Châu Âu bội thu du lịch

(Ảnh minh họa).

Các nước châu Âu vừa tổng kết kinh doanh du lịch hè năm nay với những kỷ lục mới về lượng khách và doanh thu.

Châu Âu được mùa du lịch hè

Mặc cho lạm phát và nắng nóng, du lịch châu Âu đã tăng trưởng mạnh mẽ, không chỉ phục hồi hoàn toàn sau đại dịch, mà còn ghi nhận những kỷ lục về lợi nhuận.

Tờ Jornal de Negócios ra tại Bồ Đào Nha viết: "Đi nghỉ hè ngày càng trở nên đắt đỏ hơn. Một xu hướng được cảm nhận trên toàn châu Âu, nhưng không ngăn được khách du lịch, có thể không mua ô tô và quần áo, chứ nhất quyết không cắt giảm đi chơi".

Theo bài báo, năm nay, khách du lịch từ Anh, Tây Ban Nha và Đức tiếp tục đổ tới Bồ Đào Nha nghỉ hè, lượng khách Mỹ và Canada cũng ngày càng tăng. Riêng trong mảng lưu trú, lợi nhuận từ mỗi phòng cho thuê đã đạt mức cao lịch sử tại Lisbon và Porto. Giá khách sạn tăng 31%. Tính trung bình, sau khi trừ đi mọi chi phí, chủ khách sạn lãi tới 65 Euro cho một phòng một đêm.

Tại Tây Ban Nha, mùa hè nóng bức bất thường đã không làm giảm lượng khách du lịch. Theo tờ El Economista, tỷ lệ phòng khách sạn có khách thuê lên tới 93%, giá thuê phòng tăng 15% so với hè năm 2022. Các phòng đặt vào phút chót còn đắt hơn từ 20 - 30%. Bài báo giải thích nguyên nhân chủ yếu là do nhu cầu tăng vọt, nhưng cũng một phần là do bối cảnh lạm phát hiện nay.

Chỉ trong 2 tháng hè vừa qua, nước Pháp đã thu được 65 tỷ Euro từ khách du lịch, nhiều hơn so với 58 tỷ Euro hè năm ngoái.

Tờ Le Figaro viết: "Số lượng người Pháp đi nghỉ trong nước vẫn duy trì ở mức cao như năm trước, lượng khách nước ngoài tới Pháp trên các chuyến bay dài tăng 29%.

Theo tờ báo, khách du lịch châu Á tới Pháp tăng hơn gấp đôi so với năm ngoái, nhưng số lượng lại không đáng kể, do tăng từ mức quá thấp. Hè này, du lịch Pháp thắng lớn còn nhờ thiên thời. Chuyển dịch lớn nhất trong mùa du lịch là biến đổi khí hậu đã khiến khách hàng thay đổi lựa chọn địa điểm đi nghỉ, chưa khi nào kỳ nghỉ trên núi lại bán được tốt như trong hè này.

Trong mùa hè vừa qua, mỗi nước châu Âu đều tìm cách quảng bá du lịch theo cách khác. Tờ Thời báo Thụy Sĩ trích lời một quan chức ngành du lịch: "Thời tiết nóng bức là một rủi ro, nhưng cũng là một cơ hội. Chúng tôi muốn quảng bá những hồ nước xanh của Thụy Sĩ. Với những ai không thích nóng bức, đi nghỉ bên những hồ nước của Thụy Sĩ vẫn an toàn hơn là ra biển".

Các thành phố của Thụy Sĩ đang áp dụng một chiến lược mới, nhấn mạnh rằng du khách có thể bơi lội trong hồ. Thành phố Geneva thậm chí tự phong là thành phố nghỉ mát ven hồ. Giống như các nước khác ở châu Âu, Thụy Sĩ cũng đã ghi nhận lượng khách du lịch cao nhất từ trước tới nay, tại một đất nước không có biển, mà chỉ có núi và hồ.

Người Mỹ đổ xô sang châu Âu mua sắm

Đóng góp lớn nhất cho mùa cao điểm hè ở châu Âu năm nay là khách du lịch Mỹ. Lượng khách Mỹ tăng 55% so với mùa trước. Đồng USD mạnh, có thời điểm tỷ giá tương đương 1 Euro đổi 1 đồng bạc xanh, được xem là động lực chính thức đẩy người Mỹ du lịch châu Âu.

