ĐỀ ÁN ĐẦU TƯ 1 TRIỆU CĂN NOXH: HIỆU QUẢ THẤP, VƯỚNG ĐỦ THỨ

Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội (NOXH) giai đoạn 2021 - 2030 hiện chỉ có 79 dự án hoàn thành với 42.414 căn hộ. Nguyên nhân đến từ vướng mắc về cơ chế, chính sách, quy trình, thủ tục và thực thi, mỗi địa phương thực hiện một kiểu.

Hiệu quả khiêm tốn

Ngày 17/11, Tập đoàn Hoàng Quân tổ chức sự kiện “Vì 1 triệu mái ấm gia đình Việt”, khẳng định vai trò tiên phong và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc hiện thực hóa mục tiêu nhà ở cho người dân, trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh triển khai đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Theo ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hoàng Quân, chương trình “Vì 1 triệu mái ấm gia đình Việt” là để người dân hiểu rõ hơn về những chính sách nhân văn của Chính phủ, nỗ lực của các bộ, ngành, chính quyền các cấp cho giấc mơ mua nhà trở thành hiện thực.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TPHCM (HoREA) khẳng định, nhà ở xã hội (NOXH) là chính sách tốt nhất cho đến thời điểm hiện nay. Với những kết luận của Bộ Chính trị, sau đó được Chính phủ ban hành thành chương trình tối thiểu 1 triệu căn NOXH. Trong đó, Tập đoàn Hoàng Quân đăng ký 50.000 căn NOXH. Tuy nhiên, theo thống kê của Bộ Xây dựng, đến nay trên cả nước, chương trình mới triển khai thực hiện được 10%, trong đó tại TPHCM chưa đến 2%.

TS Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính tiền tệ Quốc gia cho biết, vấn đề NOXH đã được quan tâm nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân. Cụ thể, giai đoạn 2021 - 2030, nhu cầu 1,1 triệu căn nhưng đáp ứng chỉ 0,4 triệu căn; giai đoạn 2026 - 2030 nhu cầu 1,3 triệu căn nhưng khả năng đáp ứng chỉ 0,6 triệu căn.

Trong khi đó, tình hình triển khai đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NOXH giai đoạn 2021 - 2030 hiện rất khiêm tốn. Cụ thể, chỉ có 79 dự án hoàn thành với 42.414 căn (đạt 4% kế hoạch). Số lượng dự án đã khởi công xây dựng là 131 (111.687 căn), số lượng dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư là 412 (411.076 căn).

Gỡ bằng cách nào?

Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Đính cho rằng, trước đây việc thực hiện dự án NOXH có nhiều khó khăn, vướng mắc, tập trung vào 5 yếu tố như quỹ đất, thủ tục, cơ chế, lãi suất và đầu ra thị trường. Hiện nay, vấn đề thủ tục, đầu ra và vốn thì các quy định của pháp luật đã gần như “cởi trói” rất mạnh cho phát triển NOXH. Tuy nhiên, “điểm nghẽn” trong thực hiện NOXH vẫn còn nhiều, nhất là vấn đề về lãi suất.

“Ứng xử của chính quyền cần phải được đẩy mạnh hơn, nhất là chính quyền địa phương nơi các doanh nghiệp tiếp cận vẫn bị rào cản. Bên cạnh đó, những quy định, quy trình hướng dẫn thực hiện vẫn lúng túng nên đến lúc này thực trạng thực thi của luật tại một số địa phương vẫn còn khó khăn, vướng mắc”, ông Đính nói.

TS Cấn Văn Lực cũng khẳng định, chương trình NOXH hiện còn nhiều khó khăn do vướng mắc về cơ chế, chính sách, quy trình, thủ tục và thực thi, mỗi địa phương làm một kiểu. Trong khi đó, nguồn vốn phát triển NOXH cũng là một vướng mắc lớn. Vốn làm NOXH trong thời gian qua chủ yếu dưới hình thức các “gói hỗ trợ” ngắn và trung hạn nên chỉ mang tính thời điểm và không bền vững, chưa có nguồn vốn hỗ trợ nhà ở thương mại vừa túi tiền.

