Châu Âu lại chia rẽ vì ngũ cốc Ukraine

Ba Lan, Slovakia và Hungary vừa tung biện pháp siết nhập khẩu ngũ cốc Ukraine, bất chấp việc Ủy ban châu Âu quyết định không gia hạn lệnh cấm nhập khẩu đối với mặt hàng này.

Ukraine là một trong những nhà xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu thế giới trước khi xung đột với Nga bùng nổ vào năm 2022, làm giảm khả năng vận chuyển nông sản sang thị trường toàn cầu.

Thay vào đó, nông dân Ukraine phải xuất khẩu ngũ cốc thông qua các nước láng giềng, do Kiev không thể sử dụng các tuyến đường thường dùng trước đó tại Biển Đen.

Nhưng làn sóng ngũ cốc và hạt có dầu tràn sang nước láng giềng đã kéo giá cả tại đây đi xuống, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân địa phương và buộc chính quyền sở tại cấm nhập khẩu nông sản từ Ukraine.

EU: Không còn lý do để cấm

Tới tháng 5, Liên minh châu Âu (EU) vào cuộc và áp đặt lệnh cấm đối với hàng xuất khẩu của Ukraine vào các nước láng giềng. Theo lệnh cấm, Ukraine được phép xuất khẩu qua các nước này với điều kiện sản phẩm phải được bán ở nơi khác.

EU đã để lệnh cấm đó hết hiệu lực vào ngày 15/9, sau khi Ukraine cam kết sẽ thắt chặt xuất khẩu sang các nước láng giềng. Vấn đề này đặc biệt nhạy cảm vào thời điểm hiện tại vì nông dân đã qua mùa thu hoạch và chuẩn bị bán.

Ủy viên Thương mại EU Valdis Dombrovskis hôm 15/9 cho biết các nước nên hạn chế ra lệnh cấm đơn phương đối với ngũ cốc nhập khẩu từ Ukraine, nhưng Ba Lan, Slovakia và Hungary đã lập tức phản ứng bằng cách từng nước ban hành quy định siết ngũ cốc nhập khẩu từ Ukraine của riêng họ. 3 nước này vẫn sẽ cho phép sản phẩm của Ukraine trung chuyển.

"Nếu Ukraine có thể chứng nhận rằng ngũ cốc sẽ được vận chuyển đến quốc gia khác bằng xe tải và tàu hỏa, lệnh cấm trong nước sẽ không thực sự ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu của Ukraine ra nước ngoài", ông Terry Reilly, chiến lược gia nông nghiệp cấp cao của Marex, đánh giá với Reuters.

Hiện chưa rõ Kiev đã cam kết hạn chế xuất khẩu ở mức nào, hay các lệnh cấm mới sẽ tác động ra sao đến dòng sản phẩm từ Ukraine. Vấn đề này đã làm nổi bật sự chia rẽ trong EU về tác động của cuộc xung đột ở Ukraine đối với nền kinh tế của các nước thành viên có nền nông nghiệp mạnh mẽ.

EU cho biết không có lý do gì để gia hạn lệnh cấm vì thị trường đã không còn những biến dạng về nguồn cung dẫn đến lệnh cấm hồi tháng 5. EU cũng nói sẽ không áp đặt các hạn chế chừng nào Ukraine thực hiện các biện pháp kiểm soát xuất khẩu hiệu quả.

Chia rẽ nội bộ

Tổng thống Volodymyr Zelensky hoan nghênh quyết định của EU không gia hạn lệnh cấm nhập khẩu ngũ từ Ukraine.

Nhưng 3 trong số 5 nước EU là láng giềng với Ukraine cho rằng họ hành động là để đảm bảo lợi ích nền kinh tế của chính mình.

"Lệnh cấm bao gồm 4 loại ngũ cốc, nhưng theo đề nghị của tôi và của nông dân, nó đã được mở rộng để bao gồm bột từ các loại ngũ cốc sau: Ngô, lúa mì, hạt cải dầu", Bộ trưởng Nông nghiệp Ba Lan Robert Telus thông báo trên Facebook.

Hungary đã áp đặt lệnh cấm nhập khẩu đối với 24 loại nông sản Ukraine, bao gồm ngũ cốc, rau, một số sản phẩm thịt và mật ong, theo nghị định chính phủ công bố hôm 15/9.

