NGUY CƠ DỊCH CÚM GIA CẦM LAN RỘNG KHẮP CHÂU ÂU

Số ca tử vong do cúm gia cầm tại châu Âu đang tăng mạnh buộc nhiều quốc gia phải nhốt hàng triệu con gia cầm vào chuồng nhằm ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm từ chim hoang dã. Ireland là quốc gia mới nhất vừa triển khai biện pháp này.

Chủng cúm gia cầm có độc lực cao tiếp tục gây lo ngại cho ngành chăn nuôi và chính phủ các nước. Trong những năm gần đây, dịch bệnh đã khiến hàng trăm triệu con gia cầm chết, lan sang cả bò sữa ở Mỹ gây gián đoạn nguồn cung, đẩy giá thực phẩm tăng và tiềm ẩn nguy cơ lây sang người.

Ngày 5/11, Ireland ban hành lệnh nuôi nhốt gia cầm trên toàn quốc để phòng ngừa cúm gia cầm sau khi xác nhận đợt bùng phát đầu tiên trong ba năm qua.

Ông Nigel Sweetnam, Chủ tịch Ủy ban Gia cầm Quốc gia thuộc Hiệp hội Nông dân Ireland, cho biết, cơ chế phát tán của virus cúm gia cầm đang có sự thay đổi. Theo ông, điều đáng lo ngại năm nay là virus có thể đã xuất hiện sớm hơn khoảng một tháng so với thông thường và tại những khu vực khác nhau ở Ireland. Ông nhấn mạnh rằng tình hình này rất đáng lo ngại.

Tính đến thời điểm hiện tại đã có 15 trong số 27 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) ghi nhận các đợt bùng phát cúm gia cầm tại trang trại trong mùa này. Đức là nước bị ảnh hưởng nặng nhất, với 58 đợt bùng phát kể từ ngày 1/8 đến cuối tháng 10/2025, trong tổng số 136 vụ được ghi nhận trên toàn EU và Anh, theo dữ liệu từ nền tảng giám sát sức khỏe động vật của Pháp. So với cùng kỳ năm ngoái, con số này tăng mạnh khi Đức chỉ có 8 vụ. Theo truyền thông Đức, khoảng 1 triệu con gia cầm đã bị tiêu hủy do virus.

CHÂU ÂU TRƯỚC MỐI LO VỀ AN NINH HÀNG KHÔNG DO UAV XÂM NHẬP

Hàng loạt sân bay tại Bỉ đã buộc phải đóng cửa trong ngày 4/11, sau khi giới chức phát hiện nhiều thiết bị bay không người lái khả nghi gần khu vực cất và hạ cánh.

Sự cố khiến hàng nghìn hành khách bị mắc kẹt, đồng thời làm dấy lên lo ngại về an ninh hàng không trên toàn châu Âu - nơi gần đây liên tiếp ghi nhận các vụ thiết bị bay không người lá (UAV) xâm nhậpi. Giới chuyên gia nhận định vụ việc tại Bỉ có thể trở thành động lực để Liên minh châu Âu đẩy nhanh việc xây dựng "Bức tường ngăn thiết bị bay không người lái".

Cơ quan kiểm soát không lưu Bỉ cho biết nhiều thiết bị bay không người lái được phát hiện hoạt động gần sân bay Brussels - điểm trung chuyển hàng không lớn nhất của nước này - vào ngày 4/11. Toàn bộ các chuyến bay đi và đến bị tạm dừng để bảo đảm an toàn, trong khi hai sân bay Charleroi và Liege cũng đóng cửa để phòng ngừa.

Vụ việc tại Bỉ xảy ra chỉ hơn một tháng sau loạt sự cố tương tự ở một loạt sân bay châu Âu, khi sân bay Copenhagen của Đan Mạch, Oslo của Na Uy và gần đây là Munich của Đức phải đóng cửa tạm thời do UAV xâm nhập. Những vụ gián đoạn liên tiếp khiến cơ quan chức năng châu Âu đặc biệt lo ngại về nguy cơ tấn công mạng hoặc hoạt động do thám có chủ đích.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen từng gọi các vụ xâm nhập này là "hành động tấn công nghiêm trọng vào hạ tầng thiết yếu", đồng thời không loại trừ khả năng có liên quan tới Nga - dù Moscow đã bác bỏ cáo buộc này.

Ông Andrius Kubilius - Ủy viên Quốc phòng Liên minh châu Âu - phát biểu: "Liên minh châu Âu đang phải đối mặt với những thách thức rất rõ ràng.Vì vậy, chúng ta cần một biện pháp thống nhất và ngay lập tức. Ưu tiên hiện nay là xây dựng 'bức tường chống thiết bị bay không người lái' với khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn thiết bị bay".

