Siết xe cá nhân để giảm ùn tắc: Khó đủ thứ!

(Ảnh minh họa).

Chính phủ vừa ra chỉ thị đốc thúc các thành phố lớn như Hà Nội và TPHCM phải nhanh chóng thúc đẩy chính sách hạn chế xe cá nhân nhằm giảm ùn tắc giao thông. Một số người dân tỏ ra đồng tình với chủ trương trên nhưng yêu cầu Chính phủ phải có những giải pháp đi kèm.

Sẽ ủng hộ, nếu…

Ông Thịnh, một người dân Hà Nội cho biết ông sẵn sàng sử dụng phương tiện công cộng nếu mạng lưới giao thông công cộng thuận tiện và an toàn cho hành khách:

“Nếu xe buýt mà thuận tiện thì tôi sẽ đi bằng xe buýt thì tội gì đi bằng xe nhà. Phương tiện công cộng tiết kiệm được tiền cho gia đình vừa khỏi lo lắng chuyện gửi xe vừa an toàn…”

Tuy nhiên, ông Thịnh nói, với thực trạng hệ thống xe công cộng như hiện nay mà Chính phủ vẫn quyết hạn chế xe cá nhân, sẽ khiến đời sống người dân khó khăn hơn rất nhiều. Ông giải thích:

“Hiện nay khi mà những phương tiện công cộng chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân thì tôi đang rất băn khoăn là không biết vào thời gian tới khi mà người ta hạn chế phương tiện cá nhân thì tôi sẽ di chuyển đi làm kiểu gì, bằng phương tiện gì. Ví dụ hiện nay, muốn đến trạm xe buýt gần nhất tôi phải đi bộ từ một cây rưỡi đến hai cây số, nó không hề tiện cho người dân.”

Do đó, theo ý kiến của một người dân thủ đô, ông Thịnh cho rằng việc hạn chế phương tiện cá nhân trong khi chưa có phương án thay thế rõ ràng là bất khả thi.

Bà L, hiện đang sống ở TPHCM, yêu cầu được giấu danh tính, cũng cho biết đồng tình với quy định hạn chế xe cá nhân nhưng, hiện theo bà L. người dân chưa thể lựa chọn đi phương tiện công cộng vì rất bất tiện:

“Tàu điện thì chưa có, còn xe buýt thì không an toàn. Vệ sinh trên xe buýt rất kém, tệ nạn, chen lấn, móc túi nhiều xảy ra thường xuyên nên tôi cũng rất ngại mỗi lần đi buýt.”

Ngoài ra, theo bà L, chính phủ cần phải có một lộ trình với những phương pháp phù hợp để hạn chế xe máy mà không ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân, nhất là những người mưu sinh bằng phương tiện cá nhân như shipper, xe ôm…

Vào tháng 4/2022, Chính phủ đã yêu cầu năm thành phố lớn bao gồm Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, TPHCM nghiên cứu xây dựng đề án phân vùng hạn chế xe máy phù hợp hạ tầng và năng lực vận tải hành khách công cộng. Các thành phố này sẽ tiến tới hạn chế hoặc cấm hẳn xe máy ở một số quận nội đô sau năm 2030.

Theo mạng báo VnExpress, Hà Nội hiện có khoảng 6,4 triệu phương tiện các loại, trong đó có 5,6 triệu xe máy, 600.000 ô tô, còn lại khoảng hai triệu phương tiện vãng lai.

Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ cấm xe máy ở một số quận nội đô sau năm 2025. Đến sau năm 2030, thủ đô sẽ dừng cho lưu thông xe máy ở khu vực nam sông Hồng và bắc sông Hồng.

