Kinh tế các nước châu Âu tiếp tục trì trệ

(Ảnh minh họa).

Tỷ lệ lạm phát của nền kinh tế các nước Eurozone trong tháng 10 đã giảm xuống 2,9%, tiến sát mục tiêu 2%. Tuy nhiên, kinh tế khu vực Eurozone tiếp tục trì trệ.

Tỷ lệ lạm phát của nền kinh tế các nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) trong tháng 10/2023 đã giảm xuống 2,9%, mức thấp nhất được ghi nhận từ tháng 7/2021, tiến sát mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu.

Kết quả này có được nhờ 10 đợt tăng lãi suất liên tiếp của Ngân hàng Trung ương châu Âu kể từ tháng 7/2022, cùng đà sụt giảm giá nhiên liệu trong thời gian gần đây.

Lãi suất cho vay của Ngân hàng Trung ương châu Âu được duy trì ở mức cao những tháng qua đã giúp lạm phát tại các nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) giảm từ 4,3% của tháng 9 xuống 2,9% trong tháng 10, thấp hơn mức dự báo trên 3%.

Tuy nhiên, việc duy trì lãi suất cao lại khiến tăng trưởng kinh tế của khu vực Eurozone dường như biến mất, khi sản lượng kinh tế sụt giảm sau nhiều tháng trì trệ.

Đức, nền kinh tế lớn nhất khu vực Eurozone, chứng kiến sản lượng tăng trưởng giảm 0,1%. Trong khi nền kinh tế số 2 là Pháp chỉ tăng trưởng 0,1%, chậm lại so với mức 0,6% trong quý trước. Còn Italy chững lại ở mức 0%.

Lãi suất ở khu vực Eurozone được duy trì ở mức cao đã làm tăng chi phí tín dụng cho các khoản vay mua nhà, mở rộng văn phòng và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Do đó nhu cầu tiêu dùng hàng hóa của cả doanh nghiệp và người dân bị co lại.

Thêm vào đó, nhu cầu với các mặt hàng thực phẩm và tiêu dùng thiết yếu của người dân chưa phục hồi, do giá cả nhiều mặt hàng vẫn bị neo ở mức cao từ các đợt lạm phát kéo dài nhiều tháng trước.

Theo giới phân tích tài chính châu Âu, trong những tháng tới, động lực kinh tế khu vực đồng Euro còn yếu và chỉ phục hồi khi tiền lương bắt kịp lạm phát. Mục tiêu đưa lạm phát về 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu chưa chắc chắn vì lạm phát lõi, không bao gồm giá nhiên liệu và thực phẩm, vẫn ở mức 4,2%.

Điểm yếu về chính sách đối ngoại của EU

Triển vọng về chính sách đối ngoại của châu Âu sẽ ngày càng trở nên khó khăn hơn - không chỉ vì sự kiện đang diễn ra ở Trung Đông mà còn vì những diễn biến ở Mỹ.

Theo bình luận mới đây của tờ Politico châu Âu (Mỹ), diễn biến ngoại giao quốc tế sôi động kể từ sau vụ tấn công bất ngờ của Hamas vào Israel hôm 7/10 đang làm nổi bật câu hỏi hóc búa lớn của châu Âu: Tại sao, với tư cách là một khối kinh tế, thương mại và quản lý toàn cầu mạnh, EU lại khó có ảnh hưởng lớn về đối ngoại trên trường quốc tế?

Vấn đề này đã được thể hiện rõ nét thông qua phản ứng ban đầu của EU đối với cuộc khủng hoảng ở Dải Gaza, vốn càng làm suy yếu uy tín của khối với tư cách là một chủ thể chính sách đối ngoại - và thậm chí làm mất đi một số lợi ích mà EU đã đạt được sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào năm ngoái.

Cụ thể, phản ứng ban đầu của EU đối với cuộc khủng hoảng ở Trung Đông được đánh dấu bởi Ủy viên châu Âu phụ trách khu vực lân cận và mở rộng Olivér Várhelyi thông báo đơn phương đình chỉ tất cả viện trợ phát triển của khối cho Palestine, với tổng trị giá khoảng 690 triệu euro.

