PHÂN VÙNG PHÁT THẢI, TIẾN TỚI 'LOẠI' XE XĂNG

Kế hoạch 'loại' xe xăng, phủ xe điện đã được nhiều thành phố lớn ở Việt Nam rục rịch xây dựng từ gần 5 năm trước. Không chỉ lựa chọn phương tiện nào cần siết 'đổi màu' trước, các chuyên gia cho rằng mô hình vùng phát thải thấp sẽ là lựa chọn tối ưu.

Hình thành từng khu vực xanh

UBND TP.Hà Nội đang lấy ý kiến công khai về Dự thảo Nghị quyết “Quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục xác định vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội”. Đây là một trong những bước đi đầu tiên của chính quyền Thủ đô Hà Nội nhằm giải bài toán phát thải của phương tiện giao thông - nguyên nhân chính khiến Hà Nội liên tục nằm "top" các thành phố ô nhiễm nhất thế giới.

Theo dự thảo, vùng phát thải thấp (LEZ) là khu vực giới hạn trong thành phố, nơi có mức độ ô nhiễm không khí cao. Các phương tiện giao thông hoạt động ở khu vực này phải đáp ứng tiêu chuẩn phát thải nghiêm ngặt; phương tiện không đạt tiêu chuẩn sẽ bị hạn chế hoặc phải trả phí. Nếu thông qua, đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội hiện thực hóa lộ trình hạn chế xe cơ giới cá nhân vào một số khu vực nhằm giảm thiểu khí thải gây ô nhiễm môi trường.

Lãnh đạo TP.Hà Nội dự kiến giai đoạn 2025 - 2030 sẽ lựa chọn một khu vực ở quận Hoàn Kiếm để thí điểm, sau đó đánh giá hiệu quả và nhân rộng ở các quận, huyện. Giai đoạn tiếp theo từ năm 2031 - 2035, thành phố khuyến khích các quận, huyện xác lập vùng phát thải thấp và từ năm 2036 trở đi bắt buộc các vùng ô nhiễm không khí phải đầu tư nguồn lực, đảm bảo điều kiện để thực hiện.

Trước Hà Nội, TP.HCM cũng đã xây dựng kế hoạch chọn H.Cần Giờ là khu vực đặt dấu chân cho hành trình loại xe xăng, phủ xe điện. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, việc triển khai các chính sách hỗ trợ, khuyến khích chuyển đổi phương tiện giao thông và kiểm soát khí thải phương tiện tại TP.HCM cần được triển khai cho từng nhóm đối tượng, từng khu vực cụ thể trước khi áp dụng trên toàn địa bàn thành phố.

Hiện nay, Cần Giờ có nhiều thuận lợi vì Nghị quyết 12-NQ/TU của Thành ủy TP.HCM xác định đến năm 2030 sẽ "Xây dựng và phát triển huyện Cần Giờ trở thành thành phố biển mang đặc trưng của một thành phố tăng trưởng xanh, thông minh, thân thiện môi trường". Bên cạnh đó, Cần Giờ đang xây dựng chương trình hành động vì một Cần Giờ Xanh, trong đó có nhóm nội dung phát triển giao thông xanh như xe buýt điện, xe máy điện theo mô hình chia sẻ, khuyến khích khách du lịch sử dụng các phương tiện giao thông xanh, nhằm kiểm soát khí thải, góp phần đưa Cần Giờ hoàn thành mục tiêu giảm phát thải ròng khí nhà kính bằng "0" vào năm 2050.

Nhìn ra thế giới, rất nhiều thành phố lớn ở các quốc gia phát triển cũng đã thành công chuyển đổi xanh, bắt đầu từ LEZ. Đơn cử, Paris đã thực hiện các biện pháp LEZ để giảm lượng xe hơi cũ, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và xe đạp, giúp giảm thiểu ô nhiễm không khí. Tại London, việc áp dụng mô hình LEZ đã giúp giảm lượng xe có mức phát thải cao lưu thông vào trung tâm thành phố. Theo một nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc áp dụng LEZ ở London đã làm giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh về hô hấp và tim mạch trong cộng đồng, đồng thời cải thiện chất lượng không khí trong thành phố.

