'Nỗi đau' của kinh tế Trung Quốc đang nhân lên gấp bội: Khó bùng nổ trở lại, có thể không bao giờ vượt Mỹ

2023 đáng lẽ ra là thời điểm nền kinh tế Trung Quốc bùng nổ trở lại và thúc đẩy đà tăng trưởng toàn cầu. Tuy nhiên, đến giữa năm nay, Trung Quốc phải đối mặt với rất nhiều vấn đề.

Chi tiêu của người tiêu dùng nước này vẫn trì trệ, thị trường bất động sản chưa thoát khỏi khủng hoảng, xuất khẩu sụt giảm, tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên cao kỷ lục và chính quyền các địa phương nợ chồng chất.

Tác động của những mối căng thẳng này bắt đầu ảnh hưởng đến toàn thế giới, từ giá hàng hoá cho đến thị trường chứng khoán. Ngoài ra, nguy cơ Fed tăng lãi suất lên quá cao khiến Mỹ có thể rơi vào suy thoái cũng khiến triển vọng ở cả 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới trở nên mờ mịt hơn.

Tom Orlik, nhà kinh tế trưởng của Bloomberg Economics, nhận định: “Chỉ vài năm trước, không khó để tưởng tượng việc Trung Quốc sớm vượt Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới. Giờ đây, cột mốc đó gần như sẽ bị trì hoãn và cũng có những kịch bản cho rằng điều đó sẽ chẳng xảy ra.”

Ở kịch bản tiêu cực - khi lĩnh vực bất động sản lao dốc mạnh hơn, tốc độ cải cách chậm chạp và mối quan hệ Mỹ - Trung có sự chia rẽ sâu sắc hơn, Bloomberg Economis dự đoán tăng trưởng kinh tế Trung Quốc sẽ giảm xuống mức 3% vào năm 2030.

Mây đen ở khắp mọi nơi

Nền kinh tế 18 nghìn tỷ USD của Trung Quốc đang gặp khó khăn ở nhiều lĩnh vực. Tại Quý Châu, chính quyền địa phương đang kêu gọi sự hỗ trợ từ Bắc Kinh. Ở trung tâm sản xuất Nghĩa Ô, các doanh nghiệp nhỏ cho biết doanh số bán hàng đã giảm đáng kể so với năm 2021. Còn tại Hàng Châu, “thủ phủ” công nghệ của Trung Quốc, việc các Big Tech sa thải hàng chục nghìn nhân sự đang ảnh hưởng đến thị trường bất động sản.

Mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc trong năm nay là khoảng 5%. Trong khi đó, Goldman Sachs mới đây đã hạ dự báo tăng trưởng trong năm nay của nước này từ 6% xuống 5,4%.

Thoạt nhìn, khi kinh tế thế giới được dự báo chỉ tăng trưởng 2,8%, con số 5% của Trung Quốc dường như là một điều gì đó không quá tồi tệ. Tuy nhiên, với mức nền thấp trong thời điểm nước này áp dụng chính sách Zero Covid, thì mục tiêu này vẫn thấp. Theo Bloomberg Economics, khi loại bỏ những yếu tố cơ bản, thì tăng trưởng trong năm 2023 của Trung Quốc chỉ đạt gần 3%.

Nếu Bắc Kinh tiếp tục “khoanh tay đứng nhìn”, mọi thứ có thể còn trở nên tồi tệ hơn. Nếu hoạt động xây dựng bất động sản lao dốc mạnh, doanh số bán đất giảm sẽ ảnh hưởng đến chi tiêu của chính phủ, suy thoái kinh tế ở Mỹ khiến cả thế giới trì trệ và thị trường Trung Quốc chuyển sang “chế độ phòng rủi ro”, thì đà tăng trưởng của nước này sẽ giảm thêm 1,2 điểm phần trăm, theo Bloomberg Economics.

Các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc có thể sẽ giúp vực dậy nền kinh tế. Một gói kích thích quy mô lớn, hỗ trợ giải quyết nợ xấu, cam kết hỗ trợ doanh nhân và mối quan hệ với Mỹ được xoa dịu có thể sẽ phần nào cải thiện tình hình bi quan.

Song, hiện tại, việc chưa có những biện pháp kích thích lớn hay cải cách nghiên túc đang khiến nhà đầu tư chán nản. Mức tăng 12% của chỉ số MSCI China vào tháng 1 chỉ là “ánh sáng le lói”, khi chỉ số này liên tục sụt giảm kể từ đó. Từ đầu năm đến nay, MSCI China mất khoảng 6%. Các ngân hàng lớn nhất Phố Wall cũng dự đoán chỉ số này sẽ rất chật vật để lấy lại đà tăng hồi đầu năm.

Đồng NDT cũng liên tục mất giá kể từ cuối tháng 4 và PBOC đã phải nhanh chóng can thiệp để hỗ trợ thị trường tiền tệ.

Tâm lý lạc quan "hụt"

Đầu năm 2023, rất nhiều chuyên gia, nhà đầu tư lạc quan rằng Trung Quốc sẽ hồi phục nhanh chóng, được thúc đẩy bởi chi tiêu của người tiêu dùng sau đại dịch. Tuy nhiên, lo ngại về đà tăng trưởng yếu, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, thu nhập sụt giảm cùng lĩnh vực bất động sản trì trệ đã khiến mọi người tiết kiệm nhiều hơn.

Xiao Jin, một bà mẹ 2 con, đang tự kinh doanh ở Quý Châu, là một trong những người kỳ vọng rằng người tiêu dùng sẽ tiêu tiền sau 3 năm nước này đóng cửa. Cô chia sẻ: “Chúng tôi gần như không kiếm được đồng nào trong 3 năm qua. Nhưng việc kinh doanh còn tệ hơn vào năm ngoái.”

