điểm tổ chức tập huấn phải hủy thầu vào tháng 5/2023 do tất cả hồ sơ dự thầu không đáp ứng được các yêu cầu của HSMT.

Tháng 5/2023, UBND phường Chương Dương (quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội) hủy Gói thầu số 01 Thuê địa điểm làm trụ sở tạm của Đảng ủy - UBND và trụ sở Dân quân thường trực phường Chương Dương với lý do tương tự…

Một số BMT lý giải, nhiều gói thầu thuê địa điểm không thể chọn được nhà thầu khi áp dụng mẫu HSMT gói thầu dịch vụ phi tư vấn. Thứ nhất, với quy mô lớn, thời gian thuê kéo dài, gói thầu có giá trị cao dẫn tới tiêu chuẩn đánh giá cao. Trong khi đó, các đơn vị đủ diện tích mặt bằng, bố trí đủ thời gian cho thuê lại thuần túy là đơn vị sự nghiệp công lập vốn không đủ năng lực, kinh nghiệm để dự thầu, trúng thầu. Thứ hai, việc liên tục phải kéo dài quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu càng khiến công tác xây dựng kế hoạch tổ chức dạy và học, hoạt động thường xuyên, liên tục của đơn vị bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Điều này dẫn tới quá trình thương thảo hợp đồng bất lợi cho nhà thầu vì đơn vị cần thuê bị áp lực quá lớn về thời gian.

Khó khăn từ thực tế sẽ được giải quyết triệt để khi Luật Đấu thầu 2023 có hiệu lực thi hành (ngày 1/1/2024). Theo Khoản 7 Điều 3 Luật Đấu thầu 2023, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp được tự quyết định việc lựa chọn nhà thầu trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình trong các trường hợp như: việc thuê, mua, thuê mua nhà, trụ sở, tài sản gắn liền với đất; lựa chọn nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn để bảo đảm tính liên tục cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và mua sắm nhằm duy trì hoạt động thường xuyên sử dụng nguồn vốn sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; lựa chọn nhà thầu để thực hiện các gói thầu thuộc dự án đầu tư kinh doanh quy định tại Khoản 3 Điều 2 của Luật này.

Chuyên gia đấu thầu Phạm Minh Yến chia sẻ, hoạt động thuê trụ sở để duy trì hoạt động như các trường hợp nêu trên sẽ được giao toàn quyền chủ động cho các BMT, không bắt buộc phải đấu thầu. Đây là một điểm rất đáng ghi nhận của Luật Đấu thầu 2023.

Nguồn: Vietnamnet; Thanh Niên; CafeF; Báo Đấu Thầu