Loay hoay tìm nguồn thu từ bảo tàng tại Việt Nam

(Ảnh minh họa).

Trong khi nhiều bảo tàng lớn trên thế giới thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm, mang về nguồn thu khổng lồ cho kinh tế thì các bảo tàng tại Việt Nam, dù đã có một vài khởi sắc trong những năm trở lại đây nhưng vẫn chưa thực sự đem lại nguồn lợi nhuận như kỳ vọng.

Khai thác lợi nhuận từ bảo tàng trên thế giớ

Ford W. Bell, cựu Chủ tịch của Liên minh Bảo tàng Hoa Kỳ, nhận định về cốt lõi, bảo tàng là một trong những tổ chức giáo dục thiết yếu đối với cộng đồng, là nơi lưu trữ lịch sử, văn hóa quan trọng. Mỗi năm, các bảo tàng tại Mỹ đầu tư hơn 2 tỉ USD vào các chương trình giáo dục, thu hút khoảng 90 triệu học sinh, sinh viên đến tham quan, học tập.

Mặt khác, du lịch bảo tàng được coi là con đường ngắn nhất và nhanh nhất để tìm hiểu văn hóa, lịch sử của mỗi quốc gia, dân tộc. Do đó, các bảo tàng luôn nằm trong danh sách những điểm đến hấp dẫn du khách, góp phần quan trọng trong ngành du lịch văn hóa của đất nước.

“Nghiên cứu cho thấy, khách du lịch văn hóa chi tiêu nhiều hơn và ở lại lâu hơn so với những khách du lịch khác”, Ford W. Bell tiết lộ với CNN.

Theo báo cáo của IBIS World về ngành công nghiệp bảo tàng ở Mỹ, doanh thu từ bảo tàng năm 2019 ước đạt khoảng 13 tỉ USD. Có hơn 10.000 doanh nghiệp tham gia lĩnh vực này, tạo ra khoảng 109.000 việc làm cho người lao động tại Mỹ.

Các bảo tàng nổi tiếng thế giới như bảo tàng Louvre (Pháp), Uffizi (Italy), Acropolis (Hy Lạp)… thu hút hàng triệu khách du lịch mỗi năm, không chỉ đem lại nguồn thu khổng lồ cho nền kinh tế mà còn là phương tiện hữu hiệu giúp quảng bá hình ảnh, giá trị văn hóa, lịch sử quốc gia tới bạn bè quốc tế.

Tìm đường phát triển, thu lợi nhuận từ bảo tàng

Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Việt Nam hiện có 162 bảo tàng, trong đó có 126 bảo tàng công lập và 36 bảo tàng ngoài công lập; lưu giữ hơn 3 triệu hiện vật phản ánh toàn diện về đất nước và con người Việt Nam trong tiến trình lịch sử. Tuy nhiên, việc khai thác nguồn lợi kinh tế từ các bảo tàng chưa thực sự hiệu quả.

Theo ông Nguyễn Tiến Đà - Giám đốc Bảo tàng Hà Nội, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng bảo tàng ế khách. Ông Đà cho biết: “Tùy theo điều kiện của từng bảo tàng, nguyên nhân vắng khách có thể do trưng bày nhàm chán, chậm đổi mới, ít các sự kiện chuyên đề, trình độ chuyên môn chưa đồng đều… Một số bảo tàng có địa điểm trưng bày không thuận tiện các tour tuyến tham quan, điều kiện kinh phí đầu tư còn hạn chế dẫn đến người làm bảo tàng không thể có những hoạt động sáng tạo…”.

Tuy nhiên, những năm trở lại đây, nhờ tìm đường cập nhật, đổi mới phương thức hoạt động, một số bảo tàng đã trở nên đông khách, trở thành điểm đến thu hút du khách trong và ngoài nước như Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật… Trong đó, Bảo tàng Chứng tích lịch sử, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam từng lọt Top những bảo tàng hấp dẫn nhất châu Á do du khách bình chọn.

Thay vì con số hàng chục, hàng trăm ít ỏi, các bảo tàng bắt đầu đón hàng nghìn lượt khách mỗi tháng.

Theo ghi nhận của phóng viên Lao Động, tính đến 15.9.2023, Bảo tàng Hà Nội đón hơn 102.000 lượt khách, tương đương khoảng 11.000 lượt khách mỗi tháng. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đón hơn 200.000 lượt khách chỉ trong 9 tháng đầu năm…

Tuy nhiên, hoạt động bảo tàng nói chung tại Việt Nam vẫn còn nhiều tồn tại. Lượng khách đến bảo tàng không đồng đều, chủ yếu chỉ tập trung ở một số bảo tàng nhất định ở thành phố lớn. Các bảo tàng nhỏ, đặc biệt là bảo tàng tại các huyện, tỉnh thành địa phương vẫn vắng khách ghé thăm. Hiển nhiên, hiệu quả nguồn thu từ bảo tàng chưa đạt kỳ vọng, còn rất nhỏ trong nền kinh tế.