Điều khiến tâm lý người tiêu dùng trở nên ảm đạm là thị trường bất động sản. Sau đợt siết chặt quy định vào năm 2020, giá nhà đất ở quốc gia này đi xuống và khiến một số nhà phát triển vỡ nợ. Nhiều nhà phát triển buộc phải ngừng xây dựng các dự án đã rao bán mà chưa bàn giao, khiến một số chủ nhà không chấp nhận thanh toán nợ thế chấp.

Những vấn đề này là hồi chuông cảnh tỉnh cho nhiều người Trung Quốc, khi từ lâu họ đã coi bất động sản là khoản đầu tư sinh lời lớn.

Cho đến nay, vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy lĩnh vực này có thể thu hút người mua mới để bắt đầu hồi phục. Các ngân hàng Trung Quốc đã ứng trước một khoản tiền nhỏ cho hộ gia đình vay dài hạn vào năm ngoái và dư nợ đã giảm thêm 13% trong 5 tháng đầu năm nay, cho thấy số người vay thế chấp mới ít hơn.

Một dấu hiệu đáng lo ngại khác là tình trạng thất nghiệp ở thanh niên. Với 20,8%, tỷ lệ thất nghiệp của những người từ 16 đến 24 tuổi đang ở mức cao nhất kể từ khi Trung Quốc bắt đầu công bố dữ liệu vào năm 2018 và cao gấp 4 lần tỷ lệ đô thị hoá.

Tại một hội chợ việc làm gần đây ở Bắc Kinh, Wu Yuanhao, 27 tuổi, chia sẻ anh đang muốn tìm việc trong ngành TMĐT nhưng các công ty ngành này lại đang cắt giảm nhân sự. Ngoài ra, mức lương của lĩnh vực này cũng thấp hơn khoảng 20% so với 3 năm trước.

Nhu cầu cả trong và ngoài nước lao dốc

Không chỉ nhu cầu trong nước sụt giảm, mà số lượng đơn đặt hàng từ Mỹ và châu Âu cũng đi xuống trong những tháng gần đây. Kể từ khi đạt mức kỷ lục 340 tỷ USD vào tháng 12/2021, hoạt động xuất khẩu trong tháng 5 của Trung Quốc đã giảm gần 60 tỷ USD và dự kiến tiếp tục giảm do ảnh hưởng của lãi suất cao ở Mỹ, châu Âu.

Huang Meijuan, một doanh nhân ở Nghĩa Ô, đã bán cây thông Giáng sinh nhân tạo cho cả thế giới trong 20 năm qua. Năm nay, bà dự đoán doanh số sẽ giảm 30% so với mức kỷ lục của năm 2022.

Huang cho hay: "2 năm qua, khách hàng đã đặt số lượng đơn online có giá trị lớn, khi thị trường quốc tế tăng trưởng mạnh. Khách hàng nay đã quay trở lại nhưng họ đi khảo giá khắp nơi và muốn mặc cả."

Động lực tăng trưởng yếu dần đang khiến lạm phát tiêu dùng của Trung Quốc gần như ở mức 0. Giá tại cổng nhà máy cũng sụt giảm, khiến các doanh nghiệp với lợi nhuận thấp phải vội vàng đi trả nợ.

Tình trạng này khiến Bắc Kinh buộc phải chuyển hướng. PBOC đã hạ lãi suất vào tháng 6 và Hội đồng Nhà nước Trung Quốc cho biết đang thảo luận về các biện pháp mới nhằm hỗ trợ nền kinh tế.

Tuy nhiên, các biện pháp kích thích cơ sở hạ tầng và bất động sản có thể sẽ chỉ "giới hạn và ở mức vừa phải", khi dân số sụt giảm và mức nợ tăng cao, cùng lời kêu gọi của Chủ tịch Tập Cận Bình về việc hạn chế đầu cơ, theo Goldman Sachs.

Những khoản nợ ẩn

Lý do mà các biện pháp đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng không còn khả thi được thể hiện rõ ở quanh thị trấn Tuân Nghĩa hay các vùng nông thôn.

Khi Quý Châu cần một số khoản đầu tư, thì tỉnh này đã tràn ngập cầu, đường hầm, đường bộ và sân bay giá trị lớn. Địa phương này đang phải chật vật để thanh toán những khoản nợ để tài trợ cho những dự án trên và buộc phải kêu gọi sự hỗ trợ từ Bắc Kinh.

Tuân Nghĩa, thành phố 6,6 triệu dân, có 2 sân bay khác nhau cách trung tâm thành phố khoảng 1 giờ đi xe. Cách đó 3 giờ đi ô tô, một sân bay khác nằm ở thành phố Lục Bàn Thuỷ, mở cửa năm 2014 với chi phí 1,5 tỷ NDT nhưng có rất ít chuyến bay thương mại.

Phần lớn nguồn tài trợ cho những dự án như vậy và các dự án trên khắp Trung Quốc đến từ LGFV. Các khoản nợ này không được liệt kê trên bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp do địa phương thành lập để đi vay.

Những khoản nợ ẩn này đang là mối rủi ro lớn với chính quyền các địa phương và cả những nhà đầu tư mua trái phiếu được bán bởi các LGFV. Cuối tháng 2, IMF ước tính Trung Quốc có khoảng 66 nghìn tỷ NDT nợ ẩn vào cuối năm 2022, tăng từ mức 40 nghìn tỷ NDT vào năm 2019.

Chính quyền các địa phương lại đang gặp khó khăn khi doanh số bán đất cho các nhà phát triển bất động sản lao dốc mạnh, do lĩnh vực này chìm vào suy thoái.

