LÃNG PHÍ KHI CHẬM GIẢI NGÂN VỐN CÔNG

Gần 678 nghìn tỷ đồng vốn ngân sách Nhà nước được Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương và yêu cầu giải ngân phải đạt ít nhất 95% kế hoạch. Tuy nhiên, đã qua 10 tháng của năm nhưng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công cả nước mới đạt khoảng 52,29% kế hoạch, thấp hơn nhiều so với yêu cầu đề ra.

Năm 2024, Chính phủ tiếp tục coi giải ngân đầu tư công là động lực quan trọng để tăng tốc phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội. Gần 678 nghìn tỷ đồng vốn ngân sách Nhà nước được Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương và yêu cầu giải ngân phải đạt ít nhất 95% kế hoạch. Tuy nhiên, đã qua 10 tháng của năm nhưng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công cả nước mới đạt khoảng 52,29% kế hoạch, thấp hơn nhiều so với yêu cầu đề ra.

Giải ngân vốn đầu tư công có ý nghĩa quan trọng về nhiều mặt, góp phần tháo gỡ các nút thắt về hạ tầng giao thông, đô thị, nâng cao chất lượng giáo dục, văn hóa, y tế, xã hội; bảo đảm an ninh quốc phòng; tạo động lực mới, không gian phát triển mới, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh…

Theo tính toán của Tổng cục Thống kê, cứ giải ngân một đồng vốn đầu tư công sẽ kéo theo 1,62 đồng vốn đầu tư ngoài nhà nước vào nền kinh tế. Đồng thời giải ngân vốn đầu tư công tăng 10% so với năm trước sẽ thúc đẩy GDP tăng thêm 0,6 điểm phần trăm. Đó là chưa kể, nếu hiệu suất sử dụng vốn đầu tư tăng “một” điểm phần trăm sẽ thúc đẩy GDP tăng thêm khoảng 0,12 điểm phần trăm.

Đó là lý do vì sao Chính phủ tiếp tục coi giải ngân đầu tư công là động lực quan trọng để tăng tốc phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm 2024 ước đạt 6,8-7%.

Để hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công đạt ít nhất 95% kế hoạch, ngay từ đầu năm Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP nhấn mạnh việc triển khai thực hiện kế hoạch đầu tư công “là một trong các nhiệm vụ chính trị trọng tâm, quan trọng cần quan tâm, điều hành, chỉ đạo sát sao”. Tại các Phiên họp Chính phủ thường kỳ, nội dung về đầu tư công thường xuyên được Chính phủ thảo luận, phân tích và có các chỉ đạo, giải pháp cụ thể đưa vào Nghị quyết của phiên họp. Từ đầu năm đến nay cũng đã có rất nhiều Chỉ thị, Công điện của Thủ tướng Chính phủ được ban hành để chỉ đạo, đôn đốc...

Thế nhưng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đến hết tháng 10 mới chỉ đạt được hơn nửa kế hoạch. Đáng lưu ý, đến nay vẫn còn 31 bộ, cơ quan và 23 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Các nguyên nhân “cố hữu” ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công được kể đến vẫn là vướng mắc về thủ tục, chậm giải phóng mặt bằng, năng lực của nhà thầu, thiếu vật tư, thiết bị… Năm nay thêm yếu tố thời tiết cực đoan, bất thường đã làm gián đoạn công tác thi công tại nhiều công trình, dự án.

Nhìn lại quá trình thi công Dự án Đường dây 500kV mạch 3 từ Quảng Trạch (Quảng Bình) đến Phố Nối (Hưng Yên) với chiều dài gần 520km đi qua địa bàn 9 tỉnh, thành phố thì tất cả các khó khăn đó đều tồn tại, dẫn đến nhiều nghi ngại rằng công trình khó có thể về đích trong vòng nửa năm. Thế nhưng, nhờ có sự  vào cuộc của cả hệ thống chính trị“chỉ bàn làm, không bàn lùi”; Nhờ công tác giải phóng mặt bằng kỷ lục chỉ vỏn vẹn 3 tháng và phương án “4 tại chỗ” được phát huy hiệu quả; tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”, làm việc “3 ca 4 kíp”… Dự án đường dây 500kV có khối lượng thi công lớn nhất và ứng dụng nhiều công nghệ mới nhất đã hoàn thành sau hơn 6 tháng thi công!

