Đầu năm, đốc thúc chuyện tiêu tiền

(Ảnh minh họa).

Nếu nỗ lực ngay từ ngày đầu, tháng đầu của năm, không để tình trạng “đầu năm thong thả, cuối năm vất vả”, thì giải ngân vốn đầu tư công sẽ tích cực, hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế.

Nỗi lo năm cũ

Số liệu giải ngân vốn đầu tư công năm 2023 đã chính thức được Bộ Tài chính công bố. Theo đó, tính đến hết ngày 31/1/2023 (thời điểm niên hạn ngân sách 2023 kết thúc), ước giải ngân kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2023 là hơn 662.588 tỷ đồng, đạt 93,12% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này cao hơn cùng kỳ năm 2022 cả về số tương đối (năm ngoái, tỷ lệ giải ngân là 91,42%) và số tuyệt đối (cao hơn 132.000 tỷ đồng).

Năm 2023 là năm có nguồn lực đầu tư rất lớn (trên 711.000 tỷ đồng), do vậy kết quả đạt được là một nỗ lực lớn. Trong đó, phần giải ngân từ Chương trình Phục hồi và Phát triển kinh tế - xã hội trên 88.998 tỷ đồng, đạt 66,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Một con số tích cực khác, theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 1/2024, tình hình thực hiện các dự án trọng điểm khá khả quan. Cụ thể, tổng vốn giải ngân năm 2023 của 9 dự án quan trọng quốc gia ngành giao thông - vận tải đạt trên 107.317 tỷ đồng, hoàn thành 84,1% kế hoạch năm 2023 được giao (127.593 tỷ đồng).

Tuy vậy, mục tiêu giải ngân 95% trong năm 2023 đã không hoàn thành. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2023, trong khi có 11 bộ, cơ quan trung ương và 41 địa phương có tỷ lệ giải ngân trên trung bình cả nước (93,12%), thì vẫn có tới 40 bộ, cơ quan trung ương và 22 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức trung bình của cả nước.

Bên cạnh đó, còn một nguồn lực không nhỏ không được phân bổ hết. Cụ thể, trong tổng số trên 711.559 tỷ đồng vốn Thủ tướng Chính phủ giao, vẫn còn hơn 17.511 tỷ đồng chưa được phân giao chi tiết. Tỷ lệ có thể không lớn (2,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao), nhưng nguồn lực đã bị lãng phí. Đáng chú ý, trong số này có 3.706 tỷ đồng kế hoạch đầu tư vốn ngân sách trung ương trong nước năm 2023 mà 12 bộ, cơ quan trung ương và 1 địa phương xin “trả lại” vì không thể giải ngân được.

Đáng lẽ, khoản vốn trên được điều chuyển cho các bộ, ngành, địa phương khác để đẩy nhanh tiến độ triển khai, thực hiện các nhiệm vụ, dự án. Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội không chấp thuận chuyện điều chuyển vốn, do đã quá thời gian điều chỉnh theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Toàn bộ số vốn chưa phân bổ chi tiết nói trên sẽ bị hủy khi kết thúc năm 2023 theo quy định.

Như vậy, chuyển hủy vốn đã xảy ra. Liên quan vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương đã nhiều lần cho biết, theo quy định của Luật Đầu tư công sửa đổi, nếu vốn không được giải ngân hết sẽ bị cắt và trừ vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, ảnh hưởng đến việc triển khai trong những năm tiếp theo. Do vậy, các địa phương phải cố gắng và chịu trách nhiệm về việc giải ngân chậm, chứ không thể giải ngân không hết lại đề nghị cắt giảm, điều chuyển, kéo dài vốn.

“Các địa phương phải lưu ý việc xây dựng kế hoạch năm, không nên xây dựng quá khả năng giải ngân của mình”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nói.

Không để đầu năm thong thả, cuối năm vất vả

Điệp khúc “đầu năm thong thả, cuối năm vất vả” trong giải ngân vốn đầu tư công đã nhiều lần được nhắc tới. Tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 1/2024, Thủ tướng Chính phủ một lần nữa nhắc lại điều này.