Khi NHTW hạ lãi suất và các thành phố lớn nới lỏng yêu cầu thanh toán nợ, loại bỏ yêu cầu hạn chế với việc mua nhiều bất động sản, thì vấn đề của lĩnh vực địa ốc có thể sẽ dần thay đổi. Song, tình trạng nguồn cung quá lớn sẽ khiến chính phủ khó có thể đưa ra biện pháp kích thích cho ngành này.

Ở Hàng Châu, giá nhà ở 1 số khu vực lân cận đã giảm gần 30% so với mức đỉnh hồi cuối năm 2021. Đây là sự thay đổi đột ngột với một thành phố giàu có, từng là chủ nhà của Hội nghị Thượng đỉnh các quốc gia G20 vào năm 2016.

Gao, một nhân viên sale bất động sản, chia sẻ: "Tôi chưa bao giờ thấy giá giảm nhanh trong 1 thời gian ngắn đến vậy ở Hàng Châu. Bây giờ, thị trường nằm trong tay người mua."

Wang, vợ của 1 nhân sự Alibaba, đã rao bán 1 trong 2 căn hộ ở Hàng Châu vào đầu tháng 6, sau khi gã khổng lồ này cắt giảm nhân sự.

Chị cho hay: "Đợt sa thải đã khiến tôi phải suy nghĩ lại rằng liệu các khoản thế chấp mà chúng tôi đang trả có phải quá cao không. Có lẽ, đã đến lúc chuẩn bị cho khoảng thời gian u ám phía trước."

Những gã khổng lồ chip châu Á chật vật vì chuyển đổi xanh

Sự khan hiếm năng lượng tái tạo khiến những gã khổng lồ trong ngành sản xuất chip tại châu Á tụt hậu so với các đối thủ từ Mỹ và châu Âu trong cuộc đua cắt giảm khí thải carbon.

Sản xuất chip, đặc biệt là chip tiên tiến, tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Tuy nhiên, Taiwan Semiconductor Manufacturing Co (TSMC) - nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới và Samsung Electronics - nhà sản xuất chip bộ nhớ hàng đầu thế giới - đều đang chật vật với mục tiêu giảm khí thải carbon.

Tại cuộc họp thường niên, chủ tịch TSMC Mark Liu cho biết sự chậm chạp của Đài Loan trong việc phát triển năng lượng tái tạo đang cản trở công ty đạt được các mục tiêu về môi trường.

“Các cơ sở của chúng tôi ở Mỹ và Trung Quốc (đại lục) đã chuyển sang sử dụng hoàn toàn năng lượng xanh. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn chưa sử dụng nhiều năng lượng xanh ở Đài Loan. Thực tế là Đài Loan không có đủ năng lượng xanh cho chúng tôi", ông Liu nói.

Trong khi đó, Samsung cho biết Hàn Quốc là một trong những quốc gia gặp nhiều thách thức nhất trên thế giới về năng lượng tái tạo, đồng thời trích dẫn quan điểm tương tự từ các thành viên RE100 - sáng kiến năng lượng tái tạo dành cho các tập đoàn trên toàn cầu.

Theo Nikkei Asia, nguồn năng lượng tái tạo hạn chế có thể khiến chip sản xuất ở châu Á kém thân thiện với môi trường hơn so với chip sản xuất ở Mỹ và châu Âu - điều khiến các khách hàng ngày càng lo ngại.

Nguồn cung hạn chế

Bà Doris Hsu, chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành GlobalWafers - nhà sản xuất wafer (vật liệu nền trong chip bán dẫn) lớn thứ ba thế giới, cho biết khách hàng - đặc biệt là các nhà sản xuất chip châu Âu - ngày càng có nhu cầu mua wafer sản xuất bằng năng lượng xanh.

"Đây sẽ là xu hướng dài hạn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của công ty. Năng lượng có đủ xanh hay không sẽ trở thành yếu tố quyết định đơn đặt hàng trong tương lai", bà Hsu nói. "Khách hàng sẽ so sánh giá cả, chất lượng và cả nguồn năng lượng".

Tuy nhiên, bà Hsu cho biết đảo Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản khó có thể cung cấp đủ năng lượng tái tạo cho các nhà sản xuất chip.

“Những khu vực này đều khá đông dân cư và không dễ có đủ diện tích đất hoặc mái nhà cho các nguồn tái tạo như trang trại năng lượng mặt trời”, bà lý giải.

Một giám đốc trong ngành công nghiệp chip Hàn Quốc cũng đồng tình.

"Ở hầu hết châu Á, khả năng tiếp cận năng lượng gió và mặt trời bị hạn chế, cũng không dễ mua năng lượng tái tạo từ các quốc gia khác do những khó khăn về địa lý và ngoại giao", giám đốc này cho hay.

Samsung, TSMC và SK Hynix đã cam kết sử dụng 100% năng lượng tái tạo cho các hoạt động toàn cầu vào năm 2050, trong khi nhà sản xuất chip Intel của Mỹ hay các nhà sản xuất chip châu Âu - Infineon và STMicroelectronics - dự kiến đạt mục tiêu tương tự trước năm 2030.

Các nhà sản xuất chip hàng đầu của Nhật Bản là Kioxia và Sony đều cam kết sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo vào năm 2040, muộn hơn so với các tập đoàn phương Tây.

Tình trạng thiếu năng lượng tái tạo có thể ảnh hưởng đến lộ trình đạt mức phát thải ròng bằng 0 của các nhà sản xuất chip châu Á. Theo TSMC, việc tiêu thụ điện chiếm 62% lượng khí thải carbon của công ty.

Cuộc đua chuyển đổi xanh diễn ra khi các nền kinh tế hàng đầu đẩy mạnh sản xuất chất bán dẫn quan trọng.