Đối với TPHCM, xe máy sẽ bị hạn chế ở các quận trung tâm vào năm 2025. Đến năm 2030 sẽ mở rộng ra các quận ngoại thành như Thủ Thiêm, quận 7…

Hệ thống giao thông công cộng được nâng cấp

Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu và phân tích chính trị Việt Nam, cho rằng chủ trương giảm xe cá nhân là phù hợp với xu thế và lợi ích của người dân và đây là giải pháp hữu hiệu để giảm tình trạng ùn tắc, kẹt xe đang diễn ra rất nặng nề ở các thành phố lớn.

Tuy vậy, ông Hợp cho rằng, hệ thống giao thông công cộng hiện nay chưa đủ đáp ứng cho nhu cầu đi lại của người dân, nên Chính phủ VN cần phải thực hiện một số giải pháp như nâng cấp hệ thống giao thông công cộng, cải thiện năng lực quản lý hệ thông giao thông công cộng; hoặc Chính phủ cũng có thể nâng các loại thuế phí liên quan đến phương tiện cá nhân để người dân bớt mua xe.

Mặc dù vậy, theo ông Hợp, để thực hiện được những giải pháp trên, không dễ. Ông nói tiếp:

“Người ta chỉ hạn chế khoảng 20% thôi, chứ cao hơn như 50% hay 70% là không hạn chế được.

Thế nhưng nó sẽ rất khó, ở chỗ là thứ nhất lấy đâu ra nhiều tiền để đầu tư. Thứ hai là làm sao để xây dựng được một hệ thống quản lý giao thông công cộng đô thị tốt là rất khó. Thứ ba là phải nâng cao nhận thức của từng người dân, từng cá nhân để người ta tự nguyện hạn chế đi lại bằng phương tiện cá nhân.”

Bộ Giao thông vận tải hiện cũng đang yêu cầu các địa phương phải xúc tiến nhanh các dự án giao thông đô thị, phục vụ nhu cầu đi lại của người dân. Đặc biệt, cần chú trọng đẩy nhanh hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị tại Thủ đô Hà Nội và TPHCM, khuyến khích nâng cao tỷ lệ vận tải hành khách công cộng phù hợp với điều kiện của từng địa phương…

Với các phương án trên, ông Thịnh – người con thủ đô Hà Nội - tỏ ra không mấy lạc quan, vì:

“Tôi từng chứng kiến rất nhiều dự án hạ tầng giao thông ở Hà Nội đắp chiếu nhiều năm.

Như đường sắt trên cao hơn chục năm mới xong đúng một tuyến đường Cát Linh - Hà Đông; Rồi dự án xe buýt nhanh BRT giờ cũng phá sản luôn rồi.

Tôi nghĩ rằng dự án đó đề án đó chỉ là mục tiêu đề ra để báo cáo lấy thành tích mà thô, còn việc thực thi trên thực tế được hay không là một câu chuyện khác.”

Mở rộng đường đua liên vận quốc tế

Chiều qua, Tổng công ty đường sắt VN và UBND tỉnh Bình Dương tổ chức "Lễ ra mắt đoàn tàu liên vận quốc tế vận chuyển hàng hóa xuất khẩu từ ga Sóng Thần đi Trung Quốc".

Đoàn tàu gồm 19 toa, vận chuyển tinh bột sắn với khối lượng khoảng 500 tấn, xuất phát tại ga Sóng Thần ngày 27.9 và dự kiến đến Phổ Điền, Trịnh Châu (tỉnh Hà Nam, Trung Quốc) ngày 5.10.

Đưa cửa khẩu đường sắt vào sâu nội địa

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Trần Hiệu, Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh Bình Dương, cho biết Bình Dương là một trong những địa phương phát triển năng động nhất của khu vực phía nam và cả nước với sự hình thành và phát triển 35 khu công nghiệp, 12 cụm công nghiệp tập trung gắn kết với việc thu hút doanh nghiệp (DN), đặc biệt là DN FDI.