Cũng vì lẽ đó, ngay từ đầu tháng 12/2023, Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch vốn đầu tư công năm 2024 với tổng số tiền trên 677.349 tỷ đồng, bằng 95% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2023. Các bộ, ngành, địa phương cũng rất nỗ lực phân bổ chi tiết. Con số cho đến thời điểm cuối tháng 1/2024 là hơn 631.812 tỷ đồng, đạt 96,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Giải ngân vốn đầu tư công trong tháng đầu năm cũng tích cực hơn. Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tháng 1/2024, giải ngân vốn đầu tư công ước đạt trên 16.934 tỷ đồng, bằng 2,58% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn cùng kỳ năm 2023 (1,81%).

Do tháng đầu năm là thời điểm các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai phân bổ chi tiết kế hoạch vốn cho các dự án và đang hoàn thiện thủ tục đầu tư để giải ngân kế hoạch vốn, nên tỷ lệ giải ngân đạt thấp. Tuy nhiên, các bộ, ngành, địa phương đều đang nỗ lực để có thể thúc đẩy giải ngân ngay từ ngày đầu, tháng đầu của năm.

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, ông Nguyễn Đức Trung mới đây yêu cầu các sở, ngành, các chủ đầu tư tập trung chỉ đạo thực hiện ngay từ đầu năm các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2024.

Trong khi đó, tỉnh Quảng Ninh coi giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu và phải khẩn trương thực hiện ngay từ những ngày đầu năm. Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng này, ngay ngày đầu tiên của năm 2024, Quảng Ninh thành lập Tổ công tác đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm sử dụng vốn ngân sách cấp tỉnh và tiến độ giải ngân kế hoạch đầu tư công.

Năm 2024, vốn kế hoạch thấp hơn năm trước, chỉ ở mức 657.000 tỷ đồng, nhưng thách thức giải ngân vẫn không nhỏ. Đặc biệt, phần vốn từ Chương trình Phục hồi và Phát triển kinh tế - xã hội cần được tập trung thúc đẩy.

Câu hỏi là, liệu năm nay, có thể “tiêu” hết được số tiền này hay không? Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 1/2024, đã chỉ đạo một loạt giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong đó có việc tập trung giải ngân đầu tư công.

“Phải xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm 2024. Phải đổi mới cách làm, triển khai quyết liệt hơn nữa các chương trình mục tiêu quốc gia; kịp thời xử lý khó khăn, vướng mắc về cung ứng vật liệu xây dựng, giải phóng mặt bằng, chuyển mục đích sử dụng đất rừng… để đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia, cao tốc, liên vùng, đường ven biển…”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo.

Trong khi đó, với câu hỏi làm sao để tiêu hết hơn 657.000 tỷ đồng trong năm 2024, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đỗ Thành Trung cho biết, đầu tư công không phải liên quan đến một luật, mà là một chuỗi quá trình hoạt động liên quan đến rất nhiều quy định pháp luật, từ đất đai đến môi trường, xây dựng, quản lý rừng, ngân sách…

“Những vướng mắc, khó khăn liên quan đến các lĩnh vực này đã được Chính phủ tập trung giải quyết kể từ đầu nhiệm kỳ, bao gồm cả cải cách thể chế, các vấn đề liên quan đến vật liệu thay thế, giải phóng mặt bằng… Do vậy, giải ngân đầu tư công thời gian qua đạt được những kết quả đáng khích lệ”, Thứ trưởng Đỗ Thành Trung nói và cho rằng, khi các khó khăn, vướng mắc được tháo gỡ, giải ngân vốn đầu tư công trong năm 2024 sẽ tích cực hơn.

Chưa áp giá đền bù đã san ủi đất của dân?

Mặc dù Ban giải phóng mặt bằng (GPMB) huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, chưa bàn giao mặt bằng nhưng đơn vị thi công đã tự ý mang máy móc, thiết bị đến san ủi đất của người dân.

Ông Nguyễn Xuân Lương (68 tuổi, trú phường Thanh Bình, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng) vừa có đơn gửi báo Tiền Phong và các cơ quan chức năng liên quan của huyện Hòa Vang về việc đền bù giải phóng mặt bằng đất làm dự án tái định cư tại xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang.

Theo nội dung phản ánh, gia đình ông Lương trước đây có nhận chuyển nhượng thửa đất số 324, tờ bản đồ số 34 có diện tích 3.238 m2 tại thôn Đông Lâm (xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang).