Bên cạnh đó là các vướng mắc liên quan đến công tác quy hoạch, quỹ đất khi có tình trạng vừa thiếu, vừa thừa quỹ đất phát triển NOXH tại nhiều địa phương. Nguyên nhân chủ yếu đến từ công tác quy hoạch. Nhiều địa phương chưa quan tâm đến phát triển NOXH, chưa chủ động dành những quỹ đất trong quy hoạch đô thị, khu công nghiệp cho xây dựng NOXH, chưa có quy chuẩn nào về quỹ đất NOXH…

Một vướng mắc khác mà ông Lực dẫn chứng ra là giới hạn về lợi nhuận của các dự án NOXH ở mức tối đa 10% tổng chi phí đầu tư. Theo ông Lực, đây không phải là mức lợi nhuận hấp dẫn. Ngoài ra, nhiều vấn đề khác khiến cho việc triển khai dự án NOXH “rất khiêm tốn”, gồm: hoạt động thanh tra, kiểm tra phức tạp, các dự án phải tuân thủ quy định khá phức tạp...

Để tháo điểm nghẽn, ông Lực kiến nghị các địa phương cần chủ động xây dựng quỹ đất phát triển NOXH; rà soát, thực hiện nghiêm túc việc quy hoạch quỹ đất, chất lượng công trình dành cho NOXH.

“Đối với các dự án NOXH còn vướng mắc trên địa bàn cần rà soát để kịp thời tháo gỡ, cho phép chuyển đổi công năng một số dự án phù hợp để chống lãng phí. Đồng thời, cần nghiên cứu ban hành các chính sách hỗ trợ của riêng địa phương, phù hợp với đặc thù của địa phương để thúc đẩy phát triển NOXH, nhà ở công nhân trên địa bàn…”, ông Lực đề xuất.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết, các dự án NOXH hiện nay thực hiện theo cơ chế doanh nghiệp đầu tư xây dựng bằng vốn của doanh nghiệp chứ không phải xây dựng bằng tiền của Nhà nước. “Cá nhân tôi đánh giá xây dựng NOXH khó hơn là lựa chọn phân khúc nhà ở thương mại”, ông Hiếu nói.

Ông Hiếu mong muốn, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường giúp các địa phương triển khai thực hiện sớm các vấn đề liên quan đến NOXH. Thứ nhất là quy chuẩn về NOXH để tránh hiện tượng mỗi địa phương thực hiện một kiểu. Thứ hai quy chuẩn về quỹ đất NOXH. Điều này, Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ phải vào cuộc với các địa phương để đưa hoạt động phát triển NOXH tốt hơn trong năm tới.

HOANG TÀN NHỮNG DỰ ÁN NGHÌN TỶ TẠI KHU KINH TẾ VŨNG ÁNG - HÀ TĨNH

Sau 18 năm từ khi thành lập, hàng trăm dự án tỷ đô đã đầu tư vào Khu kinh tế Vũng Áng (thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh). Thế nhưng, rất nhiều trong số đó án binh bất động, cơ sở hạ tầng, những khu đất rộng hàng chục đến hàng trăm hecta đã bàn giao cho doanh nghiệp bị bỏ hoang, không phát huy hiệu quả.

“Viễn cảnh” và bỏ hoang

Tháng 6/2007, Dự án Nhà máy liên hợp gang thép Vạn Lợi được Ban quản lý Khu kinh tế Hà Tĩnh cấp giấy phép đầu tư với tổng số vốn công bố là hơn 1.700 tỷ đồng. Ngoài chủ đầu tư là Công ty cổ phần gang thép Hà Tĩnh, dự án còn có hai cổ đông chính là Công ty Vạn Lợi và Công ty đầu tư khoáng sản Hợp Thành (đều có trụ sở ở Hà Nội). Mục tiêu đến tháng 8/2010, nhà máy sẽ xuất xưởng tấn phôi thép thương phẩm đầu tiên và hứa hẹn một nền công nghiệp gang thép tại Hà Tĩnh. Ngoài ra, với nguồn thu mỗi năm đạt khoảng 5.000 tỷ đồng, Công ty cổ phần Gang thép Hà Tĩnh sẽ nộp ngân sách cho địa phương 250 tỷ đồng, góp phần tạo bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho Hà Tĩnh.