Tại Trung Quốc, Bắc Kinh là thành phố tiên phong với lệnh cấm xe máy toàn diện từ năm 1985, và đến năm 2020 khoảng 185 thành phố tại Trung Quốc đã thực hiện lệnh cấm xe máy. Tại Quảng Châu, lệnh cấm được thực hiện theo từng giai đoạn, từ việc hạn chế xe máy không đăng ký lưu thông vào ban ngày cho đến việc cấm hoàn toàn.

Hay như Jakarta, thủ đô (cũ) của Indonesia đã bắt đầu triển khai lệnh cấm xe máy từ năm 2014, theo lộ trình cụ thể. Từ tháng 12.2014 - tháng 1.2015, chính quyền thành phố thí điểm cấm xe máy trên một số tuyến đường chính để người dân làm quen. Sau đó, lệnh cấm được mở rộng dần ra các khu vực trung tâm, đặc biệt là những nơi có hệ thống giao thông công cộng phát triển.

Liên kết để hình thành những chuỗi cung ứng xanh

Tham dự hội thảo về chuyển đổi cảng biển xanh mới đây, ông Trần Khánh Hoàng, thuộc khối Cảng & Logistics của ITC Corporation đặt vấn đề: Các cảng chuyển đổi xanh là tất yếu, nhưng khâu vận chuyển cũng phải xanh, người mua hàng trên thị trường cũng bắt buộc phải xanh. Câu chuyện của ngành hàng hải cũng là bài toán chung của tất cả các ngành, lĩnh vực của Việt Nam khi bàn tới chuyển đổi xanh. Nếu không "xanh" thành chuỗi, cứ mạnh ai nấy làm thì mục tiêu tiến tới Net Zero vào 2050 theo cam kết của Việt Nam sẽ rất khó thành hiện thực.

Hiểu rõ nguyên tắc này, rất nhiều địa phương, đơn vị đã đang từng bước bắt tay, liên kết, hỗ trợ nhau cùng chuyển đổi xanh. Như tại TP.HCM, hình ảnh 150 chiếc xe buýt điện kết nối tới tuyến metro số 1 vừa "trình làng" đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của người dân thành phố. 150 chiếc xe buýt này do Công ty CP xe khách Phương Trang Futabuslines đầu tư khai thác. Futabuslines còn xây dựng 2 hệ thống trạm sạc ở TP.Thủ Đức để phục vụ các tuyến buýt điện chạy liên tục.

Trước đó, Tập đoàn Vingroup cũng đã tham gia thí điểm 5 tuyến xe buýt điện đầu tiên trên địa bàn thành phố. Hay Công ty TNHH Saigon.PT tổ chức dịch vụ Mex Buggy Saigon - xe điện phục vụ khách tham quan, du lịch; Công ty CP dịch vụ vận tải số Trí Nam triển khai mô hình xe đạp công cộng... Trao đổi với Thanh niên, lãnh đạo Sở GTVT TP.HCM khẳng định: "Quá trình chuyển đổi giao thông xanh cần nguồn lực rất lớn và thành phố rất cần sự chung tay, góp sức của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội. Vì thế, chủ trương của thành phố là rất khuyến khích và tạo điều kiện cho doanh nghiệp được triển khai thực hiện những ý tưởng, những mô hình giao thông xanh trên địa bàn TP.HCM".

Tương tự, với vai trò là đô thị hạt nhân của tỉnh Khánh Hòa, TP.Nha Trang xác định sứ mệnh phải là địa phương tiên phong của tỉnh trong chuyển đổi xanh, tăng trưởng xanh. Để thực hiện sứ mệnh này, UBND TP Nha Trang đã phối hợp với Đại học VinUni nghiên cứu và xây dựng Đề án "Chuyển đổi xanh, Tăng trưởng xanh". Theo đó, VinUni sẽ hỗ trợ tối đa cho mục đích xây dựng tiêu chuẩn mới về chất lượng sống, làm việc và du lịch của TP.Nha Trang nói riêng cũng như tỉnh Khánh Hòa nói chung, thông qua việc nỗ lực kết nối nguồn lực cả trong và ngoài nước, tổ chức, hợp tác triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, mô hình thí điểm về chuyển đổi xanh và tăng trưởng xanh.