Theo kế hoạch, "Bưc tường ngăn thiết bị bay không người lái " sẽ là một phần của chương trình giám sát sườn Đông, giúp tăng cường khả năng phòng thủ của Liên minh châu Âu trước các mối đe dọa an ninh mới.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyern cho biết: "Dự án này nhằm đối phó toàn diện với các mối đe dọa tại biên giới phía Đông. Một phần cốt lõi của nó là hệ thống 'bức tường ngăn thiết bị bay không người lái' - có thể phát hiện, đánh chặn và nếu cần, vô hiệu hóa thiết bị bay không người lái. Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với Ukraine và NATO để triển khai sớm".

Trong khi nguyên nhân cụ thể của sự cố vẫn đang được điều tra, giới chức châu Âu tin rằng, việc thiết lập "bức tường ngăn thiết bị bay không người lái" sẽ là bước đi đầu tiên hướng tới một không phận an toàn hơn - không chỉ cho Liên minh châu Âu mà cho toàn bộ khu vực lân cận.

CÚ XOAY CHIỀU CỦA KINH TẾ CHÂU ÂU: CÁC NƯỚC PHÍA BẮC ĐANG GẶP NHIỀU VẤN ĐỀ

Sự xoay chiều kinh tế giữa các nước Bắc Âu và Nam Âu trong những năm gần đây là một hiện tượng đáng chú ý, phản ánh những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc kinh tế của châu Âu...

Trước kia, các nước Bắc Âu như Đức, Pháp và Hà Lan được coi là những nền kinh tế ổn định và phát triển mạnh mẽ, trong khi các nước Nam Âu như Tây Ban Nha, Hy Lạp và Bồ Đào Nha thường xuyên đối mặt với khủng hoảng nợ và thâm hụt ngân sách. Nhưng hiện tại, đã có một sự đảo ngược đáng kể trong vai trò kinh tế của hai khu vực này.

Vào những năm 2010, cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu đã tạo ra một hình ảnh rõ ràng về sự phân chia giữa các nước Bắc Âu và Nam Âu. Các nước Bắc Âu được xem là những quốc gia có trách nhiệm tài chính, trong khi các nước Nam Âu bị chỉ trích vì chi tiêu quá mức và quản lý tài chính kém hiệu quả.

Hiện nay, các nền kinh tế lớn của châu Âu đang phải đối mặt với chu kỳ tăng trưởng yếu, dẫn đến thâm hụt ngân sách ngày càng gia tăng. Pháp, một trong những nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang chìm trong khủng hoảng ngân sách và chính trị, trong khi Anh đang xem xét tăng thuế để thu hẹp thâm hụt tài khóa và tránh làm thị trường hoảng sợ. Đức và Hà Lan, nổi tiếng với sự tiết kiệm trong chi tiêu công, cũng đang phải vay nợ, mặc dù từ mức thấp hơn.

Ngược lại, các nước Nam Âu như Tây Ban Nha đã nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi cho tăng trưởng kinh tế châu Âu. Các nước từng đối mặt với nguy cơ vỡ nợ ở khu vực này như Hy Lạp hiện đang duy trì ngân sách gần như cân bằng.

Nam Âu hoàn thành“bài tập tài khóa”

Trao đổi với tờ báo Wall Street Journal, ông Filippo Taddei - một nhà kinh tế cấp cao tại Goldman Sachs - nhận xét: "Bài tập về tài khóa đã được hoàn thành ở Nam Âu sau cuộc khủng hoảng nợ công”. Ông chỉ ra rằng các nước này đã thực hiện các cải cách cơ cấu như tăng tuổi nghỉ hưu, tinh giản bộ máy hành chính, tư nhân hóa các ngành công nghiệp và cải tổ luật lao động. Những cải cách này đã giúp các nền kinh tế Nam Âu trở nên bền vững hơn so với cấu trúc kinh tế mà họ có 15 năm trước.

Tây Ban Nha đã ghi nhận mức tăng trưởng kinh tế 3,5% trong năm ngoái, một trong những tốc độ nhanh nhất trong thế giới các nước phát triển, trong khi Hy Lạp tăng trưởng 2,3%, gấp đôi tốc độ tăng trưởng của kinh tế Pháp và Anh. Trái lại, kinh tế Đức đã suy giảm trong hai năm liên tiếp.

Một phần nguyên nhân phía sau sự vượt trội này là do sự bùng nổ của ngành du lịch. Ngoài ra, các nước Nam Âu cũng đã nhận được hàng trăm tỷ euro từ các khoản tài trợ và vay mượn của Liên minh châu Âu (EU), giúp rót vốn vào các dự án như cáp ngầm dưới biển ở Italy, nâng cấp lưới điện ở Hy Lạp và phát triển internet tốc độ cao ở Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, theo ông Taddei, những thay đổi kinh tế có lợi cho Nam Âu còn sâu sắc hơn. Milan, Lisbon và Seville đã phát triển thành các trung tâm công nghệ, tài chính và khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ. Thị trường lao động từng bị chi phối bởi công việc có giá trị thấp đang bổ sung các công việc có kỹ năng cao hơn - yếu tố sẽ thúc đẩy năng suất tổng thể. Các chính phủ cũng nhạy cảm hơn với giới hạn chi tiêu của họ và hậu quả tiềm ẩn đối với thị trường tài chính nếu họ vi phạm các giới hạn này.