Tuy nhiên, nguồn cung năng lượng tái tạo hạn chế và tình trạng thiếu chứng nhận năng lượng tái tạo được khu vực công nhận là hai yếu tố kìm hãm ngành công nghiệp chip châu Á trong nỗ lực theo đuổi mục tiêu xanh.

Theo cơ quan năng lượng Đài Loan, năng lượng đốt than, đốt nhiên liệu và khí đốt tự nhiên chiếm 82,41% nhu cầu năng lượng của hòn đảo vào năm 2022, trong khi năng lượng tái tạo chỉ chiếm hơn 8%.

Đài Loan cũng đang dần loại bỏ việc sử dụng năng lượng hạt nhân - một nguồn năng lượng phát thải thấp - vào năm 2025.

Hàn Quốc cũng trong tình trạng tương tự. Dữ liệu từ Công ty Điện lực Hàn Quốc cho thấy năng lượng tái tạo chỉ chiếm 8,95% sản lượng năm 2022, trong khi năng lượng hạt nhân và nhiên liệu hóa thạch chiếm gần 90%.

Đe dọa khả năng cạnh tranh

Trong khi đó, Mỹ đã tạo ra 22% điện năng từ các nguồn năng lượng tái tạo vào năm 2022, dù 78% vẫn đến từ nhiên liệu hóa thạch và năng lượng hạt nhân, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ.

Dữ liệu chính thức của EU cũng cho thấy năng lượng tái tạo chiếm 41% năng lượng sản xuất tại khu vực này vào năm 2021.

Sự chênh lệch có thể ảnh hưởng đến đầu tư và thậm chí đe dọa các đơn đặt hàng với các nhà cung cấp châu Á từ các khách hàng toàn cầu như Apple, Google và Microsoft.

Cả ba đã cam kết sử dụng 100% năng lượng tái tạo vào năm 2025 và đang thúc đẩy chuỗi cung ứng của họ hướng tới mục tiêu này.

T.H. Tung - Giám đốc chiến lược của nhà sản xuất chất nền vi mạch Kinsus Interconnect Technology - cho biết mục tiêu cung cấp 20% năng lượng tái tạo vào năm 2025 của Đài Loan đang đi sau phần còn lại của thế giới, và là rủi ro đối với vị trí của hòn đảo này trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Ông Kwon Kyung-rak, chuyên gia về năng lượng tái tạo tại tổ chức vận động chính sách phi lợi nhuận Plan 1.5, cũng cảnh báo "việc các công ty Hàn Quốc không nhận đủ nguồn cung năng lượng tái tạo có thể làm suy yếu hoạt động kinh doanh và năng lực cạnh tranh của họ".

Đối với nhà sản xuất chip châu Âu ASML, nguồn năng lượng sẽ là tiêu chí thiết yếu khi chọn nơi đầu tư, ông Christophe Fouquet, phó chủ tịch ASML, nói với Nikkei Asia.

"Theo thời gian, (năng lượng xanh) trở thành điều kiện để chúng tôi điều hành doanh nghiệp. Vì vậy, trước khi chọn địa điểm (đầu tư), chúng tôi phải đảm bảo có khả năng tiếp cận năng lượng xanh", ông nhấn mạnh.

Trong khi đó, một giám đốc điều hành tại Infineon - nhà sản xuất chip lớn nhất châu Âu cho biết không giống EU và Mỹ, khu vực châu Á - Thái Bình Dương bị chia cắt nhiều hơn, khiến việc tạo ra một thị trường thống nhất cho các chứng chỉ năng lượng tái tạo trở nên khó khăn hơn.

Infineon đã đạt được mục tiêu sử dụng 100% năng lượng xanh tại châu Âu và Mỹ, nhưng vẫn chưa đạt được mục tiêu này ở thị trường châu Á - Thái Bình Dương.

Việc đáp ứng các nhu cầu như của Infineon có thể là vấn đề sống còn với GlobalWafers.

"Đài Loan không chỉ cần đủ điện cho sự phát triển trong tương lai mà còn cần đủ năng lượng xanh để duy trì khả năng cạnh tranh”, bà Hsu kết luận.

Bỏ tiền 'mua' can đảm xin nghỉ việc

Ở Nhật Bản, một quốc gia nổi tiếng về lòng trung thành của nhân viên với các công ty, những người nhảy việc có xu hướng bị coi là những kẻ "bỏ cuộc" và việc xin nghỉ việc là điều "đáng xấu hổ".

Điều này đang dẫn đến sự nở rộ của dịch vụ xin nghỉ việc hộ ở Nhật Bản trong vài năm qua, nhằm giúp những người muốn rời khỏi công việc mà họ đã chán ngấy. Chỉ cần nhập từ khóa "taishoku daiko", các công cụ tìm kiếm ngay lập tức trả hàng loạt kết quả về các dịch vụ như vậy, theo hãng AP.

Chỉ cần được yêu cầu, các nhân viên sẽ thay bạn hoàn tất các thủ tục thôi việc, giúp đảm bảo quyền lợi khi thôi việc mà không phải chạm mặt sếp.

Ông Yoshihito Hasegawa, người đứng đầu công ty TRK chuyên hỗ trợ xin nghỉ việc với ít rắc rối nhất, cho biết mọi người thường gắn bó với công việc ngay cả khi họ không hài lòng. Ông so sánh việc gắn bó như vậy giống như một hành động "cảm tử" trong Thế chiến II với mong muốn đổi mạng sống của mình để lấy những điều tốt đẹp hơn.

"Đó là cách mọi thứ được thực hiện, giống như cách những người trẻ tuổi được dạy để tôn trọng những người lớn tuổi hơn", ông Yoshihito nói. "Bỏ cuộc sẽ là một sự phản bội".