Trong Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, du lịch văn hóa được đặt mục tiêu phát triển trở thành một trong những ngành kinh tế dịch vụ quan trọng, phát triển rõ rệt về chất và lượng, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm.

Tuy nhiên, bài toán đổi mới, khai thác ra sao để tận thu nguồn lợi nhuận khổng lồ từ các bảo tàng sẵn có tại Việt Nam vẫn là vấn đề nan giải.

Việt Nam điều tra tháp điện gió từ Trung Quốc

Bộ Công thương Việt Nam vừa mở một cuộc điều tra đối với tháp điện gió có nguồn gốc từ Trung Quốc, mà có thể dẫn đến việc áp chống thuế bán phá giá lên các sản phẩm này, theo sau các khiếu nại từ các nhà sản xuất trong nước.

Thông tin được Báo Điện tử Chính phủ đưa ra hôm 30/9, trong đó nói rằng quyết định tiến hành điều tra của Bộ Công thương được ban hành căn cứ theo kết quả thẩm định theo quy định của pháp luật phòng vệ thương mại đối với Hồ sơ yêu cầu điều tra áp biện pháp chống bán phá giá được nộp ngày 25/7/2022 bởi các doanh nghiệp đại diện cho ngành sản xuất trong nước.

Các doanh nghiệp đại diện được nêu trong hồ sơ, theo báo Chính phủ, gồm có Công ty TNHH CS WIND Việt Nam và Công ty TNHH Năng lượng xanh và Tái tạo Phương Nam. CS WIND Việt Nam nằm trong số các công ty của Việt Nam đang bị áp thuế chống bán phá giá khi xuất khẩu sản phẩm tháp điện gió vào thị trường Mỹ.

Bộ Công thương cho biết, ngành sản xuất trong nước cáo buộc rằng các sản phẩm tháp điện gió từ Trung Quốc đã và đang bán phá giá vào thị trường Việt Nam.

“Hành vi bán phá giá này đang gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước,” Bộ Công thương được báo Chính phủ trích dẫn cho biết.

Bộ này cho biết họ sẽ đánh giá hành vi bán phá giá của các doanh nghiệp xuất khẩu của Trung Quốc, thiệt hại của ngành sản xuất ở Việt Nam và “mối quan hệ nhân quả giữa hành vi bán phá giá và thiệt hại của ngành sản xuất một số sản phẩm trong nước.”

“Trong trường hợp cần thiết, căn cứ vào kết quả điều tra sơ bộ, Bộ Công thương có thể áp dụng biện pháp chống bán phá giá tạm thời để ngăn chặn hành vi bán phá giá tiếp tục gây ra thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước,” theo báo Chính phủ.

Bộ Công thương không đưa ra mốc thời gian cho việc hoàn thiện cuộc điều tra nhưng nói rằng hạn cuối để các cá nhân và tổ chức đăng ký làm bên liên quan trong vụ việc với Cơ quan điều tra là ngày 18/12/2023.

Cả Tổng cục Hải quan và Tổng cục Thống kê của Việt Nam đều không cung cấp số liệu về tháp điện gió nhập khẩu.

Tháp điện gió nhập khẩu vào Việt Nam hiện được hưởng mức thuế tối huệ quốc (MFN) là 3%. Theo Bộ Công thương, các nhà sản xuất trong nước đang đề xuất mức thuế chống bán phá giá là 97%.

Việt Nam đang tìm cách tăng cường phát triển năng lượng từ gió trong lúc nhắm mục tiêu trung hòa carbon vào giữa thế kỷ này và hướng tới mục tiêu có điện gió chiếm 18,5% tổng nguồn năng lượng vào năm 2030.

Các công ty của Trung Quốc và cả Việt Nam đều bị Mỹ điều tra chống bán phá giá khi xuất khẩu tháp điện gió vào thị trường này từ năm 2012. Khiếu nại của các nhà sản xuất Mỹ lúc đó tới Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho rằng các tháp điện gió nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam bị cho là đã được bán phá giá vào Mỹ. Theo các nhà quan sát, cuộc điều tra chủ yếu nhắm vào Trung Quốc nhưng các doanh nghiệp Việt Nam bị nghi ngờ làm bình phong cho Trung Quốc đưa hàng vào Mỹ.