Thời gian qua, tỉnh đã đón rất nhiều DN tới đầu tư, hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới xuất khẩu qua các thị trường châu Mỹ, châu Âu và châu Á. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của các DN trên địa bàn tỉnh hiện đã vươn lên đứng vị trí thứ 3 trên cả nước. Trong đó, kim ngạch xuất nhập khẩu từ riêng thị trường Trung Quốc chiếm khoảng 40%, chủ yếu đi bằng đường biển và một phần nhỏ đi bằng đường bộ.

Để phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, cơ sở hạ tầng giao thông Bình Dương đã được đầu tư phát triển tương đối đồng bộ, hiện đại, kết nối đường biển, đường bộ, hàng không và đường sắt. Trên địa bàn tỉnh có ga liên vận quốc tế Sóng Thần (thuộc địa bàn TP.Dĩ An) là ga hàng hóa lớn nhất phía nam. Tuy nhiên, ga Sóng Thần hiện mới phục vụ vận chuyển hàng hóa nội địa nên chưa phát huy được tiềm năng vận chuyển hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Do đó, đoàn tàu liên vận quốc tế vận chuyển hàng hóa xuất khẩu từ ga Sóng Thần đi Trung Quốc đánh dấu việc ga liên vận quốc tế Sóng Thần lần đầu tiên trực tiếp tham gia phục vụ các hoạt động xuất nhập khẩu của Bình Dương.

Dẫn lại sự kiện hồi tháng 2 khi Tổng công ty đường sắt VN (VNR) khai trương hoạt động liên vận quốc tế tại ga Kép (H.Lạng Giang, Bắc Giang), ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch HĐTV VNR, nhận định các hoạt động vận tải đường sắt nói chung và hoạt động vận chuyển liên vận quốc tế bằng đường sắt giữa VN - Trung Quốc nói riêng trong thời gian qua có chuyển biến rất tích cực.

Vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt đã trở thành lựa chọn hàng đầu cho các DN hai nước trong công tác giao thương. Việc tiếp tục đưa ga Sóng Thần gia nhập đường đua liên vận quốc tế là tiền đề quan trọng để VNR hiện thực hóa mục tiêu đưa cửa khẩu đường sắt vào sâu trong nội địa theo phương án "Nâng cao năng lực vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt" đã được Chính phủ thông qua.

Khi đã mở được những cửa khẩu ngay tại khu hậu cần logistics hoặc ngay trong khu công nghiệp thì DN khi xuất/nhập khẩu hàng hóa có thể làm thủ tục hải quan ngay trong nội địa, thay vì phải ra tới biên giới rồi xếp hàng chờ đợi như trước đây. Điều đó giúp giảm thiểu rất nhiều thời gian, thủ tục cho DN, góp phần giảm chi phí logistics, hạ giá thành sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng. Đồng thời, giúp địa phương có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội vùng miền, trong khi đường sắt cũng có điều kiện để tăng doanh thu vận tải hàng hóa.

"Sau chuyến tàu đầu tiên này, VNR sẽ chỉ đạo các đơn vị thành viên, các công ty vận tải đường sắt căn cứ nhu cầu thực tế, tổ chức tăng tần suất chạy tàu trên tuyến. Hiện nay, Bộ GTVT cũng đã và đang triển khai các dự án nâng cấp, cải tạo ga Sóng Thần. Dự kiến, giai đoạn 2025 - 2030, năng lực ga Sóng Thần sẽ đạt đến 3,5 triệu tấn/năm và trở thành ga hàng hóa đầu mối lớn nhất trong hệ thống các ga đường sắt VN. Sau khi cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động liên vận quốc tế được đầu tư hoàn thiện, chúng tôi sẽ tổ chức chạy tàu hằng ngày và cung cấp đầy đủ dịch vụ phục vụ công tác xuất nhập khẩu hàng hóa cho khách hàng tại khu vực Bình Dương cũng như các tỉnh lân cận", ông Đặng Sỹ Mạnh thông tin.