Ngân hàng Bank of America tính toán, người tiêu dùng Mỹ có thể tiết kiệm trung bình 38% khi mua quần áo và đồ trang sức xa xỉ tại châu Âu. Còn các mặt hàng, giá cũng thấp hơn tới 20% khi so sánh tại Mỹ.

Ngoài việc giá rẻ hơn và luôn có các đợt giảm giá mùa hè, khi mua sắm ở hầu hết các nước châu Âu, người tiêu dùng Mỹ có thể yêu cầu hoàn thuế. Trung bình 1 khách du lịch Mỹ năm nay chi khoảng 1.244 Euro, gấp 2,5 lần so với trước đại dịch COVID-19

Theo công ty tư vấn Bernstein, Pháp là điểm đến hàng hóa miễn thuế hàng đầu khi chiếm gần một nửa doanh số bán hàng miễn thuế của châu Âu. Đứng tiếp sau là Italy, theo công ty thanh toán Planet.

Doanh thu bùng nổ của các nền tảng đặt phòng trực tuyến

Du lịch hè sôi động tại châu Âu cũng mang về doanh thu bùng nổ cho các nền tảng đặt phòng trực tuyến. Điều dễ nhận thấy là giá cả mà các nền tảng cung cấp, từ các chuyến bay đến phòng khách sạn, đều cao hơn so với trước đây.

Booking.com - nền tảng đặt phòng với gần 90% doanh thu đến từ châu Âu, cho biết doanh thu quý gần nhất đã tăng 27%, đạt 5,5 tỷ USD. Giá phòng trung bình đã tăng khoảng 9% so với một năm trước đó.

Mức giá cao hơn cũng được phản ánh qua nền tảng đặt phòng lưu trú Airbnb, khi giá phòng đặt qua nền tảng này tăng khoảng 8% tại châu Âu. Airbnb ghi nhận doanh thu quý II đạt 2,5 tỷ USD, trong đó thu về lợi nhuận kỷ lục 650 triệu USD.

Báo cáo từ ResearchAndMarkets.com cho thấy, thị trường cho thuê chỗ lưu trú khi du lịch toàn cầu được dự đoán sẽ đạt 169 tỷ USD đến năm 2025, với tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm là 7,8% từ nay đến năm 2025.

Đồng Euro rơi 8 tuần liên tiếp: Chuyện gì đang xảy ra?

Giá dầu thô Brent vượt ngưỡng 90 USD/thùng đang tạo nên ảnh hưởng cực kỳ phức tạp và lan rộng với nền kinh tế Châu Âu. Trớ trêu hơn, những tín hiệu tích cực của thị trường Mỹ càng khiến nhà đầu tư bỏ đồng Euro để chạy sang đồng USD.

Tờ Financial Times (FT) cho hay đồng Euro của Châu Âu đã có 8 tuần liên tiếp giảm giá so với đồng USD trong bối cảnh nhà đầu tư đặt cược vào nền kinh tế Mỹ đang tăng tốc, còn Liên minh Châu Âu (EU) thì phải đối mặt với ngày càng nhiều thách thức.

Theo đó, đồng Euro đã mất giá hơn 5% kể từ giữa tháng 7/2023, ở mức 1,07 Euro đổi 1 USD. Sự lo lắng của nhà đầu tư về việc Ngân hàng trung ương Châu Âu (ECB) liệu có thể tiếp tục nâng lãi suất nhằm đối phó lạm phát hay không trong bối cảnh đối mặt rủi ro suy giảm kinh tế đã khiến giá đồng Euro chịu ảnh hưởng mạnh.

Việc nâng lãi suất tại Châu Âu có thể góp phần chống lạm phát khi các ngân hàng hút tiền trên thị trường về, tuy nhiên điều này cũng khiến chi phí vay vốn đi lên, làm giảm đầu tư và siết chặt nguồn vốn của các doanh nghiệp, qua đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Đã khó khăn còn gặp xui

Động thái nâng lãi suất sẽ giúp đồng Euro tăng giá, nhưng với nhiều dấu hiệu bất ổn của nền kinh tế hiện nay thì các nhà đầu tư lo lắng ECB sẽ có động thái trái ngược dự đoán của thị trường.

Cụ thể, ngành công nghiệp của Đức, nền kinh tế lớn nhất Châu Âu và cũng là động lực tăng trưởng của khu vực, đã suy giảm tháng thứ 3 liên tiếp tính đến tháng 7/2023.

