TRANH CÃI TÁI KHỞI ĐỘNG ĐIỆN HẠT NHÂN

Việc tái khởi động điện hạt nhân của VN đang gây nhiều luồng ý kiến trái chiều.

Khắc phục nguy cơ thiếu điện

Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội mới đây về cung ứng điện, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Chính phủ đã và đang đề xuất cấp có thẩm quyền tái khởi động dự án điện hạt nhân. Trong kết luận của Thường trực Chính phủ vào tháng 9, Chính phủ lý giải, VN định hướng chuyển nguồn năng lượng nền từ điện than sang khí, ưu tiên sản xuất trong nước để tăng trưởng đạt 12 - 15% mỗi năm. Thế nên, ngoài các nguồn năng lượng hiện nay, việc nghiên cứu kinh nghiệm phát triển điện hạt nhân là cần thiết; một mặt bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, mặt khác có thể giúp bổ sung nguồn điện nền, giảm thiểu rủi ro về môi trường.

Như vậy có thể thấy, đảm bảo an ninh năng lượng là lý do đầu tiên để VN tính toán phát triển điện hạt nhân. Trao đổi với Thanh Niên, nhiều chuyên gia năng lượng thừa nhận, biến đổi khí hậu cộng với việc con người khai thác quá mức các nguồn năng lượng của trái đất như thủy năng, dầu, khí, than… đều ở ngưỡng sắp cạn kiệt. Thế nên việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng năng lượng, trong đó điện hạt nhân được coi như là nguồn điện sạch, công suất lớn, ổn định có thể thay thế nhiệt điện, nên việc tái khởi động là cần thiết.

Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, nhấn mạnh sử dụng nguồn điện hạt nhân là cực kỳ quan trọng và lẽ ra VN phải làm từ lâu. "Trong xu hướng chuyển dịch ngành năng lượng tiến tới Net Zero và trong bối cảnh các nguồn năng lượng cơ bản như điện than, điện khí đều có những nhược điểm rất lớn về phát thải khí nhà kính, tính không ổn định... thì điện hạt nhân phải trở lại với tư cách là nguồn điện nền, giúp đảm bảo tính ổn định cho nguồn điện", ông Sơn nói và phân tích sâu hơn, tại VN, trữ lượng thủy điện được khai thác gần như đến đỉnh. Các dự án thủy điện đang triển khai đều là dự án mở rộng, không phải dự án mới. Có nghĩa là tiềm năng thủy điện để hỗ trợ tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo đã gần như "đụng trần".

Trong khi đó, nguồn điện khí, đặc biệt là khí LNG, có sự biến động rất lớn về giá nguyên liệu do ảnh hưởng từ các cuộc xung đột địa chính trị trên thế giới. Tại Quy hoạch điện 8, Chính phủ cũng đã xem xét việc chuyển đổi một phần điện than sang điện khí LNG để đa dạng nguồn năng lượng, nhưng để có nguồn điện khí dồi dào là không dễ vì chi phí cao. Như vậy, chuyển đổi năng lượng không chỉ phục vụ mục tiêu giảm phát thải khí mà còn giảm phụ thuộc nguồn nguyên liệu nhập luôn biến động khó lường. Việc phát triển nguồn điện hạt nhân giúp VN đạt 2 mục tiêu trên.

Cũng bày tỏ ủng hộ điện hạt nhân, TS Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử VN, dẫn chứng hiện Pháp vẫn triển khai mạnh các dự án điện hạt nhân ở nước ngoài. Nhật Bản sau khi có sự cố Fukushima, tạm đóng cửa nhiều nhà máy điện hạt nhân, nay đã cấp phép hoạt động trở lại. Mỹ là quốc gia có nhiều tổ máy điện hạt nhân nhất thế giới với gần 100 tổ máy, đóng góp khoảng 20% sản lượng điện toàn quốc. Nga có công nghệ nguồn về điện hạt nhân, tỷ lệ điện hạt nhân tại nước này cũng chiếm khoảng 20% sản lượng điện và sẽ tăng lên 30%.