Được thành lập vào năm 2020, dịch vụ Guardian do công ty TRK cung cấp đã giúp nhiều người, chủ yếu ở độ tuổi 20 và 30, thoát khỏi công việc mà họ muốn từ bỏ một cách nhẹ nhàng hơn. Các đối tượng khách hàng rất đa dạng, từ những người từng làm việc trong đền thờ Thần đạo, nha khoa và công ty luật cho đến nhân viên cửa hàng tiện lợi và nhà hàng.

Gần một nửa khách hàng của Guardian là phụ nữ. Một số làm việc trong 1 hoặc 2 ngày và sau đó phát hiện ra những lời hứa về tiền lương hoặc số giờ làm việc là sai sự thật. Guardian tính phí 29.800 yên (khoảng 4,9 triệu đồng) cho một lượt sử dụng dịch vụ.

Luật pháp Nhật Bản về cơ bản đảm bảo cho mọi người quyền nghỉ việc, nhưng một số nhà tuyển dụng quen với hệ thống phân cấp kiểu cũ không thể chấp nhận việc người mà họ đã đào tạo lại muốn bỏ việc.

Ngoài ra, áp lực "tham công tiếc việc" trong nền văn hóa Nhật Bản rất nặng nề. Người lao động không muốn bị coi là kẻ gây rối, không muốn đặt câu hỏi với chính quyền và có thể ngại lên tiếng. Họ cũng sợ bị quấy rối sau khi nghỉ việc. Một số lo lắng về ý kiến của gia đình hoặc bạn bè xung quanh.

Mặc dù hầu hết khách hàng của Guardian muốn được giấu tên, một thanh niên có tên trực tuyến là Twichan đã tìm kiếm sự giúp đỡ sau khi anh bị chỉ trích về thành tích bán hàng và trở nên chán nản đến mức nghĩ đến việc tự sát. Với sự giúp đỡ của Guardian, anh đã quyết định nghỉ việc sau 45 phút.

Luật sư Akiko Ozawa, chủ một công ty luật chuyên tư vấn cho những người muốn nghỉ việc, cho biết: "Chuyển đổi công việc là một thách thức lớn ở Nhật Bản đòi hỏi sự can đảm to lớn. Với tình trạng thiếu lao động ở Nhật Bản, việc tìm kiếm và đào tạo người thay thế rất khó khăn và các ông chủ đôi khi nổi giận khi ai đó từ chức". Theo luật sư này, chừng nào tư duy như vậy còn tồn tại ở Nhật Bản, những người cần đến bà sẽ không giảm.

Giới phân tích: Kế hoạch của Trung Quốc tại Cuba không chỉ là đặt căn cứ gián điệp

Các nhà lập pháp hàng đầu của Hoa Kỳ kêu gọi chính quyền Biden trình bày trước Quốc hội về trạm gián điệp mà Trung Quốc bị cáo giác đang xây dựng ở Cuba, nhưng các nhà phân tích Mỹ lo ngại rằng các kế hoạch của Trung Quốc đối với sân sau của Mỹ có thể vượt ra ngoài phạm vi thu thập thông tin tình báo.

Các nhà phân tích cảnh báo, nếu một cuộc chiến tranh về Đài Loan nổ ra, quân đội Trung Quốc có thể hoạt động ở châu Mỹ Latin và Caribê để làm gián đoạn các hoạt động quân sự của Hoa Kỳ hoặc thậm chí tấn công lục địa Mỹ.

Trong một bức thư ngày 22/6 gửi Giám đốc CIA William Burns và Ngoại trưởng Antony Blinken, Thượng nghị sĩ Dân chủ Bob Menendez, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, và Dân biểu Cộng hòa Michael McCaul, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, đã yêu cầu chính quyền Biden cung cấp thông tin chi tiết về các hoạt động của Trung Quốc ở Cuba trước ngày 14 tháng 7.

Mối quan tâm của các nhà lập pháp bắt nguồn từ một bản tin ngày 19/6 của tờ Wall Street Journal trích dẫn các quan chức đương nhiệm và tiền nhiệm của Hoa Kỳ nói rằng Trung Quốc đang đàm phán với chính phủ Cuba để thành lập một cơ sở huấn luyện quân sự chung ở đảo quốc chỉ cách tiểu bang Florida của Mỹ 166 km. Điều này có thể dẫn đến việc đồn trú của quân đội Trung Quốc tại cơ sở và mở rộng hoạt động thu thập thông tin tình báo của Trung Quốc chống lại Hoa Kỳ.

“Điều cấp thiết là chúng ta phải hiểu đầy đủ chi tiết: bản chất và mục tiêu chính xác của việc Trung Quốc thu thập thông tin tình báo ở Cuba và quan hệ đối tác quân sự với chế độ này; hậu quả của những nỗ lực đó đối với lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ; và chính quyền Biden đang làm gì để giảm thiểu những nỗ lực đó và ngăn chặn sự mở rộng hơn nữa của họ với Cuba và Tây bán cầu,” bức thư viết.

“Công chúng Mỹ cần được đảm bảo rằng chính phủ của họ lên án dứt khoát sự leo thang này và đang nỗ lực làm mọi thứ trong khả năng của mình để chống lại nó,” các nhà lập pháp viết.

Một số thành công của Hoa Kỳ

Ngoại trưởng Mỹ Blinken nói với chương trình “Gặp gỡ báo chí” của NBC hôm 25/6 rằng Washington đã nói rõ mối quan ngại của mình với Bắc Kinh và Havana và rằng đã có một số thành công trong việc ngăn chặn Trung Quốc xây dựng căn cứ quân sự ở nước ngoài.