Đây là thông tin trái ngược hoàn toàn với tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn nhiều so với dự báo tại Mỹ, qua đó cho thấy thị trường lao động cũng như nền kinh tế số 1 thế giới đang hồi phục nhanh chóng.

Cũng chính vì dấu hiệu hồi phục này mà nhiều nhà đầu tư dự đoán Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) sẽ tiếp tục giữ chính sách lãi suất cao lâu dài hơn nữa, qua đó thúc đẩy đà tăng giá của đồng USD.

“Số liệu của nền kinh tế Mỹ khá khả quan và được công bố đúng vào thời điểm ngành sản xuất của Châu Âu đang gặp nhiều khó khăn. Bởi vậy có rất nhiều đồn đoán về việc ECB liệu sẽ có đợt nâng lãi suất mạnh hay không”, giám đốc chiến lược tài chính Chris Turner của ING nhận định.

Những dự báo trên thị trường phái sinh cho thấy 35% khả năng ECB sẽ nâng lãi suất từ 3.75% lên 4% vào cuộc họp ngày 14/9 tới đây. Tuy nhiên tỷ lệ này đã ngày càng hạ xuống trước những thông tin xấu về nền kinh tế.

Báo cáo chính thức của khu vực đồng tiền chung Châu Âu (Eurozone) trong quý II/2023 đã hạ dự báo tăng trưởng từ 0,3% xuống 0,1%. Nhiều cuộc khảo sát trong tháng 8 thì cho thấy nền kinh tế khu vực sẽ tiếp tục giảm tốc trong thời gian tới.

“Tình hình kinh tế hiện tại không thực sự khả quan và điều này có thể dẫn đến rủi ro giảm phát chứ chẳng phải lạm phát”, Cựu chuyên gia Dirk Schumacher của ECB, hiện đang làm cho ngân hàng Natixis đánh giá.

Theo ông Schumacher, ECB có thể sẽ chưa nâng lãi suất vội mà chỉ đưa ra các cảnh báo cứng rắn về chính sách thắt chặt tiền tệ để cố gắng kiềm chế lạm phát.

Trớ trêu thay sự lo lắng của nhà đầu tư về việc ECB không thể tiếp tục nâng lãi suất càng khiến đồng Euro giảm giá, qua đó tiếp tục thúc đẩy lạm phát đi lên, tạo thành một vòng luẩn quẩn.

Xin được nhắc là đồng Euro yếu sẽ khiến giá thành nhập khẩu các mặt hàng nhu yếu phẩm như năng lượng, lương thực của Châu Âu tăng mạnh, qua đó càng làm giá cả thị trường đi lên.

Tồi tệ hơn, cuộc xung đột Ukraine cùng việc Ả Rập Saudi quyết định cắt giảm sản lượng dầu mỏ thêm nữa càng khiến giá năng lượng tăng cao, gây áp lực lớn lên lạm phát ở Châu Âu.

Giá dầu thô Brent đã tăng vượt ngưỡng 90 USD/thùng trong tuần trước, mức cao nhất từ tháng 11/2022.

Áp lực kép

Theo FT, Eurozone đang nằm ở ngã 3 đường khi áp lực lạm phát khiến ECB muốn nâng lãi suất, nhưng những dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang chịu tổn thương khiến quyết định này gặp cản trở.

Thậm chí nhiều nhà đầu tư cho rằng ECB sẽ rất khó để nâng lãi suất thêm nữa dù muốn đưa tỷ lệ lạm phát xuống mức lý tưởng 2%.

Hiện tỷ lệ lạm phát cơ bản (Core Inflation- không tính biến động giá năng lượng và lương thực) của Châu Âu đang ở mức 5,3%, cao hơn rất nhiều mức mục tiêu 2%.

“Việc nâng lãi suất tiếp thực tế có thể gây phản tác dụng bởi nếu suy thoái kinh tế diễn ra, Châu Âu sẽ phải đảo ngược chính sách, giảm lãi suất mạnh hơn để bình ổn thị trường. Đây là một rủi ro cực kỳ lớn và ECB không muốn tự đưa mình vào cái bẫy này”, chuyên gia kinh tế trưởng của T Rowe Price chi nhánh Châu Âu nói.

Thậm chí tờ FT còn cho biết nhiều nhà đầu tư đánh giá Châu Âu đang rơi vào cái bẫy “Lạm phát kèm suy thoái” (Stagflation), nghĩa là lạm phát cao nhưng lại khó nâng lãi suất vì đối mặt rủi ro suy thoái.