"Các dự án điện hạt nhân thường được phát triển dài hạn, nhiều năm hơn bởi nguồn điện này góp phần đảm bảo an ninh năng lượng. Đồng thời, điện hạt nhân vận hành trong hệ thống điện với cơ chế chạy nền, rất cần thiết để đảm bảo sự ổn định của hệ thống điện quốc gia. Theo tôi, điện hạt nhân là một lựa chọn tốt trong thời gian tới, phát triển cùng với năng lượng tái tạo", TS Trần Chí Thành nêu quan điểm và cũng cho rằng biến đổi khí hậu, xu thế nóng ấm toàn cầu và ô nhiễm môi trường đang làm thay đổi xu thế của cơ cấu nguồn điện. Thế nên, năng lượng tái tạo được ưu tiên, nhiệt điện than đang giảm dần và bị hạn chế mạnh, đặc biệt ở các nước tiên tiến…

Nên ưu tiên nguồn điện có sớm

Cho rằng điện hạt nhân là "một lựa chọn quan trọng và cần thiết" đưa vào luật Điện lực sửa đổi, song GS-TS Trần Đình Long (Hội Điện lực VN) bày tỏ lo ngại về việc đầu tư cần nhiều thời gian, trong khi giải quyết nhu cầu điện từ nay đến năm 2030 cần bổ sung nguồn nhanh, ổn định hơn. "Điện mặt trời vài ba năm là có, điện gió mất cả 5 năm, nhưng điện hạt nhân từ khi chúng ta tái khởi động, đến khi tìm vị trí để xây… có thể mất trên chục năm. Nhu cầu điện đến năm 2030 lại vô cùng cấp bách, nên nói chuyện điện hạt nhân nếu có, là ở thì tương lai.

Ai cũng biết đó là nguồn điện sạch, không phát thải, có thể thay thế nguồn điện than trong tương lai. Nhưng điều đáng lo ngại là công nghệ, chúng ta phải nhập khẩu toàn bộ công nghệ với chi phí rất lớn khi làm điện hạt nhân. Do mới mẻ và đầu tư nhiều, nên giá thành nguồn điện này có thể khó cạnh tranh hơn so với các nguồn điện sạch khác. Tuy nhiên, nếu tính vốn đầu tư một dự án điện hạt nhân theo cả vòng đời thì giá thành điện hạt nhân vẫn có thể cạnh tranh được, nhưng trong giai đoạn 5 - 10 năm tới, khó có nguồn điện hạt nhân giá rẻ", GS Trần Đình Long chia sẻ.

Đồng quan điểm, chuyên gia năng lượng tái tạo, TS Trần Văn Bình (Việt kiều Đức), thành viên Hội đồng năng lượng tái tạo thế giới, lại cho rằng VN nên cân nhắc chuyện làm nhà máy điện hạt nhân lúc này bởi còn có sự lựa chọn khác phù hợp hơn. "VN đang có các nguồn điện khác có giá thành rẻ hơn, đầu tư nhanh hơn. Điện hạt nhân nên chỉ dừng ở mức nghiên cứu, quan trọng nhất là công nghệ. Trước mắt, giải quyết bài toán thiếu điện từ nay đến năm 2030, thậm chí sau 2030, cần đẩy nhanh và kiện toàn các chính sách về giá, quy hoạch, đầu tư… liên quan điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và cả điện khí LNG thì thiết thực hơn.

