VỐN FDI VÀO TP.HCM GIẢM VÌ SAO?

TP.HCM đang mất lợi thế thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), vì thiếu quỹ đất công nghiệp và thủ tục hành chính chậm được giải quyết, khiến nhà đầu tư e ngại.

Vốn FDI vào TP.HCM giảm mạnh

Số liệu công bố của UBND TP.HCM cho thấy, năm 2024, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Thành phố chỉ đạt 2,2 tỷ USD, giảm 39,5% so với năm 2023.

Trong đó, dự án cấp mới dù có đến 1.285 dự án, tăng 14,7% so với năm trước nhưng vốn đăng ký đạt 475 triệu USD, giảm 18,3% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, số vốn FDI thông qua góp vốn, mua cổ phần, mua lại phần vốn góp chỉ là 1,27 tỷ USD, chỉ bằng 49,2% về vốn so với năm 2023.

Mặc dù TP.HCM vẫn là địa phương thu hút đầu tư nước ngoài đứng đầu cả nước với tổng số vốn đầu tư lũy kế là 58,45 tỷ USD, nhưng số liệu thu hút FDI đang có xu hướng giảm dần qua từng năm.

Điều gì đang diễn ra trong công tác thu hút vốn FDI của TP.HCM, khi mà Thành phố đã thay đổi chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài, tập trung vào các dự án công nghệ cao, có giá trị gia tăng cao?

Nguyên do vì đất...

Thực tế, sự chững lại và giảm dần của dòng vốn FDI vào TP.HCM không nằm ngoài dự đoán của giới đầu tư. Quỹ đất công nghiệp ở TP.HCM cạn kiệt, thiếu các khu công nghiệp mới là nguyên nhân từng được bàn đến.

Theo số liệu công bố của Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (Hepza), Thành phố được quy hoạch gần 6.000 ha đất công nghiệp, nhưng có tới 1.500 ha vướng mắc về pháp lý hoặc giải phóng mặt bằng.

Tại Khu Công nghệ cao Thành phố, quỹ đất để thu hút các dự án thuộc lĩnh vực điện tử, vi mạch, bán dẫn chỉ khoảng 0,5 - 3 ha cho mỗi dự án. Ông Hứa Quốc Hưng, Trưởng ban Hepza thừa nhận, con số này quá thấp so với nhu cầu của nhà đầu tư. Trong khi đó, các khu công nghiệp hiện hữu đã dần lấp đầy, hoặc chưa ký được hợp đồng thuê đất với Nhà nước cho diện tích đã hoàn thành bồi thường giải phóng mặt bằng và diện tích đang bồi thường, nên quỹ đất còn lại vẫn chưa đưa vào sử dụng.

Hiện Hepza đang đẩy nhanh tiến độ làm thủ tục chuẩn bị đầu tư Khu công nghiệp Phạm Văn Hai I (379 ha) và Phạm Văn Hai II (289 ha) tại huyện Bình Chánh để có quỹ đất thu hút các dự án lớn. Ngoài ra, nếu tháo gỡ được giá thuê đất tại Khu công nghiệp Hiệp Phước sớm, thì TP.HCM sẽ có thêm quỹ đất để thu hút nhà đầu tư.

Nhưng đó là nếu...

Và vì thủ tục

Ở góc độ các nhà đầu tư, chậm tháo gỡ các thủ tục hành chính là vấn đề đang lo ngại hơn cả.

Công ty TNHH Mercedes-Benz Việt Nam vừa có văn bản gửi UBND TP.HCM khẩn thiết đề nghị Thành phố sớm ra quyết định chấp thuận chủ trương gia hạn đầu tư đối với Dự án của Mercedes-Benz vì chỉ còn 4 tháng nữa dự án hết hạn thuê đất. Dù việc này đã được Chính phủ chấp thuận từ ngày 25/9/2024, nhưng đến giữa tháng 12/2024,  Công ty vẫn chưa hoàn tất được các thủ tục cần thiết.