Một chuyên gia kinh tế hồi năm 2018 nói với VOA rằng Mỹ áp thuế không nhằm mục đích đối phó với hàng xuất khẩu có xuất xứ từ Việt Nam mà là có xuất xứ từ Trung Quốc, nhằm tránh việc các doanh nghiệp Trung Quốc mượn con đường xuất khẩu từ Việt Nam để né thuế nhập khẩu Mỹ. Các doanh nghiệp Trung Quốc đặc biệt bị áp thuế cao kể từ khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc vào năm 2018.

Chủ dự án điện than muốn chuyển sang điện khí: Chúng tôi rất sốt ruột!

(Ảnh minh họa).

Điện than gần như “hết cửa” đầu tư mới, cách duy nhất là chuyển sang điện khí LNG. Chủ dự án Nhiệt điện Công Thanh phản ánh, dù không yêu cầu bất cứ ưu đãi nào, mọi thứ đã sẵn sàng, nhưng họ đang rất sốt ruột chờ đợi...

Nhà đầu tư sốt ruột

Chia sẻ với PV, đại diện chủ đầu tư Nhiệt điện Công Thanh (Thanh Hóa) cho hay đang rất sốt ruột chờ được chấp thuận chuyển đổi dự án sang dùng nhiên liệu khí LNG để có thể phát điện trước năm 2028.

“Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ mặt bằng, cảng, san lấp, khoan khảo sát, đường dây đấu nối. Tổ hợp nhà đầu tư đã có, như Tập đoàn BP cung cấp khí, GE cung cấp tua bin máy phát, còn Quỹ đầu tư Actis thu xếp tài chính. Giờ chúng tôi chỉ chờ Bộ Công Thương trình Chính phủ và được chấp thuận là có thể khởi công ngay và luôn”, đại diện chủ đầu tư Nhiệt điện Công Thanh nói.

Ngoài ra, theo đánh giá của vị này, các nhà đầu tư điện khí khác yêu cầu nhận nhiều ưu đãi. Chẳng hạn, Hợp đồng mua bán điện (PPA) phải đảm bảo mua hết 90% sản lượng điện sản xuất ra. Có nhà đầu tư còn đề nghị Nhà nước bảo đảm nghĩa vụ thanh toán thay cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam trong trường hợp EVN không thực hiện cam kết thanh toán theo hợp đồng và bồi thường thiệt hại trực tiếp cũng như thiệt hại phát sinh khi EVN không có khả năng thanh toán trong dự án điện khí.

Họ cũng yêu cầu phải bảo đảm việc chuyển đổi một phần ngoại tệ của dự án trên cơ sở khả năng cân đối ngoại tệ tương đương mức cam kết hiện hành của Nhà nước cho các dự án BOT điện (30% doanh thu dự án).

“Trong khi đó, chúng tôi không cần những điều này”, vị đại diện nhấn mạnh.

Với dự án nhiệt điện Công Thanh kể trên, nhà đầu tư và tỉnh Thanh Hóa đã sớm xin chuyển thành dự án điện khí LNG.

Trước kiến nghị này, tại văn bản được Văn phòng Chính phủ gửi Bộ Công Thương ngày 11/7, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà giao Bộ này chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xử lý, báo cáo Thủ tướng Chính phủ những vấn đề vượt thẩm quyền.

Song, theo phản ánh của nhà đầu tư, họ vẫn chưa nhận được thông tin về bất cứ lịch làm việc nào với Bộ Công Thương và tỏ ra rất sốt ruột.

Ông Bùi Tuấn Tự, Phó Trưởng ban ban quản lý khu kinh tế Nghi Sơn và KCN tỉnh Thanh Hóa, cho rằng: Dự án điện than Công Thanh đã có đầy đủ thủ tục về mặt pháp lý, hồ sơ.

Nếu đề xuất của nhà đầu tư và UBND tỉnh Thanh Hóa được sớm chấp thuận thì việc triển khai dự án sẽ gặp thuận lợi.

Nhiệt điện Công Thanh không phải là dự án duy nhất muốn chuyển đổi sang điện khí LNG để nắm bắt xu thế.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, danh mục các dự án nhiệt điện than chậm tiến độ, gặp khó khăn trong thay đổi cổ đông, thu xếp vốn có 5 dự án. Tổng công suất của 5 dự án này lên tới 7.220MW, gồm: Nhiệt điện Quảng Trị (1.320MW), Nhiệt điện Công Thanh 600MW, Nhiệt điện Nam Định I 1.200MW, Nhiệt điện Vĩnh Tân III 1.980MW, Nhiệt điện Sông Hậu II 2.120MW.