Cụ thể, chính sách cho điện gió ngoài khơi, điện khí đang còn ngổn ngang, ngay cả điện mặt trời mái nhà ban hành cơ chế khuyến khích nhưng bắt đầu thế nào vẫn còn phải chờ hướng dẫn. Trong khi Quy hoạch điện 8 cũng xác định tầm quan trọng của nguồn điện khí làm điện nền thay thế điện than. Tại sao không tập trung chính sách nhanh, đột phá cho nguồn điện có tiềm năng này trước? Song song đó, tập trung đầu tư đường tải điện, đường truyền thông minh… nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia ổn định hơn. Thế nên, cần tập trung nguồn lực làm các nguồn điện tái tạo trước mắt, câu chuyện về điện hạt nhân, nếu có hãy chia ở thì tương lai xa", ông Bình nêu ý kiến.

DỰ ÁN CHỐNG NGẬP 10.000 TỶ 8 NĂM VẪN NGẬP

Sau 8 năm khởi công, đến nay dự án chống ngập do triều khu vực TPHCM với vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng đã hoàn thành hơn 90% nhưng không thể về đích vì vướng mắc. Tổng Bí thư Tô Lâm nhắc đến dự án chống ngập là một ví dụ điển hình về lãng phí.

Chống ngập vẫn… ngập

Dự án ngăn triều gần 10.000 tỷ đồng ở TPHCM do Công ty CP Đầu tư xây dựng Trung Nam là nhà đầu tư được khởi công xây dựng năm 2016 và dự kiến hoàn thành sau 2 năm xây dựng. Dự án có mục tiêu kiểm soát ngập do triều cường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu cho vùng diện tích 570km2 với khoảng 6,5 triệu dân thuộc khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm TPHCM.

Khi dự án được khởi công, người dân và chính quyền kỳ vọng sẽ giải quyết tình trạng cứ mưa là ngập ở TPHCM. Thế nhưng, khi dự án hoàn thành đến 90% khối lượng thì 7 năm nay dự án phải 4 lần ngưng thi công và đến thời điểm hiện tại vẫn chưa hẹn được ngày về đích.

Theo UBND TPHCM, từ tháng 11/2020 tới nay, công trình tiếp tục dừng do hết thời gian thực hiện hợp đồng BT, hết hạn giải ngân tái cấp vốn. Dự án tạm ngưng, chưa nghiệm thu, vướng pháp lý nên TPHCM chưa thể thanh toán cho nhà đầu tư. Vì vậy, nhiều năm qua, nhà đầu tư chưa có nguồn vốn trả nợ vay và tiếp tục thi công dù tiến độ chung đã đạt hơn 90%. Vào tháng 4/2021, Chính phủ ra Nghị quyết số 40 chấp thuận cho UBND TPHCM tiếp tục thực hiện công trình theo cơ chế đặc thù, đảm bảo lợi ích kinh tế, tránh lãng phí nguồn lực đã đầu tư. Tuy nhiên, hơn ba năm nay, dự án vẫn trong cảnh “đắp chiếu” dù TPHCM đã nhiều lần họp bàn với các bên liên quan tìm cách tháo gỡ vướng mắc.

Ông Nguyễn Đình Long, một người dân ở cạnh dự án chống ngập tại quận 7, cho biết, hàng rào chắn từ những phần cống đã hoàn thiện của dự án trên còn vô tình chặn dòng chảy, gây ùn tắc rác thải tại nhiều khu vực dòng kênh khiến nước thải cùng rác nổi lềnh bềnh, bốc mùi hôi thối.

“Cục nghẹn” vì đâu?

Dự án ngăn triều chống ngập với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng là công trình này thuộc nhóm A, thẩm quyền quyết định chủ trương sử dụng vốn nhà nước tham gia là Thủ tướng. Thế nhưng, năm 2016 dự án đã triển khai khi mới được Thường trực Chính phủ chấp thuận chủ trương, mà chưa có quyết định phê duyệt. Đáng nói, dù chưa có quy định cụ thể tỷ lệ thanh toán bằng quỹ đất và tiền nhưng UBND TPHCM ký hợp đồng với nhà đầu tư theo tỷ lệ giá trị quỹ đất bằng 16% tổng chi phí dự án, còn lại bằng tiền được cho là chưa phù hợp.

