Châu Âu bán lại khí đốt nhập từ Nga

Hơn 20% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga cập cảng châu Âu đã được bán lại cho các nước khác trên thế giới.

Financial Times trích số liệu từ Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) cho biết trong 17,8 tỷ m3 LNG của Nga được giao đến Liên minh châu Âu (EU) 9 tháng đầu năm, 21% sau đó được chuyển sang tàu khác có đích đến là các nước không thuộc EU, gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Bangladesh.

Trong các cảng của EU năm nay, Zeebrugge (Bỉ) và Montoir-de-Bretagne (Pháp) nhận nhiều LNG của Nga nhất. Ana-Maria Jaller-Makarewicz - chuyên gia phân tích năng lượng tại IEEFA cho biết hoạt động chuyển tải (transshipment - chuyển hàng từ tàu này sang tàu khác trên đường đi) đã giảm sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn đang diễn ra với quy mô lớn và có lẽ đang bị bỏ quên.

"EU không nghĩ đến cách thức này khi bàn bạc về lệnh cấm với Nga. Họ không tính đến trường hợp chuyển tải", Jaller-Makarewicz cho biết. Hợp đồng chuyển tải LNG Nga đã bị cấm tại Anh và Hà Lan, nhưng vẫn sôi động giữa các tàu hàng tại Bỉ, Pháp và Tây Ban Nha.

Amund Vik - cựu lãnh đạo ngành năng lượng Na Uy cho biết các chính phủ châu Âu vẫn đang tiến thoái lưỡng nan trong vấn đề này. "Họ rất thận trọng với chủ đề này khi mùa đông đến gần", ông nói.

Không như than đá và dầu thô, khí đốt Nga hiện không bị EU trừng phạt. Ủy ban Châu Âu (EC) chỉ đề nghị các nước thành viên dừng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch Nga muộn nhất là năm 2027.

Trước đây, EU nhập khoảng 155 tỷ m3 khí đốt tự nhiên Nga qua đường ống, tương đương 40% nguồn cung mỗi năm. Hiện tại, để thay thế lượng nhiên liệu này, EU tăng nhập LNG từ các nước như Mỹ, Na Uy và Qatar. Dù vậy, EU vẫn phải nhập khẩu kỷ lục LNG từ Nga năm nay.

Giới chức châu Âu giải thích rằng họ vẫn nhập khí đốt Nga do đã ký các hợp đồng dài hạn từ trước chiến sự. Nếu chấm dứt hợp đồng, các doanh nghiệp châu Âu sẽ phải trả tiền đền bù cho Nga. Ví dụ, hợp đồng 20 năm của hãng khí đốt Bỉ Fluxys với Yamal (Nga) đến năm 2039 mới kết thúc.

Giới phân tích cho rằng hoạt động chuyển tải đang giúp Nga tăng thu từ bán khí đốt, bất chấp các nỗ lực của EU trong việc siết nguồn tài chính của Moskva. Bộ Năng lượng Bỉ cho biết họ "sẽ kiên quyết xử lý vấn đề này" và "đang thu thập dữ liệu về các cách tiếp cận hiệu quả".

Bộ Năng lượng Pháp thì nói rằng chưa có kế hoạch ngăn hoạt động chuyển tải LNG Nga tại các cảng của Pháp. "Pháp và châu Âu đã giảm đáng kể việc tiêu thụ khí đốt Nga, bằng cách đa dạng hóa nguồn cung", người phát ngôn Bộ này cho biết.

EU đã rơi vào thế “há miệng mắc quai”?

Hôm thứ Tư 29/11, tờ Financial Times đưa tin EU đang bán lại hơn 1/5 lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu từ Nga sang các nơi khác trên thế giới.

Việc trung chuyển LNG của Nga đã bị cấm ở Anh và Hà Lan, mặc dù dữ liệu cho thấy nguồn cung LNG từ Nga được “vận chuyển thường xuyên” giữa các tàu chở ở Bỉ, Pháp và Tây Ban Nha trước khi xuất khẩu cho khách hàng ở các quốc gia khác, hãng tin này cho biết.

Theo FT, các cảng ở ba nước EU tiếp tục nhận được khối lượng khí đốt đáng kể của Nga từ nhà máy LNG Yamal ở Bắc Cực. Các cổ đông hàng đầu của cơ sở này là nhà khai thác khí đốt lớn thứ hai của Nga, Novatek, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc và tập đoàn năng lượng TotalEnergies của Pháp.

Tờ báo này cho biết các cảng Zeebrugge ở Bỉ và Montoir-de-Bretagne ở Pháp đã nhận được lô hàng LNG của Nga lớn nhất so với tất cả các cảng EU trong năm nay.