Mới đây, Tập đoàn Vingroup cũng đã ký kết với UBND tỉnh Vĩnh Phúc, Bình Định, Bắc Ninh, cùng nhiều doanh nghiệp như Tổng công ty Điện lực dầu khí, Công ty Vietravel, Bệnh viện Bạch Mai, Be Group, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam... nhằm triển khai và thực hiện các chương trình chuyển đổi xanh, xây dựng chuỗi cung ứng xanh thuộc nhiều ngành nghề, lĩnh vực.

Đại sứ Julien Guerrier - đại diện Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam - khẳng định cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi xanh của quốc gia. Song, chỉ từng doanh nghiệp đơn độc chuyển đổi thì không làm được. Chuyển đổi xanh là tương lai của cả xã hội, cần sự hỗ trợ của Nhà nước, sự đồng hành của người tiêu dùng với doanh nghiệp, của doanh nghiệp với doanh nghiệp. Chỉ khi cùng hành động mới có thể thành công.

THÔNG QUA DỰ ÁN ĐƯỜNG SẮT CAO TỐC BẮC - NAM 67 TỶ USD

Sơ bộ tổng nhu cầu sử dụng đất của Dự án khoảng 10.827 ha. Sơ bộ tổng mức đầu tư của Dự án là 1.713.548 tỷ đồng (tương đương hơn 67 tỷ USD). Nguồn vốn ngân sách nhà nước bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và nguồn vốn hợp pháp

Chiều 30/11, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam với 443/454 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành.

Dự án có tổng chiều dài tuyến khoảng 1.541 km; điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Thủ đô Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (Thành phố Hồ Chí Minh), đi qua địa phận 20 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Về quy mô, đầu tư mới toàn tuyến đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục; 23 ga hành khách, 05 ga hàng hóa; phương tiện, thiết bị; đường sắt tốc độ cao vận chuyển hành khách, đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng phục vụ quốc phòng, an ninh, có thể vận tải hàng hóa khi cần thiết.

Sơ bộ tổng nhu cầu sử dụng đất của Dự án khoảng 10.827 ha. Sơ bộ tổng mức đầu tư của Dự án là 1.713.548 tỷ đồng (tương đương hơn 67 tỷ USD). Nguồn vốn ngân sách nhà nước bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và nguồn vốn hợp pháp khác.

Theo Chứng khoán Yuanta, các ngành Sắt thép, VLXD, Nhà thầu xây dựng, Xây dựng điện, thiết bị điện, Các công ty đường sắt, Ngân hàng và Bất động sản sẽ được hưởng lợi từ dự án.

Trong đó, Yuanta đánh giá sắt thép sẽ là ngành hưởng lợi rõ nhất vì Chính phủ sẽ ưu tiên sử dụng sắt thép trong nước. Sắt thép cũng là nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn nhất cho dự án. Yuanta ưu tiên Hòa Phát (HPG) nhờ lợi thế thép HRC và Dung Quất 2 giúp mở rộng năng lực sản xuất. Yuanta nhận định giá trị các hạng mục liên quan toàn bộ dự án của ngành sắt thép khoảng 51,8 tỷ USD.

Tại hội nghị của Thường trực Chính phủ với các doanh nghiệp diễn ra vào tháng 9/2024, ông Trần Đình Long – Chủ tịch HĐQT CTCP tập đoàn Hoà Phát (mã chứng khoán HPG) cho biết doanh nghiệp đã chuẩn bị và nghiên cứu về việc phát triển thép dành cho đường ray đường sắt cao tốc trong 2-3 năm qua.

Ông Long khẳng định Hoà Phát đủ năng lực cung cấp đủ khối lượng 6 triệu tấn thép các loại phục vụ dự án, đặc biệt là thép đường ray cao tốc và thép dự ứng lực cường độ cao. Thép được cam kết về chất lượng, thời hạn giao hàng và giá cả thấp hơn thép nhập khẩu.