Trao đổi với báo chí, ông Đỗ Quang Hưng, Trưởng phòng Hợp tác công tư, Sở Kế hoạch và Đầu tư TPHCM, cho biết, Thủ tướng đã có chỉ đạo lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan về những đề xuất của TPHCM để gỡ vướng cho dự án. Theo ông Hưng, vướng mắc lớn nhất của dự án này là về nguồn vốn. Để hoàn thành dự án, nhà đầu tư cho biết cần huy động thêm khoảng 1.800 tỷ đồng.

“Dù đạt hơn 90% khối lượng công trình nhưng dự án chưa đủ điều kiện để thanh toán do các khoản vay tái cấp vốn đã hết hạn. Ngoài ra, tổng mức đầu tư đã có sự thay đổi, thời gian thực hiện đã hết. Do đó, dự án cần làm thủ tục điều chỉnh để đảm bảo cơ sở pháp lý. TPHCM cũng đã đề xuất điều chỉnh điều khoản về thanh toán trong hợp đồng song song với việc điều chỉnh tổng thể dự án”, ông Hưng thông tin.

Vướng mắc này, theo đại diện Sở Kế hoạch và Đầu tư TPHCM, xuất phát từ việc Ngân hàng BIDV không đủ cơ sở để ký hợp đồng tín dụng với nhà đầu tư, để trình Ngân hàng Nhà nước thực hiện gia hạn thời gian giải ngân tái cấp vốn. “Thực tế, Ngân hàng Nhà nước đã tiến hành thu nợ, tái cấp vốn đối với Ngân hàng BIDV được khoảng 3.560 tỷ đồng. Vì vậy, thậm chí ngay trong trường hợp Ngân hàng Nhà nước gia hạn thời gian khoản vay giải ngân tái cấp vốn thì BIDV cũng không thể tiếp tục giải ngân cho nhà đầu tư do chưa đủ điều kiện để UBND TPHCM thanh toán, mặc dù UBND thành phố đã chuẩn bị sẵn kể cả nguồn vốn và quỹ đất”, ông Hưng phân tích.

Bao giờ?

Đại diện Công ty CP Đầu tư xây dựng Trung Nam kiến nghị UBND TPHCM sớm thực hiện các thủ tục điều chỉnh tổng mức đầu tư, đồng thời thanh toán bằng quỹ đất cho dự án. Theo Công ty Trung Nam, nếu điều chỉnh được mức đầu tư thì giúp doanh nghiệp giảm nợ gốc, lãi vay, tạo nguồn tài sản tiếp cận vốn vay ngân hàng thi công hoàn thành công trình. Nhà đầu tư cũng cam nếu được thanh toán, doanh nghiệp cần một tháng rưỡi để chuẩn bị và 6 tháng để hoàn thành toàn bộ dự án.

Tại cuộc họp gỡ vướng dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu, UBND TPHCM cho biết đã có báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ đề xuất phương án tháo gỡ cho dự án; kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm có ý kiến chỉ đạo đối với đề xuất của UBND TPHCM. Sau khi có ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, thành phố sẽ tiếp tục thực hiện các bước tiếp theo để thúc đẩy quá trình tiếp tục triển khai thực hiện dự án.

Trao đổi với báo chí, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho rằng các vướng mắc ở dự án trải qua nhiều thời kỳ, một số quy định cũng thay đổi. Nếu vận dụng luật và các văn bản dưới luật thì nhiều nội dung trong hợp đồng đã ký trước đây vẫn bị vướng. Do đó, việc điều chỉnh dự án là giải pháp tối ưu trong điều kiện hiện nay. TS Thuận đề xuất chuyển vai trò chủ đầu tư về Ban quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 9 thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, bởi đây là cơ quan chuyên ngành quản lý và sử dụng vốn nhà nước để đầu tư, xây dựng công trình thủy lợi sẽ phù hợp triển khai, thẩm định kỹ thuật công trình.