Tháng 9/2021, gia đình ông nhận được văn bản về việc thông báo thu hồi đất thực hiện dự án Khu tái định cư phục vụ giải tỏa tuyến đường Vành đai phía Tây tại xã Hòa Phú. Theo đó, trong các văn bản thông báo của chính quyền địa phương, gia đình ông có diện tích đo đạc là 2.900 m2, dự án sẽ thu hồi 2.650 m2.

Do gia đình ông khiếu nại, đến tháng 6/2023, Ban GPMB huyện có thông báo chấp nhận điều chỉnh số liệu đền bù giải phóng mặt bằng, đồng ý tổng diện tích đất của gia đình ông là 3.238 m2 và sẽ thu hồi 2.980 m2. Tuy nhiên, phía gia đình không chấp nhận việc điều chỉnh không rõ căn cứ này.

Theo ông Lương, từ năm 2018, gia đình đã trồng cây, bỏ công chăm sóc. Tuy nhiên, giá trị đền bù dự tính chỉ ở mức 157 triệu đồng. Đây là mức giá quá thấp, ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của gia đình ông.

Mặc dù vậy, khi gia đình ông Lương và cơ quan chức năng huyện Hòa Vang chưa đạt được thống nhất liên quan đến khu đất phải giải tỏa, thì đến tháng 3/2023 gia đình phát hiện đơn vị thi công đã tự ý san ủi khoảng 80% diện tích đất. Các cây trồng của gia đình ông trên đất cũng bị san ủi. Ranh giới, mốc giới lô đất cũng đã không còn.

Trách nhiệm của ai?

Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, lãnh đạo Ban GPMB huyện Hòa Vang cho biết: Đây là vụ việc Ban đã chuẩn bị hồ sơ để hầu tòa nếu người dân khiếu kiện.

Hiện tại, Ban chưa bàn giao mặt bằng của hồ sơ thửa đất số 324 đến Ban quản lý Dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Đà Nẵng (chủ đầu tư dự án) và đơn vị thi công. Việc đơn vị thi công tự ý san ủi mặt bằng khi chưa đền bù, Hội đồng bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư dự án đã yêu cầu Ban quản lý dự án phối hợp với các đơn vị liên quan liên hệ với người dân để phục dựng lại mốc giới theo tọa độ, hiện trạng đo đạc ban đầu.

“Việc tự ý san ủi đất của người dân là sai. Trách nhiệm này thuộc về đơn vị thi công”, đại diện Ban GPMB huyện Hòa Vang cho biết.

Trong văn bản giải trình gửi cơ quan chức năng thành phố Đà Nẵng và UBND huyện Hòa Vang, Cty CP Trường Sơn 532 (đơn vị thi công dự án Khu tái định cư Hòa Phú ) cho biết, trong quá trình thi công hạng mục đường giao thông và hệ thống thoát nước vỉa hè của dự án, nhà thầu cử đội phó phụ trách thi công trực tiếp liên hệ với ông Lương để xin thi công trước tại vị trí vướng mặt bằng và được ông Lương đồng ý.

Quá trình thi công diễn ra vào tháng 3/2023, đến tháng 4/2023, đơn vị thi công nhận được thông báo của UBND xã Hòa Phú về việc phục dựng mốc giới thu hồi đất đối với thửa đất của ông Lương.

“ Đơn vị thi công hoàn toàn chịu trách nhiệm về các sai sót của mình trong việc làm thay đổi hiện trạng ban đầu của thửa đất gia đình. Rất mong gia đình tạo điều kiện bàn giao mặt bằng để đơn vị thi công hoàn thành dự án theo đúng tiến độ, bàn giao các lô đất còn lại đang vướng mặt bằng cho các hộ dân đang nợ đất thực tế”, văn bản của Cty Trường Sơn 532 cho biết. Tuy nhiên, đơn vị thi công không đề cập đến việc xử lý, khắc phục hậu quả cho người dân.

Theo gia đình ông Lương, đơn vị thi công không liên hệ với gia đình. Việc cơ quan chức năng đổ lỗi cho đơn vị thi công là chưa thỏa đáng, cần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan chức năng địa phương trong việc theo dõi, giám sát quá trình thực hiện dự án.