Tương tự, Công ty TNHH Castrol BP Petco đã phải đợi hai tháng kể từ khi làm thủ tục đăng ký điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư để gia hạn thời gian thực hiện dự án, từ giữa tháng 10/2024, không nhận được bất kỳ phản hồi nào từ các cơ quan tham mưu của UBND TP.HCM.

Trong văn bản gửi UBND TP.HCM vào ngày 3/12/2024  vưà qua, Công ty TNHH Castrol BP Petco khẩn thiết đề nghị UBND TP.HCM hỗ trợ đẩy nhanh quá trình xử lý hồ sơ xin gia hạn Dự án.

Tại Hội nghị đối thoại giữa Chính quyền TP.HCM với Hiệp hội Foanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM (JCCH) vào tháng 12/2024, các doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục phàn nàn về việc chậm giải quyết các thủ tục hành chính.

Ông Nakagawa Motohisa, Phó chủ tịch kiêm Trưởng ban Môi trường kinh doanh của Hiệp hội Foanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM (JCCH) cho biết, doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào lĩnh vực bán lẻ tại Thành phố khi xin giấy phép thành lập cơ sở bán lẻ thứ hai trở đi vẫn bị các cơ quan thực hiện yêu cầu kiểm tra kinh tế. Trong khi theo điều khoản liên quan đến đầu tư dịch vụ của Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Việt Nam sẽ bãi bỏ yêu cầu về kiểm tra kinh tế từ ngày 14/1/2024.

Tình trạng này, theo ông Nakagawa Motohisa, đang làm khó nhà đầu tư.

DIỄN BIẾN MỚI DỰ ÁN NGÀN TỈ ĐẦY "TAI TIẾNG" Ở ĐẮK LẮK

Dự án đường ngàn tỉ đầy "tai tiếng" ở Đắk Lắk tiếp tục được Bộ GTVT gia hạn lần 2 theo đề xuất của chủ đầu tư.

Cục Quản lý đầu tư xây dựng - Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) vừa có văn bản về chủ trương điều chỉnh thời gian thực hiện hợp đồng các gói thầu xây lắp thuộc dự án đường Hồ Chí Minh đoạn tránh phía Đông TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

Trước đó, chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk (gọi tắt là Ban Quản lý dự án) có văn bản gửi Cục Quản lý đầu tư xây dựng (QLĐTXD) về việc điều chỉnh thời gian thực hiện hợp đồng các gói thầu thi công xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh đoạn tránh phía Đông TP Buôn Ma Thuột.

Thực hiện nhiệm vụ được Bộ GTVT giao, Cục QLĐTXD thống nhất chủ trương điều chỉnh tiến độ thực hiện hợp đồng các gói thầu như kiến nghị của Ban Quản lý dự án. Cụ thể, hoàn thành toàn bộ dự án trước ngày 30-6 và hoàn thiện thủ tục bàn giao công trình đưa vào sử dụng trước ngày 31-12-2025.

Cục QLĐTXD yêu cầu Ban Quản lý dự án thực hiện các thủ tục gia hạn, lập lại tiến độ thi công đảm bảo hoàn thành theo tiến độ đã cam kết. Kiểm tra, rà soát, xác định cụ thể các nguyên nhân khách quan, chủ quan (nếu có) làm chậm tiến độ, xử lý các nội dung tiếp theo tuân thủ các quy định của hợp đồng đã ký kết và các quy định pháp luật. Trong đó, lưu ý xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan đối với các chi phí phát sinh (nếu có) do gia hạn tiến độ thực hiện hợp đồng gây ra…

Trước đó, cuối tháng 11-2024, Cục QLĐTXD đã kiểm tra thực tế dự án và nhận định ngoài nguyên nhân do công tác GPMB chậm, có phần do lỗi chủ quan của các bên liên quan dẫn đến dự án khó hoàn thành (đối với phạm vi đã bàn giao mặt bằng) trước ngày 31-12-2024 như tiến độ đã được gia hạn. Bên cạnh đó, dù đang trong quá trình thi công nhưng trên tuyến đoạn Km9+450 - Km9+900 đã có một số vị trí bị hư hỏng, bong tróc mặt đường.