UBND TỈNH KHÁNH HÒA BỊ KIỆN: LOẠT QUYẾT ĐỊNH VỀ GIÁ ĐẤT BỊ ĐÌNH CHỈ

Tòa án đã áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời liên quan các quyết định giá đất sau khi thụ lý vụ doanh nghiệp bất động sản ở Nha Trang khởi kiện UBND tỉnh về quyết định giá đất.

TAND tỉnh Khánh Hòa vừa áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; tạm đình chỉ việc thi hành quyết định về giá đất, các thông báo thuế đất tại dự án Khu đô thị mới Lê Hồng Phong II (dự án Lê Hồng Phong II) ở TP Nha Trang, nguồn tin VietNamNet cho hay.

Động thái này được đưa ra sau khi TAND tỉnh Khánh Hòa thụ lý vụ “khiếu kiện quyết định hành chính về việc quyết định tiền sử dụng đất”.

Nguyên đơn khởi kiện là Công ty CP Bất động sản Hà Quang (Hà Quang Land) - chủ đầu tư dự án Lê Hồng Phong II.

Bị đơn trong vụ kiện này là UBND tỉnh Khánh Hòa và Cục Thuế tỉnh Khánh Hòa.

UBND tỉnh Khánh Hòa đề nghị tòa bác yêu cầu khởi kiện của doanh nghiệp

Ông Nguyễn Tấn Tuân, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa mới đây đã ký văn bản gửi TAND tỉnh liên quan vụ khởi kiện trên. Trong đó, UBND tỉnh khẳng định, việc xác định giá đất dự án Lê Hồng Phong II không được thực hiện theo quy định tại Nghị định 71. Lý do là kết quả thẩm định giá đất của đơn vị tư vấn đã hoàn thành trước ngày 27/6/2024.

Theo ông Tuân, thời gian họp thẩm định của Hội đồng thẩm định giá đất tỉnh Khánh Hòa kéo dài, hồ sơ đất đai của dự án trên được thực hiện theo quy định tại Luật Đất đai năm 2013. Đối với Quyết định 2282/QĐ-UBND (Quyết định 2282) về phê duyệt giá đất cụ thể để tính thu tiền sử dụng, tiền thuê đất phải nộp đối với dự án Khu đô thị mới Lê Hồng Phong II, do UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành là đúng theo quy định. Còn Hà Quang Land yêu cầu hủy Quyết định 2282 là không có căn cứ, đề nghị tòa bác yêu cầu khởi kiện.

Đồng thời, Chủ tịch tỉnh Khánh Hòa cũng đưa lý do bận công tác nên đề nghị vắng mặt trong các buổi làm việc và dự phiên tòa. Địa phương này cử 1 chuyên viên, 1 công chức của Sở TN&MT tham dự.

Lý do doanh nghiệp khởi kiện UBND tỉnh

Dự án Lê Hồng Phong II ở TP Nha Trang có diện tích khoảng 100ha, được UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành quyết định giao đất lần đầu cho Hà Quang Land hồi tháng 4/2004. Sau đó, địa phương này phê duyệt một số dự án tiếp giáp dẫn tới việc khu đất trên bị chồng lấn ranh giới và thay đổi diện tích.

Đến năm 2015, UBND tỉnh Khánh Hòa hủy bỏ quyết định nói trên để ban hành quyết định mới, giao lại hơn 51ha đất cho Hà Quang Land thực hiện dự án Lê Hồng Phong II.