Ông Lương cũng cho biết: Việc lấy đất của người dân để làm dự án tái định cư đã làm sai quy trình nhưng người dân kiến nghị tạo điều kiện làm thủ tục chuyển đổi đất ở cho phần diện tích còn lại vì không thể sản xuất thì không được quan tâm…

Nhiều dự án điện gió ở Đắk Nông bất động giữa trời

(Ảnh minh họa).

Từng kỳ vọng điện gió sẽ là một trong những đòn bẩy quan trọng đưa Đắk Nông phát triển vượt bậc. Thế nhưng đến nay mới chỉ có 1/6 dự án điện gió hoàn thành, được phát điện thương mại.

Theo UBND tỉnh Đắk Nông, trên địa bàn có 6 dự án điện gió được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt bổ sung Quy hoạch điện VII điều chỉnh, gồm dự án điện gió Đắk N'Drung 1-100MW, Đắk N'Drung 2-100MW, Đắk N'Drung 3-100MW, Đắk Hòa -50MW, Asia Đắk Song 1-50MW, Nam Bình 1-30MW.

Đến thời điểm hiện tại, Dự án Nhà máy điện gió Nam Bình 1 đã hoàn thành đầu tư (tổng vốn đầu tư khoảng trên 1.000 tỷ đồng); 3 dự án Nhà máy điện gió Đắk N'Drung 1,2,3 đã đầu tư khoảng 5.800/10.525 tỷ đồng (đạt 55% tổng vốn đầu tư); Dự án Nhà máy điện gió Đắk Hòa 1 đã đầu tư hoàn thành dự án (với tổng vốn khoản 1.624 tỷ đồng) và phát điện thương mại; Dự án Nhà máy điện gió Asia Đắk Song 1 đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục có liên quan để triển khai xây dựng.

Liên quan đến các dự án điện gió, lãnh đạo Sở Công thương tỉnh Đắk Nông cho biết, có nhiều vướng mắc, khó khăn như: Vướng quy hoạch bô xít, giải phóng mặt bằng, cơ chế chính sách…

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Nông, khi phê duyệt đầu tư 6 dự án điện gió, tỉnh kỳ vọng sẽ đóng góp lớn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, khai phá tiềm năng năng lượng xanh tái tạo. Thế nhưng việc triển khai gặp nhiều khó khăn dẫn đến việc, hiện nay mới chỉ 1 dự án điện gió được vận hành thương mại, còn lại chưa triển khai xong.

Trao đổi với PV Dân Việt, lãnh đạo Sở Công thương cho biết, dự kiến 6 dự án đầu tư hoàn thành sẽ đóng cho lưới điện Quốc gia khoảng 430MW, đồng thời nộp ngân sách nhà nước khoảng 200 tỷ đồng/năm. Đến thời điểm hiện tại, tuy mới chỉ có 1 dự án đưa vào phát điện thương mại nhưng tổng 6 dự án đã nộp Ngân sách nhà nước khoảng 50,9 tỷ đồng. Trong điều kiện Đắk Nông là tỉnh còn nhiều khó khăn thì việc sớm hoàn thành các dự án điện gió có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của địa phương.

Liên quan đến các dự án điện gió tại Đắk Nông, Thanh tra Chính phủ đã có kết luận, chỉ ra nhiều vi phạm. Cụ thể, UBND tỉnh Đắk Nông ban hành các quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư 6 dự án nhà máy điện gió gồm Nam Bình 1, Đắk Hòa, Asian Đắk Song 1, Đắk N'Drung 1,2,3. Vị trí các khu đất thực hiện dự án chưa được quy hoạch sử dụng vào mục đích xây dựng công trình năng lượng.

Đáng chú ý, 5/6 dự án nhà máy điện gió được UBND tỉnh Đắk Nông cho chủ đầu tư thuê đất với tổng diện tích gần 65ha nằm trong khu vực Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng bô xít giai đoạn 2007-2015, có xét đến năm 2025, đã được Thủ tướng phê duyệt trước đó.

Bên cạnh những vi phạm trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư, cho thuê đất thực hiện dự án, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra nhiều sai phạm trong việc khởi công, nghiệm thu và vận hành thương mại các dự án nhà máy điện gió trên địa bàn tỉnh Đắk Nông.

