TOÀN VĂN ĐỀ XUẤT HÒA BÌNH Ở UKRAINE CỦA CHÂU ÂU: NHỮNG ĐIỂM KHÁC BIỆT LỚN VỚI KẾ HOẠCH HÒA BÌNH CỦA MỸ

Đề xuất phản hồi của châu Âu đối với dự thảo kế hoạch hòa bình 28 điểm của Mỹ đã được công bố. Đề xuất này lấy kế hoạch của Mỹ làm nền tảng, nhưng thay đổi và xóa bỏ một số điểm mà châu Âu cho là không có lợi cho Ukraine.

Theo Reuters, đề xuất do ba cường quốc của châu Âu là Anh, Pháp và Đức soạn thảo. Nội dung như sau:

1. Chủ quyền của Ukraine sẽ được tái khẳng định.

2. Sẽ có một thỏa thuận không gây hấn toàn diện và đầy đủ giữa Nga, Ukraine và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Mọi sự mơ hồ trong 30 năm qua sẽ được giải quyết.

Điều 3 trong kế hoạch của Mỹ bị xóa. Điều này có nội dung: Nga sẽ không gây hấn với các nước láng giềng và NATO sẽ không mở rộng.

4. Sau khi thỏa thuận được ký kết, một cuộc đối thoại sẽ được tiến hành giữa Nga và NATO nhằm giải quyết mọi vấn đề an ninh và tạo điều kiện cho việc hạ nhiệt căng thẳng, qua đó đảm bảo an ninh toàn cầu, gia tăng cơ hội hợp tác cũng như phát triển kinh tế trong tương lai.

5. Ukraine sẽ nhận được các đảm bảo an ninh mạnh mẽ.

6. Quy mô quân đội Ukraine sẽ được giới hạn ở mức 800.000 quân trong thời bình (tăng so với giới hạn 600.000 quân mà Mỹ đề xuất).

Việc Ukraine gia nhập NATO phụ thuộc vào sự đồng thuận của các thành viên NATO. Hiện các thành viên NATO chưa đồng thuận.

Điều khoản số 7 trước đó của Mỹ ghi rõ: Ukraine đồng ý ghi nhận trong hiến pháp, rằng nước này sẽ không gia nhập NATO, và NATO đồng ý đưa vào điều lệ một cam kết rằng nước này sẽ không kết nạp Ukraine trong tương lai.

8. NATO đồng ý không triển khai quân đội thường trực tại Ukraine trong thời bình.

8. NATO đồng ý không triển khai quân đội dưới quyền chỉ huy thường trực tại Ukraine trong thời bình.

9. Máy bay chiến đấu NATO sẽ được triển khai tại Ba Lan.

10. Mỹ sẽ đưa ra cam kết tương tự Điều 5 của NATO. Mỹ sẽ nhận được chi phí cho việc thực thi điều khoản này. Nếu Ukraine đưa quân vào Nga, Ukraine sẽ không còn được Mỹ đảm bảo an ninh. Nếu Nga đưa quân vào Ukraine, ngoài phản ứng quân sự phối hợp quyết liệt, tất cả các lệnh trừng phạt toàn cầu sẽ được khôi phục, việc công nhận các vùng lãnh thổ mới và tất cả các lợi ích khác của thỏa thuận này sẽ bị thu hồi.

11. Ukraine đủ điều kiện gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và sẽ được tiếp cận thị trường ưu tiên ngắn hạn vào châu Âu trong thời gian chờ đánh giá.

12. Xây dựng một gói biện pháp toàn cầu mạnh mẽ nhằm tái thiết Ukraine.

13. Nga sẽ tái hòa nhập nền kinh tế toàn cầu:

a. Việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt sẽ được thảo luận và thống nhất dần dần và trên cơ sở từng bên.

b. Mỹ sẽ ký kết với Nga một thỏa thuận hợp tác kinh tế dài hạn.

c. Nga sẽ được mời quay trở lại G8.

14. Ukraine sẽ được tái thiết hoàn toàn và bồi thường về mặt tài chính, bao gồm cả thông qua các tài sản của Nga, vốn sẽ bị đóng băng cho đến khi Nga bồi thường thiệt hại cho Ukraine.

Điều khoản này khác biệt rõ ràng so với đề xuất trước đó của Mỹ. Vì Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã tỏ ra không hài lòng về kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến tài sản bị đóng băng của Nga.