Trong đó, dự án nhiệt điện Quảng Trị, nhà đầu tư là Tổng công ty Điện lực quốc tế Thái Lan (EGATi) đã có văn bản thông báo dừng triển khai dự án. Tỉnh Quảng Trị đề xuất thay thế bằng nguồn điện LNG theo văn bản ngày 9/8. Nhiều địa phương khác cũng đang muốn chuyển đổi các dự án điện than chưa triển khai sang làm điện khí.

Trông chờ điện khí LNG để giảm nguy cơ thiếu điện

Theo các chuyên gia, 7.220MW điện than đang chờ phương án xử lý sẽ khó có thể hoàn thành trong bối cảnh nguồn tín dụng cho điện than bị siết chặt.

Ông Nguyễn Thành Sơn, chuyên gia năng lượng, cho rằng, khó có thể triển khai các dự án điện than nếu không thu xếp được vốn. Chủ đầu tư các dự án này chưa hẳn thừa vốn, mà là đang thiếu.

Chia sẻ với PV, TS Lê Hải Hưng, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhìn nhận: Việc chuyển đổi dự án điện than sang điện khí là vấn đề cấp thiết, không có gì phải bàn cãi. Điện khí LNG ít phát thải hơn nhiều so với điện than, thậm chí ít phát thải hơn khí đồng hành. Chúng ta đang làm cảng nhập LNG Thị Vải. Điện khí LNG khá an toàn cho an ninh năng lượng trong 10-20 năm tới.

Theo TS Hưng, thế giới đang có phong trào quay lưng với điện than. Còn ở Việt Nam, Quyết định 500 về Quy hoạch điện VIII cũng đề ra lộ trình cắt giảm điện than, tiến tới xóa bỏ hoàn toàn. Còn điện khí LNG trong trung hạn vẫn chưa bị dừng.

Ngoài ra, theo ông Lê Hải Hưng, việc vay vốn của các dự án điện khí LNG cũng sẽ thuận lợi hơn nhiều so với điện than. "Ngân hàng Thế giới hay các tổ chức tài chính quốc tế đều đã dừng cho vay vốn làm điện than. Việc vay vốn để làm nhà máy điện than là rất khó. Thay vào đó, các tổ chức tài chính ưu tiên nguồn vốn cho các dự án năng lượng tái tạo. Điện khí vẫn có thể vay vốn dễ dàng hơn", ông Hưng nói.

Nói về quá trình để nhà đầu tư chuyển đổi dự án điện than sang làm điện khí, ông Hưng đề xuất: Bộ Công Thương cần hỗ trợ nhà đầu tư trong việc phê duyệt.

“Nếu cơ quan nào chậm trễ, cản trở việc chuyển đổi dự án điện than sang điện khí là đi ngược lại công cuộc bảo vệ môi trường. Phải tạo mọi điều kiện, thậm chí phải khuyến khích nhà đầu tư chuyển đổi từ dự án điện than sang điện khí. Bởi mục tiêu tối thượng hiện giờ là hướng đến nền kinh tế phát triển bền vững, giảm phát thải", TS Lê Hải Hưng nhấn mạnh.

Cho rằng thủ tục chuyển đổi các dự án điện than sang điện khí LNG đang “rất chậm trễ”, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, bày tỏ: "Các nhà đầu tư đang rất chờ Bộ Công Thương chấp thuận việc chuyển điện than sang điện khí. Cho nên, tôi đề nghị Bộ Công Thương nên sớm vào cuộc cùng nhà đầu tư bàn bạc, thảo luận càng sớm càng tốt".

Đề xuất tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc trị giá 100.000 tỷ đồng

Tuyến đường sắt mới nối từ Quảng Ninh qua Hà Nội lên Lào Cai đi Trung Quốc dự kiến có chi phí đầu tư khoảng 100.000 tỷ đồng.

Cục Đường sắt Việt Nam - Bộ GTVT vừa gửi lấy ý kiến các đơn vị, chuyên gia, người dân về Báo cáo đầu kỳ Quy hoạch tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, do tư vấn trong nước thực hiện.

Quy hoạch là bước đầu tiên để triển khai các bước tiếp theo như xây dựng báo cáo tiền khả thi, khả thi, mời gọi đầu tư tuyến đường sắt này trong tương lai. Với mục tiêu xây dựng trong giai đoạn tới năm 2030 và tầm nhìn tới năm 2025.

Tư vấn đề xuất nghiên cứu tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, điện khí hoá, vận tốc thiết kế chạy tàu 160 km/h.