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni lên nắm quyền vào năm 2022 sau khi vận động tranh cử với các chính sách cắt giảm thuế và tăng lương hưu. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo cánh hữu này đã đặt sự thận trọng tài khó lên hàng đầu để trấn an thị trường trái phiếu mong manh của Italy. Bà đã kiềm chế thâm hụt ngân sách, dự kiến giảm mức thấp hụt xuống dưới 3% GDP vào năm tới.

Sự xoay chiều kinh tế này có thể được xem như một hệ quả ngoài kỳ vọng của cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu - cuộc khủng hoảng đã buộc các quốc gia như Hy Lạp và Bồ Đào Nha thực thi các biện pháp cắt giảm chi tiêu “đau đớn” như một phần trong các kế hoạch giải cứu. Các chương trình “thắt lưng buộc bụng” đã để lại những vết sẹo sâu trong các nền kinh tế châu ÂU: quy mô nền kinh tế Hy Lạp hiện vẫn nhỏ hơn 1/5 so với trước khủng hoảng - theo dữ liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Tỷ lệ thất nghiệp trong khu vực còn cao. Nhưng rõ ràng, các nền kinh tế ở Nam Âu đã xoay chuyển tình thế một cách ngoạn mục.

Bắc Âu loay hoay với vay nợ và thâm hụt ngân sách

Trong khi đó, các nước giữ vai trò trung tâm ở châu Âu đang đối mặt với khó khăn. Mô hình tăng trưởng của Tây Âu, tập trung vào thương mại và công nghiệp, đã bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Mỹ, sự cạnh tranh ngày càng tăng từ Trung Quốc và sự gián đoạn nguồn năng lượng giá rẻ từ Nga.

Các chính phủ trên khắp châu Âu đã vay nợ nhiều trong thời kỳ đại dịch và khủng hoảng năng lượng đang cố gắng sắp xếp lại nền tài chính công của mình. Các nước ở phía Nam đã phần lớn đưa thâm hụt trở lại mức trước đại dịch, nhưng các chính phủ ở phía Bắc - do gặp khó khăn trong việc tăng thu ngân sách giữa bối cảnh tăng trưởng kinh tế suy yếu - đang đi theo hướng ngược lại.

Pháp dự kiến sẽ có thâm hụt 5,4% GDP trong năm nay, so với 2,4% trước đại dịch. Thâm hụt ngân sách ở Anh, Áo và Bỉ đều trên 4%. Đức đang có kế hoạch chi tới 1 nghìn tỷ euro, tương đương 1,15 nghìn tỷ USD, cho cơ sở hạ tầng và quốc phòng. Động thái này có khả năng thúc đẩy tăng trưởng nhưng cũng đẩy thâm hụt của nước này vượt xa mức trần 3% hàng năm được ghi trong hiệp ước EU.

Nhu cầu chi tiêu của các nước này có khả năng tăng hơn nữa trong những năm tới khi các nước đối mặt với dân số già, cam kết quốc phòng lớn hơn, chi tiêu nhiều hơn cho chuyển đổi năng lượng xanh và sự gia tăng mạnh mẽ trong các khoản thanh toán lãi nợ công. Nhưng cho đến nay, các nỗ lực cắt giảm phúc lợi để đáp ứng các yêu cầu chi tiêu khác đều đang thất bại.

Pháp đã chứng kiến ba chính phủ sụp đổ trong năm qua vì các kế hoạch cắt giảm chi tiêu. Thủ tướng Sebastien Lecornu, người đã từ chức vào đầu tháng 10 nhưng được bổ nhiệm lại vài ngày sau đó, đã công bố đình chỉ cải cách lương hưu của Tổng thống Emmanuel Macron - kế hoạch nâng dần tuổi nghỉ hưu. Sự bế tắc này đã khiến tổ chức đánh giá tín nhiệm S&P hạ một bậc xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Pháp vào tháng trước.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế ảm đạm, cử tri Pháp không hài lòng và đang chuyển sang ủng hộ các đảng cực hữu và cực tả. Sự phân mảnh chính trị gia tăng đã khiến việc xây dựng sự đồng thuận cho các chính sách kinh tế “thắt lưng buộc bụng” càng trở nên khó khăn hơn.