“Việc trung chuyển thường diễn ra giữa các tàu phá băng của Nga - được sử dụng để chạy từ bán đảo Yamal đến Tây Bắc châu Âu, và các tàu chở LNG thông thường, rồi sau đó những tàu này đi đến các cảng khác, còn các tàu phá băng lại quay trở lại phía bắc,” FT đã viết.

Theo hãng tin này, EU đã nhập khẩu 17,8 tỷ mét khối LNG của Nga từ tháng 1 đến tháng 9. Dữ liệu từ Viện Phân tích Tài chính và Kinh tế Năng lượng tiết lộ, khoảng 21% khối lượng này được chuyển sang các tàu chở hướng tới các quốc gia khác, trong đó có Trung Quốc, Nhật Bản và Bangladesh.

Hoạt động nhập khẩu khí đốt qua đường ống từ Nga hầu hết đã bị dừng lại, do những hạn chế liên quan đến cuộc xung đột ở Ukraine. Tuy nhiên, các nước EU vẫn tiếp tục mua khối lượng LNG kỷ lục từ Nga trong năm nay, bất chấp cam kết của khối này sẽ ngừng tiêu thụ năng lượng của Nga.

Amund Vik, cựu Bộ trưởng Năng lượng Na Uy và cố vấn của Tập đoàn Eurasia Uy cho biết, các nước EU đã rơi vào thế “há miệng mắc quai” và các nước thành viên sẽ “khó có thể lên tiếng phản đối xuất khẩu LNG của Nga đến nơi khác nếu chính bản thân họ còn đang sử dụng nó.”

Tây Ban Nha, Pháp và Bỉ nằm trong số các quốc gia tăng cường mua LNG của Nga, cho đến nay vẫn không bị trừng phạt bất chấp một số quan chức EU nhiều lần kêu gọi cắt nguồn cung từ Nga.

EU khẳng định có “thỏa thuận hợp tác chiến lược” với Ukraine

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel khẳng định EU có thỏa thuận hợp tác với Ukraine, trong đó đề xuất rất nhiều khả năng hợp tác chặt chẽ với Kiev.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel ngày 1/12 khẳng định Liên minh châu Âu (EU) đã có thỏa thuận hợp tác với Ukraine.

Tuyên bố trên được đưa ra để trả lời câu hỏi về việc Hungary kêu gọi khối này ký hiệp định “quan hệ đối tác chiến lược” với Ukraine trước khi khởi động tiến trình đàm phán về tư cách thành viên.

Trao đổi với báo giới bên lề Hội nghị Các bên tham gia công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 28 (COP28) ở Dubai (UAE), ông Michel nêu rõ: “Chúng tôi có thỏa thuận hợp tác với Ukraine, trong đó đề xuất rất nhiều khả năng hợp tác chặt chẽ với Ukraine…Trong tháng 12, chúng tôi sẽ có cuộc thảo luận chuyên sâu với 27 quốc gia thành viên nhằm đánh giá quyết định mà chúng tôi sẽ đưa ra.”

Theo phóng viên TTXVN đưa tin từ châu Âu, Thủ tướng Hungary Viktor Orban trước đó cùng ngày đã kiến nghị EU trước tiên cần ký hiệp định quan hệ đối tác chiến lược với Ukraine và sau đó “vài năm” mới bắt đầu đàm phán về khả năng nước này gia nhập EU.

Dự kiến, lãnh đạo 27 quốc gia thành viên EU sẽ nhóm họp vào giữa tháng 12 này nhằm đưa ra quyết định về việc liệu có chấp nhận khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) mời Ukraine bắt đầu đàm phán gia nhận khối ngay khi Kiev đáp ứng được các điều kiện cuối cùng, dù vẫn đang trong cuộc xung đột với Nga.

Theo quy định, bất kỳ quyết định nào như vậy cũng đòi hỏi sự đồng thuận của 27 quốc gia thành viên EU. Thủ tướng Orban nhiều lần khẳng định Hungary sẽ không ủng hộ đề xuất hiện tại của EC.

Trong phát biểu đưa ra ngày 1/12, Thủ tướng Hungary nhắc lại rằng cần làm rõ một số vấn đề trước khi khởi động tiến trình đàm phán kết nạp với Ukraine.

Ông đề xuất EU trước hết cần ký hiệp định quan hệ đối tác chiến lược với Ukraine và thỏa thuận này có thể có hiệu lực từ 5-10 năm.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Hungary cũng nhấn mạnh nếu EU muốn cung cấp thêm tài chính cho Ukraine thì cần thành lập một quỹ tài chính riêng rẽ, không thuộc ngân sách của khối dựa trên thỏa thuận liên chính phủ.