“Với tỷ lệ lạm phát của Eurozone vẫn cao hơn mức mục tiêu còn tăng trưởng thì giảm sút, rõ ràng theo lý thuyết, khu vực này đang rơi vào cảnh lạm phát kèm suy thoái”, giám đốc chiến lược vĩ mô Michael Metcalfe của State Street Global Markets nhận định.

Trái ngược lại theo FT, các nhà đầu tư hiện nay đang đổ sang đồng USD khi nền kinh tế Mỹ nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ vững chính sách thắt chặt tiền tệ trong thời gian tới và không gặp nhiều thách thức như ở Châu Âu.

EU cho phép thu giữ điện thoại cá nhân và ô tô của công dân Nga

(Ảnh minh họa).

Ủy ban Châu Âu cho biết các thiết bị và phương tiện từ Nga không được phép di chuyển hoặc mang vào khối này kể cả đi du lịch.

Ủy ban châu Âu (EC) xác nhận rằng, công dân Nga bị cấm mang theo nhiều vật dụng cá nhân khi đi du lịch tới Liên minh châu Âu (EU). Danh sách cấm từ ô tô cá nhân, điện thoại thông minh, xà phòng, thậm chí cả giấy vệ sinh đều không được mang vào khối ngay cả khi quá cảnh hoặc đi du lịch.

“Việc sử dụng các phương tiện cá nhân hay thương mại đều sẽ bị phạt miễn chúng thuộc danh mục hàng hóa bị cấm vận" , thông báo của EC ngày 8/9 nêu rõ.

Tuyên bố của EC cho biết lệnh cấm bao gồm “các phương tiện mang biển số Nga” và “được đăng ký tại Nga”. Việc EC làm rõ các lệnh trừng phạt mới được đưa ra sau một loạt vụ việc trong đó cơ quan hải quan Đức tịch thu ô tô tư nhân của Nga vào nước này kể từ tháng 7/2023.

Moskva sau đó cáo buộc Berlin “ăn cắp” tài sản cá nhân của công dân Nga và cảnh báo công dân nước này không được mang ô tô vào Đức. Chính quyền Đức biện minh cho hành động của mình bằng cách viện dẫn các lệnh trừng phạt áp đặt lên Nga ngay từ năm 2014 và mở rộng sau khi Moskva tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2/2022.

EC thậm chí còn đi xa hơn khi nói rằng không chỉ ô tô mà nhiều loại hàng hóa cá nhân khác cũng phải chịu lệnh trừng phạt nếu chúng có nguồn gốc từ Nga. Đồng thời nói thêm rằng bất kỳ hàng hóa hay phương tiện nào được liệt kê trong Phụ lục 21 - quy định của EU về các biện pháp trừng phạt đối với Nga đều bị cấm.

Phụ lục liệt kê hơn 180 loại hàng hóa, ngoài phương tiện cá nhân, bao gồm điện thoại thông minh, máy ảnh, quần áo phụ nữ, các loại túi xách, giày dép, xà phòng, nước hoa và thậm chí cả giấy vệ sinh.

Các quốc gia NATO và EU lần đầu tiên áp đặt lệnh trừng phạt đối với Moskva vào năm 2014, khi Crimea trưng cầu dân ý sáp nhập và trở thành một phần của Nga. Moskva khẳng định rằng các hạn chế thương mại và tịch thu tài sản cũng như các tài sản khác của Nga là bất hợp pháp và tương đương với hành vi trộm cắp.

Hai đạo luật mới của EU sẽ xoay chuyển thị trường kỹ thuật số châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) đang nỗ lực thắt chặt quy định đối với các công ty công nghệ lớn bằng hai đạo luật mới: Đạo luật Dịch vụ số (DSA) và Đạo luật Thị trường số (DMA).

DSA có hiệu lực vào ngày 25/8, đặt ra những quy định về nội dung đối với các nền tảng mạng xã hội, các thị trường trực tuyến và các cửa hàng ứng dụng. Đạo luật này buộc chủ sở hữu các nền tảng này phải hạn chế các thông tin sai lệch và các nội dung tiêu cực như các bình luận mang tính thù địch, các nội dung cổ vũ khủng bố và quảng cáo các đồ chơi không an toàn.