Sau đó, chuyến thăm của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tới Israel đã gây ra phản ứng dữ dội ở một số nước EU và Nghị viện châu Âu vì quá phiến diện và thể hiện sự thân thiện Israel cũng như vượt quá nhiệm vụ, quyền hạn của bà. Các nước thành viên có nhiệm vụ lãnh đạo chính sách đối ngoại của EU, với quan điểm chung của khối được đại diện bởi Đại diện cấp cao Josep Borrell.

Tuy nhiên, bất cứ khi nào cần có sức mạnh ngoại giao của châu Âu, thì chính các quốc gia thành viên lớn - đặc biệt là Đức và Pháp - mới đại diện cho châu Âu ở vị trí hàng đầu quốc tế.

Cho đến nay, lý do quan trọng nhất khiến EU gặp khó khăn trên trường quốc tế là 27 thành viên của khối này không đặc biệt quan tâm đến việc kết hợp chính sách đối ngoại, hay thậm chí quân sự của họ ở cấp độ liên quốc gia. Do chính sách đối ngoại được coi là yếu tố cốt lõi của chủ quyền quốc gia nên quá trình hội nhập trong lĩnh vực này thực sự vẫn còn tương đối hạn chế.

Và trong khi Đức, được Pháp ngầm ủng hộ, đang nỗ lực tiến tới quy định bỏ phiếu theo đa số đủ điều kiện hơn trong các vấn đề đối ngoại - để đảm bảo một EU gồm nhiều thành viên tiềm năng không biến thành một mớ hỗn độn khó thống nhất với khả năng gia nhập của Ukraine và các nước ở Tây Balkan - còn có những lý do khác góp phần vào sự yếu kém trong chính sách đối ngoại của châu Âu.

Ngoài hợp tác phát triển trong đó EU là nhân tố dẫn đầu thế giới, ngân sách cho lĩnh vực đối ngoại của khối tương đối nhỏ và cơ quan ngoại giao của khối này không đại diện như một thực thể có tính hợp pháp chính trị trực tiếp cho chính phủ các nước thành viên.

Quan trọng nhất, EU cũng thiếu sức mạnh cưỡng chế do không có lực lượng quân đội chung, vốn cho phép triển khai sức mạnh đồng thời củng cố vị thế ngoại giao. Sức mạnh quân sự chung cũng cho phép đảm bảo an ninh cho các nước khác - một ảnh hưởng đáng kể trong các vấn đề quốc tế mà EU còn thiếu.

Ngoài ra, 27 quốc gia có lịch sử, địa lý khác nhau và có sự cạnh tranh lẫn nhau về lợi ích quốc gia của họ, có nghĩa là các nước thành viên thường bị chia rẽ về cách họ định nghĩa thế giới quan xung quanh.

Ví dụ, đối với Trung Đông, một số quốc gia thành viên, như Hy Lạp, có thỏa thuận về năng lượng và quốc phòng với Israel. Các thành viên thân Mỹ khác muốn thể hiện chủ nghĩa Đại Tây Dương của họ bằng cách sát cánh cùng Israel. Nhưng trong khi sự ủng hộ kiên định của Đức dành cho Israel được thúc đẩy bởi vấn đề lịch sử riêng, thì Pháp lại có chính sách Arab truyền thống và đặc biệt của riêng mình.

Hơn nữa, nhân khẩu học Do Thái và Hồi giáo khác nhau trong các quốc gia thành viên EU cũng tạo ra những hạn chế về chính trị. Tuy nhiên, tất cả điều này đều nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp trong EU.

Tóm lại, bất chấp một số tiến bộ đáng chú ý kể từ khi thành lập EU - và đặc biệt là năm ngoái, khi cuộc xung đột ở Ukraine đã buộc EU phải tăng cường vị thế địa chiến lược hơn (thực hiện các biện pháp trừng phạt kinh tế mạnh mẽ nhằm vào Nga, đầu tư cho việc mua sắm vũ khí, thúc đẩy việc tái mở rộng chiến lược của khối) - EU chưa bao giờ thực sự trở thành một chủ thể chính sách đối ngoại gắn kết, thống nhất và có tầm chiến lược.