Bộ trưởng Nông nghiệp Slovakia cũng có động thái tương tự khi công bố lệnh cấm ngũ cốc của riêng nước này.

Lệnh cấm của cả 3 nước đều chỉ áp dụng đối với hàng nhập khẩu trong nước và không ảnh hưởng đến việc trung chuyển sang các thị trường tiếp theo.

Nông dân ở 5 quốc gia EU láng giềng với Ukraine đã nhiều lần than phiền về tình trạng dư thừa sản phẩm ảnh hưởng đến giá cả trong nước và đẩy họ đến bờ vực phá sản.

Các quốc gia này, ngoại trừ Bulgaria, trước đó đã kêu gọi EU gia hạn lệnh cấm. Bulgaria hôm 14/9 đã bỏ phiếu bãi bỏ lệnh cấm.

Cùng ngày, chính phủ Romania hôm 15/9 cho biết họ "rất tiếc vì không thể tìm ra giải pháp châu Âu để gia hạn lệnh cấm". Nhưng nước này sẽ đợi Ukraine trình bày kế hoạch ngăn chặn sự gia tăng xuất khẩu trước khi quyết định cách bảo vệ nông dân Romania.

EU vẫn chuyển hàng tỷ USD tới Nga: Chuyên gia "sốc" trước những tính toán của châu Âu

Financial Times (FT) đưa tin, EU nhập khẩu lượng kỷ lục khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ Nga.

Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ nhập khẩu lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) ở mức kỷ lục từ Nga trong năm nay, bất chấp mục tiêu của khối này là loại bỏ nhiên liệu hóa thạch của Nga vào năm 2027.

Theo phân tích dữ liệu ngành của Global Witness, một tổ chức phi chính phủ, trong bảy tháng đầu năm nay, Bỉ và Tây Ban Nha là những nước mua LNG lớn thứ hai và thứ ba của Nga sau Trung Quốc.

Nhập khẩu tăng vọt

Nhìn chung, nhập khẩu khí siêu lạnh của EU đã tăng 40% từ tháng 1 đến tháng 7 năm nay so với cùng kỳ năm 2021 - trước chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine. Bước nhảy vọt này xuất phát từ việc EU không nhập khẩu đủ lượng LNG trước chiến sự ở Ukraine do khối này phụ thuộc vào khí đốt thông qua đường ống của Nga.

Tuy nhiên, Financial Times cũng chỉ ra rằng, mức tăng này mạnh hơn nhiều so với mức tăng trung bình toàn cầu xét về việc nhập khẩu LNG từ Nga.

Phân tích của tổ chức Global Witness dựa trên dữ liệu từ công ty phân tích Kpler chỉ ra rằng EU đang nhập khẩu LNG của Nga nhiều hơn khoảng 1,7% so với thời điểm nhập khẩu năng lượng kỷ lục vào năm ngoái.

Global Witness cho biết chi phí LNG nhập khẩu từ tháng 1 đến tháng 7 theo giá thị trường giao ngay lên tới 5,29 tỷ euro.

Jonathan Noronha-Gant, nhà vận động nhiên liệu hóa thạch cấp cao tại Global Witness, chia sẻ: “Thật sốc khi các nước ở EU đã nỗ lực rất nhiều để loại bỏ khí đốt hóa thạch của Nga qua đường ống chỉ để thay thế nó bằng loại tương đương nhưng được vận chuyển bằng tàu.”

"Việc năng lượng đến từ đường ống hay đến từ tàu không quan trọng - bởi nó vẫn có nghĩa là các công ty châu Âu đang chuyển hàng tỷ USD tới Nga."

Lo ngại phụ thuộc

Hầu hết khối lượng LNG của Nga tới châu Âu đến từ liên doanh Yamal LNG - do công ty Novatek (Nga) sở hữu phần lớn cổ phần. Các bên khác nắm giữ cổ phần gồm có TotalEnergies của Pháp, CNPC của Trung Quốc và một quỹ nhà nước Trung Quốc.