Nâng cao năng lực cạnh tranh hàng Việt

Gọi việc chính thức đưa vào vận hành tuyến đường sắt liên vận từ ga Sóng Thần đi Trung Quốc là "giấc mơ thành hiện thực" đối với các DN sản xuất, xuất khẩu cũng như các DN làm dịch vụ logistics, ông Lê Mạnh Hà, Giám đốc điều hành TBS logistics, phân tích: Với nhu cầu xuất nhập khẩu hàng hóa hai chiều rất cao, tuyến đường sắt này mang lại năng lực cạnh tranh rất lớn cho Bình Dương nói riêng cũng như các địa phương trong khu vực nói chung như Đồng Nai, TP.HCM.

Trước kia, các đơn hàng của TBS khi xuất đi Trung Quốc phải vận chuyển bằng đường bộ và làm thủ tục hải quan tại ga Yên Viên, cửa khẩu Đồng Đăng, Lạng Sơn. Giờ hoàn toàn có thể làm thủ tục xuất khẩu tại Bình Dương, rút ngắn được thời gian, chi phí và giảm tải gánh nặng cho hạ tầng giao thông đường bộ.

Đồng tình, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN, đánh giá tuyến liên vận quốc tế bằng đường sắt từ ga Sóng Thần đi Trung Quốc sẽ giúp các DN xuất nhập khẩu của VN, đặc biệt là các DN ở khu vực miền Nam có thêm lựa chọn về loại hình phương tiện vận chuyển hàng hóa. So với đường bộ, vận chuyển hàng hóa qua đường sắt cũng có nhiều lợi thế như một chuyến tàu có thể cùng lúc giải quyết nhiều đơn hàng, hoặc cho nhiều khách hàng, thời gian thông quan tập trung nhanh hơn, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Cụ thể, một container hàng vận chuyển bằng đường bộ từ miền Nam ra biên giới phía bắc tốn chi phí ít nhất 80 triệu đồng nhưng nếu đi tàu hỏa, có thể giảm xuống dưới 60 triệu đồng. Chưa kể, các loại phí cầu đường, qua trạm thu phí, chi phí cho tài xế… cũng được tiết giảm nhiều. Đơn cử như sau khi có tuyến tàu Côn Minh (Vân Nam, Trung Quốc) chạy đến thủ đô Bangkok của Thái Lan, chi phí vận chuyển của các DN được kéo giảm khoảng 20%, thời gian thì rút ngắn được khoảng một nửa. Với tốc độ chạy tàu như hiện nay, đường sắt của VN có thể giúp kéo giảm thời gian khoảng 1/3 so với đi đường bộ.

Giám đốc một DN chuyên chế biến, xuất khẩu thủy hải sản từ TP.HCM cũng hào hứng chia sẻ đây là tin rất vui đối với DN xuất khẩu thủy hải sản ở miền Nam, miền Tây, đặc biệt với mặt hàng cua Cà Mau. Hiện nay, tôm hùm, cua đi từ Nha Trang sang Trung Quốc được đóng gói bằng thùng xốp, đi đường bộ thẳng tới cửa khẩu Móng Cái, Lạng Sơn hoặc đi máy bay từ Cam Ranh ra tới Hà Nội rồi chạy tiếp xe container đi cửa khẩu. Nếu các tuyến liên vận đường sắt có hệ thống hạ tầng cấp đông, giữ lạnh thì DN hoàn toàn có thể sử dụng phương tiện này thay thế.

"Đi bằng tàu hỏa không chỉ hỗ trợ tiết giảm thời gian và chi phí vận chuyển mà còn giúp các DN chủ động hơn. Nếu tự thuê xe thì phải phụ thuộc vào xe, chịu rủi ro trong vấn đề vận chuyển, nếu bị kẹt xe hay có vấn đề gì xảy ra trên đường vận chuyển thì thiệt hại sẽ rất lớn. Đi đường sắt an toàn hơn, cứ đến ngày đến giờ tàu chạy, không lo rủi ro trên đường", vị này nói.