Trong khi đó, DMA đặt ra một loạt quy định cấm và nghĩa vụ đối với các công ty công nghệ có vị thế nổi trội trên thị trường, qua đó thay đổi cách hoạt động kinh doanh của họ tại EU.
Với DSA, chính phủ các quốc gia sẽ có nhiều quyền hơn để buộc các công ty công nghệ lớn dỡ bỏ các nội dung trái phép. Các công ty công nghệ còn có nghĩa vụ nộp các bản đánh giá rủi ro lên Ủy ban châu Âu (EC), trong đó trình bày rõ họ đang giảm thiểu ảnh hưởng của các nội dung độc hại như thế nào.

Nếu EC nhận thấy rằng các công ty công nghệ đã không có đủ các biện pháp ngăn chặn các nội dung độc hại, các công ty này có thể bị yêu cầu phải thay đổi thuật toán quyết định nội dung mà người dùng có thể nhìn thấy. Nếu không tuân thủ DSA, các công ty có thể bị phạt lên tới 6% doanh thu hàng năm.

Quyền ngăn chặn thông tin sai lệch còn được tăng cường trong các thời điểm khủng hoảng như xung đột hay đại dịch. EC sẽ quyết định những yếu tố cấu thành nên một nội dung độc hại. DSA cũng cấm các quảng cáo hướng đến đối tượng trẻ em – một nguồn doanh thu đáng kể đối với các công ty mẹ của Facebook và Google.
Về DMA, năm tập đoàn công nghệ của Mỹ được coi là "người gác cổng" là Alphabet, công ty mẹ của Google, Amazon, Apple, Meta và Microsoft, cùng với ByteDance của Trung Quốc, sẽ đối mặt với các hạn chế mới nghiêm ngặt về cách thức hoạt động. Chẳng hạn như các nền tảng này không được thiên vị các dịch vụ của mình hơn các dịch vụ của đối thủ.

DMA cũng cấm các công ty công nghệ kết hợp dữ liệu cá nhân từ các dịch vụ khác nhau của mình, cũng như sử dụng dữ liệu thu thập được từ các bên bán hàng thứ ba để cạnh tranh với họ. Mục đích của DMA là ngăn chặn các hành vi vi phạm luật chống độc quyền để đảm bảo các “ông lớn” công nghệ không thể bóp méo sự cạnh tranh trên các thị trường mới.
EC đã nêu tên 22 ứng dụng "nền tảng cốt lõi" thuộc sáu “gã khổng lồ” công nghệ này, trong đó có App Store của Apple, Facebook, Instagram và WhatsApp của Meta; ứng dụng video YouTube và trình duyệt web Chrome của Google cũng như Safari của Apple. Các dịch vụ khác là các hệ điều hành mà Apple, Microsoft và Google sử dụng cũng như Google Maps, Play và Shopping của Alphabet.

Các ứng dụng và dịch vụ trên phải tuân thủ đầy đủ DMA vào ngày 6/3/2024. Một ứng dụng được coi là "người gác cổng" khi có trên 45 triệu người dùng mỗi tháng và trên 10.000 người dùng là doanh nghiệp được thành lập tại EU mỗi năm. Một tập đoàn sẽ bị phạt đến 10% doanh thu toàn cầu nếu vi phạm các quy định về cạnh tranh nghiêm ngặt nhất và thậm chí đến 20% nếu tái phạm.
Ông Thierry Breton, ủy viên phụ trách thị trường nội khối của EU, với DMA và DSA, khối này đã trở thành nơi đầu tiên trên thế giới mà các nền tảng trực tuyến không còn có thể tự đặt ra quy định của riêng mình. Ông Breton cho rằng quy định mới sẽ hạn chế lợi thế kinh tế của các ứng dụng là "người gác cổng", mang lại cho người dùng nhiều lựa chọn hơn và tạo ra các cơ hội mới cho các công ty công nghệ đổi mới có quy mô nhỏ hơn.
Để tuân thủ DSA, Google cho biết đang mở rộng khả năng tiếp cận dữ liệu được sử dụng trong mảng quảng cáo của nền tảng này và công khai nhiều thông tin hơn về hoạt động kiểm duyệt nội dung cho các dịch vụ như dịch vụ tìm kiếm Google Search.