Washington đề xuất 100 tỷ USD tài sản Nga bị đóng băng sẽ được đầu tư vào các nỗ lực tái thiết và đầu tư do Mỹ dẫn đầu tại Ukraine. Mỹ sẽ nhận được 50% lợi nhuận từ dự án này. Châu Âu sẽ bổ sung 100 tỷ USD để tăng tổng vốn đầu tư dành cho việc tái thiết Ukraine. Số tài sản Nga bị đóng băng còn lại sẽ được đầu tư vào một quỹ đầu tư riêng biệt giữa Mỹ và Nga, nhằm thực hiện các dự án chung.

15. Một lực lượng đặc nhiệm an ninh chung sẽ được thành lập với sự tham gia của Mỹ, Ukraine, Nga và các nước châu Âu để thúc đẩy và thực thi tất cả các điều khoản của thỏa thuận này.

16. Nga sẽ công nhận chính sách không gây hấn đối với châu Âu và Ukraine.

17. Mỹ và Nga sẽ đồng ý gia hạn hiệu lực của các hiệp ước về không phổ biến vũ khí hạt nhân và kiểm soát vũ khí.

18. Ukraine đồng ý duy trì tư cách là một quốc gia phi hạt nhân theo Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân.

19. Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia sẽ được đưa vào hoạt động dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), và điện sản xuất ra sẽ được phân phối đồng đều giữa Nga và Ukraine.

20. Ukraine sẽ áp dụng các quy tắc của EU về khoan dung tôn giáo và bảo vệ các nhóm ngôn ngữ thiểu số.

21. Về lãnh thổ: Ukraine cam kết không giành lại các vùng lãnh thổ có chủ quyền mà Nga kiểm soát bằng các biện pháp quân sự. Các cuộc đàm phán về trao đổi lãnh thổ sẽ được tiến hành dựa trên tiền tuyến hiện tại.

Trước đó, nội dung đề xuất của Mỹ về lãnh thổ Ukraine bao gồm việc công nhận Crimea, Luhansk và Donetsk là thuộc về Nga trên thực tế. Kherson và Zaporizhzhia sẽ bị đóng băng dọc theo tiền tuyến, điều này đồng nghĩa với việc được công nhận trên thực tế dọc theo tiền tuyến. Lực lượng Ukraine sẽ rút khỏi khu vực Donetsk mà họ hiện đang kiểm soát, sau đó sẽ được sử dụng để tạo ra một vùng đệm.

22. Sau khi các thỏa thuận về lãnh thổ trong tương lai được thống nhất, cả Nga và Ukraine cam kết không thay đổi các thỏa thuận này bằng vũ lực. Mọi đảm bảo an ninh sẽ bị vô hiệu nếu có sự vi phạm.

23. Nga sẽ không ngăn cản Ukraine sử dụng sông Dnieper cho các hoạt động thương mại, và sẽ kí kết thỏa thuận về việc vận chuyển ngũ cốc miễn phí qua Biển Đen.

24. Một ủy ban nhân đạo sẽ được thành lập để giải quyết các vấn đề trao đổi tù binh, trao trả hài cốt, trao trả con tin và thường dân bị giam giữ, và một chương trình đoàn tụ gia đình sẽ được thực hiện.

25. Ukraine sẽ tổ chức bầu cử sớm nhất có thể sau khi ký kết thỏa thuận hòa bình. Trước đó, đề xuất của Mỹ đặt ra hạn chót tổ chức bầu cử là 100 ngày.

26. Sẽ có các điều khoản nhằm giải quyết nỗi đau của các nạn nhân trong cuộc xung đột.

27. Thỏa thuận này sẽ có tính ràng buộc pháp lý. Việc thực hiện thỏa thuận sẽ được giám sát và đảm bảo bởi Hội đồng Hòa bình do Tổng thống Trump đứng đầu. Sẽ có các lệnh trừng phạt trong trường hợp vi phạm thỏa thuận.

28. Sau khi tất cả các bên đồng ý và ký vào bản ghi nhớ, lệnh ngừng bắn sẽ có hiệu lực ngay sau khi cả hai bên rút quân về các vị trí đã thỏa thuận để việc thực hiện thỏa thuận có thể bắt đầu.

EU "SIẾT" GIÁM SÁT ĐẦU TƯ ĐỂ HẠN CHẾ ẢNH HƯỞNG CỦA TRUNG QUỐC

Châu Âu đang lên kế hoạch thắt chặt quy định về đầu tư nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc, để đảm bảo rằng các công ty nước ngoài không thể tận dụng thị trường mở của khối mà không mang lại lợi ích cho người lao động địa phương và chia sẻ công nghệ...