Trở ngại chính có lẽ không phải là do bộ máy tổ chức của EU hay các hiệp ước xác định cơ chế hợp tác nội bộ giữa 27 thành viên. Đúng hơn, đó là sự không sẵn lòng sâu xa của các nước EU trong việc thực sự tập hợp và gắn kết sức mạnh về chính sách đối ngoại. Và khi viễn cảnh của châu Âu ngày càng trở nên khó khăn hơn - không chỉ vì những sự kiện đang diễn ra ở Trung Đông mà còn vì triển vọng về nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Donald Trump ở Mỹ - các nước thành viên EU có lẽ sẽ phải xem xét lại quan điểm về việc duy trì chủ quyền quốc gia quan trọng hơn hành động thống nhất.

Tổng thống Pháp Macron tìm kiếm uranium ở “sân sau” của Nga

(Ảnh minh họa).

Niger và Nga là những nhà cung cấp uranium lớn nhưng đều đang có vấn đề. Chuyến thăm của Tổng thống Macron tới Trung Á nhằm lường trước những lo ngại đó.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa bắt đầu chuyến công du tới Kazakhstan và Uzbekistan nhằm mục đích nâng cao vị thế của Paris trong khu vực vốn có quan hệ chặt chẽ với Nga, hiện đang ngày càng gần gũi hơn với Trung Quốc và cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt của EU và Thổ Nhĩ Kỳ.

Máy bay chở Tổng thống Macron đã hạ cánh tại thủ đô Astana của Kazakhstan lúc 3h45 giờ GMT (10h45 giờ Việt Nam) ngày 1/11.

Sau Kazakhstan, chặng dừng chân tiếp theo của ông Macron là thủ đô Samarkand của nước láng giềng Uzbekistan, nơi ông sẽ ở lại cho đến ngày 2/11.

Nhà lãnh đạo Pháp sẽ có cuộc hội đàm với Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev và Tổng thống Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev, và theo sau là việc ký kết các thỏa thuận trong một số lĩnh vực.

“Ngoại giao” uranium

Trọng tâm chuyến thăm của ông Macron là nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung uranium cho Pháp và giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào – một động thái được thúc đẩy bởi căng thẳng địa chính trị với các nhà cung cấp chính hiện tại của nước này là Niger và Nga. Kazakhstan và Uzbekistan lần lượt là những nhà cung cấp uranium lớn nhất và lớn thứ 3 của cường quốc hạt nhân Tây Âu.

Cuộc đảo chính vừa qua ở Niger, nơi cung cấp 15% nhu cầu uranium của Pháp, làm dấy lên câu hỏi liệu quốc gia châu Phi này có thể tiếp tục là nhà cung cấp đáng tin cậy hay không. Sự bất ổn cũng bao quanh việc nhập khẩu uranium từ Nga kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.

“Niger đặt ra câu hỏi, Nga cũng có thể đặt ra câu hỏi về lâu dài nếu EU áp đặt các lệnh trừng phạt đối với lĩnh vực hạt nhân của Moscow. Chuyến thăm của Tổng thống Macron tới Trung Á nhằm lường trước những lo ngại đó”, chuyên gia Nguyễn Phúc Vinh tại Viện nghiên cứu Jacques Delors ở Paris, cho biết.

Lĩnh vực hạt nhân của Nga cho đến nay vẫn chưa trở thành mục tiêu trừng phạt của EU nhưng các nước thành viên của khối này, ngoại trừ Hungary, đã quay lưng với Moscow. Lượng uranium mà EU nhập khẩu từ Nga vào năm ngoái đã giảm 16% so với năm 2021, trong khi lượng uranium từ Kazakhstan tăng hơn 14%.

Bối cảnh năng lượng hạt nhân toàn cầu đang chứng kiến ​​sự thay đổi và Kazakhstan, với nguồn tài nguyên uranium dồi dào, sẵn sàng đóng một vai trò quan trọng.

Hồi đầu năm nay, ông Yerzhan Mukanov, CEO của công ty năng lượng hạt nhân nhà nước Kazatomprom, nói với Politico rằng ông nhận thấy sự quan tâm ngày càng tăng từ châu Âu, và cho biết Kazakhstan “có ý định trở thành nước đóng góp đáng kể cho thị trường hạt nhân châu Âu”.