Về phía mình, Meta cho biết sẽ chấm dứt việc hướng các quảng cáo đến đối tượng thanh thiếu niên dựa vào hoạt động của họ trên Facebook và Instagram. Còn ByteDance cho biết sẽ cho phép người dùng báo cáo các nội dung vi phạm. Còn về DMA, các công ty còn nghệ có thời hạn đến tháng 3/2024 để tuân thủ đạo luật này.
Nhiều bộ ban ngành trong Chính phủ Mỹ, trong đó có Bộ Thương mại, đã bước đầu lên tiếng phản đối các quy định trên của EU vì cho rằng chúng nhắm đến các công ty Mỹ một cách không công bằng. Nhưng các nhà lập pháp của Mỹ cũng đã đề xuất những dự luật có nội dung tương tự với DSA và DMA.

Các dự luật này bao gồm các điều luật cấm các công ty lớn sử dụng nền tảng của mình để quảng bá cho chính các sản phẩm của mình. Các biện pháp khác còn đảm bảo người dùng điện thoại thông minh (smartphone) có thể tải các ứng dụng từ các cửa hàng trực tuyến thay thế. Nhưng cho đến nay, hầu hết các nỗ lực quản lý các công ty công nghệ lớn ở cấp liên bang đều chưa đem lại kết quả đáng kể./.

Anh tham gia trở lại dự án Horizon: Nỗ lực hàn gắn hậu Brexit?

(Ảnh minh họa).

Sau quá trình đàm phán kéo dài 6 tháng, Anh và Liên minh châu Âu (EU) vừa nhất trí Anh sẽ tham gia trở lại chương trình nghiên cứu khoa học Horizon của khối.

Theo đó, các nhà nghiên cứu của Anh có thể xin tài trợ ngay lập tức và tham gia các dự án thuộc chương trình Horizon, trong khi Anh sẽ bắt đầu thực hiện nghĩa vụ đóng góp tài chính cho chương trình bắt đầu từ tháng 1/2024 tới. Bên cạnh ý nghĩa với cộng đồng nghiên cứu của cả EU và Anh, nhiều người còn kỳ vọng việc Anh trở lại với Horizon là bước khởi đầu cho sự hàn gắn giữa hai bên sau nhiều mâu thuẫn thời hậu Brexit.

Ý nghĩa với lĩnh vực nghiên cứu khoa học của Anh

Horizon Europe là một dự án bao gồm các chương trình nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới của Liên minh Châu Âu (EU), nối tiếp chương trình nghiên cứu Horizon 2020. Horizon Europe bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1/1/2021 và kéo dài trong 7 năm, cho đến 2027. Chương trình Horizon Europe có tổng kinh phí dự tính vào khoảng 100 tỷ euro và được Ủy ban Châu Âu ưu ái nâng mức kinh phí nghiên cứu lên tới hơn 50% so với chương trình Horizon 2020 trước đó.

Horizon Europe có tổng cộng 3 trụ cột nghiên cứu chính. Trong đó gói hỗ trợ nghiên cứu cơ bản được phân bổ 25 tỷ Euro. Tiếp đó, gói hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng nhận được 53,5 tỷ Euro. Đây cũng là gói hỗ trợ lớn nhất và tập trung vào 6 chuyên đề chính, từ y tế, an ninh, khoa học xã hội…cho đến các vấn đề khí hậu, năng lượng và cả không gian. Gói hỗ trợ cuối cùng tập trung vào các nghiên cứu đổi mới và được tài trợ hơn 15 tỉ Euro.

Do những bất đồng về việc đóng góp các khoản nghiên cứu, Vương quốc Anh đã không thể tham gia chương trình Horizon Europe trong 2 năm từ 2021. Điều này đã gây nên nhiều tác động tiêu cực cho cộng đồng các nhà nghiên cứu cũng như các công ty phát triển và đổi mới công nghệ của nước này. Từ các dự án công cho đến các dự án tư nhân đều bị ảnh hưởng sâu sắc trên nhiều mặt.

Việc Vương quốc Anh tham gia trở lại dự án Horizon là một tín hiệu đáng mừng với giới nghiên cứu trong nước. Đầu tiên, chúng ta phải kể đến việc thỏa thuận mới này cho phép các nhà nghiên cứu của Anh có thể nộp đơn xin tài trợ ngay lập tức và tham gia các dự án thuộc chương trình Horizon. Suy cho cùng, Anh mặc dù phải đóng góp một khoản chi phí tài trợ nghiên cứu ở mức vài tỷ Euro mỗi năm, nhưng các trung tâm nghiên cứu của Anh cũng là những người được hưởng lợi trực tiếp.