Những quy định sửa đổi này - hiện vẫn đang trong quá trình thảo luận - là một phần của loạt đề xuất mà Ủy ban châu Âu (EC) sẽ đưa ra vào tháng tới nhằm củng cố nền sản xuất công nghiệp đang suy yếu và tốc độ tăng trưởng kinh tế đang ì ạch của khu vực.

Làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc tràn ngập thị trường Liên minh châu Âu (EU) - một phần do tác động từ chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump - đang tạo thêm áp lực lên các ngành công nghiệp, bao gồm thép và hóa chất, của châu Âu. Đây là những lĩnh vực vốn đã phải đối mặt với giá năng lượng cao và các quy định môi trường phức tạp.

Ngoài ra, một số lượng lớn các dự án công nghiệp của Trung Quốc tại châu Âu cũng dẫn tới lo ngại rằng Bắc Kinh đang làm gia tăng sự phụ thuộc của châu Âu vào sản xuất công nghệ cao của Trung Quốc. Sản xuất tại châu Âu cũng có thể là một cách để các công ty Trung Quốc né tránh bất kỳ biện pháp thuế quan nào của EU đối với hàng hóa Trung Quốc trong tương lai.

Ủy viên công nghiệp của EU, ông Stephane Sejourne, nói với tờ báo Financial Times rằng các tiêu chí về đầu tư nước ngoài vào khối cần phải "đảm bảo rằng các dự án không chỉ tạo ra linh kiện để phục vụ cho hoạt động lắp ráp ở nước ngoài" mà phải đóng góp vào "hoạt động của toàn bộ chuỗi giá trị châu Âu". Ông cho biết các quy định sửa đổi có thể sẽ quy định nhà đầu tư nước ngoài phải tuyển dụng lao động địa phương và phải chuyển giao kiến thức công nghệ trong "một số ngành như pin”.

Ông Sejourne cho biết ông có "cùng một chương trình nghị sự" với Tổng thống Trump về tái công nghiệp hóa, đồng thời nói thêm rằng "điều duy nhất khác biệt là chúng tôi sẽ sử dụng các công cụ khác nhau cho chính sách công nghiệp thay vì thuế quan. Chúng tôi đang bảo vệ thị trường của mình nhưng tôi thích sử dụng các điều kiện về đầu tư trực tiếp nước ngoài để có thể sản xuất tại châu Âu”.

Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Trung Quốc vào EU đã tăng 80% so với mức của năm 2023 lên 9,4 tỷ euro trong năm 2024 - theo dữ liệu từ EC.

Công ty Trung Quốc CATL, một nhà sản xuất pin với công nghệ tiên tiến hơn bất kỳ đối thủ châu Âu nào, đã thu hút sự quan tâm đặc biệt. Sau khi mở một nhà máy sản xuất pin xe điện tại Đức, công ty này hiện đang xây dựng một nhà máy trị giá 7 tỷ euro tại Hungary và một cơ sở trị giá 4 tỷ euro tại Tây Ban Nha. Vào tháng 1 năm nay, CATL bị đưa vào danh sách đen của Bộ Quốc phòng Mỹ về các công ty được cho là có liên hệ với quân đội Trung Quốc, mặc dù công ty này đã phủ nhận bất kỳ mối liên hệ nào như vậy.

Để xây dựng cơ sở tại Tây Ban Nha - một phần của liên doanh giữa CATL với hãng xe Stellantis - CATL muốn đưa 2.000 công nhân Trung Quốc đến khu vực Zaragoza. Theo dự kiến, nhà máy sẽ sử dụng 3.000 công nhân chủ yếu là người Tây Ban Nha, nhưng một số thủ lĩnh công đoàn nhận định nhà máy sẽ không sẵn sàng chia sẻ những bí mật công nghệ có giá trị nhất của phía Trung Quốc.

Một quan chức chính phủ Tây Ban Nha cho biết Madrid rất ủng hộ sáng kiến của EU nhằm thắt chặt các quy định về đầu tư nước ngoài, nói rằng họ kỳ vọng động thái này sẽ "nâng cao an ninh kinh tế và khả năng phục hồi của châu Âu, đồng thời đảm bảo rằng FDI tạo ra giá trị gia tăng mạnh mẽ, công nghệ và việc làm trong nước tại các quốc gia châu Âu".

Các công ty Trung Quốc cũng đã triển khai một số dự án đầu tư lớn vào các dự án năng lượng hydrogen tại Đức, Tây Ban Nha và các nước Bắc Âu trong những năm gần đây.