Được ưu ái xây dựng trên diện tích 26ha thuộc phường Kỳ Thịnh (thị xã Kỳ Anh) – nơi có vị trí giao thông đường bộ thuận lợi, gần khu vực cảng biển. Tuy nhiên, toàn bộ dự án vừa hình thành đã "chết yểu" một cách đầy khó hiểu, không như viễn cảnh nhà đầu tư vẽ ra và mong đợi từ địa phương. Giai đoạn 2007-2010, khi dự án đang thi công một số hạng mục thì đình trệ; cơ sở hạ tầng, máy móc bị "bỏ quên". Nhà đầu tư đưa ra lý do thiếu vốn. Doanh nghiệp thực hiện dự án sau đó làm việc với ba ngân hàng có chi nhánh tại Hà Tĩnh để được ưu đãi, vay hơn 700 tỷ đồng nhằm "cứu vãn". Những tưởng, khó khăn sẽ dần kết thúc, nhà máy gang thép sẽ sớm hoàn thành, hoạt động, thế nhưng dự án vẫn không tiến triển. Đến tháng 5/2015, khi dự án “án binh bất động” nhiều năm, không thể tiếp tục, tỉnh Hà Tĩnh đã ra quyết định thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đối với dự án.

Do chủ đầu tư không đủ khả năng trả nợ số tiền hàng trăm tỷ đã vay của ba ngân hàng, cuối năm 2018, Chi cục thi hành án dân sự địa phương cùng các đơn vị liên quan cưỡng chế, kê biên toàn bộ tài sản, công trình phục vụ cho việc xây dựng nhà máy thép để phát mại, trả lại tiền cho các ngân hàng. Nhà chức trách sau đó ký hợp đồng với một đơn vị định giá toàn bộ tài sản của nhà máy thép gần 109 tỷ đồng, gồm thiết bị, máy móc nhập khẩu phục vụ cho việc xây dựng khu liên hợp gang thép, tài sản công trình gắn liền với quyền sử dụng đất.

Thế nhưng, 6 năm kể từ khi được đấu giá thành công, công trình trên khu đất ngay cạnh ngã ba Vũng Áng vẫn “cửa đóng then cài”; máy móc, thiết bị rỉ sét, chỉ còn trơ bộ khung. “Từng được kỳ vọng sẽ giúp người dân địa phương có thêm công ăn, việc làm khi nhà máy đi vào hoạt động, thế nhưng mọi thứ đổ vỡ. Hiện, khu vực này cỏ cây um tùm, máy móc chưa được di dời rất lãng phí. Địa phương cũng mong sớm giải tỏa máy móc và trả lại mặt bằng sạch, thu hút nhà đầu tư mới”, một lãnh đạo địa phương cho hay.

“Đỏ mắt... chờ đại bàng”

Cách Khu liên hợp gang thép Vạn Lợi không xa là Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng kỹ thuật Khu công nghiệp Phú Vinh (gọi tắt Khu công nghiệp Phú Vinh) do Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng hạ tầng Phú Vinh làm chủ đầu tư.Tháng 10/2010, dự án được Ban Quản lý Khu kinh tế Vũng Áng (Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh) cấp giấy chứng nhận đầu tư với số vốn là 23 triệu USD (gần 440 tỷ đồng). Công trình được triển khai xây dựng tại các phường Kỳ Long, Kỳ Liên và Kỳ Phương, thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh). Theo phê duyệt, trong vòng 3 năm sau khi được chứng nhận đầu tư, giao mặt bằng, chủ đầu tư phải hoàn thành các hạng mục, kêu gọi các nhà đầu tư thuê hạ tầng và lấp đầy dự án. Thế nhưng mãi đến cuối 2017, chủ đầu tư mới bắt đầu triển khai xây dựng.