Từ đó tới nay, khu đô thị đã hình thành với hàng nghìn người sinh sống. Tuy nhiên, UBND tỉnh Khánh Hòa xác định khu đô thị trên chưa được xác định giá đất cụ thể để tính tiền sử dụng đất nên người dân sống tại đây vẫn chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Phải đến ngày 29/8/2024, UBND tỉnh Khánh Hòa mới ban hành Quyết định 2282 về phê duyệt giá đất cụ thể để tính thu tiền sử dụng, tiền thuê đất phải nộp đối với dự án Lê Hồng Phong II.  Cục Thuế tỉnh Khánh Hòa ra các Thông báo 11456, 11596, 11573, yêu cầu chủ đầu tư phải nộp hơn 1.245 tỷ đồng tiền sử dụng đất và tiền thuê đất cho dự án.

Hà Quang Land đã đề nghị đối thoại, làm việc với UBND tỉnh Khánh Hòa song không được tỉnh này thực hiện. Họ khiếu nại Quyết định 2282 nhưng cũng không được giải quyết theo thời hạn quy định.

Sau đó, Hà Quang Land đã rút đơn khiếu nại để khởi kiện ra TAND tỉnh, đề nghị tòa án hủy Quyết định 2282 của UBND tỉnh Khánh Hòa và các Thông báo số 11456, 11596, 11573 của Cục Thuế.

Trả lời PV VietNamNet về lý do khởi kiện, chủ đầu tư dự án Lê Hồng Phong II nêu, UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định 2282 là vi phạm nguyên tắc áp dụng pháp luật, dẫn đến kết quả của việc xác định giá đất cụ thể để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án không đúng.

Quá trình xác định giá đất khu đô thị Lê Hồng Phong II được thực hiện vào thời điểm Điều 37 của Nghị định 71 quy định về phương pháp thặng dư đã có hiệu lực từ ngày 27/6/2024.

Tuy nhiên, ngày 31/7/2024 Sở TN&MT trình UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định 2282 (đính kèm Biên bản họp Hội đồng thẩm định giá đất tỉnh, các tài liệu do Đơn vị tư vấn thẩm định giá phát hành) thì các cơ quan, tổ chức này đều không áp dụng Điều 37 của Nghị định 71, dẫn đến việc địa phương này vẫn áp dụng phương pháp thặng dư để xác định giá đất cho dự án theo quy định tại Nghị định 12 đã hết hiệu lực thi hành.

PHÚC THẨM VỤ VẠN THỊNH PHÁT GIAI ĐOẠN 1: TRƯƠNG MỸ LAN BỊ ĐỀ NGHỊ ÁN TỬ HÌNH

Viện Kiểm sát đề nghị giữ nguyên mức án tử hình đối với Trương Mỹ Lan cho tội “Tham ô tài sản” và 20 năm tù cho tội “Đưa hối lộ.” Như vậy, tổng hợp hình phạt, Trương Mỹ Lan vẫn chịu mức án tử hình.

Ngày 15/11, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phiên tòa xét xử phúc thẩm giai đoạn 1 vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Vạn Thịnh Phát (Tập đoàn Vạn Thịnh Phát) và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn (Ngân hàng SCB) với phần nêu quan điểm giải quyết vụ án của Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo nội dung vụ án, từ năm 2012 đến tháng 10/2022, bị cáo Trương Mỹ Lan đã thâu tóm, nắm giữ từ 85-91,5% cổ phần SCB, qua đó trở thành cổ đông quyền lực nhất, có thể chỉ đạo, điều hành, thao túng toàn bộ hoạt động của Ngân hàng SCB nhằm phục vụ các mục đích khác nhau của mình.

Cáo trạng giai đoạn 1 của vụ án cho thấy, Trương Mỹ Lan cùng đồng phạm thực hiện chuỗi hành vi tuyển chọn, bố trí nhân sự thân tín vào các vị trí chủ chốt tại Ngân hàng SCB; thành lập một số đơn vị thuộc Ngân hàng SCB chuyên cho vay, giải ngân theo yêu cầu của Lan; thành lập, sử dụng hàng nghìn công ty “ma”; câu kết với các cá nhân đứng đầu nhiều doanh nghiệp liên quan để thực hiện hành vi phạm tội.