FT nhận định, cùng với việc mang lại hàng tỷ euro doanh thu cho Nga vào thời điểm EU tiếp tục thắt chặt các trừng phạt đối với Moscow, mức nhập khẩu LNG khiến EU có thể gặp khó trước bất cứ quyết định đột ngột nào của Điện Kremlin về việc cắt giảm nguồn cung giống như cách Moscow đã làm đối với khí đốt vận chuyển qua đường ống.

Bỉ nhập khẩu khối lượng lớn LNG của Nga vì cảng Zeebrugge của nước này là một trong số ít điểm trung chuyển LNG của châu Âu đón từ các tàu chở dầu phá băng được sử dụng ở vùng cao phía bắc cho đến các tàu chở hàng thông thường.

Các nhà phân tích cho biết, công ty Natology của Tây Ban Nha và Total của Pháp cũng đang tiếp tục có các hợp đồng mua số lượng lớn LNG của Nga. Trong khi đó, các nhà hoạch định chính sách EU đã kêu gọi các công ty châu Âu không mua mặt hàng này.

Bộ trưởng năng lượng Tây Ban Nha Teresa Ribera cho biết hồi tháng 3 rằng, LNG nên bị trừng phạt. Kadri Simson, ủy viên năng lượng của EU cũng bày tỏ quan điểm, khối “có thể và nên loại bỏ hoàn toàn khí đốt của Nga càng sớm càng tốt, đồng thời vẫn lưu ý đến an ninh nguồn cung”.

Các quan chức EU đã chỉ ra nỗ lực tổng thể nhằm loại bỏ nhiên liệu hóa thạch của Nga cho tới năm 2027. Tuy nhiên các quan chức cũng cảnh báo rằng lệnh cấm hoàn toàn nhập khẩu LNG có nguy cơ gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng giống năm 2022 khi giá khí đốt EU đạt mức cao kỷ lục.

Theo dữ liệu của Kpler, LNG của Nga chiếm 21,6 triệu mét khối, tương đương 16% trong tổng số 133,5 triệu mét khối LNG nhập khẩu của EU, khiến Nga trở thành nhà cung cấp LNG lớn thứ 2 của khối, sau Mỹ.

Henning Gloystein, giám đốc năng lượng, khí hậu và tài nguyên tại Eurasia Group, cho biết khả năng các chính phủ phải ra lệnh đóng cửa ngành công nghiệp vì thiếu khí đốt trong mùa đông này là “gần như bằng không”.

Tuy nhiên, ông Gloystein cũng nói thêm, EU phải cắt giảm nhu cầu sử dụng khí đốt thêm 10%. "Nếu chúng ta không giảm mức tiêu thụ khí đốt một cách có hệ thống từ 10-15%, hàng năm chúng ta lại có nguy cơ tiếp tục phải chạy trong cuộc đua [về nguồn cung] này."

Châu Âu khó thoát “lời nguyền năng lượng”!

Châu Âu nỗ lực giảm phụ thuộc năng lượng Nga, nhưng tương lai phát triển năng lượng xanh khó tránh khỏi tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.

Song song với chiến sự Nga - Ukraine, châu Âu đã tổ chức cuộc tập dượt quan trọng về khả năng giảm phụ thuộc vào năng lượng giá rẻ từ Nga. Thực tế, châu lục này đã làm được gì trong thời gian gần 2 năm qua?

Bước đầu tiên là EU giảm nhập khẩu khí đốt Nga, đồng thời kết hợp với lệnh trừng phạt. Đến quý I/2023, toàn khối chỉ sử dụng khoảng 17% khí tốt từ Nga trong tổng nhu cầu.

Khá may mắn, mùa đông năm nay không lạnh như dự báo nên kho khí đốt dự trữ có cơ hội lấp đầy. Đến tháng 8/2023, EU đã hoàn thành lấp đầy 90% kho dữ trữ khí đốt dự phòng cho mùa đông 2024.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, đây chỉ là giải pháp nhất thời, không lấy gì đảm bảo an ninh năng lượng lâu dài. Thậm chí, EU khó thoát khỏi việc phải mua khí đốt Nga - dù là trực tiếp hay gián tiếp qua các sàn giao dịch.

Quan trọng hơn, vấn đề năng lượng lâu dài với châu Âu không còn liên quan mấy đến chiến sự Nga - Ukraine. Bởi, cho dù cuộc chiến này có kết thúc thì Nga và châu Âu cũng không dễ dàng nối lại quan hệ thương mại.