Đến nay, Khu công nghiệp này chỉ mới hoàn thành hệ thống hạ tầng (đường giao thông, hệ thống điện cao áp, chiếu sáng, cấp thoát nước); thu hút được 7 nhà đầu tư thứ cấp, trong đó chỉ có 2 dự án đi vào hoạt động; còn nhiều hạng mục chưa được thi công, trong đó có khu đất thương mại, dịch vụ. Do chậm tiến độ, cơ quan thẩm quyền của Hà Tĩnh từng lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ đầu tư này…

Ngay cạnh đó còn có Khu đô thị Phú Vinh với vốn đầu tư hơn 68 triệu USD (tương đương gần 1.500 tỷ đồng). Dự án có diện tích 25 ha. Hiện, dự án mới chỉ hoàn thành tòa nhà 12 tầng, chưa hoạt động. Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Phan Thành Biển - Chủ tịch UBND thị xã Kỳ Anh cho biết, Khu kinh tế Vũng Áng có đầy đủ lợi thế về tự nhiên, hạ tầng và các loại hình giao thông từ đường bộ, đường biển và sắp tới là đường sắt cao tốc. Theo Nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh, việc quy hoạch, phát triển khu kinh tế này dựa theo 4 chức năng, trụ cột gồm: Công nghiệp chế biến chế tạo (sản xuất thép, hậu thép, công nghiệp hàm lượng khoa học kỹ thuật cao); Sản xuất điện và năng lượng (Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng I, II hay trại phong điện...); Logistic và cảng biển; Thương mại, du lịch và dịch vụ. Theo Chủ tịch UBND thị xã Kỳ Anh, dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh Hà Tĩnh, địa phương đã phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh rà soát các dự án đầu tư trên địa bàn. Từ đó, sẽ xem xét, phân loại dự án nào chậm tiến độ, dự án nào chây ỳ, không hiệu quả hoặc vướng mắc, khó khăn nhằm đưa ra giải pháp cho từng dự án.

Với những dự án còn khó khăn, vướng mắc liên quan đến cấp nào sẽ kiến nghị, đề xuất tìm phương án xử lý, tháo gỡ, tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh. Còn dự án chây ỳ, không triển khai đúng tiến độ sẽ kiên quyết thu hồi theo chỉ đạo của tỉnh. Là địa phương đang phấn đấu trở thành thành phố phía Nam của tỉnh Hà Tĩnh, thị xã Kỳ Anh luôn kỳ vọng các dự án đầu tư trên địa bàn nói chung và trong khu vực Khu kinh tế Vũng Áng nói riêng sẽ triển khai xây dựng, đi vào hoạt động. Việc này sẽ giúp thực hiện hiệu quả dự án, tạo công ăn việc làm cho người dân. Từ đó, đời sống, kinh tế, thu nhập người dân sẽ tăng lên, tương xứng với những điều kiện sẵn có.

“Sau nhiều năm chịu ảnh hưởng lớn từ sự cố môi trường biển và đại dịch COVID-19 khiến không ít nhà đầu tư rời đi, đến nay, Khu kinh tế Vũng Áng đang dần xây dựng lại vị thế, hạ tầng giao thông được nâng cấp đáng kể, làn sóng đầu tư cũng đang trỗi dậy. Nhiều dự án tỷ đô đã và đang xây dựng, vận hành để những “nốt trầm” ở những dự án treo sẽ dần bị gỡ bỏ”, vị lãnh đạo UBND thị xã Kỳ Anh nói thêm.

NÓNG LÒNG CHỜ METRO

"Nếu không có metro, trong 3 - 4 năm nữa tình trạng ùn tắc giao thông của TP.HCM vẫn rất khó chuyển biến", nhận định mới nhất của Giám đốc Sở GTVT TP.HCM Trần Quang Lâm một lần nữa khẳng định vai trò và tầm quan trọng của hệ thống đường sắt đô thị đối với giao thông TP.HCM. Thế nhưng, hành trình phủ mạng lưới metro của đầu tàu kinh tế vẫn còn trắc trở.

Tuyến số 1 sát vạch đích vẫn chưa hết chông gai

"Nãy vừa ra khỏi cửa đã thấy tàu metro chạy xình xịch ngay trên đầu", chị Khánh Linh (nhà ở gần cầu Rạch Chiếc, TP.Thủ Đức, TP.HCM) hào hứng kể với hội bạn khi vừa bước chân vào nhà hàng ăn tối. Suốt 1 năm qua, người dân TP.HCM đã dần quen với việc nhìn thấy tàu metro chạy thử nghiệm trên đường ray, quen với tiếng còi hụ mỗi khi tàu vào ga. Thế nhưng, tuyến metro số 1 mới chỉ chạy thử theo kịch bản như hoạt động thực tế từ sáng tới đêm khoảng 1 tuần nay.