Bên cạnh đó, Trương Mỹ Lan và đồng phạm còn thông đồng với nhiều công ty thẩm định giá để nâng khống giá trị tài sản bảo đảm; tạo lập số lượng rất lớn hồ sơ vay vốn khống để rút tiền từ Ngân hàng SCB; lập phương án rút tiền, “cắt đứt” dòng tiền sau giải ngân; bán nợ xấu, bán các khoản cấp tín dụng trả chậm để giảm dư nợ tín dụng, giảm nợ xấu, che giấu sai phạm; mua chuộc, tác động người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan Nhà nước làm trái công vụ.

Hành vi phạm tội của bị cáo Trương Mỹ Lan và đồng phạm là nguyên nhân căn bản, cốt yếu dẫn đến Ngân hàng SCB đã hoàn toàn mất thanh khoản, dư nợ tín dụng rất lớn không có khả năng thu hồi, vốn chủ sở hữu âm 443.769 tỷ đồng.

Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá hành vi của Trương Mỹ Lan là đặc biệt nghiêm trọng; là người chủ mưu, cầm đầu trong vụ án, cùng lúc phạm 3 tội “Tham ô tài sản,” “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng,” “Đưa hối lộ.”

Hậu quả từ hành vi phạm tội của Lan và đồng phạm đã gây tác động xấu đến hoạt động ngân hàng, gây mất an ninh trật tự, làm hoang mang dư luận và mất niềm tin của nhân dân. Do đó, tòa sơ thẩm tuyên bị cáo Lan mức án tổng hợp tử hình cho 3 tội danh này là “đúng người, đúng pháp luật, không oan sai.”

Tại phiên xét xử phúc thẩm, Trương Mỹ Lan thừa nhận hành vi phạm tội, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải. Đồng thời, bị cáo thể hiện quyết tâm khắc phục hậu quả bằng cách có đơn cam kết khắc phục toàn bộ thiệt hại và đồng ý giao toàn bộ 658 tài sản không thế chấp cùng dự án 6A tại khu Trung Sơn để khắc phục hậu quả vụ án, trong trường hợp các tài sản thế chấp không đủ; bị cáo có nộp thêm tiền tới nay gần 3.000 tỷ đồng...

Đây là tình tiết giảm nhẹ mới của bị cáo Lan ngoài những tình tiết giảm nhẹ đã được áp dụng ở cấp sơ thẩm như thành tích trong hoạt động từ thiện và phòng, chống dịch COVID-19…

Theo Viện Kiểm sát, các tình tiết giảm nhẹ mới trên có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của bị cáo Trương Mỹ Lan để xem xét giảm nhẹ một phần hình phạt cho bị cáo về tội “Vi phạm quy định cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng,” qua đó đề nghị giảm án từ 20 năm xuống 16-18 năm tù về tội này.

Tuy nhiên, với hai tội danh còn lại là “Tham ô tài sản” và “Đưa hối lộ,” do bị cáo cùng lúc thực hiện nhiều hành vi đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội có tổ chức và dùng thủ đoạn tinh vi để phạm tội, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng những tình tiết giảm nhẹ mới không đủ để giảm hình phạt.

Do đó, Viện Kiểm sát đề nghị giữ nguyên mức án tử hình đối với Trương Mỹ Lan cho tội “Tham ô tài sản” và 20 năm tù cho tội “Đưa hối lộ.” Như vậy, tổng hợp hình phạt, Trương Mỹ Lan vẫn chịu mức án tử hình.

Đối với bị cáo Đỗ Thị Nhàn, cựu Cục trưởng Cục Thanh tra Giám sát Ngân hàng Nhà nước, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, bị cáo Nhàn đã 4 lần nhận tiền hối lộ của bị cáo Trương Mỹ Lan, tổng cộng 5,2 triệu USD để che giấu, báo cáo không trung thực, không đầy đủ các sai phạm của Ngân hàng SCB theo hướng giảm nhẹ, có lợi cho SCB để ngân hàng này không bị đưa vào kiểm soát đặc biệt và tiếp tục kiến nghị đề xuất tạo điều kiện được tái cơ cấu.