Chuyến thăm của ông Macron phù hợp với mong muốn của đất nước trong việc mở rộng lĩnh vực năng lượng hạt nhân và xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên – một dự án kinh doanh mà chuyên môn và đầu tư của Pháp có thể đóng vai trò then chốt.

Công ty hạt nhân Orano của Pháp đang hoạt động ở Kazakhstan, nơi họ đã vận hành các mỏ uranium từ những năm 1990 và gần đây hơn là ở Uzbekistan. Chủ tịch Orano Claude Imauven nằm trong số các doanh nhân hàng đầu tháp tùng Tổng thống Macron trong chuyến đi tới Trung Á.

Ngoài ra còn có ông Luc Remont, người đứng đầu tập đoàn năng lượng khổng lồ EDF của Pháp. EDF đã định vị mình là nhà cung cấp lò phản ứng hạt nhân cho nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Kazakhstan.

Tranh giành ảnh hưởng

Pháp là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ năm của Kazakhstan, trước Trung Quốc, chủ yếu nhờ sự tham gia của Tập đoàn năng lượng TotalEnergies vào dự án mỏ dầu khổng lồ ngoài khơi Kashagan.

Kim ngạch thương mại giữa Pháp và Kazakhstan đạt 5,3 tỷ euro vào năm 2022, và Kazakhstan cung cấp khoảng 40% nhu cầu uranium của Pháp.

Khi ông Macron tới Astana, chương trình nghị sự của nhà lãnh đạo Pháp sẽ đề cập đến nhiều vấn đề hơn là đảm bảo nguồn cung uranium. Đó là một động thái ngoại giao bao gồm các mối quan hệ đối tác năng lượng, quan hệ kinh tế và những thay đổi địa chính trị.

Trung Á, khu vực vốn chịu ảnh hưởng của Nga và từng là một phần của Liên Xô, đang nhận được sự chú ý ngày càng tăng từ các cường quốc khác khi Moscow đang bận rộn với cuộc chiến ở Ukraine.

Cả Kazakhstan và Uzbekistan đều hướng tới sự cởi mở kinh tế hơn và nền ngoại giao cân bằng hơn, mặc dù Nga vẫn là đối tác chính của họ.

Hai nước này cũng đang được hưởng lợi từ đầu tư của Trung Quốc trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) – “Con đường Tơ lụa Mới” do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng.

Nhưng châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang gia nhập cuộc đua giành ảnh hưởng ở khu vực này. Hiện EU đang tìm cách thu hút Kazakhstan và Uzbekistan vào các dự án hợp tác và đầu tư cơ sở hạ tầng theo sáng kiến “Cửa ngõ Toàn cầu” (Global Gateway), đối trọng của EU với BRI của Bắc Kinh.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan sẽ đến thăm thủ đô Astana của Kazakhstan vào ngày 2/11 và 3/11, ngay sau ông Macron

Pháp bắt tỷ phú Nga nghi trốn thuế, rửa tiền

Giới chức Pháp thông báo tỷ phú Nga Kuzmichev đã bị bắt ở nước này với cáo buộc trốn thuế, rửa tiền và vi phạm lệnh trừng phạt quốc tế.

Tài phiệt Nga Alexey Kuzmichev bị bắt ngày 30/10 tại thị trấn ven biển Saint-Tropez, vùng Var, đông nam Pháp. Văn phòng công tố viên tài chính Pháp (PNF) hôm nay cho biết ông Kuzmichev sẽ bị thẩm vấn vì nghi trốn thuế, rửa tiền và vi phạm các lệnh trừng phạt quốc tế.

Theo PNF, giới chức Pháp đã khám xét nhà của ông Kuzmichev ở Paris và vùng Var. Tài phiệt Nga vẫn đang bị giam và chưa bị truy tố.

Philippe Blanchetier, luật sư của Kuzmichev, từ chối bình luận.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói ông Kuzmichev là công dân Nga, do đó Moskva nên được báo tin thông qua kênh ngoại giao. "Sau khi tiếp nhận thông tin, và nếu người bị bắt mong muốn, chúng tôi sẽ hỗ trợ bảo vệ các quyền của ông ấy".