Trong số này, nhà máy điện gió Nam Bình 1, Đắk Hòa, Đắk N'Drung 1,2,3 đã khởi công xây dựng khi đất xây dựng chưa được UBND tỉnh Đắk Nông cho thuê. Riêng dự án nhà máy điện gió Nam Bình 1 khởi công xây dựng khi chưa có thông báo kết quả thẩm định thiết kế kỹ thuật của Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Bộ Công thương.

Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Đắk Nông, Bộ Công thương chủ trì, chỉ đạo kiểm điểm, xử lý trách nhiệm với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những tồn tại, khuyết điểm đã được chỉ ra. Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ, tài liệu để xem xét, điều tra liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất thực hiện đầu tư 5 dự án điện gió (trừ Dự án điện gió Asia Đắk Song 1 do chưa xây dựng) chồng lấn trên đất quy hoạch.

Ông Lê Văn Chiến, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đắk Nông cho biết, địa phương đang khẩn trương chỉ đạo khắc phục những tồn tại theo Kết luận của Thanh tra Chính phủ, chủ động xử lý các nội dung theo thẩm quyền. Các dự án điện gió đang có nhiều vấn đề cần giải quyết. Thời gian qua, tỉnh đã nhiều lần làm việc, kiến nghị trực tiếp đến các đơn vị liên quan ở cấp trung ương nhằm tháo gỡ các khó khăn trên.

Cho thôi đại biểu Quốc hội với ông Trần Tuấn Anh

Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết nghị cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội khóa XV đối với ông Trần Tuấn Anh thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa.

Ngày 5/2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 972 về việc cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội khóa XV.

Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết nghị cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội khóa XV đối với ông Trần Tuấn Anh thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa, đơn vị bầu cử số 01.

Ngày 30/1, ông Trần Tuấn Anh đã có đơn xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội khóa XV.

Ngày 31/1, Ban Chấp hành Trung ương Đảng xem xét, cho ý kiến về nguyện vọng thôi giữ các chức vụ, nghỉ công tác và nghỉ hưu của ông Trần Tuấn Anh, Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương.

Ông Trần Tuấn Anh là cán bộ cấp cao của Đảng và Nhà nước, được đào tạo cơ bản, được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị tín nhiệm phân công giữ một số chức vụ lãnh đạo quan trọng.

Trên cương vị Bí thư Ban cán sự đảng, Bộ trưởng Công Thương nhiệm kỳ 2016 - 2021, ông đã có nhiều nỗ lực trong chỉ đạo, điều hành công tác của ngành Công Thương đạt kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, ông chịu trách nhiệm chính trị của người đứng đầu khi để xảy ra nhiều vi phạm tại Bộ Công Thương, nhiều cán bộ, đảng viên vi phạm pháp luật, bị xử lý hình sự, xử lý kỷ luật đảng, hành chính.

Nhận thức rõ trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân, ông Trần Tuấn Anh đã có đơn xin thôi giữ các chức vụ được phân công, nghỉ công tác và nghỉ hưu.

Căn cứ quy định hiện hành của Đảng, Nhà nước và xem xét nguyện vọng của cá nhân, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đồng ý để ông Trần Tuấn Anh thôi giữ chức vụ Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.

Ông Trần Tuấn Anh sinh ngày 6/4/1964 tại xã Phổ Khánh, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Ông có trình độ chuyên môn Tiến sĩ Kinh tế, Cử nhân Ngoại giao; Cao cấp lý luận chính trị.

Ông Trần Tuấn Anh là nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng.

Ông Trần Tuấn Anh từng giữ các chức vụ: Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược và Chính sách công nghiệp, Bộ Công nghiệp; Phó Vụ trưởng, Vụ trưởng Vụ Tổng hợp kinh tế, Bộ Ngoại giao; Tổng Lãnh sự Việt Nam tại San Francisco, Mỹ; Vụ trưởng Vụ Tổng hợp kinh tế, Giám đốc Quỹ Ngoại giao phục vụ kinh tế, Bộ Ngoại giao; Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ; Thứ trưởng Bộ Công thương; Bộ trưởng Công thương...

Nguồn: Báo Đầu Tư; CafeF; Dân Việt; Soha