Từ thực tế những công trình chậm tiến độ phải tăng vốn, đội vốn nhiều lần, kéo theo thời gian đưa vào sử dụng bị lùi hoãn, giảm giá trị… cho thấy, việc hoàn thành nhanh một công trình hạ tầng quan trọng - như đường dây truyền tải điện - đã không chỉ tiết kiệm được thời gian, công sức, tiền bạc mà còn góp phần quan trọng đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài cho đất nước.

Tại cuộc họp của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực diễn ra hôm 30/10, Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban chỉ đạo đã nêu rõ “Phải coi phòng, chống lãng phí là nhiệm vụ ngang hàng với phòng, chống tham nhũng tiêu cực”. Trong bài viết “chống lãng phí” trước đó, Tổng Bí Thư đã yêu cầu “Tổng kết, nhân rộng kinh nghiệm triển khai dự án đường dây 500kV mạch 3 Quảng Trạch (Quảng Bình) - Phố Nối (Hưng Yên) để rút ngắn thời gian thực hiện các công trình, dự án đầu tư công trọng điểm, quan trọng quốc gia, đường cao tốc, công trình trọng điểm, liên vùng, dự án có tác động lan tỏa”.

Chỉ còn vỏn vẹn 2 tháng để “hấp thụ” hơn 300 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công. Nếu không nỗ lực tăng tốc gấp đôi, gấp 3 trong chặng “nước rút” này - thì khó có thể hoàn thành giải ngân nguồn “vốn mồi” - “động lực quan trọng” cho tăng trưởng!

Thủ tướng đã vừa ra Quyết định thành lập Ban chỉ đạo về rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án, trong đó nhấn mạnh đến việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án sử dụng nguồn vốn đầu tư công, cả các nguồn vốn khác (nếu có).

Dự thảo Luật Đầu tư công (sửa đổi) đang được thảo luận tại Quốc hội kỳ này cũng cho thấy những quy định mang tính “đột phá”, mạnh mẽ phân quyền để tháo gỡ các vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, triển khai dự án… Tất cả được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh vốn đầu tư công chảy vào nền kinh tế, giúp cho nhiều dự án “đóng băng” đi vào cuộc sống.

Đó là vấn đề của tương lai. Còn trong trước mắt, nếu không giải quyết được các điểm nghẽn từ chính đội ngũ điều hành và thực thi chính sách hiện hữu, để chậm giải ngân vốn đầu tư công là vô cùng lãng phí!

DỰ ÁN CHỐNG NGẬP 10.000 TỈ KÉO DÀI 10 NĂM CHƯA HẸN NGÀY VỀ ĐÍCH

Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, được khởi công giữa năm 2016, hoàn thành năm 2018. Tuy nhiên, dự án đã kéo dài gần 10 năm và đang có nguy cơ đội vốn lên hàng nghìn tỷ đồng.

Ba lần tạm dừng thi công

Dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1547/QĐ-TTg ngày 28/10/2008 và chấp thuận triển khai theo cơ chế đặc thù.

Mục tiêu dự án là kiểm soát ngập do triều cường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu cho vùng diện tích 570 km2 với khoảng 6,5 triệu dân thuộc khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và Trung tâm TPHCM.

Tổng mức đầu tư là gần 10 nghìn tỷ đồng, được khởi công giữa năm 2016, dự kiến hoàn thành năm 2018, tuy nhiên tới nay, dự án vẫn ngưng trệ dù khối lượng công trình đạt hơn 90%.

Đáng nói, trong quá trình thi công, dự án phải tạm dừng 3 lần (66 tháng) vì vướng mắc các rào cản pháp lý và nguồn vốn thanh toán.