Nghịch lý: Hà Nội "tê liệt" vì mưa ngập, loạt dự án thoát nước nghìn tỷ treo tiến độ

(Ảnh minh họa).

Cơn mưa lớn từ đêm 27 đến ngày 28/9 khiến nhiều hoạt động của người dân Thủ đô bị "tê liệt". do nhiều tuyến phố bị ngập nặng. Trong khi đó, nhiều dự án thoát nước nghìn tỷ của Hà Nội vẫn còn "treo tiến độ". Điều này cho thấy vấn đề thoát nước của Hà Nội chưa có lời giải.

Nhiều hoạt động "tê liệt" vì mưa ngập do không kịp thoát nước

Theo báo cáo nhanh của Công ty TNHH MTVT Thoát nước Hà Nội về lượng mưa đêm 27 và ngày 28/9, lượng mưa đo được tại các khu vực trên địa bàn Hà Nội là rất cao. Trung bình tại các quận nội thành, lượng mưa đều ở mức trên 50mm/h, cao nhất là quận Hoàng Mai có thời điểm lên đến 105,1mm. Do đó, trong buổi sáng ngày 28/9, gần như các tuyến đường Hà Nội rơi vào tình trạng nước ngập cao. Người dân không thể đi lại một cách ổn định.

Dự báo của Đài khí tượng thủy văn khu vực đồng bằng và trung du Bắc Bộ cho biết, do ảnh hưởng của rìa phía Bắc dải hội tụ nhiệt đới có trục qua Trung Bộ kết hợp với rìa Tây Nam áp cap lục địa, trên địa bàn thành phố Hà Nội tiếp tục có mưa vừa, mưa to, lượng mưa phổ biến từ 20-40mm, có nơi lớn hơn. Đồng nghĩa với việc người dân Thủ đô sẽ tiếp tục phải tìm cách đối phó với mưa lớn, ngập úng để tới cơ quan, công sở làm việc.

Trong buổi sáng 28/9, việc đi lại của người dân khắp các tuyến phố Hà Nội gặp nhiều khó khăn, không ít người phải "chôn chân" ngoài đường vì không thể vượt qua các điểm ngập úng. Không những thế, tại một số địa bàn, nước ngập cả vào các công trình khiến hoạt động dạy và học bị ngưng trệ. Trên các trang mạng xã hội, hàng trăm bức ảnh cập nhật tình trạng ngập lụt các tuyến đường. Có người nói đùa rằng "Hiện trên địa bàn thành phố chỉ còn một điểm ngập, đó là toàn bộ Hà Nội".

Báo cáo của Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội cho hay, ngay tại thời điểm xảy ra mưa đêm 27/9, Công ty đã cho mở cửa phai của các hồ điều hòa như hồ Thiền Quang, Bảy Mẫu, Tân Mai, Đầm Chuối… và vận hành hợp lý các trạm bơm đầu mối Yên Sở, Đồng Bông 1, Đồng Bông 2, Cổ Nhuế, … để hạ mức nước trên hệ thống. Đồng thời triển khai công tác ứng trực, giải quyết thoát nước, tua vớt rác tại miệng thu trên toàn địa bàn quản lý. Đồng thời, phối hợp cùng Công ty thủy lợi Sông Nhuệ vận hành các trạm bơm, cửa phai trên hệ thống sông Nhuệ, sông Cầu Ngà để hạ mực nước trên lưu vực.

Dù vậy, lượng mưa lớn, cộng với hạ tầng thoát nước gặp nhiều vấn đề nên các phương án chỉ xử lý được cục bộ tại một số điểm.

Hệ thống thoát nước quá tải, xuống cấp sau nhiều năm

Trước đó, liên quan đến công tác thoát nước chung trên toàn thành phố, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, tình trạng vi phạm các quy định về quản lý các hoạt động thoát nước và xử lý nước thải vẫn tiếp tục xảy ra. Trong đó, các hành vi đấu nối, phá dỡ cống trái phép, mất cắp đan ga. Công tác phối hợp giữa các đơn vị duy trì thoát nước với quận, huyện và các chủ đầu tư thực hiện dự án trong việc tiếp nhận thông tin, xử lý, giải quyết các vấn đề liên quan đến công tác thoát nước đô thị còn chưa kịp thời.