Dân biểu Cộng hòa Mike Gallagher, chủ tịch ủy ban về cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung, nói với VOA hôm 26/6: “Nếu đúng, báo cáo này [bản tin của Wall Street Journal] một lần nữa minh họa lý do tại sao thật ngu ngốc khi chính quyền Biden gác lại các hành động phòng vệ cũng như gác lại các tiết lộ chỉ đơn giản là để đảm bảo một buổi gặp ngoại giao với Tổng bí thư Tập [Cận Bình]. [Đảng Cộng sản Trung Quốc] là bên duy nhất tìm cách thay đổi nguyên trạng hòa bình, và việc ưu tiên đối thoại vô chừng thay vì các chính sách cạnh tranh sẽ mời gọi sự gây hấn.”

VOA đã gửi email cho Toà đại sứ Trung Quốc tại Washington để xin bình luận về những diễn biến mới nhất nhưng chưa nhận được phản hồi. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 20/6 nói ông không hề hay biết về tình huống này.

Tuy nhiên, một bài bình luận ngày 26/6 trên tờ Global Times chính thức của Trung Quốc đã gọi sự báo động của Hoa Kỳ là “chiến dịch thông tin sai lệch thổi phồng cái gọi là cơ sở gián điệp của Trung Quốc ở Cuba.”

Nếu được thành lập, một cơ sở của Trung Quốc ở Cuba có thể gây ra những hậu quả quân sự và chiến lược đối với an ninh nội địa của Hoa Kỳ, ông Gordon Chang, một thành viên cấp cao nổi tiếng tại Viện nghiên cứu Gatestone, cảnh báo.

Trong một bài báo ngày 23/6, ông Chang viết rằng việc bổ sung các hầm chứa tên lửa hạt nhân ở Cuba sẽ mang lại cho Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc lợi thế về “thời gian bay ngắn hơn” - nghĩa là thời gian cảnh báo ít hơn.

“Hơn nữa, các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ - và các radar - hiện đang hướng đến các cuộc tấn công từ phía Bắc cực, từ phía Bắc. Cuba cung cấp cho Trung Quốc địa điểm cho các cuộc tấn công phía nam.”

Thu thập thông tin tình báo

Ông David Stupples, giáo sư kỹ thuật vô tuyến và điện tử tại Đại học Thành phố Luân Đôn, nói với VOA rằng ngay cả khi Trung Quốc không thể đồn trú nhiều quân ở Cuba, tiền đồn của Bắc Kinh ở đó có thể thu thập thông tin tình báo từ các tàu ngầm của Mỹ.

Ông Evan Ellis, giáo sư nghiên cứu về Mỹ Latin tại Đại học Chiến tranh Lục quân Hoa Kỳ, người tập trung vào các mối quan hệ của khu vực với Trung Quốc và các chủ thể khác ở bán cầu ngoài phương Tây, nói với VOA rằng Cuba có thể đã sớm cấp cho Trung Quốc quyền tiếp cận ba cơ sở giám sát thời Liên Xô vào năm 1999 hay 2000.

Ông Ellis cho biết việc thành lập một trạm mới sẽ tạo ra “cơ hội cho sự hiện diện bán thường trực giúp tăng mức độ hợp tác và phối hợp quân sự” giữa Trung Quốc và Cuba.

Việc Trung Quốc bành trướng vào sân sau của Mỹ, như cáo giác, hỗ trợ cho các tham vọng kinh tế và chính trị của nước này cũng như khả năng tiếp cận các khoáng sản quan trọng như lithium, đồng, đất hiếm và các nguồn tài nguyên như than đá và dầu mỏ.

Ông Ellis cho biết trong một bài báo xuất bản gần đây nhan đề ‘Vai trò chiến lược của Mỹ Latin trong xung đột toàn cầu về vấn đề Đài Loan’ rằng một phần sự can dự ngày càng tăng của Trung Quốc vào khu vực Caribê là do 5 trong số 14 quốc gia trên thế giới tiếp tục công nhận Đài Loan về mặt ngoại giao nằm ở vùng này.

Ông Ellis nói Trung Quốc có thể sử dụng vị trí gần Cuba để triển khai các nhân viên hoạt động đặc biệt, phá vỡ thế giới quan của Mỹ, làm gián đoạn quân đội Hoa Kỳ và tấn công lục địa Hoa Kỳ để chiếm lấy các chuỗi cung ứng quan trọng hỗ trợ quốc phòng Hoa Kỳ nếu Bắc Kinh tấn công Đài Loan.

‘Trên đất, gần, và bên trên’ nước Mỹ

Ông Chang viết, “Một cuộc chiến tranh ở châu Á sẽ diễn ra trên đất, gần, và bên trên nước Mỹ - có lẽ bằng vũ khí hạt nhân.”

Bài báo của ông cũng tuyên bố rằng Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc “có thể triển khai phi đạn hành trình chống hạm ở Cuba để tấn công các căn cứ Hải quân Hoa Kỳ ở Florida và ngăn chặn sự di chuyển của các tàu Mỹ. Trung Quốc cũng có thể đặt phi đạn đất đối không ở Cuba, có khả năng bắn hạ máy bay trên vùng đông nam nước Mỹ.”

Ông Gallagher đã gửi thư cho Giám đốc Tình báo Quốc gia Avril Haines và Bộ trưởng Thương mại Gina Raimondo vào ngày 20/6 yêu cầu câu trả lời về việc liệu các công ty Trung Quốc như Huawei và ZTE, hoạt động ở Cuba, có đang thu thập thông tin tình báo về người Mỹ và các địa điểm quân sự nhạy cảm của Hoa Kỳ từ cơ sở gián điệp Trung Quốc ở Cuba hay không.