Ngoài ra, thay vì phải tạo ra một hội đồng phê duyệt cũng như giám sát các dự án nghiên cứu với chi phí có thể lên tới nhiều triệu Euro, thì nay với Horizon Europe, Anh hoàn toàn có thể không cần làm gì mà vẫn được hưởng lợi từ các thành quả nghiên cứu của khối.

Không những thế, việc Anh có thể tiếp cận chương trình Horizon cũng mở ra khả năng hợp tác trực tiếp giữa các công ty nước này với phần còn lại của Châu Âu. Qua đó, chi phí để nghiên cứu và áp dụng vào thực tế của Vương quốc Anh sẽ giảm đi đáng kể, chưa nói đến các khoản chi phí để giữ bảo mật cũng như độc quyền công nghệ. Báo chí Anh cũng đưa tin, trong vòng hơn 1 năm qua (từ 2022 đến 2023), khi London không được tham gia Horizon, gần 63% công ty của nước này đã phải chuyển hướng hợp tác với một công ty thứ 3 có được các công nghệ tiên tiến của Châu Âu để có thể cập nhật và không bị thụt lùi trên đường đua sáng tạo đầy khốc liệt này.

Một điểm lợi lớn nữa mà chương trình Horizon mang lại, đó là củng cố vị thế của Vương quốc Anh như một điểm đến nghiên cứu hàng đầu và thu hút các tài năng khoa học giỏi nhất từ ​​khắp nơi trên thế giới để mang lại những nghiên cứu đột phá trong tương lai. Điều mà nước Anh luôn tự hào trước sự kiện Brexit.

Những vấn đề 2 bên cần giải quyết

Quan hệ giữa Liên minh Châu Âu và Vương quốc Anh vẫn luôn căng thẳng từ sau những đàm phán về Brexit hồi 2019. Cho đến hồi cuối tháng 2 vừa qua, mối quan hệ này mới có phần dịu lại sau khi 2 bên đạt được thỏa thuận mới về Bắc Ireland. Thoả thuận với tên gọi “Khuôn khổ Windsor” cho phép việc gỡ bỏ được các bất đồng lớn nhất giữa các bên trong Nghị định thư trước đây về Bắc Ireland, liên quan đến việc kiểm soát hải quan đối với hàng hoá từ các vùng lãnh thổ khác của Vương quốc Anh chuyển đến Bắc Ireland.

Theo Nghị định thư trước đây trong thoả thuận Brexit ký cuối năm 2019, nhằm bảo vệ tiến trình hoà bình trên đảo Ireland, tránh việc tái lập biên giới cứng giữa tỉnh Bắc Ireland thuộc Vương quốc Anh và nước Cộng hòa Ireland thuộc Liên minh châu Âu, Bắc Ireland vẫn được giữ lại trong thị trường chung Châu Âu nhưng EU có quyền kiểm soát hàng hoá từ Vương quốc Anh đến Bắc Ireland, đồng thời một đường biên giới trên biển Ireland cũng được thiết lập.

Chính phủ Anh và các đảng theo chủ trương hợp nhất Bắc Ireland với Vương quốc Anh, ngày càng phản đối quyết liệt điều khoản này, cho rằng như thế là đánh mất chủ quyền của Vương quốc Anh tại Bắc Ireland. Sau một thời gian dài tranh cãi, Brussels và London đã đi đến một thoả thuận mới thay thế, cho phép thiếp lập một “Làn Xanh” dành riêng cho hàng hoá từ Anh tự do vận chuyển đến Bắc Ireland mà không chịu sự kiểm soát từ hải quan EU, cũng như một “Làn Đỏ” dành cho các hàng hoá nhập vào thị trường EU.

Việc đạt được thỏa thuận này đã cho phép 2 bên tiếp tục bàn đến những vấn đề bất đồng khác. Và một trong những vấn đề nổi cộm trước đó là việc chính phủ Anh từ chối cung cấp chi phí lên tới hơn 16 tỷ Euro trong 7 năm (từ 2021 đến 2027), cho các chương trình hợp tác nghiên cứu của Liên minh Châu Âu, trong đó bao gồm chương trình quan sát Trái đất Copernicus, chương trình nghiên cứu và đổi mới Horizon Europe, chương trình nghiên cứu về năng lượng hạt nhân Euratom…

Theo giới chuyên gia đánh giá, việc chính phủ Anh từ chối tham gia các nghiên cứu của EU bắt nguồn chủ yếu từ các bất đồng về chính trị giữa 2 bên. Và như tôi đã nói ở trên, việc không tham gia các chương trình này có hại nhiều hơn lợi đối với Vương quốc Anh, nhất là trong bối cảnh cuộc đua công nghệ ngày cành trở nên khốc liệt hơn sau đại dịch Covid-19.