Một số thiết bị, nhà trạm đã đưa vào vận hành nhiều năm, tiềm ẩn sự cố đột xuất bất thường xảy ra trong quá trình vận hành. Tại các trạm bơm đầu mối, một số thiết bị đặc thù không có sẵn trên thị trường khi xảy ra sự cố phải nhận khẩu, đặt hàng nhà sản xuất với thời gian dài. Hệ thống thoát nước một số khu vực sau khi vận hành nhiều năm đã xuống cấp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ra các sự cố trên hệ thống. Điều này gây ảnh hưởng đến công tác thoát nước, cần được sửa chữa, nâng cấp. Tuy nhiên, do nguồn kinh phí để triển khai còn hạn hẹp, cần sắp xếp thứ tự ưu tiên thực hiện.

Khi mưa lớn hơn, lên tới 100mm/h trở lên gây quá tải cho hệ thống thoát nước, dự kiến xuất hiện thêm 19 điểm úng ngập cục bộ và một số điểm ứ đọng nước do mặt đường trũng, thấp.

Liên quan đến câu chuyện quản lý vận hành, bảo trì các công trình thoát nước, chia sẻ với PV Dân Việt, PGS TS Hoàng Thái Đại cho biết, hiện nay vấn đề duy tu công trình hạ tầng cấp, thoát và xử lý nước thải chưa được chú trọng. Theo đó, PGS TS Hoàng Thái Đại cho rằng thông thường, sau khi xây dựng hạ tầng mới, không ít đơn vị "quên mất" quy trình vận hành và bảo dưỡng các công trình về sau. Điều này dẫn đến tình trạng khi hỏng hóc buộc phải thay thế mới, dẫn đến tiết kiệm chi phí bảo trì, nhưng gây tốn kém về sau.

Hàng loạt dự án thoát nước lớn "treo tiến độ"

Nhằm giải quyết vấn đề ngập úng đô thị, thời gian qua UBND thành phố Hà Nội cùng các sở, ngành đã nỗ lực đưa ra nhiều giải pháp. Trong đó, việc đẩy nhanh triển khai các dự án thoát nước được đặc biệt quan tâm.

Đối với công tác chuẩn bị đầu tư các dự án thoát nước, xử lý nước thải, Sở Xây dựng thành phố Hà Nội đã giao trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, phối hợp với Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp tổ chức triển khai, lập đề cương nhiệm vụ và dự toán chi phí lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đánh giá sơ bộ tác động môi trường với 8 dự án. Tổng giá trị gần 10.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc triển khai các dự án này đến nay còn chậm, chưa theo kịp nhu cầu thoát nước thành phố.

Mặt khác, hệ thống hạ tầng phụ trợ thoát nước cũng chưa đáp ứng được kỳ vọng. Đơn cử như tại lưu vực Hữu Nhuệ, Trạm bơm Yên Nghĩa (tổng vốn đầu tư 4.700 tỷ đồng) dù đến nay đã được lắp đặt 10 tổ bơm, với tổng công suất 120m3/s nhưng không thể hoạt động hết công năng do các công trình phụ trợ như kênh dẫn, kênh xả vẫn đang trong giai đoạn thi công.

Ngoài ra, thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, còn nhiều vị trí chưa được đầu trạm bơm như Liên Mạc, Liên Trung, Yên Thái, Đào Nguyên, Cao Viên… dẫn đến lưu vực này tồn tại nhiều điểm úng ngập gây rất bức xúc. Thực tế, tình hình ngập úng tại các hầm chui số 3, 5, 6 đường gom Đại Lộ Thăng Long, nút giao An Khánh khiến người dân bức xúc. Mỗi khi mưa lớn 2 bên Đại Lộ tại các vị trí này gần như bị chia cắt.