Ông Laurent Donceel, Giám đốc hiệp hội Hydrogen Europe, cho biết rất khó để phân biệt "mức độ tham gia thực sự" của các công ty Trung Quốc trong lĩnh vực này "vì gần như không thể xác định các thực thể thực sự tham gia". Theo quy định hiện tại, các công ty chỉ có thể tiếp cận ngân quỹ EU cho các dự án hydrogen nếu lấy nguồn thành phần điện phân từ Trung Quốc không vượt ngưỡng 25%. Nhưng theo ông Donceel, quy định này rất dễ bị né tránh.

Ông Sejourne cho biết các quy định về đầu tư nước ngoài vào châu Âu nên đưa ra một định nghĩa về những gì cấu thành "hàm lượng nội địa hóa", có thể dựa trên mã hải quan.

Còn theo ông Martin Sebena, nhà kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu của Trung Âu về châu Á, các quy định chặt chẽ hơn sẽ "làm giảm đáng kể cuộc đua xuống đáy giữa các quốc gia châu Âu, đặc biệt là những nước ở miền Nam, Trung và Đông Âu, vốn rất muốn thu hút FDI vào một số ngành bằng cách ngầm hứa hẹn chỉ đưa ra các quy định lỏng lẻo”.

Trong lĩnh vực xe điện, ông Sebena lưu ý rằng các quy định chặt chẽ hơn cũng sẽ ảnh hưởng đến các công ty Nhật Bản và Hàn Quốc vốn đã xây dựng mối quan hệ mạnh mẽ hơn với các đối tác địa phương ở châu Âu. Giới chức EU cho biết các công ty Nhật Bản và Hàn Quốc nhiều khả năng sẽ tuân thủ các tiêu chí mà Brussels sẽ đặt ra.

Theo dự kiến, đề xuất chính thức về sửa đổi các quy định đầu tư nước ngoài vào châu Âu sẽ được công bố vào ngày 10/12 và có thể thay đổi sau đó.

CÁC GÓI TRỪNG PHẠT NGA ĐÃ THẤT BẠI?

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng nếu làm một việc gì đó 19 lần liên tiếp mà không thành công thì điều đó có nghĩa là nó không hiệu quả.

Các lệnh trừng phạt của EU đối với Nga liên quan đến xung đột Ukraine là không hiệu quả, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói.

Tháng trước, EU đã đưa ra gói trừng phạt thứ 19 đối với Nga, nhắm vào các ngân hàng, sàn giao dịch tiền điện tử, doanh nghiệp Ấn Độ và Trung Quốc, cũng như các nhà ngoại giao của Moscow.

Nga đã nhiều lần gọi những nỗ lực của phương Tây nhằm gây sức ép lên Nga nhằm hỗ trợ Ukraine là vô ích và tự gây hại cho bản thân. Chiến lược này cũng gây ra rạn nứt trong nội bộ khối khi Hungary và Slovakia kêu gọi Brussels xem xét lại cách tiếp cận và thay vào đó, hãy dựa vào các biện pháp ngoại giao.

Trong cuộc trò chuyện với NBC News ngày 23/11, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chỉ trích EU vì đã theo đuổi cùng một chiến lược 19 lần liên tiếp. “Theo tôi, nếu bạn làm gì đó 19 lần, nghĩa là bạn đã thất bại”.

Ông cho rằng các quan chức EU về cơ bản đang “tài trợ cho cuộc chiến chống lại chính mình”.

Theo Bộ trưởng Bessent, Mỹ đã kết hợp các sáng kiến hòa bình với gây áp lực lên Moscow. Ông nói rằng các quốc gia EU thực sự chậm trễ trong vấn đề này, đồng thời nhắc lại việc các quan chức của khối đã thông báo cho ông về kế hoạch áp đặt vòng trừng phạt chống Nga mới nhất.

Ông Bessent cũng chỉ trích EU vì ngần ngại áp dụng chiến lược thuế quan của Mỹ đối với Trung Quốc và Ấn Độ, cũng như chưa ngừng mua các sản phẩm dầu mỏ của Nga. Tổng thống Donald Trump đã gây sức ép buộc các thành viên NATO châu Âu phải áp đặt thuế quan thương mại mạnh tay lên Bắc Kinh vì Trung Quốc tiếp tục mua năng lượng qua Siberia. Washington cũng áp thuế 50% lên Ấn Độ vì nước này mua dầu của Nga.