Ngoài việc yêu cầu kiểm tra chất lượng công trình, Cục QLĐTXD đề nghị Bộ GTVT yêu cầu Ban Quản lý dự án cho các nhà thầu cam kết đáp ứng tiến độ hoàn thành trước ngày 31-12-2024. Trường hợp nhà thầu vẫn không có chuyển biến tích cực để bù lại phần tiến độ đã bị chậm, Ban Quản lý dự án căn cứ các quy định kiên quyết xử lý nhà thầu vi phạm.

Như Báo Người Lao Động đã phản ánh, dự án trên dài 39,61km do Bộ trưởng Bộ GTVT là người quyết định đầu tư, Ban Quản lý dự án tỉnh Đắk Lắk làm chủ đầu tư. Dự án có tổng mức đầu tư ban đầu là hơn 1.500 tỉ đồng nhưng sau khi đội vốn đã tăng lên hơn 1.840 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành trong năm 2023. Do chậm tiến độ, dự án được gia hạn hoàn thành trong năm 2024 nhưng lại tiếp tục chậm tiến độ nên phải gia hạn như trên.

Đây là dự án đầy "tai tiếng" do chậm tiến độ, đội vốn, nắn tuyến vào khu dân cư, chất lượng công trình đáng báo động. Đặc biệt, ngoài Tập đoàn Thuận An, 2 chủ doanh nghiệp thi công dự án và 2 cựu lãnh đạo Ban Quản lý dự án bị bắt tạm giam về tội đưa và nhận hối lộ.

CÓ GÌ Ở TRUNG TÂM TÀI CHÍNH TẠI ĐÀ NẴNG?

Đà Nẵng đề xuất phát triển hệ sinh thái của trung tâm tài chính tập trung theo 3 nhóm: cung cấp các dịch vụ tài chính quốc tế; các dịch vụ fintech và techfin; các dịch vụ hỗ trợ đầu tư, phát triển doanh nghiệp.

Chiều 16.1, tại Đà Nẵng, UBND TP.Đà Nẵng phối hợp Bộ KH-ĐT tổ chức hội thảo "Phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam".

Theo Phó chủ tịch thường trực UBND TP.Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh, các nhà đầu tư, quỹ đầu tư tài chính quốc tế đến từ Mỹ, Singapore, Trung Đông, Thuỵ Sĩ rất quan tâm đến phát triển trung tâm tài chính tại Đà Nẵng theo hướng gắn với đổi mới sáng tạo, tài chính xanh, công nghệ tài chính, tài chính thương mại.

Về mô hình chung, TP.Đà Nẵng đề xuất phát triển hệ sinh thái của trung tâm tài chính đa thành phần, tập trung theo 3 nhóm dịch vụ.

Thứ nhất là cung cấp các dịch vụ tài chính quốc tế như dịch vụ thanh toán, thương mại quốc tế, dịch vụ quản lý rủi ro và giao dịch ngoại hối, dịch vụ tài chính xanh, trong đó có các dịch vụ tài chính gắn liền với sự phát triển của Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Thứ hai là các dịch vụ fintech và techfin như cung cấp phần mềm, nền tảng ứng dụng để thực hiện dịch vụ thanh toán, giao dịch tài sản mã hóa, các giải pháp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính dựa trên trí tuệ nhân tạo, cơ sở dữ liệu lớn, điện toán đám mây, blockchain…; đồng thời cung cấp không gian ươm tạo cho các startup, các công ty fintech tìm kiếm sự tăng trưởng, đổi mới và quốc tế hóa.

Thứ ba là các dịch vụ hỗ trợ đầu tư, phát triển doanh nghiệp và dịch vụ tiện ích như kiểm toán, kế toán, dịch vụ pháp lý, tư vấn thuế, hải quan, các dịch vụ nghỉ dưỡng, hội nghị, casino, cho thuê, định giá bất động sản và các tài sản liên quan để tạo hệ sinh thái đa dạng, phát triển Đà Nẵng theo định hướng trung tâm tài chính và giải trí thế giới.