Đại diện Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC1), đơn vị vận hành tuyến metro số 1 (tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên), thông tin: Sau thời gian vận hành thử các tình huống bao gồm vận hành bình thường và vận hành khẩn cấp với công suất 20% so với thiết kế từ ngày 14.10 đến hết 8.11, tuyến đường sắt đô thị số 1 triển khai chạy thử nghiệm theo kế hoạch với 100% công suất thiết kế.

Theo đó, các đoàn tàu hoạt động liên tục từ 5 giờ đến 23 giờ mỗi ngày, giãn cách mỗi chuyến tàu từ 4 phút 30 giây đến 10 phút. Có 14 tàu hoạt động trên tuyến chính và 3 đoàn tàu dự phòng tham gia vận hành thử nghiệm theo 2 phương án: vận hành bình thường theo các ngày trong tuần và vận hành vào các ngày nghỉ lễ. Quá trình chạy thử nghiệm như thật vừa diễn ra từ 11 - 17.11. Kế hoạch vận hành sau hôm nay 18.11 sẽ được thảo luận thêm giữa các bên liên quan.

Dự kiến, từ ngày 18 - 31.11, nhóm Tư vấn đánh giá an toàn hệ thống sẽ hoàn thành báo cáo đánh giá an toàn để trình Cục Đường sắt thực hiện công tác thẩm định an toàn theo quy định của luật Đường sắt. Trên cơ sở đó, Hội đồng nghiệm thu Nhà nước các công trình xây dựng thuộc Bộ Xây dựng sẽ tiến hành nghiệm thu để chấp thuận đưa dự án vào vận hành khai thác thương mại, dự kiến trong tháng 12.

Mốc thời gian tháng 12 càng tới gần, người dân TP càng hồi hộp bởi giấc mơ metro 16 năm qua cũng đã rất nhiều lần tới sát vạch đích rồi lại tạm ngưng. Lần này, phía chủ đầu tư đang tiến rất nhanh trên hành trình 50 ngày đêm "chạy đua" tiến độ đưa tuyến metro đầu tiên của TP đi vào hoạt động, song vẫn chưa hết trắc trở.

Trong báo cáo vừa gửi Bộ GTVT, Sở GTVT TP.HCM cho biết tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên hiện đã đạt khoảng 98,81% khối lượng công việc. Trong đó, việc đánh giá chứng nhận an toàn hệ thống đang hoàn thiện với 10/13 báo cáo hoàn thành. Tuy nhiên, dự án đang gặp khó khăn, vướng mắc do bất đồng nội bộ giữa các nhà thầu trong liên danh gói thầu CP1a (xây dựng đoạn ngầm từ ga Bến Thành đến ga Nhà hát TP). Cụ thể, Liên danh SMC4 (Liên danh Sumitomo Mitsui - CIENCO4 là tổng thầu của gói CP1a) chưa thống nhất trong việc ký kết các hồ sơ của dự án. Hiện vẫn còn thiếu chữ ký của thành viên liên danh Công ty CP Tập đoàn CIENCO4 trong các phụ lục hợp đồng.

Trước tình hình này, Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR - chủ đầu tư) đã tiến hành nhiều buổi làm việc với cả hai thành viên của liên danh, lắng nghe các ý kiến, đề xuất của Sumitomo Mitsui và CIENCO4. MAUR đề nghị 2 bên nỗ lực trao đổi, thỏa hiệp để thống nhất giải pháp, giải quyết triệt để các vướng mắc nội bộ trên tinh thần hợp tác và hỗ trợ, tránh ảnh hưởng tiến độ dự án. MAUR cũng nhấn mạnh nếu các hồ sơ này không được cung cấp đúng hạn, đơn vị sẽ báo cáo lên UBND TP.HCM và Bộ GTVT, thậm chí báo cáo Thủ tướng Chính phủ để chỉ đạo, nhằm có biện pháp xử lý mạnh mẽ, triệt để và dứt điểm. Mặc dù vậy, đến nay, nội dung này vẫn chưa được các bên liên quan giải quyết dứt điểm.