Hành vi tham nhũng với số tiền đặc biệt lớn của Nhàn gây hậu quả nghiêm trọng, tạo điều kiện cho bị cáo Trương Mỹ Lan và các bị cáo khác tiếp tục hành vi sai phạm, gây mất an ninh trật tự xã hội, ảnh hưởng lớn đến đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Theo Viện Kiểm sát, tòa án sơ thẩm quy kết bị cáo Đỗ Thị Nhàn tội nhận hối lộ, có cân nhắc tăng nặng trách nhiệm hình sự. Hành vi phạm tội này lẽ ra phải áp dụng mức hình phạt cao nhất là tử hình, nhưng do trước sơ thẩm bị cáo đã chủ động nộp lại 2/3 tài sản nên được giảm còn mức án chung thân.

Tại tòa phúc thẩm, bị cáo Nhàn có nộp thêm tiền, tuy nhiên số tiền không đáng kể so với mức độ phạm tội của bị cáo, chưa đủ cơ sở để giảm nhẹ thêm hình phạt nên Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử bác kháng cáo xin giảm nhẹ của bị cáo.

Bị cáo Nguyễn Cao Trí (cựu Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư và Quản lý giáo dục Văn Lang, cựu Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc Công ty Capella) bị cáo buộc chiếm đoạt 1.000 tỷ đồng của Trương Mỹ Lan và tuyên phạt 8 năm tù tại phiên xét xử sơ thẩm về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản,” hoàn toàn tương xứng với hành vi phạm tội theo đánh giá của Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Trí có thêm nhiều tình tiết mới như đang bị bệnh chấn thương cột sống... nên có cơ sở xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo. Từ đó, Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng Xét xử giảm mức án cho Trí còn 5-6 năm tù.

Đối với nhóm bị cáo là cựu lãnh đạo Ngân hàng SCB được đại diện Viện Kiểm sát xác định đã giúp sức cho Trương Mỹ Lan chiếm đoạt số tiền lớn nên cần xử phạt nghiêm để răn đe, giáo dục chung.

Về tội “Tham ô tài sản,” đại diện cơ quan công tố xác định bản án sơ thẩm tuyên phạt các bị cáo thuộc nhóm này là tương xứng. Còn về tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng,” Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử giảm nhẹ hình phạt cho một số bị cáo như Trương Khánh Hoàng (cựu quyền Tổng Giám đốc Ngân hàng SCB), Tạ Chiêu Trung (cựu thành viên Hội đồng Quản trị Ngân hàng SCB)…

Hai bị cáo Võ Tấn Hoàng Văn (cựu Tổng Giám đốc Ngân hàng SCB) và Bùi Anh Dũng (cựu Chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng SCB) bị đề nghị y án chung thân.

Bị cáo Chu Lập Cơ (cựu Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư Times Square, chồng của bị cáo Trương Mỹ Lan) được Viện Kiểm sát chấp nhận kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt do tại tòa phúc thẩm, Cơ đã thừa nhận hành vi phạm tội, trình bày nhiều tình tiết mới, nộp thêm một phần tiền để khắc phục hậu quả đáng kể.

Từ đó, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị giảm mức án cho Chu Lập Cơ từ 9 năm tù giam xuống còn 7-8 năm tù.

Bị cáo Trương Huệ Vân (cựu Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, cựu Tổng Giám đốc Công ty Tập đoàn quản lý Bất động sản Windsor, cháu gái bị cáo Trương Mỹ Lan) cũng được đề nghị giảm án từ 17 năm tù xuống còn 14-15 năm tù.

Nguồn: Thanh Niên; Soha; Vietnamnet; VietnamPlus