"Để phục vụ cho việc thiết lập khu phức hợp trung tâm tài chính, TP.Đà Nẵng đã quy hoạch quỹ đất 6,17 ha với điều kiện vị trí kết nối, hạ tầng thuộc loại tốt nhất của Việt Nam để thiết kế chức năng văn phòng, cung cấp các dịch vụ nghỉ dưỡng, hội nghị, giải trí, tiện ích", ông Minh nói.

Đà Nẵng cũng bố trí khu đất 9,7 ha để phát triển các dịch vụ công nghệ tài chính nằm liền kề Khu công viên phần mềm số 2 - một khu vực trọng điểm thu hút các công ty công nghệ tiên tiến với cơ sở hạ tầng và công nghệ thông tin chất lượng cao.

Theo Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Đỗ Thành Trung, Đà Nẵng cần tập trung bố trí nguồn lực, chuẩn bị các điều kiện nền tảng và tạo điều kiện thuận lợi để phát triển trung tâm tài chính, đặc biệt là nguồn lực về hạ tầng (bao gồm hạ tầng cứng và hạ tầng mềm, hạ tầng số). Cùng đó, cần tập trung vận động, tiếp cận và thu hút các nhà đầu tư chiến lược, các định chế tài chính đến đầu tư tại trung tâm tài chính.

Cơ chế ưu đãi đầu tư trọng tâm, trọng điểm

Theo ông Andy Khoo, Tổng giám đốc Tập đoàn Terne Holdings, để định vị Đà Nẵng trở thành trung tâm tài chính tiếp theo của Đông Nam Á, cần tập trung vào 3 trụ cột chiến lược gồm: tài chính xanh, đổi mới fintech và tài chính thương mại.

"Đà Nẵng có thể trở thành một sandbox (chính sách thử nghiệm có kiểm soát - PV) cho các startup trong các lĩnh vực blockchain, thanh toán kỹ thuật số, các giải pháp tài chính dựa trên trí tuệ nhân tạo thế hệ mới", ông Andy Khoo nói.

Nhấn mạnh quản trị là nền tảng của bất kỳ trung tâm tài chính thành công nào, theo ông Andy Khoo, đối với trung tâm tài chính tại Đà Nẵng, điều này đồng nghĩa với việc đảm bảo sự độc lập trong quy định, tính minh bạch, cách tiếp cận chính sách có tầm nhìn xa.

Bằng cách thiết lập một cơ quan quản lý tự chủ theo mô hình của Dubai, trung tâm tài chính khu vực tại Đà Nẵng có thể xây dựng niềm tin và sự tin cậy từ các nhà đầu tư toàn cầu.

"Để đảm bảo rõ ràng về mặt pháp lý, chúng tôi đề xuất thiết lập một khung trọng tài chuyên biệt với đội ngũ chuyên gia quốc tế. Tiếp theo, thuế là một trụ cột quan trọng khác. Việc áp dụng chiến lược thuế linh hoạt sẽ hỗ trợ thu hút đầu tư mà không gây bất lợi cho sự ổn định tài chính", ông Andy Khoo bày tỏ quan điểm.

Theo ông Rich McClellan, Giám đốc Quốc gia Viện Tony Blair tại Việt Nam, phân tích về các trung tâm tài chính quốc tế (IFC) hàng đầu bao gồm Singapore, Hồng Kông, Dubai, Abu Dhabi và Astana cho thấy, cơ chế ưu đãi đầu tư cạnh tranh và có trọng tâm, trọng điểm đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút các nhà đầu tư toàn cầu.

Các trung tâm này đã kết hợp thành công ưu đãi về thuế, hỗ trợ tài chính, quy trình pháp lý cải tiến và trợ cấp chi phí hoạt động để giảm rào cản gia nhập, tăng cường khả năng cạnh tranh và thúc đẩy hoạt động tài chính bền vững.