Ông Stupples nói rằng thông qua hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ và sự phát triển của mạng lưới vệ tinh, “Trung Quốc đã đi tắt đón đầu trong khả năng tình báo tín hiệu trong thập kỷ qua, có thể chỉ đứng sau Mỹ về lượng thông tin mà nước này thu thập được”.

Ông Stupples suy đoán rằng Trung Quốc có thể bỏ qua sự giám sát của chính phủ Cuba và thu thập thông tin tình báo mạng thông qua các công ty tư nhân và nhân viên kỹ thuật địa phương.

Theo một phúc trình của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại về ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở Mỹ Latin, sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc ở Cuba là một phần của việc xây dựng các mối quan hệ quân sự, bao gồm tăng cường bán vũ khí, trao đổi quân sự và các chương trình huấn luyện, trên khắp Châu Mỹ Latin.

Venezuela vẫn là khách hàng mua thiết bị quân sự Trung Quốc lớn nhất trong khu vực sau khi chính phủ Hoa Kỳ cấm mọi hoạt động bán vũ khí cho Venezuela vào năm 2006. Argentina, Bolivia, Ecuador và Peru cũng đã mua máy bay quân sự, xe, radar phòng không và súng trường tấn công trị giá hàng triệu đô la của Trung Quốc.

Lan truyền ‘ảnh hưởng xấu’

Vào ngày 23/3, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Miền Nam Hoa Kỳ, Laura Richardson, khai chứng trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện rằng bà lo ngại về “vô số cách mà Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đang lan rộng ảnh hưởng xấu, sử dụng sức mạnh kinh tế và tiến hành các hoạt động vùng xám để mở rộng tiếp cận và ảnh hưởng quân sự và chính trị.”

“Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đang đầu tư vào cơ sở hạ tầng quan trọng, bao gồm cảng nước sâu, cơ sở mạng và không gian có thể có tác dụng kép tiềm tàng cho các hoạt động thương mại và quân sự nguy hiểm. Trong bất kỳ cuộc xung đột toàn cầu tiềm tàng nào, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa có thể tận dụng các cảng khu vực chiến lược để hạn chế sự tiếp cận của tàu thương mại và hải quân Hoa Kỳ. Đây là một rủi ro chiến lược mà chúng ta không thể chấp nhận hoặc bỏ qua,” bà nói.

Bà đề cập đến các dự án dân sự “lưỡng dụng” do Trung Quốc tài trợ hoặc sở hữu hoặc những dự án có thể được sử dụng cho mục đích quân sự. Chúng bao gồm ít nhất 11 cơ sở mà Bắc Kinh đang vận hành để theo dõi các hoạt động trong không gian — bao gồm một cơ sở có năng lực không gian sâu ở Argentina — và khả năng giám sát.

Thiếu sự can thiệp quân sự để loại bỏ tài sản quân sự của Trung Quốc ở Cuba, ông Ellis cho biết Hoa Kỳ cần thể hiện một bàn tay rất mạnh mẽ để chứng minh rằng họ sẽ “không tha, không quên, và có hành động kế tiếp.”

Ông nói: “Tôi có mọi lý do để tin rằng Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đang chuẩn bị cho chiến tranh.”

“Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc sẽ không cho phép Hoa Kỳ tham gia một trận đấu trên sân đối phương giống như họ đã chiến đấu với Saddam Hussein ở Iraq.”

Trận phản công thảm họa của Ukraine ở Zaporizhzhia

Trận đột kích thất bại của hai lữ đoàn tại Zaporizhzhia khiến Ukraine mất 20% xe Leopard 2A6 và Bradley, tồi tệ hơn nhận định của chuyên gia Mỹ.

Tài khoản AndreiBtvt ủng hộ quân đội Ukraine trên Twitter hôm 26/6 đăng loạt ảnh chụp cận cảnh xe tăng thiết giáp nước này bị phá hủy trong cuộc đột kích bất thành gần làng Mala Tokmachka ở phía nam tỉnh Zaporizhzhia trước đó gần ba tuần.

Trong ảnh, hàng loạt xe tăng chủ lực Leopard 2A6 và xe chiến đấu bộ binh M2A2 Bradley bị cháy rụi, ít nhất một xe Bradley mất tháp pháo. Bức ảnh thứ hai cho thấy nhiều xe khác bị bỏ lại ở phía xa, trong khi mìn chống tăng xuất hiện dày đặc quanh trận địa.

"Nỗ lực vượt bãi mìn do Lữ đoàn cơ giới số 33 và Lữ đoàn xung kích số 47 quân đội Ukraine tiến hành ngày 8/6 còn tồi tệ hơn những gì chúng ta nghĩ. Trận đánh thảm họa này đã khiến hàng chục phương tiện tốt nhất do phương Tây chế tạo bị phá hủy, đồng thời khiến nhiều binh sĩ Ukraine thiệt mạng hoặc bị thương", David Axe, chuyên gia phân tích quân sự của Forbes, nói.

Chiến dịch tiến công của Lữ đoàn số 33 và 47 diễn ra khoảng 4 ngày sau thời điểm Ukraine bắt đầu chiến dịch phản công. Nhiệm vụ của hai lữ đoàn này là tấn công phòng tuyến Nga ở thị trấn Robotyne, cách làng Mala Tokmachka khoảng 8 km, dọc theo cao tốc T0408 và nhiều tuyến đường đất.

Nếu kiểm soát được Robotyne, quân đội Ukraine có thể tiến quân đến thành phố Tokmak, một trong các cứ điểm chủ chốt trong phòng tuyến Nga, cách đó gần 20 km về phía nam. Giành lại Tokmak sẽ mở đường tới thành phố Melitopol cách đó 40 km, vốn là trung tâm chỉ huy và hậu cần trọng yếu của Nga, cũng là điểm có thể chia cắt lực lượng của Moskva tại Kherson, Zaporizhzhia với vùng Donbass.