Để hỗ trợ TPHCM, ngày 1/4/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 40 tiếp tục triển khai dự án. Còn UBND TPHCM đã nhiều lần họp với các bên để tháo gỡ các vướng mắc. Tuy nhiên, dự án 'đắp chiếu' này vẫn chưa thể “chuyển động”.

Theo UBND TPHCM, trong nhiều vướng mắc, nguyên nhân chính là chưa có nguồn vốn để hoàn thành công trình.

Cụ thể, việc huy động nguồn vốn thi công hoàn thành công trình xuất phát từ việc Ngân hàng BIDV không đủ cơ sở ký phụ lục hợp đồng tín dụng với nhà đầu tư để trình Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện gia hạn thời gian giải ngân tái cấp vốn.

Bên cạnh đó, do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã tiến hành thu nợ tái cấp vốn đối với BIDV khoảng 3.560 tỷ đồng nên trong trường hợp dù được Ngân hàng Nhà nước gia hạn thời gian giải ngân khoản vay tái cấp vốn, BIDV vẫn không thể tiếp tục giải ngân cho nhà đầu tư do dự án chưa được thanh toán.

Để tháo gỡ vướng mắc này, UBND TPHCM kiến nghị Tổ Công tác Chính phủ xem xét trình Chính phủ ban hành Nghị quyết “chấp thuận cho thành phố thực hiện phương án ủy thác từ ngân sách thành phố cho Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước thành phố để cho Nhà đầu tư vay thực hiện hoàn thành công trình”.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính có ý kiến phương án nói trên chưa phù hợp do Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 không có quy định về việc sử dụng vốn ngân sách địa phương để ủy thác cho quỹ đầu tư phát triển địa phương.

Đồng thời, tại Thông báo số 370 của Văn phòng Chính phủ, Tổ công tác Chính phủ thống nhất không có căn cứ pháp lý để tiếp tục ban hành một Nghị quyết mới của Chính phủ nhằm tháo gỡ những vướng mắc hiện nay của dự án như đề nghị của thành phố.

“Do đó, hiện nay chưa có cơ sở để huy động nguồn vốn ủy thác để nhà đầu tư tiếp tục hoàn thành công trình”, theo UBND TPHCM.

Lãi vay phát sinh mỗi ngày 1,73 tỷ đồng

Còn theo nhà đầu tư là Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Trung Nam, việc tạm dừng và kéo dài dự án do các vướng mắc dẫn đến lãi vay phát sinh mỗi ngày 1,73 tỷ đồng.

Nhà đầu tư nhận định, cho dù dự án được khơi thông nguồn vốn, tiếp tục thi công thì lãi phát sinh thêm khoảng 845 tỷ đồng.

Cụ thể, nếu dự án được tiếp tục, sẽ cần tổng thời gian là 28 tháng, bao gồm 12 tháng làm thủ tục điều chỉnh mức đầu tư, 4 tháng đàm phán Phụ lục Hợp đồng BT và 12 tháng thi công công trình.

“Với việc phát sinh lãi vay mỗi ngày 1,73 tỷ đồng, thì 16 tháng làm thủ tục pháp lý tương ứng tiền lãi khoảng 845 tỷ đồng. Do đó, khi nguồn vốn được khơi thông, thành phố phải thực hiện song song các thủ tục, để hoàn thành sớm dự án”, nhà đầu tư kiến nghị.

Qua đó, đơn vị này đề xuất thành phố sớm điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án dự kiến là 14.398 tỷ đồng (theo tiến độ dự kiến hoàn thành cuối năm 2025), nhằm tránh kéo dài dự án, phát sinh thêm lãi vay.

Để gỡ vướng dự án, UBND TPHCM đã kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp.

Trong đó, đề xuất thực hiện điều chỉnh điều khoản về thanh toán trong hợp đồng song song với việc điều chỉnh tổng thể dự án; điều chỉnh thời gian thực hiện dự án để làm cơ sở ký kết Phụ lục Hợp đồng BT thay đổi phương án thanh toán.