Giá trị các hạng mục của ngành VLXD (đá, xi măng, gạch ốp lát) ước tính với 35 tỷ USD. Với các doanh nghiệp đá, ưu tiên các doanh nghiệp còn trữ lượng lớn, thời hạn khai thác dài hoặc đang chuẩn bị được cấp giấy phép mới như Hóa An, Khoáng sản và Xây dựng Bình Dương và  Xây dựng và Sản xuất Vật liệu Xây dựng Biên Hòa.

Xi măng và gạch ốp lát chọn doanh nghiệp đầu ngành, năng lực sản xuất lớn như  Xi Măng VICEM Hà Tiên, Xi măng Bỉm Sơn, Phú Tài và Vicostone.

Về các nhà thầy xây dựng, theo Yuanta, mặc dù tổng thầu và bên tư vấn nhiều khả năng là doanh nghiệp nước ngoài, tuy nhiên, các nhà thầu trong nước vẫn có thể giành lấy các hợp đồng thầu phụ. Yuanta chọn các doanh nghiệp đầu ngành, có chuyên môn và uy tín cao như Coteccons, Fecon, CIENCO4, Tổng Công ty xây dựng số 1, Vinaconex, Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả.

Đối với các ngân hàng cho vay, Yuanta cho rằng các ngân hàng quy mô lớn, có chi phí vốn thấp nhất và lãi suất cho vay thấp nhất sẽ có thể tham gia cho vay dự án. Yuanta ưu tiên lựa chọn các ngân hàng quốc doanh.

CẦN CƠ CHẾ ĐỂ XỬ LÝ CÁC DỰ ÁN "ĐẮP CHIẾU"

Nhiều ý kiến cho rằng nguồn lực nằm ở trong các dự án bất động sản “đắp chiếu” trên khắp cả nước rất lớn, cần cơ chế, chính sách khơi thông nếu không rất lãng phí…

Những năm qua, các địa phương như TP.HCM, Hà Nội hay Bình Dương, nơi được coi là trung tâm phát triển mạnh về đô thị và bất động sản đã ghi nhận hàng loạt dự án rơi vào cảnh “chết lâm sàng”. Các dự án này bị đình trệ do vướng mắc pháp lý hoặc kết luận thanh tra, kiểm toán, dẫn đến lãng phí nguồn lực và giảm hiệu quả kinh tế.

Thậm chí, có dự án nhà ở ghi nhận đông đảo người dân dọn về ở, chủ đầu tư đã chủ động khắc phục một phần sai phạm và sẵn sàng minh bạch mọi vấn đề pháp lý về huy động vốn nhưng mòn mỏi xin được “xem xét” lại kết luận thanh tra và tiếp tục triển khai, vận hành.

Dự án khu đô thị Bình Quới - Thanh Đa (quận Bình Thạnh) là một minh chứng rõ ràng nhất cho sự lãng phí nguồn lực khi không thể triển khai. Dự án hơn 400ha này được quy hoạch từ năm 1992, nhưng đến nay vẫn chỉ là vùng đất trống do vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và lựa chọn nhà đầu tư.

Hay ồn ào” nhất phải kể đến Dự án khu nhà ở thương mại đường sắt (6,4 ha) do Công ty TNHH Phát triển nhà Xe lửa Dĩ An làm chủ đầu tư được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ Dự án không đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư/đấu giá quyền sử dụng đất là vi phạm Nghị định 71/2010 của Chính phủ.

Đồng thời, Xe lửa Dĩ An đã triển khai dự án từ năm 2016 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp gần 220,5 tỷ đồng vào ngân sách, dẫn đến nguy cơ thất thu lớn. Ngoài ra, dự án chưa đủ điều kiện huy động vốn nhưng công ty đã ký hợp đồng mua bán với khách hàng, có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Liên quan tới nội dung nêu trên, Công ty Xe Lửa Dĩ An cho rằng, kết luận của cơ quan thanh tra yêu cầu đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư/đấu giá quyền sử dụng đất là không khả thi và chưa xem xét đến thực trạng, thực tế của dự án khi phần lớn người dân đã sinh sống nhiều năm tại dự án.