Không nói 1 lời, nước châu Âu siết chặt Kaliningrad: 'Pháo đài' Nga phản ứng, an ninh thắt chặt ngày đêm

Phía Nga cho biết, họ chưa nhận được bất cứ lời giải thích nào từ phía quốc gia này. Tình hình đang diễn biến phức tạp.

Động thái bất ngờ của Lithuania

Theo thông báo của Cơ quan hải quan Liên bang Nga (FCS), một hàng dài xe tải đã hình thành ở biên giới Lithuania và vùng Kaliningrad - nơi được xem là 'pháo đài bất khả xâm phạm' của Nga. Tính đến sáng 29/11, đã có hơn 200 xe tải xếp hàng chờ qua biên giới Lithuania.

Bộ Giao thông Vận tải Nga cho biết, số lượng xe tải từ Kaliningrad sang Lithuania trong những ngày gần đây đã giảm 2,5 lần.

Đáng nói, trong vòng 24 giờ trước đó, Lithuania chỉ tiếp nhận 52 xe tải. Không có lời giải thích chính thức nào từ Cơ quan Hải quan Lithuania về vấn đề này.

FCS cho biết, vấn đề phát sinh từ ngày 24/11, nguyên nhân ùn tắc giao thông là do trong số 4 chốt kiểm soát ở biên giới Nga - Lithuania, chỉ có 1 chốt kiểm soát Chernyshevsky là còn hoạt động nhưng dường như Lithuania đang muốn đóng cửa nốt chốt này.

Trước đó, hồi tháng 8 năm nay, Bộ trưởng Nội vụ Lithuania Agne Bilotaite cho biết, nước này không loại trừ khả năng đóng cửa biên giới với Nga vì "có thể có nhiều mối đe dọa khác nhau".

Theo hãng tin BNN, vụ việc đang làm nổi bật những căng thẳng ngoại giao tiềm tàng giữa Nga và Lithuania, đe dọa tác động tiêu cực tới thương mại và hoạt động quá cảnh giữa hai nước.

Tình hình đang trở nên phức tạp

FCS cho biết họ đang chờ phản hồi từ cơ quan chức năng của Lithuania để nắm rõ hơn tình hình và tìm cách giải quyết tình trạng chậm trễ, ảnh hưởng tới hoạt động vận tải hàng hóa.

Việc không liên lạc và đưa ra lời giải thích từ phía Lithuania đang làm dấy lên nhiều câu hỏi về nguyên nhân cơ bản dẫn tới sự ùn ứ bất ngờ này.

FCS bày tỏ lo ngại về diễn biến mới, bởi nó làm gián đoạn quá trình vận chuyển hàng hóa qua biên giới, đồng thời có khả năng ảnh hưởng tới kinh tế của cả hai nước. Cơ quan này cho biết họ đang theo dõi chặt chẽ tình hình nhưng vẫn phải chờ xem chính quyền Lithuania sẽ làm gì.

BNN cho hay, cả Nga và Lithuania đã có nhiều bất đồng trong quá khứ, diễn biến gần đây có nguy cơ sẽ khiến tình hình trở nên phức tạp hơn. Trước mắt mới chỉ là sự chậm trễ trong lưu thông hàng hóa nhưng những tác động rộng hơn có thể ảnh hưởng tới quan hệ ngoại giao giữa hai phía.

Cảnh báo của Nga

Trả lời hãng thông tấn RIA Novosti, ông Dmitry Lyskov - Thư ký báo chí của Thống đốc Vùng Kaliningrad cảnh báo việc đóng cửa biên giới với Nga sẽ dẫn tới những hậu quả kinh tế tiêu cực cho chính Lithuania.

"Chúng tôi hy vọng rằng các nhà lãnh đạo của nước láng giềng sẽ tuân theo lẽ thường và cố gắng tưởng tượng những hậu quả kinh tế từ hành động của họ" - Ông Lyskov nói.

Trong khi đó, phát biểu trực tiếp qua sóng Đài phát thanh và truyền hình Kaliningrad, Thống đốc Anton Alikhanov bày tỏ hy vọng tình trạng này sẽ sớm được giải quyết.

"Chúng tôi thực sư hy vọng trong những tuần tới, hàng dài xe tải này sẽ được giải tỏa và đến đầu năm mới, chúng tôi sẽ không còn thấy những chiếc xe tải hạng nặng xếp hàng dài trên lãnh thổ của mình nữa" - Ông Alikhanov nói.

Trạm kiểm soát Chernyshevsky là trạm kiểm soát duy nhất còn lại để vận chuyển hành khách và hàng hóa qua biên giới Nga-Lithuania. 3 trạm còn lại đã bị quốc gia Baltic đóng cửa vào năm 2022.