Sở GTVT TP.HCM kiến nghị Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải và Bộ GTVT chỉ đạo CIENCO4 khẩn trương hoàn thành các hồ sơ nêu trên trong tháng 11 nhằm đảm bảo tiến độ hoàn thành dự án. Trong trường hợp không tuân thủ, lãnh đạo ngành giao thông TP đề xuất cần có các biện pháp xử lý đối với các dự án GTVT khác mà Công ty CIENCO4 đang tham gia, bao gồm biện pháp hạn chế đấu thầu có thời hạn trên địa bàn TP.HCM.

Trước câu hỏi của Thanh Niên: "Tuyến metro số 1 có chắc chắn sẽ chạy thương mại vào tháng 12 này?", cả lãnh đạo MAUR và Sở GTVT TP.HCM đều trả lời ngắn gọn: "Chúng tôi tin vẫn sẽ theo kế hoạch".

Tuyến số 2 lại chờ điều chỉnh lùi tiến độ

Trong mạng lưới đường sắt đô thị theo quy hoạch của TP.HCM, tuyến metro số 2 là tuyến xuyên tâm dài nhất với tổng chiều dài toàn tuyến 48 km. Hiện tại, dự án xây dựng tuyến metro số 2 đang được chia thành 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 (Bến Thành - Tham Lương) đang được triển khai. Dự án được UBND TP.HCM phê duyệt ngày 11.10.2010 và phê duyệt điều chỉnh tại Quyết định số 4880 ngày 14.11.2019. Theo kế hoạch ban đầu, công trình có tổng mức đầu tư gần 47.900 tỉ đồng này sẽ hoàn thành vào năm 2026. Sau đó, do công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) gặp nhiều khó khăn nên dự án được lùi thời gian hoàn thành đến năm 2030.

Rút kinh nghiệm từ tuyến số 1, tuyến Bến Thành - Tham Lương đã được đổi mới rất nhiều trong cách triển khai dự án. Đơn cử, dự án được áp dụng cách làm mới, đảm bảo GPMB "sạch", hạ tầng kỹ thuật "sạch" 100% trước khi thi công các dự án chính. Đây cũng là công trình đầu tiên của TP ứng dụng mô hình thông tin công trình từ khảo sát, thiết kế cho tới giám sát, triển khai thi công; được áp dụng công nghệ tiên tiến trong quá trình triển khai thi công như khoan kích ngầm, hệ thống điện ngầm, hệ thống cấp nước ngầm...

Thế nhưng, tuyến metro số 2 vẫn đang phải đối diện nguy cơ tiếp tục lùi tiến độ.

Theo ông Vũ Văn Vịnh, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 - MAUR, đến nay các quận đã hoàn tất thủ tục thu hồi đất, đạt 100% (585/585 trường hợp), với tỷ lệ bàn giao mặt bằng đạt 98,6% (577/585 trường hợp) để phục vụ thi công tuyến metro số 2. Còn 8 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng thuộc trường hợp phải cưỡng chế nên trình tự xử lý mất nhiều thời gian. Về công tác di dời hạ tầng kỹ thuật, các nhà thầu đang tổ chức thi công đồng loạt tại 12 vị trí. Từ nay đến cuối năm, cơ bản đấu nối xong phần lòng đường, sang năm đấu nối thêm các cáp nước tại một số tuyến đường cần cáp nước đường ống lớn. Để đẩy nhanh tiến độ, nhà thầu đã huy động máy móc và công nhân làm việc 3 ca 4 kíp, liên tục cả ngày lẫn đêm, đồng thời chia các mũi thi công để thúc đẩy tiến độ dự án.