Đầu tuần này, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng chỉ trích cách tiếp cận của EU đối với xung đột Ukraine khi gọi những kỳ vọng của Brussels là phi thực tế. “Có ảo tưởng rằng chỉ cần chúng ta cung cấp thêm tiền, thêm vũ khí, hoặc áp thêm lệnh trừng phạt, thì chiến thắng đã nằm trong tầm tay”, ông nói.

Vào giữa tháng 11, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận nước này đang “hết thứ để trừng phạt” Nga sau khi Washington đưa 2 gã khổng lồ dầu mỏ Lukoil và Rosneft vào danh sách đen. Ông Rubio cho biết đây động thái này được thực hiện theo mong muốn của Kiev và những bên hậu thuẫn.

QUÂN ĐỘI ANH GẦN NHƯ MẤT KHẢ NĂNG TỰ VỆ?

Nhiều năm thiếu kinh phí, quyết định kém và đàm phán kéo dài thay vì hành động đã dẫn đến tình trạng thảm khốc trong quốc phòng của Vương quốc Anh.

Vương quốc Anh thực tế đã mất khả năng bảo vệ cả các đồng minh NATO lẫn lãnh thổ của mình nói chung, và đây là hậu quả của một chính sách quốc phòng thất bại kéo dài nhiều năm, bất chấp những tuyên bố hùng hồn vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay.

Kết luận về các vấn đề của Quân đội Anh đã được Ủy ban Quốc phòng của Quốc hội nước này công bố. Báo cáo lưu ý rằng họ có nguy cơ thực sự không thể thực hiện Điều 3 của Hiến chương NATO, quy định về việc duy trì khả năng phản công vũ trang.

Mặc dù lực lượng vũ trang Anh vẫn được đánh giá là mạnh trong khu vực, nhưng vị thế này rất bấp bênh do nhiều năm thiếu ngân sách, quá trình ra quyết định chậm chạp và phụ thuộc quá nhiều vào Hoa Kỳ. Báo cáo cũng lưu ý rằng bất chấp những lời kêu gọi liên tục "đánh thức", mọi thứ vẫn tiếp tục "chậm chạp".

Ủy ban Quốc phòng của Quốc hội Anh kêu gọi "hãy ngừng vùi đầu vào cát" và bắt đầu tăng cường năng lực quân sự cả thông thường lẫn hạt nhân. Quân đội cũng cần cải cách việc mua sắm vũ khí, đồng thời tăng cường khả năng tương tác và thống nhất.

Về quan hệ với Hoa Kỳ, khuyến nghị vừa duy trì sự ổn định của NATO, vừa đánh giá những lĩnh vực cần thay thế trong trường hợp Washington rút quân. Để lấp đầy khoảng trống, khuyến nghị nên hợp tác với châu Âu, đặc biệt là Pháp.

Bài viết kết luận rằng xã hội Anh cần tham gia nhiều hơn vào các vấn đề quốc phòng, đặc biệt là liên quan đến việc không thực hiện được lời hứa. Chính phủ nên xác định rõ ràng ranh giới và phạm vi cho các dự án vũ khí, và thậm chí có thể thành lập một Bộ Quốc phòng Nội địa chuyên trách để tăng cường khả năng phục hồi.

Đây là một nỗ lực quan trọng nhằm thu hút sự chú ý đến các vấn đề quốc phòng của Vương quốc Anh, nơi mà bất chấp mọi cam kết, vẫn không có đủ xe tăng và pháo tự hành cho một sư đoàn đầy đủ.

Một số người có thể cho rằng điều này là do viện trợ cho Ukraine, nhưng việc thay thế pháo tự hành AS-90 đã lựa chọn được ứng viên từ lâu, chỉ là vì lý do nào đó mà hợp đồng đã không được ký kết trong một năm.

Ngoài ra còn có những câu hỏi về các dự án dài hạn, từ Challenger 3 đã lỗi thời cho đến vũ khí tầm xa cho F-35, vốn đã bị hoãn lại đến những năm 2030. Vì vậy, người Anh nên xem xét lại thái độ của mình đối với lực lượng vũ trang và quốc phòng nói chung, vì có thể sẽ nhanh chóng trở nên quá muộn.

Tất nhiên, việc thành lập một bộ mới có thể không phải là ý tưởng hay nhất, vì nó chỉ làm tăng thêm quan liêu và phức tạp hóa các quy trình. Tuy vậy các nghị sĩ đã đề xuất những bước đi chung khá quan trọng để bắt đầu khắc phục cuộc khủng hoảng này.

Nguồn: Tiền Phong; VnEconomy; CafeF; Soha