Nếu được thông qua, thành phố có thể thực hiện việc thanh toán bằng quỹ đất, giải quyết được nguồn vốn cho nhà đầu tư thực hiện hoàn thành công trình và giảm bớt chi phí phát sinh lãi vay trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục điều chỉnh dự án.

CỰU BÍ THƯ BẾN TRE LÊ ĐỨC THỌ HẦU TÒA Ở TPHCM

Ông Lê Đức Thọ có hành vi nhận hối lộ gần 14 tỷ đồng và lợi dụng chức vụ quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi hơn 22 tỷ đồng.

Ngày 1/11, TAND TPHCM đã có quyết định xét xử sơ thẩm vụ án Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi xảy ra tại Công ty TNHH Thương mại vận tải và du lịch Xuyên Việt Oil và một số cơ quan, tổ chức liên quan.

Vụ án sẽ được đưa ra xét xử từ ngày 20/11 đến ngày 5/12, do thẩm phán Trần Minh Châu làm chủ tọa phiên tòa.

Để phục vụ cho công tác xét xử, có khoảng hơn 20 luật sư, 95 người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan được triệu tập đến tòa.

Trong vụ án này, bị cáo Lê Đức Thọ (cựu Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre) bị xét xử về tội Nhận hối lộ và Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi.

Các bị cáo Đỗ Thắng Hải (cựu Thứ trưởng Bộ Công Thương), ông Lê Duy Minh (cựu Giám đốc Sở Tài chính TPHCM), ông Nguyễn Lộc An (cựu Phó vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước Bộ Công Thương), ông Hoàng Anh Tuấn (cựu Phó vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước), ông Trần Duy Đông (cựu Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước) và ông Đặng Công Khôi (Phó cục trưởng Cục quản lý giá Bộ Tài chính) bị xét xử về tội Nhận hối lộ.

Những bị cáo còn lại bị xét xử về tội Đưa hối lộ, Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Theo hồ sơ vụ án, bà Mai Thị Hồng Hạnh là người đại diện theo pháp luật, Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty Xuyên Việt Oil. Quá trình điều hành hoạt động kinh doanh xăng dầu tại công ty, lợi dụng chức vụ quyền hạn được giao, bà Hạnh đã vi phạm các quy định về sử dụng Quỹ bình ổn giá và tiền thuế bảo vệ môi trường gây thất thoát tài sản Nhà nước 1.463 tỷ đồng. Trong đó, thất thoát từ quỹ Bình ổn giá là 219 tỷ đồng, thất thoát từ thuế bảo vệ môi trường là 1.244 tỷ đồng.

Cụ thể, bà Hạnh không chỉ đạo nhân viên trích lập Quỹ Bình ổn giá theo quy định mà chỉ đạo cấp dưới chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Sau đó, nữ bị cáo dùng tiền này để mua, cho bạn bè vay mượn, chi tiêu cá nhân, đưa hối lộ cho một số cá nhân tại Bộ Công Thương.

Đối với việc thu hộ, quản lý và chuyển nộp tiền thuế bảo vệ, bà Hạnh cố ý sử dụng số tiền thu hộ vào các mục đích cá nhân mà không nộp tiền chuyển vào ngân sách Nhà nước.

Tổng cộng bà Hạnh đã đưa hối lộ 22 lần với số tiền hơn 31 tỷ đồng cho 8 cá nhân. Trong đó, ông Đỗ Thắng Hải nhận 1,1 tỷ đồng để giúp cho Công ty Xuyên Việt Oil. Còn ông Lê Đức Thọ bị cáo buộc nhận hối lộ hơn 13,8 tỷ đồng, lợi dụng chức vụ quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi hơn 22 tỷ đồng.

Bị cáo Đặng Công Khôi (Cục phó Cục Quản lý giá Bộ Tài chính) bị cáo buộc đã nhận hối lộ từ Mai Thị Hồng Hạnh với số tiền 20.000 USD, tương đương 459 triệu đồng.