Tuy nhiên, chỉ nên coi cơ chế ưu đãi là công cụ thu hút ban đầu, còn để IFC phát triển, cần cung cấp nền tảng mang tính cơ cấu bao gồm quản trị minh bạch, khuôn khổ pháp lý thuận lợi, hạ tầng tiên tiến và hệ sinh thái hợp tác, qua đó thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng", ông Rich McClellan nói.

XÉT XỬ VỤ SÀI GÒN ĐẠI NINH: ÔNG MAI TIẾN DŨNG ĐƯỢC DÌU ĐẾN TÒA

Tại phiên xét xử vụ án Sài Gòn Đại Ninh, ông Nguyễn Cao Trí cho hay, việc "phong bì" để cảm ơn cán bộ, lãnh đạo như "thông lệ" của doanh nghiệp khi muốn được lưu tâm, tạo điều kiện tháo gỡ khó khăn.

Cảm ơn như một thông lệ

Sáng 16/1, tại phần thủ tục, HĐXX TAND Tp.Hà Nội bước vào phần xét hỏi các bị cáo trong vụ án liên quan đến dự án Sài Gòn Đại Ninh.

Là người đầu tiên bước lên bục khai báo, bị cáo Nguyễn Cao Trí - Tổng Giám đốc Công ty Sài Gòn Đại Ninh là nói bị gãy đốt sống lưng, nên xin được ngồi xét hỏi.

Trong vụ án, ông Nguyễn Cao Trí bị xét xử về tội "Đưa hối lộ". Tại toà, bị cáo cho hay, khi biết Đại Ninh là dự án lớn, điểm nhấn của tỉnh Lâm Đồng nên bản thân rất tâm huyết muốn thực hiện, đây cũng là quê nhà của bị cáo.

Ông Trí khai, trong quá trình mua lại dự án, bị cáo biết dự án đang bị Thanh tra Chính phủ (TTCP) kiến nghị thu hồi. "Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu, tôi nhận thấy Kết luận 929 vẫn chưa chặt chẽ, thỏa đáng. Bà Phan Thị Hoa (người bán dự án cho ông Trí) cũng khẳng định không dễ gì thu hồi được dự án", ông Trí khai.

Tiếp đó, ông Trí thỏa thuận mua lại cổ phần dự án với giá 5.000 tỷ đồng (sau điều chỉnh lên 7.000) tỷ của bà Hoa, hiện đã thanh toán được 1.700 tỷ đồng. Để tìm cách tháo gỡ, ông Trí đã liên hệ với ông Trần Văn Minh - Phó Tổng Thanh tra Chính phủ để giúp đỡ.

"Biết anh Minh là người ký Kết luận kiến nghị thu hồi. Anh Minh lại là bạn học cùng nên bị cáo tìm gặp. Khi gặp, anh Minh nói xem lại Kết luận đúng là còn điểm chưa chặt chẽ", bị cáo Trí khai và cho hay, sau đó nhờ ông Minh hướng dẫn tháo gỡ. Về sau cũng cảm ơn ông Minh 2 lần, tổng 10 tỷ đồng.

"Anh Minh hướng dẫn bị cáo qua Văn phòng Chính phủ để họ có ý kiến với TTCP xem xét kiến nghị không thu hồi của doanh nghiệp. Từ đó, TTCP có căn cứ xem xét, điều chỉnh lại kết luận. Khi nghe anh Minh nói, bị cáo nhớ ra mình quen ông Mai Tiến Dũng (lúc đó là Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ - PV) nên qua gặp", ông Trí khai.

Để công việc được thuận lợi, ông Trí đã "cảm ơn" ông Dũng 200 triệu đồng và 50 triệu đồng cho Trần Bích Ngọc (Vụ I, Văn phòng Chính Phủ) vì người này giúp chuyển đơn.

HĐXX hỏi tại sao lại đưa số tiền như vậy cho bà Ngọc? Bị cáo Trí cho hay, đây chỉ là cách cảm ơn thông thường vì bà Ngọc giúp chuyển chuyển đơn đến TTCP.