Ông Luke McGee, nhà phân tích của CNN bình luận: “Khi châu Âu từ bỏ năng lượng Nga, thì họ lại phụ thuộc vào năng lượng của nước khác. Khi nói đến an ninh năng lượng, sự phụ thuộc cuối cùng lại dẫn tới sự đánh đổi giữa lợi ích kinh tế và rủi ro”.

Chẳng thế mà Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu được tổ chức hoành tráng tại Glasgow (Scotland) tháng 11/2021 - được xem là hội nghị lịch sử về khí hậu, châu Âu là khu vực tiên phong tham gia cam kết COP26.

Thỏa thuận cắt giảm lớn lượng khí thải CO2 một cách nhanh chóng và bền vững, bao gồm giảm 45% lượng phát thải CO2 vào năm 2030 so với mức năm 2010 và về 0 vào khoảng giữa thế kỷ này. Ngoài ra, cắt giảm tài chính, đầu tư vào các dự án sản xuất năng lượng hóa thạch.

Về phần mình, châu Âu đã thông qua “Thỏa thuận xanh” giảm 55% khí phát thải nhà kính trước năm 2030 so với mức năm 1990, trung hòa carbon vào năm 2050 trở đi. Đây là lối thoát bền vững với “lục địa già”, nhưng không dễ! Vì sao?

Nhiều chuyên gia tại EU lo ngại sự chậm chạp về công nghệ, khan hiếm tài nguyên mới có thể khiến châu lục tìm đến Trung Quốc - quốc gia này đã bắt đầu chiến lược công nghiệp về năng lượng xanh khoảng 15 năm trước.

Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới về công nghệ năng lượng xanh. Riêng lĩnh vực sản xuất điện gió, các nhà sản xuất Trung Quốc đã chiếm gần 60% công suất lắp đặt trên toàn cầu vào năm ngoái.

Trong số 15 công ty hàng đầu thế giới về điện gió, Trung Quốc có 10 công ty, chiếm hơn 56% thị phần lắp đặt điện gió của toàn thế giới. Trong khi đó, thị phần của các công ty châu Âu từ 55% giảm còn 42%.

Giá lắp đặt rẻ, công nghệ ngày càng tiên tiến, kênh bán hàng ngày càng rộng ở châu Âu, Nhật Bản đã khiến cho các nhà sản xuất điện gió của Đức, Đan Mạch, Tây Ban Nha cạnh tranh khó khăn với các đối thủ Trung Quốc.

Năng lượng giống như “lời nguyền” với châu Âu. Trước đây, cựu Thủ tướng Đức, bà Angela Merkel bằng mọi cách duy trì quan hệ với Nga, nhưng rất tiếc công trình thế kỷ đường ống “North Stream 2” mang dấu ấn của bà đã phá sản khi đã hoàn thành 99%.

Anh sắp cấm nuôi chó Bully sau các ca tấn công chết người

Trước cuối năm nay, Anh sẽ cấm nuôi giống chó Bully Mỹ cỡ lớn, Thủ tướng Rishi Sunak loan báo ngày 15/9, sau khi có thêm một nạn nhân thiệt mạng tình nghi do bị loài chó ‘hầm hố, khổng lồ’ này tấn công hôm 14/9.

Thông báo được đưa ra chưa đầy một tuần sau khi một con Bully tấn công một bé gái 11 tuổi ở thành phố Birmingham.

Thủ tướng Sunak nói ông “chia sẻ nỗi kinh hoàng của cả nước” liên quan đến hàng loạt các trường hợp bị chó tấn công.

Ông Sunak nhấn mạnh: “Rõ ràng đây không phải là một vài con không được huấn luyện tốt, mà là một kiểu hành vi và điều này không thể tiếp tục”.

Ông cho biết một người đàn ông thiệt mạng hôm 14/9 ở miền trung nước Anh trong một cuộc tấn công liên quan đến một con chó tình nghi là giống Bully Mỹ cỡ lớn. Cảnh sát cho biết một người đàn ông bị bắt vì tình nghi tội ngộ sát.