Cáo trạng xác định, bị cáo này đã không chỉ đạo áp dụng biện pháp xử lý kịp thời, không nhắc nhở Công ty Xuyên Việt Oil chấp hành đúng quy định pháp luật. Qua đó, gián tiếp tạo điều kiện cho Mai Thị Hồng Hạnh chiếm dụng, sử dụng trái phép số tiền phải trích nộp vào Quỹ bình ổn giá.

Quá trình điều tra, bị cáo Lê Đức Thọ đã tác động gia đình nộp lại 16,7 tỷ đồng để khắc phục hậu quả. Đồng thời, Viện KSND Tối cao cũng ghi nhận cho ông  nhiều tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, có nhiều đóng góp cho xã hội…

TRUY TỐ CỰU CHỦ TỊCH TỈNH BÌNH THUẬN VÀ 16 BỊ CAN

Cựu Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận Lê Tiến Phương cùng nhiều cựu lãnh đạo tỉnh Bình Thuận vừa bị đề nghị truy tố trong vụ án xảy ra tại Dự án Khu đô thị du lịch biển Phan Thiết.

Cơ quan Cảnh sát điều tra - Bộ Công an vừa ra kết luận điều tra, đề nghị truy tố ông Lê Tiến Phương, cựu Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận cùng 16 bị can trong vụ án "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" xảy ra tại Dự án Khu đô thị du lịch biển Phan Thiết, TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận.

Cùng bị đề nghị truy tố về tội danh "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" còn có các bị can Nguyễn Ngọc (nguyên Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bình Thuận); Lê Quang Vinh (nguyên Bí thư huyện uỷ kiêm Chủ tịch huyện uỷ Phú Quý, tỉnh Bình Thuận); Nguyễn Văn Phong (nguyên Phó Giám đốc Sở Tài chính, nguyên Thường trực Hội đồng thẩm định giá đất của tỉnh Bình Thuận)...

Theo kết luận điều tra, trong quá trình triển khai, thực hiện dự án Khu đô thị du lịch biển Phan Thiết, Lê Tiến Phương trực tiếp phê duyệt điều chỉnh cục bộ Quy hoạch chung thành phố Phan Thiết, cấp giấy phép quy hoạch cho chủ đầu tư lập quy hoạch xây dựng dự án Khu đô thị du lịch biển Phan Thiết, phê duyệt cho chuyển đổi mục đích sử dụng đất sân golf Phan Thiết sang đất ở đô thị để đầu tư xây dựng Khu đô thị du lịch biển Phan Thiết.

Cơ quan điều tra xác định ông Lê Tiến Phương đã để xảy ra sai phạm trong việc chuyển đổi 363.523 m2 đất từ đất thể dục thể thao sang đất ở đô thị tại dự án. Khi tham dự cuộc họp ngày 27/10/2015 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, cho ý kiến về phương án giá đất tại dự án theo đề nghị của UBND tỉnh, Lê Tiến Phương được nghe các ý kiến phát biểu về phương án giá đất. Do phương án giá đất mà UBND tỉnh xin ý kiến với giá 2.577.000 đồng/m2 không đúng quy định của pháp luật nên tại cuộc họp có nhiều ý kiến không đồng thuận.

Tuy vậy ngày 25/11/2015, ông Lê Tiến Phương vẫn ký ban hành quyết định số 3371/QĐ-UBND phê duyệt giá đất tại dự án Khu đô thị du lịch biển Phan Thiết với giá 2.577.000 đồng/m2 trái quy định. Cơ quan điều tra xác định thiệt hại gây ra là hơn 308 tỷ đồng.

Cơ quan điều tra xác định, trong quá trình điều tra, ông Lê Tiến Phương thành khẩn khai báo, thừa nhận hành vi phạm tội, không có tài liệu về động cơ vụ lợi của ông Lê Tiến Phương. Ngoài ra, quá trình công tác ông Lê Tiến Phương có thân nhân tốt, được tặng thưởng nhiều Huân chương, bằng khen, kỷ niệm chương của các ngành, các cấp.

Nguồn: CafeF; Vietnamnet; Dân Trí; VOV