Một số người đặt câu hỏi liệu các chương trình mua trái phiếu quy mô lớn do Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và các tổ chức khác thực hiện sau cuộc khủng hoảng tài chính và trong thời kỳ đại dịch có phải là một phần nguyên nhân. Chương trình nới lỏng định lượng (QE) này đã giúp các nền kinh tế vượt qua khủng hoảng thông qua làm cho việc vay mượn trở nên rẻ hơn cho các doanh nghiệp, hộ gia đình và chính phủ. Nhưng một số nhà kinh tế tin rằng những biện pháp hỗ trợ của ngân hàng trung ương này đã tạo ra một "rủi ro đạo đức" cho các chính phủ, làm giảm sự cấp thiết trong việc duy trì ngân sách cân bằng hoặc giải quyết các khoản nợ ngày càng tăng.

Tại Anh, Thủ tướng Keir Starmer đã hoãn kế hoạch cắt giảm một số chính sách phúc lợi cho người khuyết tật vào mùa hè này sau khi vấp phải sự phản đối từ các nhà lập pháp trong Đảng Lao động. Trong những tuần tới, Chính phủ Anh dự kiến sẽ công bố một kế hoạch ngân sách chủ yếu dựa vào việc tăng thuế thay vì cắt giảm chi tiêu. Chính phủ Anh đã cam kết cân bằng ngân sách và giảm gánh nặng nợ vào cuối thập kỷ này, mặc dù các nhà kinh tế hoài nghi về khả năng đạt được các mục tiêu đó.

Ông Mahmood Pradhan, người đứng đầu bộ phận vĩ mô toàn cầu tại công ty quản lý tài sản Pháp Amundi, cho rằng các nước châu Âu không đối mặt với một cuộc khủng hoảng nợ ngay trước mắt. Đức đặc biệt có gánh nặng nợ tương đối thấp, chỉ ở mức 64% tổng sản phẩm trong nước (GDP). Chi phí vay của Chính phủ Pháp đã tăng mạnh trong năm nay, vượt qua cả Italy, nhưng Paris không gặp khó khăn trong việc tìm kiếm người mua trái phiếu.

Tuy nhiên, ông Pradhan cảnh báo rằng các quốc gia chi tiêu quá mức hiện nay có nguy cơ gặp khó khăn lớn khi xuất hiện các cuộc khủng hoảng tương lai. "Sự thật là châu Âu sẽ không có dư địa tài khóa để ứng phó với các cú sốc trong tương lai”, ông nói.

BBC PHÁT HIỆN MẠNG LƯỚI VIỆC LÀM CHO NGƯỜI DI CƯ BẤT HỢP PHÁP TẠI CÁC SIÊU THỊ MINI Ở ANH

Một cuộc điều tra của BBC tiết lộ rằng một mạng lưới tội phạm người Kurd đang tạo điều kiện cho những người di cư làm việc bất hợp pháp tại các cửa hàng tiện lợi trên các con phố lớn trên khắp nước Anh.

Các giám đốc công ty giả mạo được trả tiền để điền tên mình vào các giấy tờ hợp pháp, và có hàng chục doanh nghiệp được niêm yết trên Cơ quan đăng ký doanh nghiệp Vương quốc Anh (Companies House), nhưng không tham gia điều hành chúng.

Hai phóng viên điều tra, bản thân là người Kurd, đã đóng giả làm người xin tị nạn và được cho biết họ có thể dễ dàng tiếp quản, điều hành một cửa hàng và kiếm lợi nhuận lớn từ việc bán thuốc lá điện tử và thuốc lá lậu.

Chúng tôi đã tìm thấy mối liên hệ giữa mạng lưới tội phạm này với hơn 100 cửa hàng tiện lợi, tiệm cắt tóc và tiệm rửa xe, hoạt động từ thành phố Dundee ở Scotland đến phía nam hạt Devon ở Anh.

Tuy nhiên, một điều tra viên tội phạm tài chính nói với BBC rằng ông tin rằng mạng lưới này còn rộng hơn thế nữa.

Bộ Nội vụ cho biết họ sẽ điều tra những phát hiện của BBC.

Phản ứng trước cuộc điều tra của chúng tôi, Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood nói:

"Lao động bất hợp pháp và các hoạt động tội phạm có tổ chức liên quan tạo ra động lực để nhiều người tìm cách nhập cư trái phép vào Anh. Chúng tôi sẽ không dung thứ cho điều đó."

Lần đầu tiên, chúng tôi có thể tiết lộ hoạt động bên trong của một hệ thống tội phạm cho phép những người xin tị nạn làm việc công khai trên các con phố lớn ở Vương quốc Anh, trong các cửa hàng tiện lợi chủ yếu kiếm lời từ thuốc lá và thuốc lá điện tử bất hợp pháp.

Một người cho biết doanh thu hàng tuần từ thuốc lá lậu ở cửa hàng của anh ta có thể "đôi khi lên tới 3.000 bảng (khoảng 103 triệu VND)".

Những người đứng sau điều hành mọi việc – gọi là các "giám đốc ma" – mỗi người có hàng chục doanh nghiệp đăng ký tại Cơ quan đăng ký doanh nghiệp Anh, nhưng trong nhiều trường hợp họ không hề tham gia điều hành thực tế.