Đưa ra hàng loạt các quyết định liên quan của UBND tỉnh Bình Dương cùng các cấp Sở ngành địa phương, Công ty Xe lửa Dĩ An nhấn mạnh việc luôn tuân thủ chấp hành pháp luật, thực hiện đúng trình tự pháp lý để triển khai dự án và đã được chấp thuận của Bộ GTVT, UBND tỉnh và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam. Đồng thời, hiện phần lớn nhà liên kế thuộc dự án đã hoàn thiện và người dân về an cư.

Bên cạnh đó, Công ty Xe lửa Dĩ An thừa nhận chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính trong sử dụng 6,4ha đất, và vấn đề là hoàn toàn khách quan. Bởi, UBND tỉnh đang phối hợp với các Bộ, ngành Trung ương để rà soát lại các nội dung liên quan đến dự án và chưa có thông báo nộp tiền cho doanh nghiệp.

Thậm chí, Công ty cũng cho biết đã nhiều lần đề nghị nộp số tiền gần 220,5 tỷ đồng để hoàn thành nghĩa vụ tài chính với nhà nước. Hiện, Công ty cũng mong muốn UBND tỉnh Bình Dương ra thông báo để công ty nộp ngay số tiền này vào ngân sách nhằm “không có nguy cơ thất thu ngân sách” như kết luận của cơ quan thanh tra nêu.

Công ty Xe lửa Dĩ An khẳng định, đến thời điểm hiện nay dự án chưa có thông báo xác định nghĩa vụ tài chính của cơ quan nhà nước, nhưng theo kết luận thanh tra chỉ dựa theo tính toán của đơn vị tư vấn thì tiền sử dụng đất khoảng 220,5 tỷ đồng.

Đặc biệt, Công ty cho biết đã ngay lập tức gửi công văn kiến nghị UBND tỉnh Bình Dương cho phép Công ty nộp vào ngân sách số tiền này để tiếp tục triển khai dự án theo đúng trình tự pháp luật. Ngoài ra, để thể hiện sự minh bạch và hợp tác chia sẻ với đối tác, Công ty Xe lửa Dĩ An  khẳng định sẵn sàng hỗ trợ thủ tục thanh lý hợp đồng và trả lại tiền theo các điều khoản trong hợp đồng với những nhà đầu tư muốn thanh lý hợp đồng hợp tác.

Tương tự, tại khu nhà ở đường sắt mở rộng (4,8 ha), Công ty Xe lửa Dĩ An bị xác định vi phạm khi huy động vốn trái phép cho 290 nền đất. Dù đã chịu xử phạt hành chính từ UBND tỉnh Bình Dương, dự án vẫn chưa được khắc phục và tiếp tục rơi vào tình trạng “đắp chiếu” nhiều năm qua.

Tại Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khoá XV, dự kiến Quốc hội sẽ thông qua 15 dự án luật và 3 nghị quyết, trong đó có những sắc luật và nghị quyết tác động cả trực tiếp lẫn gián tiếp đến thị trường bất động sản như Luật Đầu tư, Luật Quy hoạch, Luật Đấu thầu, Nghị quyết giám sát chuyên đề của Quốc hội về “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý thị trường bất động sản và phát triển nhà ở xã hội từ năm 2015 đến hết năm 2023”…

Thống kê sơ bộ của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy, có tới gần 1.000 dự án bất động sản trên cả nước gặp vướng mắc pháp lý dẫn đến bị đình trệ, chậm tiến độ…, gây lãng phí nguồn lực rất lớn. Trong khi đó, dự án chậm tiến độ, vốn tồn đọng kéo dài làm tăng chi phí cho chủ đầu tư, từ đó gây áp lực lên giá nhà.

Theo Báo cáo của Đoàn giám sát về kết quả giám sát chuyên đề nói trên, trong thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo rốt ráo các địa phương tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án bất động sản, nhưng quá trình thực hiện hết sức khó khăn vì có thể dẫn tới các rủi ro pháp lý cho cán bộ thực thi. Lý do bởi ranh giới giữa tháo gỡ vướng mắc và hợp thức hóa vi phạm của dự án, của nhà đầu tư rất mong manh.