Thực tế cũng chứng minh như vậy, giới báo chí Anh cũng như Châu Âu đều nhấn mạnh rằng việc quay trở lại các chương trình của Liên minh Châu Âu là bước tiến mới cho giới nghiên cứu của Anh. Ngoài ra việc chính phủ của Thủ tướng Rishi Sunak chấp nhận chi trả 2,6 tỷ Euro mỗi năm cho những nghiên cứu của EU, cao hơn nhiều so với mức 2,2 tỉ Euro trước đó, nhằm "bù đắp" cho 2 năm vắng bóng của mình, cũng một phần nào đó là minh chứng cho điều này.

Bưới khởi đầu trong quá trình hàn gắn giữa Anh và EU?

Mối quan hệ Vương quốc Anh và Liên minh Châu Âu đã có tín hiệu khởi sắc ngay từ khi thoả thuận “Khuôn khổ Windsor” được ký kết. Nhưng trên thực tế, các dấu hiệu đầu tiên cho thấy quan hệ song phương bắt đầu triển biến tốt là khi chính phủ cuả Thủ Tướng Anh Rishi Sunak được thành lập. Khi đó, nước Anh liên tục trải qua nhiều cuộc khủng hoảng gây ra biến động sâu sắc trong đời sống của người dân nước này.

Đầu tiên đó là cuộc khủng hoảng Y tế Covid-19, sau đó là cuộc khủng hoảng năng lượng liên quan đến cuộc xung đột Nga-Ukraine. Người dân Anh quốc phải đối mặt với tình trạng lạm phát lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây. Nhiều hộ gia đình không còn khả năng chi trả các khoản phí điện nước cũng như thức ăn thiết yếu cho cuộc sống hàng ngày. Kéo theo đó là hàng loạt cuộc biểu tình nổ ra trong lĩnh vực y tế và ngành giao thông vận tải.

Mặc dù đã có những giải pháp trấn an ban đầu nhưng việc tiếp tục không có lối thoát nào hiệu quả cũng gây áp lực lớn lên chính phủ của Thủ Tướng Sunak. Trước những khó khăn đó, chính ông Sunak là người đã chủ động đưa ra các mong muốn đàm phán nhằm giải quyết những bất đồng với EU. Ông duy trì một chính sách uyển chuyển hơn so với người tiền nhiệm trước của mình là ông Boris Johnson. Và tất cả những điều trên đã giúp ông Rishi Sunak có thể nhanh chóng đạt được những thỏa thuận mới cùng với khối 27.

Và việc nước Anh tái tham gia 2 chương trình của Liên minh Châu Âu (Copernicus, Horizon Europe) mới đây lại một lần nữa khẳng định mối quan hệ song phương ngày càng được cải thiện. Vấn đề Anh từ bỏ tư cách tham gia Horizon cũng như từ chối trả các khoản chi phí nghiên cứu là một trong những bất đồng lớn gây tranh cãi giữa 2 bên trong thời kì Brexit. Với thỏa thuận mới này, Vương quốc Anh cho thấy thiện chí và quyết tâm tiếp tục sánh vai với EU trong công cuộc nghiên cứu các công nghệ cho tương lai.

Mặc dù một phần các vấn đề bất đồng lớn đang được tiến hành giải quyết và bước đầu đã có những tín hiệu khởi sắc, nhưng chúng ta cần lưu ý rằng, một trong những «di sản» mà chính phủ của ông Boris Johnson để lại hiện vẫn chưa được giải quyết. Đó là các đàm phán về hiệp định thương mại và hợp tác giữa Liên minh Châu Âu và Vương quốc Anh.

Chính phủ của Thủ Tướng đương nhiệm Rishi Sunak cần đặc biệt lưu ý và cẩn thận trong quá trình đàm phán sắp tới, dự kiến sẽ tiến hành vào 2026. Việc đạt được những thỏa thuận mới trong vấn đề này sẽ giúp London có lại được những lợi thế với thị trường trị giá hàng trăm tỷ Euro cũng như đánh dấu một trang mới trong quan hệ song phương của Vương quốc Anh và EU.

Nguồn: VTV; CafeF; Soha; Bnews; VOV