Tuy nhiên, tại một số vị trí chưa bàn giao mặt bằng sẽ ảnh hưởng tới việc triển khai mũi thi công của các nhà thầu. Bên cạnh đó, hồ sơ quản lý, biên bản nghiệm thu và thực tế thi công tại công trường có nhiều điểm vênh, cần phải thay đổi biện pháp thi công và trao đổi, làm việc với các chủ sở hữu, cũng khiến kéo dài thời gian của công trình. Ngoài ra, công trình chủ yếu thi công trên trục đường Cách Mạng Tháng 8 có lưu lượng phương tiện rất lớn. Mặc dù được cấp phép thi công từ 20 giờ nhưng thực tế phải tới 23 giờ, lưu lượng xe mới giãn giảm, đủ điều kiện thuận lợi nhất để thi công. Đến 5 giờ sáng, các nhà thầu phải trả lại mặt bằng để không ảnh hưởng tới việc lưu thông của người dân. Cùng với mùa mưa nên cũng ảnh hưởng khá nhiều tới tiến độ.

Về phía thủ tục, việc thu xếp tài chính cho dự án gặp nhiều khó khăn do thay đổi điều kiện vay vốn từ các nhà tài trợ quốc tế. Đặc biệt, việc bổ sung khoản vay từ KfW cho gói thầu tư vấn CS2B bị trì hoãn do các thủ tục chưa được hoàn tất. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ khi phải chờ các sở ngành liên quan báo cáo và thông qua UBND TP trước khi trình Bộ Tài chính phê duyệt phương án tài chính.

Theo MAUR, để đạt được mục tiêu hoàn thành xây dựng metro số 2 vào năm 2030, công tác thi công phải được triển khai vào năm 2025. Việc cập nhật hồ sơ mời thầu và tổ chức lựa chọn nhà thầu cho các gói thầu chính của dự án cần hoàn thành trong năm 2025, đồng nghĩa với việc phải huy động được tư vấn CS2B trong thời gian sớm nhất.

"Hiện MAUR cùng Sở GTVT và các sở, ngành liên quan đang cân nhắc điều chỉnh lại một số mốc tiến độ phù hợp với việc hoàn thiện pháp lý phần điều chỉnh vốn cho dự án", ông Vũ Văn Vịnh thông tin thêm.

Gần 500 km đường sắt đô thị chờ cơ chế đặc thù

Từ Kết luận số 49 năm 2023 của Bộ Chính trị về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt VN đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, UBND TP.HCM đã điều chỉnh quy hoạch hệ thống đường sắt đô thị.

Theo đó, đến năm 2035, dự kiến TP.HCM sẽ xây dựng hoàn thành khoảng 183 km metro gồm các tuyến số 1, 2, 3, 4, 5, 6. Đến năm 2045, xây dựng thêm khoảng 168,36 km metro để hoàn thiện các tuyến, nâng tổng chiều dài tuyến lên khoảng hơn 351 km (sẽ có thêm tuyến số 7). Dự kiến tới năm 2060, TP xây dựng hoàn thành các tuyến số 8 (42,8 km), 9 (28,32 km), 10 (87,84 km), nâng tổng chiều dài lên khoảng 510,02 km.

Các tuyến đường sắt đô thị sẽ được ưu tiên triển khai lần lượt trên các hành lang có nhu cầu hành khách đi lại lớn, phù hợp với loại hình vận tải hành khách khối lượng lớn trong đô thị; đầu tư tuyến xuyên tâm trước, sau đó đến các tuyến vành đai. Ngoài ra, các vị trí như kết nối giữa các trọng điểm phát triển, đầu mối hành khách; liên kết được các phương thức vận tải. Các tuyến tạo ra cơ hội để phát triển TOD, tăng giá trị quỹ đất xung quanh các nhà ga; phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực cũng sẽ được ưu tiên triển khai lần lượt.

Tổng nhu cầu vốn đầu tư sơ bộ giai đoạn từ nay đến năm 2035 khoảng 790.528 tỉ đồng (không bao gồm chi phí đã đầu tư xây dựng cho tuyến 1 Bến Thành - Suối Tiên và một phần chi phí đã giải ngân cho tuyến 2 Bến Thành - Tham Lương trước năm 2025).