Tiếp đó, ông Trí cho hay, việc giải quyết thủ tục tại địa phương cũng rất khó khăn và phải làm việc phải qua nhiều sở, ngành của tỉnh Lâm Đồng.

"Dù họ không đòi hỏi gì, nhưng vì sốt ruột, nghĩ đến dự án không được triển khai, trong khi tiền vốn đã "chôn" vào dự án và hàng nghìn lao động đang trông chờ nên bị cáo đã cảm ơn để các anh chị lưu tâm, tháo gỡ giúp dự án sớm được hoạt động", ông Trí nói.

Ông Trí cho rằng, lúc đó không nghĩ là đưa hối lộ, mà chỉ như thông lệ của doanh nghiệp khi muốn giải quyết công việc nhanh chóng thì gửi quà.

Trong nhiều lần lên Lâm Đồng, vị đại gia đều "cảm ơn" các lãnh đạo, cán bộ tại đây như "thông lệ" của doanh nghiệp. Trong đó, có đưa ông Trần Đức Quận - cựu Bí thư Lâm Đồng hơn 2 tỷ đồng; đưa ông Trần Đức Hiệp - cựu Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng hơn 4 tỷ đồng.

Xin không tịch thu hơn 2.700 tỷ đồng

Sau khi có được Kết luận 1033 không thu hồi, giãn tiến độ dự án, ông Nguyễn Cao Trí đã bán cổ phần dự án Đại Ninh cho Công ty Thiên Vương (thuộc Tập đoàn Novaland) với thỏa thuận hợp đồng 27.600 tỷ đồng.

Sau đó, Công ty Thiên Vương đã trả 2.700 cho công ty của Nguyễn Cao Trí. Hiện số tiền này bị kiến nghị sung công quỹ theo Cáo trạng. HĐXX hỏi quan điểm của bị cáo Trí về vấn đề này.

Ông Trí cho rằng, từ khi ông chưa mua lại dự án Sài Gòn Đại Ninh, Novaland đã muốn mua lại 1 phần dự án là phần đất ở. Sau khi bị cáo mua lại, họ cũng biết là bị thanh tra nên phải 2 năm sau khi có thêm nhiều cơ sở họ mới đồng ý mua và chuyển trước số tiền trên.

Novaland mới chuyển số tiền đó và dừng vì những khó khăn tài chính, khó khăn của thị trường hồi năm 2022 nên bị cáo hoàn toàn thông cảm. "Đây là giao dịch ngay tình giữa 2 doanh nghiệp, do đó mong HĐXX tuyên không tịch thu", ông Trí nêu.

Ông Trí trình bày, số tiền này hoàn toàn được chi trả cho việc bị cáo mua lại dự án từ bà Phan Thị Hoa và các chi phí hoạt động, đầu tư vào dự án. Thậm chí, việc dùng tiền "cảm ơn" quan chức cũng không liên quan đến nguồn tiền này.

Ông Trí nói thêm, Tp.Đà Lạt đã bị "băm nát", bản thân ông là người con quê hương nên rất muốn triển khai dự án Đại Ninh (huyện Đức Trọng, Lâm Đồng) để tạo điểm nhấn mới cho tỉnh.

"Các cán bộ tỉnh cũng mong muốn điều này, nên khi bị cáo đề cập, nhiều người được cảm ơn chút nhỏ cũng sẵn sàng giúp đỡ. Dưới bị cáo còn hàng nghìn công nhân đang cần công ăn việc làm nên bị cáo sốt ruột, nông nóng tháo gỡ, nhưng lại phạm sai lầm.

Qua thời gian tại trại giam và ngồi đây rất thấm thía, đau đớn", ông Trí giãi bày và mong HĐXX xem xét thấu tình, đạt lý về động cơ, mục đích dẫn đến sai phạm của các bị cáo.

Nguồn: Báo Đầu Tư; CafeF; Thanh Niên; Người Đưa Tin