Theo nhóm Bully Watch, tổ chức ủng hộ việc cấm bán, cấm nuôi chó Bully Mỹ cỡ lớn, thì giống chó này gây ra hơn phân nửa số vụ chó tấn công chết người ở Anh năm ngoái.

Nhóm Bully Watch cho biết giống chó này lai giống từ loài Pit Bull Mỹ và loài Staffordshire Mỹ và lần đầu tiên xuất hiện ở Anh “vào khoảng năm 2014 hoặc 2015”, với số lượng tăng nhanh trong những năm gần đây.

Thủ tướng Anh ra lệnh cho cảnh sát và các chuyên gia ‘điểm danh’, xác định các con Bully cỡ lớn, bước đầu tiên mà ông nói trước khi hy vọng chúng có thể bị ‘cấm cửa’ vào cuối năm nay.

Một số tổ chức từ thiện bảo vệ động vật của Anh cho biết trong tuần này rằng lệnh cấm một số giống chó không phải là giải pháp.

Trong một tuyên bố chung, họ quy trách nhiệm cho “việc nhân giống, nuôi dưỡng và sở hữu chó một cách vô trách nhiệm” và nói rằng chính phủ thay vào đó nên tập trung vào “các quy định kiểm soát chó và thúc đẩy quyền sở hữu và huấn luyện chó có trách nhiệm”.

Thụy Điển: Nhà hoạt động môi trường Greta Thunberg bị xử án vì biểu tình chặn cảng biển

Một phiên tòa ở Thụy Điển đã xử nhà hoạt động môi trường Greta Thunberg thêm một tội danh nữa sau vụ cô tham gia biểu tình chặn cảng biển hồi tháng 7.

Đây là án hình sự thứ nhì cho nhà hoạt động môi trường và khí hậu trẻ tuổi Greta Thunberg, vài tháng sau vụ 'bất tuân' lệnh giải tán từ cảnh sát trong cuộc đấu tranh chặn cảng Malmo hôm 24 tháng 7 năm nay.

Hồi tháng 7, Thunberg đã bị phát tiền 2.500 Krona, tiền Thụy Điển (tương đương 224 USD) cho một cuộc biểu tình cũng ở cảng biển nói trên hôm 19/06.

Vì vẫn quay lại cảng để biểu tình phản đối tàu dầu và các hoạt động dầu khí, Thunberg và các bạn trong nhóm Reclaim the Future bị cảnh sát lôi đi.

Nay, sau vụ xử mới nhất, nữ công tố viên Isabel Ekberg nói cuộc biểu tình 24/07 là không có giấy phép và gây cản trở giao thông.

Phiên xử tiếp theo sẽ vào ngày 27/09.

Các nhóm vận động bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu tại EU (Đức, Thụy Điển), Anh Quốc và một số nơi khác hay dùng biện pháp chặn đường, ngăn cản giao thông dân sự để nêu ra thông điệp không dùng nguyên liệu hóa thạch nữa.

Hồi 2019, Greta Thunberg, khi vẫn còn là nữ sinh 16 tuổi ở Thụy Điển được tạp chí Time chọn là Nhân vật của Năm 2019 nhờ truyền cảm hứng cho phong trào toàn cầu đấu tranh chống biến đối khí hậu.

Phát biểu tại thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc ở Madrid trước khi có tuyên bố của Time, cô thúc giục các nhà lãnh đạo thế giới hãy ngưng dùng "PR sáng tạo" để né tránh hành động thiết thực.

Mới đây, hồi tháng 6, Greta Thunberg cũng lên tiếng cùng giới vận động thế giới, kêu gọi chính quyền VN thả nhà hoạt động môi trường Hoàng Thị Minh Hồng.

Tuy thế, vì hệ thống chính trị hai nước rất khác nhau, các nhà vận động môi trường ở Thuỵ Điển thường chỉ nhận án tù treo ngắn và phải trả tiền phạt. Họ cũng tự do phát biểu với báo chí.

Còn ở Việt Nam, trong các trường hợp đã xảy ra, người bị bắt thường không có cơ hội nói gì với báo chí và bị tạm giam "để điều tra" khá lâu và nhận án tù nặng cho các tội danh hoàn toàn khác.

Nguồn: Dân Trí; Soha; Diễn Đàn Doanh Nghiệp; VOA; BBC