Để “tháo gỡ” tình trạng này, tháng 10 vừa qua Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 1250/QĐ-TTg thành lập Ban chỉ đạo về rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án (Ban chỉ đạo).

Trước đó, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cũng đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến dự thảo nghị quyết trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 8, khóa XV, về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số tỉnh, thành phố, theo chỉ đạo của Bộ Chính trị.

Các Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số tỉnh, thành phố là để đưa nguồn lực từ các dự án này vào cuộc sống, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đồng thời yêu cầu Bộ Tài nguyên và Môi trường (cơ quan chủ trì soạn thảo, dự thảo nghị quyết) phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương liên quan khẩn trương tiếp thu, rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự thảo nghị quyết trình Quốc hội.

Đây là bước đi đầu tiên thí điểm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án theo chỉ đạo của Bộ Chính trị. Các địa phương cần tiếp tục rà soát, tổng hợp, báo cáo cấp thẩm quyền các dự án, đất đai có tình trạng tương tự để đề xuất giải pháp xử lý tiếp theo...

Thực tế cho thấy, những dự án “đắp chiếu” không chỉ là gánh nặng kinh tế mà còn làm giảm niềm tin của người dân và nhà đầu tư. Tháo gỡ vướng mắc cho các dự án, trên cơ sở minh bạch và công bằng, sẽ tạo động lực lớn để phát triển kinh tế, tăng thu ngân sách và đảm bảo lợi ích lâu dài cho cả doanh nghiệp và xã hội.

Vừa qua, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về kết quả giám sát chuyên đề đối với việc thực hiện chính sách và pháp luật liên quan đến quản lý thị trường bất động sản và phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn từ năm 2015 – 2023.

Theo đó, Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương theo dõi sát thị trường bất động sản, nghiên cứu và dự báo để có biện pháp điều tiết kịp thời, đảm bảo phát triển bền vững, ngăn chặn thị trường phát triển nóng hoặc đóng băng.

Cùng với đó, tăng cường nguồn cung bất động sản phù hợp với thu nhập người dân, giải quyết các vướng mắc pháp lý của dự án, và đưa giá bất động sản về giá trị thực tế. Đồng thời, cần giải quyết nhanh chóng các dự án gặp khó khăn, không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Trước đó, tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội về thị trường bất động sản mới đây, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn tỉnh Đồng Nai) cho biết, trong rất nhiều thông báo, kết luận của các cấp bao giờ cũng có một câu "không hợp thức hóa sai phạm", nhưng nếu chỉ nói chung chung và không diễn giải sẽ rất khó thực hiện.

“Sai phạm nào của doanh nghiệp thì chúng ta phải xử lý nhanh, xử lý dứt điểm để doanh nghiệp tiếp tục kinh doanh, còn những gì thiếu sót của chính quyền thì phải xử lý ngay để cho doanh nghiệp tiếp tục hoạt động”, ông An cho biết.

Bởi thực tế, có nhiều doanh nghiệp sẵn sàng khắc phục những sai phạm để được tiếp tục triển khai dự án, hoàn thành nghĩa vụ với người mua nhà. Nhất là những khu đô thị đã có đông đảo người dân về sinh sống, cần ưu tiên giải quyết để đảm bảo an cư, thay vì xáo trộn quyền lợi người dân.

Đơn cử như trường hợp của 2 dự án của Công ty Xe lửa Dĩ An, công ty đã nhiều lần đề nghị UBND tỉnh Bình Dương thông báo nghĩa vụ tài chính để hoàn tất nộp số tiền 220,5 tỷ đồng vào ngân sách, nhưng đến nay vẫn chưa được phê duyệt.

Trong khi đó, tại dự án Khu nhà ở thương mại đường sắt (6,4ha) đã có hơn 200 căn nhà liên kế đã hoàn thiện và đang phục vụ người dân sinh sống ổn định, việc thu hồi dự án để đấu thầu/đấu giá lại như kiến nghị của cơ quan thanh tra sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của cư dân tại đây.