Lưu vực Tả Nhuệ, hiện nay việc tiêu thoát nước vẫn xử lý bằng hình thức bơm hoặc tự chảy ra sông Tô Lịch. Khi có mưa lớn (khoảng trên 70mm/h), lập tức gây gây ngập tại các vị trí như ngã từ Phạm Hùng – Keangnam, Phùng Khoang.. và các quận huyện trong lưu vực. Tại khu vực này, các trạm bơm thoát nước chưa được đầu tư bao gồm Nam Thăng Long 9m3/s, Ba Xã 20m3/2 cũng như hệ thống các hồ điều hòa.

Rắc rối xử lý 79 căn biệt thự không phép

Trong nhiều năm, 79 căn biệt thự không phép xây trên đất do UBND xã Dương Tơ, TP Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang quản lý mà không có động thái ngăn chặn nào từ cơ quan chức năng.

Cho đến thời điểm này, UBND TP Phú Quốc đã cưỡng chế 16/79 căn biệt thự xây dựng không phép ở ấp Đường Bào, xã Dương Tơ, TP Phú Quốc.

Khởi kiện vì sai sót trong quá trình cưỡng chế

Trong khi đó, TAND tỉnh Kiên Giang vừa tuyên hủy tất cả các quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định cưỡng chế của Chủ tịch UBND TP Phú Quốc đối với 2 trường hợp bị cưỡng chế, phá dỡ gần 1 năm trước.

Từ năm 2018 - 2020, hàng chục hộ dân chuyển nhượng đất bằng giấy tay tại khu đất gần 19 ha ở ấp Đường Bào rồi xây dựng biệt thự. Đáng chú ý, khu vực này được phân lô, làm đường bê-tông, kéo điện, nước... như một khu dân cư có quy hoạch.

Ngày 9-11-2022, 2 căn biệt thự bị cưỡng chế đầu tiên là của ông Vũ Đình Kh. (SN 1970, ngụ TP HCM) và ông Lê Xuân H. (SN 1973, ngụ TP Phú Quốc).

Ngày 21-8 vừa qua, TAND tỉnh Kiên Giang xét xử sơ thẩm vụ kiện của ông Kh. và ông H., yêu cầu hủy bỏ các quyết định xử phạt vi phạm hành chính và các quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả của Chủ tịch UBND TP Phú Quốc.

Kết quả, TAND tỉnh Kiên Giang chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Kh. và ông H.; hủy bỏ toàn bộ các quyết định của Chủ tịch UBND TP Phú Quốc do mắc nhiều sai sót, không đúng quy định của pháp luật.

14 căn bị cưỡng chế vào ngày 18-9, chủ hộ cũng vừa có đơn khiếu nại gửi các cơ quan chức năng. Cụ thể, quá trình cưỡng chế, UBND TP Phú Quốc đã thực hiện không đúng quy định của pháp luật, lực lượng cưỡng chế không cho di dời đồ đạc trong nhà ra ngoài, gây thiệt hại lớn về tài sản.

Có dấu hiệu buông lỏng quản lý

Theo tìm hiểu của chúng tôi, trong suốt thời gian xây dựng và hình thành khu biệt thự này, cơ quan chức năng địa phương không hề có động thái ngăn chặn.

Đến năm 2022, khi Tổ Công tác đặc biệt xử lý các vấn đề vi phạm đất đai, trật tự xây dựng ở Phú Quốc của UBND tỉnh Kiên Giang thành lập mới phát hiện và đề nghị UBND xã Dương Tơ xác minh, lập biên bản vi phạm hành chính để xử lý các bước tiếp theo.

Ông N.V.L (SN 1960, ngụ TP HCM), chủ một căn biệt thự trong số 79 căn bị xử lý, cho biết năm 2019, vợ ông đi du lịch Phú Quốc được người quen giới thiệu ông Đào Văn Quy có đất bán trong khu này.