Liên minh châu Âu (EU) đưa ông Kuzmichev, 61 tuổi, vào danh sách công dân Nga bị trừng phạt hồi tháng 3/2022, sau khi Moskva mở chiến dịch ở Ukraine. Theo EU, ngân hàng Alfa Bank, do ông Kuzmichev đồng sáng lập và nắm lượng lớn cổ phần, là một trong những bên đóng thuế lớn nhất của Nga. Bản thân tài phiệt này cũng nằm trong số "những người có sức ảnh hưởng nhất ở Nga".

Giới chức Pháp đã tịch thu hai du thuyền trị giá hơn 5 triệu euro (gần 5,3 tỷ USD) của Kuzmichev theo lệnh trừng phạt của EU vào tháng 3/2022, một nguồn thạo tin cho biết khi đó. Ông Kuzmichev đã kháng cáo, đề nghị EU gỡ lệnh trừng phạt với mình, với phán quyết dự kiến có vào ngày 15/11.

Tạp chí Forbes ước tính ông Kuzmichev có tổng tài sản 6,4 tỷ USD, là người giàu thứ 61 trên thế giới.

Kinh tế Séc đối mặt với nguy cơ suy thoái

(Ảnh minh họa).

Trong dữ liệu của Văn phòng thống kê Séc công bố trong ngày 31/10, nền kinh tế Séc bất ngờ suy giảm trong quý 3 (III) báo hiệu nguy cơ suy thoái trong thời gian tới.

Tổng sản phẩm quốc nội của Séc (GDP) giảm 0,3% trong quý III. Các nhà phân tích dự báo sẽ có thể kéo theo xu hướng sụt giảm trong những tháng cuối năm. So với cùng kỳ năm trước, nền kinh tế suy giảm khoảng 0,6%, sâu hơn mức giảm dự báo trung bình là 0,3%.

Nền kinh tế Séc đã thoát khỏi suy thoái vào nửa đầu năm 2023 nhưng đang phải vật lộn với những khó khăn từ ảnh hưởng bởi hậu Covid-19 và xung đột ở Ukraine. Mặc dù có những tín hiệu khởi sắc trong 6 tháng đầu năm, sau chuỗi lạm phát kéo dài từ năm ngoái, những các hoạt động tiêu dùng trong nước vẫn còn trì trệ trong khi báo cáo gần đây cho biết số lượng đơn đặt hàng từ khách hàng trong và ngoài nước đang ngày càng thu hẹp.

Cơ quan thống kê Séc không chia sẻ cụ thể dữ liệu nhưng cho biết nhu cầu từ nước ngoài đang tác động tiêu cực đến kết quả quý 3 của nước này trong bối cảnh khi nhu cầu trong nước đang gặp nhiều khó khăn và biến động. Con số suy giảm nền kinh tế của Séc cũng thể hiện mức độ ảnh hưởng chung của khu vực Trung – Đông Âu, khu vực có các quốc gia như Hungary, Ba Lan và một số nước khác cũng đang chịu tác động lớn bởi lạm phát, giá năng lượng, thực phẩm và các hàng hóa khác tăng vọt.

Dự kiến, Ngân hàng Quốc gia Séc sẽ họp vào thứ 5 tới xem xét đưa ra các chính sách kinh tế mới có hiệu quả hơn. Mặc dù lạm phát đã giảm xuống dưới 7% trong tháng 9 sau khi đạt đỉnh 18% vào năm ngoái, nhưng đã ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, mức lương thực tế của người dân kéo theo các hệ lụy đối với hoạt động tiêu dùng.

Đại diện Hiệp hội Ngân hàng Séc cho biết nền kinh tế vẫn bên bờ vực suy thoái và là một trong những nền kinh tế ở Liên minh châu Âu chưa đạt được mức GDP trong thời điểm trước đại dịch. Ông này cũng chia sẻ một cuộc suy thoái ở mức độ nhẹ có thể xảy ra và không có nhiều triển vọng tăng trưởng trong năm, đặc biệt với sự suy giảm trong thị trường xuất khẩu chính là Đức và ảnh hưởng của các biện pháp cắt giảm thâm hụt ngân sách của Chính phủ Séc.

Nguồn: VTV; Báo Tin Tức; Người Đưa Tin; Vnexpress; VOV