"Mấy cửa hàng đó không thuộc về tôi, chỉ là đứng tên tôi thôi," một người trong số họ nói với các phóng viên điều tra của BBC.

Nhiều doanh nghiệp kiểu này bị giải thể sau khoảng một năm, rồi lại được mở lại với vài thay đổi nhỏ trong giấy tờ đăng ký kinh doanh chính thức.

Theo một điều tra viên về tội phạm tài chính, những doanh nghiệp này "có đầy đủ các dấu hiệu cảnh báo đỏ" về việc có liên quan đến tội phạm có tổ chức.

Trong quá trình điều tra, chúng tôi phát hiện ra rằng:

Một người xin tị nạn có đơn bị từ chối đã tìm cách bán lại một cửa hàng cho phóng viên điều tra bí mật của chúng tôi với giá 18.000 bảng Anh (khoảng 618 triệu VND).

Một nhóm Facebook của người Kurd đăng hàng chục tin rao bán các cửa hàng tạp hóa, tiệm cắt tóc, tiệm rửa xe và quán bán đồ ăn mang đi.

Các "giám đốc ma" thu tới 300 bảng (khoảng 10,3 triệu VND) mỗi tháng của người lao động bất hợp pháp để đứng tên đăng ký các cửa hàng tạp hóa thay cho họ.

Một số thợ xây người Kurd nhận xây các khoang tinh vi để cất giấu thuốc lá và thuốc lá điện tử lậu - đủ để qua mặt cả chó nghiệp vụ.

Một số người xin tị nạn nói họ bị Bộ Nội vụ bỏ mặc trong tình trạng pháp lý lấp lửng và phải làm việc 14 giờ mỗi ngày trong các cửa hàng tạp hóa với mức lương chỉ khoảng 4 bảng (137.000 VND) một giờ.

Hai nhà báo người Kurd tham gia cuộc điều tra của chúng tôi hiểu rõ rằng căng thẳng liên quan đến vấn đề nhập cư đang ở mức cao.

Họ lo ngại rằng việc đưa tin về các hoạt động phi pháp trong cộng đồng người Kurd có thể kích động sự thù địch.

Một trong hai người, từng là người xin tị nạn, nói: "Tôi muốn đóng vai trò trong việc phanh phui những hoạt động bất hợp pháp này […] để nói thật rõ rằng họ không đại diện cho chúng tôi."

Trong hơn bốn tháng, chúng tôi đã theo dõi một nhóm Facebook của người Kurd, nơi các cơ sở kinh doanh trên khắp Vương quốc Anh được rao bán.

Các quảng cáo mới xuất hiện mỗi tuần.

Các phóng viên đã liên hệ với ba người rao bán các cửa hàng tiện lợi ở thị trấn Crewe, thành phố Hull và thành phố Liverpool.

Những người này cho biết họ quan tâm đến việc mở một cửa hàng tiện lợi và buôn bán thuốc lá lậu.

Tại hạt Cheshire, một người đàn ông điều hành cửa hàng tạp hóa nhỏ mang tên Top Store ở Crewe nói rằng ông sẽ bán cửa hàng của mình cho một phóng viên với giá 18.000 bảng tiền mặt.

Người chủ cửa hàng, tự xưng là Surchi, trấn an phóng viên của chúng tôi rằng "bạn không cần bất cứ giấy tờ gì" để sở hữu và điều hành một cửa hàng tạp hóa với tư cách là người xin tị nạn.

Surchi nói với chúng tôi rằng bản thân ông là người Kurd xin tị nạn, đến Anh vào năm 2022, nhưng đơn xin tị nạn của ông đã bị từ chối.

Khi BBC sau đó đối chất với ông, Surchi nói rằng ông có giấy tờ chứng minh quyền được làm việc.

Chúng tôi đã yêu cầu ông cho xem những giấy tờ này, nhưng ông chưa cung cấp.

Những người xin tị nạn thông thường không có quyền làm việc tại Vương quốc Anh trong khi đơn xin tị nạn của họ đang được xử lý.

Chỉ trong những trường hợp đặc biệt họ mới được cấp phép làm việc, và chịu sự ràng buộc bởi các điều kiện rất nghiêm ngặt.

Nếu người xin tị nạn được phép làm việc, họ chỉ có thể nộp đơn vào những công việc nằm trong Danh sách Mức lương Di trú (Immigration Salary List).

Các công việc đó không bao gồm quản lý cửa hàng hoặc nhân viên bán hàng.

Giống như các phóng viên ngầm của chúng tôi, Surchi nói rằng ông đến từ Khu vực tự trị Kurdistan của Iraq - một vùng nằm giữa biên giới Iraq, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria.

Khu vực này thường được gọi là Kurdistan, nhưng không phải là một quốc gia độc lập.

Để tránh bị cơ quan chức năng soi xét, Surchi nói rằng ông trả cho một người tên là "Hadi" khoảng 250 bảng mỗi tháng để người này đứng tên trên các giấy tờ chính thức.