"Khi ông Quy dẫn tôi đi xem đất, khu này đã có đường bê- tông, có điện và có hàng chục căn biệt thự đã xây xong, có người ở. Tôi mua thửa đất trống có diện tích 1.050 m2 với giá 1,1 tỉ đồng, việc mua bán chỉ bằng giấy viết tay.

Tháng 11-2019, tôi xây nhà ở diện tích 188,6 m2 và trồng nhiều loại cây ăn trái trên phần đất này. Đến tháng 4-2020, căn nhà hoàn thành và đưa vào sử dụng. Suốt quá trình xây dựng không thấy ai nhắc nhở, thậm chí cán bộ địa chính cùng cán bộ thuế còn đến thu thuế xây dựng.

Bỗng dưng ngày 29-8-2022, cán bộ địa chính xã xuống lập biên bản vi phạm hành chính. Lúc này tôi mới biết đất này là của nhà nước" - ông L. bộc bạch.

Trong vụ án ông Vũ Đình Kh. và ông Lê Xuân H. thắng kiện Chủ tịch UBND TP Phú Quốc vừa qua, các ông này cũng trình bày tại tòa là mua đất của ông Đào Văn Quy từ năm 2019 để xây dựng 2 căn biệt thự (đã bị cưỡng chế).

Rất nhiều người dân đã và sắp bị cưỡng chế trong khu 79 căn biệt thự đều cho rằng họ không chiếm đất nhà nước mà mua đất từ người khác rồi xây nhà, hoặc mua lại những căn nhà đã xây xong. Việc giao dịch đều thực hiện bằng giấy viết tay, không hay biết khu đất này do nhà nước quản lý.

"Tôi nghĩ đơn giản đất ở Phú Quốc chưa có sổ đỏ là bình thường, mua bán bằng giấy tay cũng phổ biến. Hơn nữa, trong quá trình xây dựng không thấy ai nói gì, cũng không có nơi nào cắm bảng cảnh báo đất do nhà nước quản lý" - ông N.V.N (ở TP HCM), chủ một căn biệt thự trong khu 79 căn xây dựng không phép, bức xúc .

Trách nhiệm thuộc về địa phương

Theo luật sư Phương Văn Thêm, Trưởng Văn phòng Luật sư Phương Gia (Đoàn Luật sư TP HCM), nếu xác định thời điểm xây dựng và hình thành 79 căn biệt thự không phép trên đất nhà nước quản lý xảy ra từ năm 2020 trở về trước mà đến năm 2022 chính quyền địa phương mới lập biên bản vi phạm để xử lý là chưa ổn.

Bởi thời hạn lập biên bản vi phạm đối với hành vi vi phạm là không quá 12 tháng. Trong vụ việc này, có trách nhiệm rất lớn từ của UBND xã Dương Tơ. Không lý nào hàng chục căn biệt thự xây dựng trên đất nhà nước kéo dài 3-4 năm mà xã không phát hiện và có động thái ngăn chặn.

"Tại thời điểm đó, địa phương thiếu trách nhiệm và buông lỏng quản lý để hình thành 79 căn biệt thự không phép trên đất nhà nước như chỗ không người. Việc xử lý hậu quả sau này cũng còn nhiều vấn đề bất cập.

Việc cưỡng chế bằng cách cho xe cơ giới đập phá là chưa ổn, đúng ra là phải tháo dỡ. Nếu người dân phản ánh đồ đạc trong nhà bị phá hủy là đúng sự thật thì lực lượng cưỡng chế đã có dấu hiệu sai phạm trong thi hành cưỡng chế.

Vụ việc vi phạm của người dân trong khu này bắt nguồn từ sai phạm trong quản lý của cơ quan nhà nước" - luật sư Phương Văn Thêm nhận định.

Nguồn: RFA; Thanh Niên; Dân Việt; CafeF