Quân đội Nga hiểu rõ tầm quan trọng của trục phòng thủ Robotyne-Tokmak-Melitopol. Họ triển khai hai trung đoàn bộ binh cơ giới là 70 và 291 ở phía bắc Robotyne, cùng hai lữ đoàn đặc nhiệm và một số đơn vị dự bị, tất cả được yểm trợ bởi trực thăng vũ trang.

Phía trước phòng tuyến Nga là bãi mìn dày đặc với hàng nghìn quả mìn chống tăng TM-62. Mỗi quả được nhồi 7,5 kg thuốc nổ mạnh, có thể sử dụng nhiều loại ngòi khác nhau, trong đó phổ biến nhất là ngòi nổ áp lực được kích hoạt khi xích xe tăng, thiết giáp nghiến qua. Loại mìn này có thể được lính công binh cài thủ công, hoặc rải với số lượng lớn từ các xe cài mìn như GMZ-3.

"Mìn TM-62 dùng ngòi áp lực không có điểm gì đặc biệt, nhưng nó cũng không cần các loại ngòi nổ tiên tiến nếu được rải dày đặc như ở khu vực gần Mala Tokmachka. Các bức ảnh cho thấy các quả mìn chưa nổ nằm cách nhau chỉ vài mét tại mặt trận", Axe nhận xét.

Trinh sát Nga phát hiện Lữ đoàn số 33 và 47 tiếp cận Robotyne ngày 8/6 và lập tức yêu cầu trực thăng vũ trang Ka-52 công kích bằng tên lửa dẫn đường, nhưng thiệt hại nặng nhất với hai lữ đoàn này xảy ra trên bãi mìn.

Đội hình Lữ đoàn số 47 được dẫn đầu bởi ba xe phá mìn Leopard 2R do Phần Lan viện trợ, cùng với đó là một xe quét mìn Wisent do Đức chế tạo, dường như thuộc biên chế Lữ đoàn số 33.

Những xe này phá được một số quả mìn và dọn đường cho các xe thiết giáp Bradley và xe kháng mìn M1224 MaxxPro của Lữ đoàn số 47 bám sát ngay phía sau. Tuy nhiên, cụm con lăn và cày phá mìn do Anh chế tạo được lắp trên những chiếc Leopard 2R và Wisent đã bỏ sót nhiều quả mìn, khiến cả 4 xe và nhiều chiếc Bradley đều bị vô hiệu hóa.

Đội hình tiến công mắc kẹt và nhanh chóng tan rã giữa hỏa lực dữ dội của lực lượng Nga. Các tổ lái phải bỏ xe, đồng thời cố kéo thương binh và người thiệt mạng theo họ. Những chiếc M2A2 ở tuyến sau trở thành lực lượng giải cứu những người sống sót.

Vài giờ sau khi rút quân, thượng sĩ Valerii Markus thuộc Lữ đoàn số 47 đăng video lên mạng xã hội, yêu cầu những người chỉ trích "ngậm miệng và đừng phát tán thông tin tuyên truyền của Nga".

Thống kê sau trận đánh cho thấy Ukraine mất ít nhất 25 xe cơ giới, gồm 17 chiếc M2A2, bốn xe tăng Leopard 2A6, ba xe phá mìn Leopard 2R và một chiếc Wisent. Những đánh giá ban đầu cho thấy thiệt hại này tương đối nhẹ, nhưng phân tích hình ảnh từ máy bay không người lái (UAV) và dữ liệu hiện trường cho thấy tổn thất còn nghiêm trọng hơn nhiều.

Ukraine sở hữu hàng chục xe Wisent, cùng với đó là hơn 100 chiếc M2A2 và 21 xe tăng Leopard 2A6. Lực lượng này cũng vận hành toàn bộ 6 xe Leopard 2R được sản xuất trên thế giới.

"Chỉ trong vòng một đến hai giờ, Lữ đoàn số 33 và 47 đã để mất gần 20% số xe Bradley, 20% xe tăng Leopard 2A6 và 50% xe Leopard 2R trong biên chế. Mỹ đã nhanh chóng tuyên bố cung cấp thêm xe M2A2 để bù đắp tổn thất, nhưng các đồng minh châu Âu chưa cam kết chuyển thêm xe Leopard 2A6 nào. Xe phá mìn Leopard 2R cũng không thể thay thế, do không còn chiếc nào được sản xuất", Axe nhận xét.

Thiệt hại này tương đương một tiểu đoàn đầy đủ khí tài, bằng 15% tổng sức mạnh của Lữ đoàn số 33 và 47. Nhóm phân tích thông tin xung đột CIT có trụ sở tại Nga ban đầu nhận định một số xe Leopard 2A6 và M2A2 chưa bị phá hủy hoàn toàn. "Chúng vẫn có thể được sơ tán khỏi trận địa", báo cáo của CIT có đoạn viết.

Tuy nhiên, chuyên gia Axe cho rằng phương án này khó thực hiện, khi phần lớn các xe đều bị hư hại nặng, vẫn nằm giữa bãi mìn và trong tầm hỏa lực Nga.

"Lực lượng Ukraine sẽ phải kiểm soát khu vực, lập ô phòng không và rà phá mìn trước khi có thể kéo những xe thiết giáp đó về tuyến sau. Nỗ lực này có thể không bõ công sức, vì các xe có thể mất nhiều tuần đến nhiều tháng để khôi phục hoạt động. Không thể phủ nhận rằng trận đánh ở nam Mala Tokmachka ngày 8/6 là thảm họa khó quên với quân đội Ukraine", Axe nêu quan điểm.

Nguồn: Soha; Zing News; Thanh Niên; VOA; Vnexpress