Surchi giải thích: "Đó là công việc của anh ta, và có lẽ anh ta đang đứng tên cho khoảng 40 đến 50 cửa hàng. Không có vấn đề gì đâu, anh ta không quan tâm anh bán gì."

Việc này giúp Surchi tránh bị cơ quan di trú phát hiện và bán bất cứ thứ gì anh ta muốn.

Surchi nói rằng mình chưa bao giờ đóng thuế hội đồng và phóng viên của chúng tôi cũng sẽ không cần đăng ký công ty một cách chính thức.

Nhân viên kiểm soát di trú chỉ ghé qua một lần trong vòng năm năm qua, khi Surchi không có mặt tại cửa hàng, ông nói trong khi chào mời chúng tôi mua cửa hàng của ông.

Ông Surchi nói họ chưa bao giờ quay lại.

Ông Surchi cho biết Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại đã đột kích cửa hàng một lần và ông đã bị phạt 200 bảng Anh vì bán thuốc lá và thuốc lá điện tử bất hợp pháp.

Chủ cửa hàng ở Anh bị bắt quả tang bán những mặt hàng này có thể bị phạt tới 10.000 bảng Anh, nhưng lợi nhuận thu được từ những sản phẩm này vượt xa số tiền phạt.

Trong chuyến tham quan cơ sở, ông Surchi dẫn chúng tôi ra ngoài một cái gọi là "xe cất giấu", nơi ông cho biết đã giấu phần lớn hàng hóa của mình cho đến 17 giờ mỗi ngày, khi các nhân viên của Trading Standards (Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại) kết thúc một ngày làm việc.

Ông cũng nói với phóng viên của chúng tôi rằng "các bạn có thể tạo một chỗ cất giấu" cho hàng hóa trong tầng hầm của cửa hàng - nơi ông cũng cho thấy cách ông đã can thiệp vào công tơ điện để tránh phải trả tiền tiện.

Ông Surchi đã bán thuốc lá điện tử cho một nhóm thanh thiếu niên khi chúng tôi đang ở cửa hàng. "Tôi có những khách hàng 12 tuổi, tôi không thấy có vấn đề gì", ông ta nói.

Khách hàng thanh toán bằng máy quẹt thẻ vào tài khoản ngân hàng, ông giải thích.

Ông cho biết cả máy quẹt thẻ và tài khoản ngân hàng đều thuộc về một người họ hàng, chủ sở hữu một cửa hàng tiện lợi cách đó 24km ở thành phố Stoke.

'Tay nghề tinh xảo' để đánh lừa chó nghiệp vụ

Trên Facebook, chúng tôi phát hiện các thợ xây người Kurd sẵn sàng giúp che giấu thuốc lá điện tử và thuốc lá lậu.

Một phóng viên của chúng tôi đăng tin rằng anh vừa mua một cửa hàng tạp hóa ở Manchester và đang tìm "một chuyên gia để xây một khoang giấu thuốc lá trong cửa hàng".

Có sáu thợ xây liên hệ.

Một người gửi cho chúng tôi một đoạn video cho thấy một thứ trông giống như một chiếc máy bán thuốc lá lậu được giấu trong gác xép, khi bấm nút thì các gói thuốc sẽ rơi qua một máng xuống một lỗ thông bí mật bên dưới.

Thợ xây nói đó là "tay nghề tinh xảo" và chi phí là 6.000 bảng (khoảng 206 triệu VND), đồng thời khẳng định thiết kế này đảm bảo qua mặt được cả chó nghiệp vụ của Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại.

Một mạng lưới các giám đốc ma

Khi chúng tôi đi sâu tìm hiểu ai là người đứng tên sở hữu hợp pháp các cửa hàng tạp hóa này, một mạng lưới "giám đốc ma" bắt đầu lộ diện.

Một cái tên xuất hiện nhiều lần là Hadi Ahmad Ali - người ở Birmingham mà Surchi nói rằng ông phải trả phí hàng tháng.

Chúng tôi phát hiện ông Ahmad Ali có tên trên trang Cơ quan đăng ký doanh nghiệp Vương quốc Anh, được ghi là người Iraq, khoảng 40 tuổi, và là giám đốc của hơn 50 doanh nghiệp khác - gồm cửa hàng tạp hóa, tiệm cắt tóc và trạm rửa xe.

Một phóng viên của chúng tôi đã gọi điện cho ông, giả làm người xin tị nạn muốn mua lại cửa hàng ở Crewe để bán thuốc lá lậu.

Ông Ahmad Ali nói cửa hàng đó không thuộc sở hữu của ông, nhưng hợp đồng thuê đứng tên ông.

Ông xác nhận rằng có thể tiếp tục để cửa hàng đứng tên ông cho phóng viên ngầm của chúng tôi, với mức phí từ 250 đến 300 bảng (8.5 triệu - 10.3 triệu VND) mỗi tháng.