Để có thể hoàn thành đề án "siêu khủng" này, TP.HCM đã đề xuất 31 cơ chế chính sách đặc thù nhằm rút ngắn các khâu, đầu tư dành riêng cho đường sắt đô thị và đa dạng phương thức huy động nguồn vốn. Hiện Đề án đã được Tổ công tác giúp Thủ tướng Chính phủ điều phối, chỉ đạo triển khai thực hiện các dự án đường sắt đô thị Hà Nội và TP.HCM thống nhất thông qua. Bộ GTVT đang chủ trì, tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền triển khai các bước tiếp theo gồm trình Thường trực Chính phủ; báo cáo Bộ Chính trị; trình Quốc hội ban hành nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng đường sắt đô thị TP.HCM trong kỳ họp gần nhất. Nếu theo đúng kế hoạch, toàn bộ các công tác trên sẽ được hoàn thiện trong tháng 11 này.

DỪNG HỢP ĐỒNG DỰ ÁN VOT 1.600 TỶ LÀM 9 NĂM CHƯA XONG

Dự án nối đường Võ Văn Kiệt đến cao tốc TPHCM - Trung Lương dài 2,7km, kinh phí 1.557 tỷ đồng vừa bị thành phố chấm dứt hợp đồng BOT sau 9 năm triển khai.

3 lý do đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng BOT

UBND TPHCM vừa gửi thông báo đến Công ty Cổ phần tập đoàn Yên Khánh (nhà đầu tư) và Công ty TNHH MTV đầu tư BOT TPHCM - Trung Lương (doanh nghiệp dự án) về việc chấm dứt trước thời hạn hợp đồng BOT dự án đầu tư xây dựng đoạn tuyến nối đường Võ Văn Kiệt đến cao tốc TPHCM - Trung Lương (giai đoạn 1).

Nguyên nhân là nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án đã có những vi phạm nghiêm trọng, với 3 lý do cụ thể.

Thứ nhất, nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án không cung cấp các văn bản thỏa thuận, cam kết và pháp lý liên quan đến việc chứng minh nguồn vốn chủ sở hữu, vốn vay, đảm bảo thực hiện hợp đồng BOT đã ký. Trong khi đó, thời hạn khắc phục các nội dung vi phạm hợp đồng đã hết từ ngày 6/7/2020.

Thứ hai, ngân hàng cho vay dự án đã có ý kiến không tiếp tục tài trợ vốn vay cho doanh nghiệp. Lý do vì nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án đã vi phạm hợp đồng tín dụng, công tác thi công đình trệ, kéo dài. Việc này đã ảnh hưởng đến phương án tài chính, nguồn thu để trả nợ cho ngân hàng...

Thứ ba, nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án không cung cấp các hồ sơ khối lượng, giá trị hợp pháp theo yêu cầu.

Không có cơ sở thanh toán hợp đồng BOT cho nhà đầu tư

Theo UBND TPHCM, nhiều năm qua, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông (đơn vị giám sát hợp đồng) đã nhiều lần đề nghị nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án rà soát, cập nhật thông tin, tài liệu pháp lý liên quan; xác định khối lượng, giá trị hợp pháp do nhà đầu tư đã thực hiện đủ điều kiện thanh quyết toán theo quy định.

Tuy nhiên đến nay, nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án vẫn chưa cung cấp các hồ sơ khối lượng, giá trị hợp pháp theo yêu cầu mặc dù đã được UBND thành phố gia hạn thời gian đến trước ngày 31/1 và thời gian kiểm toán khối lượng, giá trị đã thực hiện trước ngày 28/2 năm nay.

TPHCM xác định do nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án không phối hợp với đơn vị giám sát hợp đồng để cung cấp thông tin, hồ sơ tài liệu liên quan làm cơ sở xác định khối lượng, giá trị hợp pháp đã thực hiện, xử lý vi phạm hợp đồng do lỗi của nhà đầu tư; nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án từ chối quyền lợi được UBND TPHCM thanh toán phần khối lượng đã thực hiện theo hợp đồng BOT đã ký kết và không có cơ sở khiếu nại, khiếu kiện sự việc này đến các cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Do đó, UBND TPHCM không có cơ sở thanh toán phần khối lượng đã thực hiện theo hợp đồng BOT đã ký kết.

Nguồn: Tiền Phong; CafeF; Thanh Niên; Vietnamnet