Tuyến đường sắt mới kết nối với Trung Quốc kể trên dự kiến tổng chiều dài hơn 441 km, đi qua 9 tỉnh thành gồm: Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh (ga Cái Lân).

Trên tuyến có khoảng 56 cầu lớn và 11 hầm xuyên núi. Tuyến đường sắt tương lai dự kiến được quy hoạch 41 ga, trong đó có 5 ga trung tâm để lập tàu, 10 ga trung gian kết hợp phục vụ khách và hàng, 5 ga cảng biển và 22 ga phụ tránh tàu.

Cũng theo tư vấn, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh bao gồm toàn bộ tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hiện hữu, một phần tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Cái Lân của dự án đang xây dựng dở dang.

Về phương án chạy tàu, tàu khách và tàu hàng sẽ kết nối với đường sắt Trung Quốc tại ga Lào Cai, sau đó qua Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh (tàu khách kết thúc tại ga Hạ Long, tàu hàng kết thúc tại ga Cái Lân). Để kết nối với các cảng biển khu vực Hải Phòng, tàu sẽ từ ga Nam Hải Phòng đi đường nhánh tới cảng Đình Vũ, Lạch Huyện, Đồ Sơn.

Phương án tuyến đường sắt trên kết nối với Trung Quốc tại cửa khẩu Lào Cai, với khổ ray 1.435 mm trong tương lai, tàu có thể chạy thẳng vào hệ thống đường sắt Côn Minh - Hà Khẩu Bắc của Trung Quốc.

Hiện, đường sắt đang khai thác tuyến đường sắt khổ 1.000mm, kết nối Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Hiện tuyến đường sắt này chiếm gần 50% khối lượng vận tải cả hành khách và hàng hóa của hệ thống đường sắt Việt Nam.

Bên cạnh đó, khi đầu tư hoàn thành, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Quảng Ninh có thể kết nối với đường sắt Yên Viên (Hà Nội) - Đồng Đăng (Lạng Sơn) đi Trung Quốc đang khai thác tàu khổ ray lồng giữa 1.000mm và 1.435mm.

Trước đó, năm 2018, với sự hỗ trợ vốn ODA của Trung Quốc, Công ty hữu hạn Tập đoàn Viện Khảo sát thiết kế số 5 Đường sắt Trung Quốc đã thực hiện lập quy hoạch tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng kết nối với Trung Quốc.

Theo đề xuất của tư vấn, tuyến đường bắt đầu từ ga Lào Cai hiện tại, theo hướng Đông qua 8 tỉnh, thành phố: Lào Cai - Yên Bái - Phú Thọ - Vĩnh Phúc - Hà Nội - Hưng Yên - Hải Dương - Hải Phòng, điểm kết thúc tại cảng Lạch Huyện (Hải Phòng). Tuyến kết nối với đường sắt Trung Quốc qua Hà Khẩu (Lào Cai).

Tư vấn Trung Quốc đánh giá, sau khi hoàn thành đầu tư tuyến đường sắt phía Việt Nam, đường sắt khổ ray 1.435mm sẽ nối thông từ cảng Hải Phòng đi châu Âu, chạy tàu theo lộ trình: Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai - Côn Minh - Thành Đô - Lan Châu - Horgos (đi châu Âu).

Theo nghiên cứu trên, tổng chiều dài toàn tuyến phía Việt Nam khoảng 392 km (chỉ đi chung tuyến hiện có khoảng 12km, còn lại làm mới), đường sắt đơn khổ ray 1.435mm, kết hợp tàu khách và hàng, tốc độ chạy tàu 160km/h, với 15 đôi tàu/ngày. Tổng mức đầu tư (không bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng) ước khoảng 100.000 tỷ đồng.

Theo Bộ GTVT, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (kết nối Trung Quốc và cảng Hải Phòng) đã cơ bản hoàn thành quy hoạch chi tiết. Dự kiến, tuyến đường sắt này chiều dài khoảng 380 km, đường đôi khổ 1.435 mm, vận tải hành khách và hàng hóa, tổng mức đầu tư khoảng 10 - 11 tỷ USD.

Dù xác định tuyến đường sắt trên cần sớm triển khai đầu tư, nhưng theo Bộ GTVT do tổng mức đầu tư tương đối lớn, Thủ tướng đã ban hành danh mục quốc gia các dự án kêu gọi đầu tư nước ngoài giai đoạn 2021 - 2025, để huy động nguồn lực đầu tư. Trong đó, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng thuộc danh mục kêu gọi vốn đầu tư nước ngoài

Nguồn: Lao Động; VOA; Vietnamnet; Người Đưa Tin