Ông cũng nói có thể cố gắng cung cấp thẻ ngân hàng cho cửa hàng:

"Tôi có thể đảm bảo 50% rằng tôi sẽ lo được cho anh một thẻ ngân hàng. Tôi còn có sáu đến bảy cửa hàng khác đứng tên tôi ở Hull và những nơi khác."

Ông Ahmad Ali hiện vẫn được ghi là giám đốc tại một số doanh nghiệp trên trang Cơ quan đăng ký doanh nghiệp.

Sau đó, chúng tôi được biết rằng vào tháng 10/2024, ông đã bị cấm đảm nhiệm chức vụ công ty trong vòng năm năm.

Lệnh cấm được đưa ra sau các vụ bán thuốc lá bất hợp pháp - trong đó có khách hàng là một thanh niên 16 tuổi, tại một cửa hàng đứng tên ông Ahmad Ali ở thị trấn Chorley, Lancashire.

Riêng tại hạt Lincolnshire, ông ta đã nhận tội liên quan đến việc bán thuốc lá bất hợp pháp và bị kết án sáu tháng tù, hưởng án treo 18 tháng.

Khi bị BBC đối chất sau đó, ông Ahmad Ali nói với chúng tôi rằng các cửa hàng tạp hóa này không liên quan gì đến ông, và ông đã liên hệ với Cơ quan đăng ký doanh nghiệp để gỡ tên mình khỏi các doanh nghiệp.

Người phát ngôn của cơ quan này cho biết hiện họ "có nhiều quyền hạn hơn để chia sẻ thông tin và hỗ trợ các cuộc điều tra thực thi pháp luật".

"Trong những trường hợp nghi ngờ có vi phạm, thông tin và tình báo được chia sẻ với các đối tác liên quan."

Điều tra của chúng tôi cho thấy ông Ahmad Ali có liên đới với một người khác, Ismael Ahmedi Farzanda, người cũng là giám đốc "ma" và của 25 cửa hàng tạp hóa.

Tên ông Farzanda xuất hiện vì hồ sơ tại Cơ quan đăng ký doanh nghiệp cho thấy ông này đã tiếp quản vị trí giám đốc công ty từ ông Ahmad Ali tại bảy cửa hàng tạp hóa. Hai người cũng cùng đứng tên đồng giám đốc tại một cửa hàng ở thị trấn Blackpool.

Một phóng viên của chúng tôi đã gọi được cho ông Farzanda, và cũng nói với ông ta câu chuyện tương tự như đã kể với ông Ahmad Ali.

'Tôi chỉ đăng ký tên tôi ở các cửa hàng này cho người khác thôi,' ông Farzanda nói, cũng giống ông Ahmad Ali, ông này cư trú tại West Midlands.

Ông ta cho biết một "kế toán" sẽ lo giấy tờ, tài khoản ngân hàng và các khoản thanh toán cho ông, và rằng không có vấn đề gì nếu chúng tôi bán thuốc lá bất hợp pháp.

Yêu cầu duy nhất của ông là nếu chúng tôi (phóng viên ngầm) bị cảnh sát bắt, thì phải thông báo ngay cho ông.

"Nếu các ông biết mình bị bắt, hãy nói với chúng tôi để trong các cuộc phỏng vấn chúng tôi có thể đổi tên và không gặp rắc rối gì," ông nói với phóng viên.

Ông Farzanda bị phạt 4.500 bảng (khoảng 154 triệu VND) vào tháng Tám sau khi một cửa hàng đứng tên ông ở Haslingden, Lancashire, bị phát hiện bán thuốc lá điện tử bất hợp pháp cho một thanh thiếu niên 14 tuổi, theo truyền thông địa phương.

17 cửa hàng đứng tên ông Ahmad Ali và ông Farzanda đã bị khám xét kể từ năm 2021, nơi thuốc lá và thuốc lá điện tử bất hợp pháp bị thu giữ, theo xác nhận của nguồn tin từ Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại.

"Mặc dù trong các giấy tờ chính thức ghi là đến từ Iran, ông Farzanda nói với phóng viên bí mật của chúng tôi rằng ông thực ra đến từ quận Sharazoor, ở nước láng giềng Iraq.

Cả hai phóng viên bí mật của chúng tôi đều nói rằng họ biết một số người Kurd đã đến Vương quốc Anh bằng thuyền nhỏ và giả vờ là người Iran, vì tin rằng việc xin tị nạn sẽ có cơ hội thành công cao hơn.

Sau khi được chúng tôi cho xem bằng chứng, ông Farzanda phủ nhận tất cả các cáo buộc mà BBC đưa ra.

Khi xem xét các hồ sơ chính thức liên quan đến tất cả các công ty do ông Ahmad Ali và ông Farzanda đứng tên, chúng tôi phát hiện một xu hướng đáng ngờ.