Theo thông cáo của cơ quan nội vụ vùng Kaliningrad, hoạt động của lực lượng cảnh sát khu vực bắt đầu được tăng cường ngày đêm do lượng xe tải quá đông đúc. Nhiệm vụ bảo đảm an ninh được thực hiện theo chỉ thị của người đứng đầu cơ quan này, ông Alexander Sokrutenko.

"Các nhân viên cảnh sát đang đảm bảo trật tự công cộng suốt ngày đêm và theo dõi tình hình trên đường gần trạm kiểm soát ô tô đa phương Chernyshevsky, nơi hiện có hàng xe hạng nặng.

Nhân viên thực thi pháp luật đích thân nói chuyện với người lái xe, quan tâm đến tình hình hiện tại và đề nghị hỗ trợ, nếu cần thiết, trong việc giải quyết các vấn đề hàng ngày" - Thông cáo nêu rõ.

Căng thẳng biên giới Nga - châu Âu gia tăng

Động thái của Lithuania diễn ra trong bối cảnh Phần Lan vừa quyết định đóng toàn bộ các cửa khẩu ở biên giới trên bộ với Nga, trong khi Estonia và Na Uy cũng đang tính tới phương án tương tự để ngăn chặn cái mà họ gọi là "dòng người di cư được Nga vũ khí hóa".

Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna ngày 29/11 cho biết nước này "chuẩn bị" đóng cửa biên giới với Nga do lo ngại làn sóng người di cư có thể tràn sang lãnh thổ nước này.

Ông Tsahkna cáo buộc Nga đang tiến hành "cuộc tấn công phức hợp" nhằm vào châu Âu, đồng thời nhấn mạnh quốc gia Blatic này "sẵn sàng đóng cửa biên giới với Nga và tự vệ trước bất cứ cuộc tấn công nào như vậy".

Trong một diễn biến liên quan, Avia.Pro cho biết, máy bay do thám của NATO đang hoạt động tích cực giữa biên giới Nga và Phần Lan.

Được biết, hoạt động này nằm trong khuôn khổ cuộc tập trận "Freezing Winds" do các nước NATO tiến hành, phạm vi bao gồm cả lãnh thổ quốc gia thành viên mới - Phần Lan.

Song, điều đáng lưu ý là nội dung cuộc tập trận liên quan tới khả năng phong tỏa biển Baltic trong trường hợp xảy ra khủng hoảng khu vực.

Theo kịch bản diễn tập, bước đi chiến lược của NATO có thể chặn hoạt động vận chuyển qua biển Baltic và Vịnh Phần Lan, từ đó cô lập các cảng và căn cứ của Nga với thế giới bên ngoài.

Trong trường hợp đó, nền kinh tế Nga có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng do biển Baltics có tầm quan trọng chiến lược đối với thương mại quốc tế và hậu cần của Nga.

Nhiều người Anh muốn gia nhập lại EU

Khoảng 72% công dân Anh tin rằng việc rời khỏi Liên minh châu (Brexit) có tác động tiêu cực đến nền kinh tế nước này.

Kết quả cuộc thăm dò của YouGov được công bố hôm 29/11 chu thấy, phần lớn người Anh hiện hối hận về Brexit và muốn gia nhập lại Liên minh châu Âu (EU).

Bảy năm sau chiến dịch trưng cầu dân ý ở Anh, các nhà thăm dò cho biết, 52% số người được khảo sát hiện tin rằng việc rời khỏi EU là sai lầm và 70% người ủng hộ việc có quan hệ chặt chẽ hơn với khối này.

Cuộc thăm dò của YouGov cũng cho thấy, 57% người Anh hiện sẽ ủng hộ việc tham gia thị trường chung ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc nối lại phong trào di cư tự do của người dân. Được biết, hạn chế nhập cư là một trong những lý do chính khiến người Anh bỏ phiếu rời EU vào năm 2016.

Cuộc khảo sát được công bố ngay sau khi dữ liệu mới nhất tiết lộ rằng số lượng người di cư ròng hàng năm đến Vương quốc Anh đã đạt mức cao kỷ lục. Theo Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh, "số người nhập cư ngoài EU ước tính vào khoảng 968.000 lượt trong năm kết thúc vào tháng 6/2023, tăng 120.000 so với năm kết thúc vào tháng 6/2022. Trong năm kết thúc vào tháng 6/2023, nhóm này chiếm 82% tổng số người nhập cư (tới Anh)".

Cuộc thăm dò diễn ra trong bối cảnh lạm phát ở Anh vẫn ở mức cao lịch sử và tăng trưởng kinh tế trì trệ. Các nhà kinh tế cảnh báo, ảnh hưởng của Brexit đối với thương mại và đầu tư tại Anh sẽ tiếp tục diễn ra.

Nguồn: Vnexpress; Năng Lượng Quốc Tế; VietnamPlus; Soha; CafeF