Chúng tôi phát hiện các công ty hoạt động trong một năm, sau đó giải thể, rồi lại được lập lại - mỗi lần với cách viết tên doanh nghiệp hơi khác nhau. Tên và ngày sinh của hai người nói trên cũng được thay đổi đôi chút.

"Tại sao họ làm vậy? Khả năng lớn nhất là để trốn thuế và tránh sự giám sát của các cơ quan chức năng," ông Graham Barrow, điều tra viên tội phạm tài chính, nói khi chúng tôi đưa các dữ liệu cho ông xem.

Chúng tôi cũng đã xác nhận thông tin về hai giám đốc "ma" khác - với tổng cộng 40 công ty đứng tên họ.

Mạng lưới giám đốc công ty trên toàn Vương quốc Anh, với hơn 100 vị trí giám đốc chỉ đứng tên bốn cá nhân, "đầy đủ các dấu hiệu liên đới với các mạng lưới tội phạm có tổ chức," ông Barrow cho biết.

Mạng lưới các doanh nghiệp do BBC xác định có thể còn rộng hơn trên khắp cả nước, ông Barrow nói: "Tôi chắc chắn rằng con số này là hàng trăm. Nó có thể còn lớn hơn thế nữa."

Chúng tôi đã tới thăm hơn một chục cửa hàng tiện lợi có liên đới với mạng lưới giám đốc "ma" này.

Ở mọi nơi, câu chuyện đều như nhau - các cửa hàng nằm trên các phố lớn bị xuống cấp ở một số khu vực nghèo nhất Vương quốc Anh, như Blackpool, Bradford, Huddersfield và Hull.

Tất cả, trừ một cửa hàng, đều bán thuốc lá giả hoặc thuốc lá lậu với giá khoảng bốn bảng một bao, thay vì giá trung bình tại Anh là 16 bảng (khoảng 550.000 VND) cho một bao 20 điếu.

Cũng như câu chuyện của ông Surchi ở Crewe, cuộc điều tra của chúng tôi còn tiết lộ chi tiết về những người tị nạn người Kurd lao động bất hợp pháp khác.

Một nhân viên tại một cửa hàng tiện lợi ở Blackpool, có liên đới với một trong các giám đốc "ma", cho biết anh ta đã rời một khách sạn dành cho người tị nạn ở Liverpool để làm ca 14 giờ mỗi ngày tại cửa hàng.

"Đổi lại tôi nhận được 60 - 65 bảng [mỗi ngày]," anh này nói.

"Trong ba tháng, tôi chỉ làm với 50 bảng [mỗi ngày]."

Anh ta cho biết đã được Cơ quan Nội vụ phỏng vấn cách đây bốn tháng, nhưng từ đó chưa nghe gì thêm.

Cửa hàng đã bị Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại kiểm tra ba lần, nhưng anh ta nói này việc này là "chẳng có nghĩa lý gì".

"Chỉ cần đưa họ bất kỳ cái tên nào và họ sẽ bỏ đi," anh ta giải thích.

Anh cho biết mỗi khi bị hỏi tên, anh sẽ đưa tên của ca sĩ người Kurd nổi tiếng, Aziz Waisi.

Tuy nhiên, anh ta cũng bày tỏ lo ngại về lực lượng quản lý di trú: "Họ [Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại] chỉ lấy thuốc lá rồi đi, nhưng cơ quan di trú bắt bạn phải lấy dấu vân tay."

Chúng tôi cũng phát hiện một người Kurd khác - là nhân viên tại một cửa hàng ở Salford - cửa hàng này đứng tên Ismaeel Farzanda, cho biết anh ta đang trong tình trạng "treo".

"Tôi đã ở đây sáu tháng nhưng vẫn chưa nộp đơn xin tị nạn," anh ta nói.

Người đàn ông 42 tuổi này cho biết anh ta lần đầu đặt chân đến Anh khi còn là thiếu niên, trước khi quay trở về Kurdistan.

Người này nói rằng anh ta đã trở lại Anh trong năm nay và "họ tìm thấy hồ sơ dấu vân tay trước đây của tôi nhưng không có gì xảy ra."

Anh ta cho biết đang ở nhờ nhà bạn.

"Thật lòng, tất cả chúng tôi đều đang vật lộn ở đây và không biết phải làm gì," anh ta nói.

Chính phủ Anh cho biết họ đã tăng số vụ đột kích lên 51% và trong năm nay đã nâng mức phạt đối với các doanh nghiệp lên 60.000 bảng Anh cho mỗi người bị phát hiện làm việc bất hợp pháp.

Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood bổ sung rằng chính phủ đã "tịch thu hàng triệu bảng Anh hàng hóa không có giấy phép, cấm các giám đốc đáng ngờ và trục xuất hơn 35.000 người không có quyền cư trú tại Anh."

Nguồn: Báo Tin Tức; VTV; VnEconomy; BBC