Đối với dự án tại khu đất gần 4,8ha (dự án khu nhà ở đường sắt mở rộng), để thể hiện sự minh bạch và hợp tác chia sẻ với đối tác, ngay sau khi dự án bị dừng hoạt động, Công ty Xe lửa Dĩ An  đã thực hiện hoàn trả tiền cho một số nhà đầu tư có nguyện vọng chấm dứt hợp tác.

Tuy nhiên, khảo sát thực tế cho thấy, đa phần người dân khi đã “xuống tiền” tại dự án thì đều có mong muốn lớn nhất là được nhận nhà. Vì vậy, tháng 10/2024, công ty và đại diện các nhà đầu tư đã họp bàn, thống nhất kiến nghị UBND tỉnh và Bộ GTVT cho phép tiếp tục thực hiện dự án để đảm bảo quyền lợi cho cả doanh nghiệp và người dân.  

ĐỪNG "ĐÙA" KHI ĐẤU GIÁ

Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người tham gia đấu giá sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vừa qua, Công an TP Hà Nội đã tạm giữ 5 người liên quan đến phiên đấu giá do UBND huyện Sóc Sơn (TP Hà Nội) tổ chức. Năm người bị tạm giữ gồm: Phạm Ngọc Tuấn, Ngô Văn Dương, Nguyễn Đức Thành, Nguyễn Thế Trung, Nguyễn Thế Quân.

"Ăn không được phá cho hôi"

Theo Công an TP Hà Nội, tháng 11-2024, Tuấn biết thông tin UBND huyện Sóc Sơn tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất ở tại dự án khu dân cư nông thôn xã Quang Tiến, huyện Sóc Sơn. Tuấn đã nhờ Dương mua hồ sơ đấu giá của Công ty Thanh Xuân - đơn vị phối hợp tổ chức cuộc đấu giá - phát hành.

Để trúng đấu giá, Tuấn thỏa thuận, bàn bạc với những người còn lại trong nhóm về việc cùng tham gia đấu giá và thống nhất sẽ thực hiện việc nâng giá tại buổi đấu giá.

Tuấn đưa bảng giá tham khảo đối với từng lô đất do Tuấn tính toán cho những người còn lại. Theo đó, các lô đất có giá dao động từ 20 - 32 triệu đồng/m2, ước tính 1,7 - 3,9 tỉ đồng/lô đất. Các đối tượng xác định đây là giá cao nhất có thể mua của từng lô đất nên nếu ở vòng thứ 4, có người trả giá cao nhưng vẫn ở dưới mức giá Tuấn tính toán thì nhóm đối tượng sẽ tham gia tiếp vòng thứ 5 và vòng thứ 6.

Trường hợp vòng thứ 4 có người trả giá vượt mức giá do Tuấn tính toán thì các đối tượng sẽ đưa ra một mức giá cao bất thường tại vòng thứ 5 nhưng bỏ đấu giá tại vòng thứ 6. Khi đó, việc đấu giá sẽ buộc phải dừng để tổ chức đấu giá lại vào lần sau.

Với trường hợp này, các đối tượng sẽ không mất tiền đặt cọc và sẽ có cơ hội tiếp tục tham gia đấu giá. Để thực hiện ý đồ của mình, các đối tượng đã chuyển tiền cho Dương và Tuấn. Sau đó, Tuấn chuyển hơn 3,6 tỉ đồng cho Công ty Thanh Xuân để đặt cọc đấu giá mua đất.

Tại phiên đấu giá ngày 29-11, ban đầu nhóm Tuấn đấu giá theo trình tự giá đạt mức có thể mua được. Nhưng khi phát hiện giá của 36/58 lô đất vượt mức tối đa mà Tuấn đã tính toán trước đó, nên tại vòng đấu giá thứ 5, các đối tượng đã đưa ra mức giá rất cao, vượt xa giá khởi điểm. Cụ thể, nhóm Tuấn đưa giá trên 30 tỉ đồng/m2, dẫn đến việc đấu giá 36 lô đất không thành công.

Trước vụ việc này, đã có trường hợp bỏ cọc sau khi trúng đấu giá vì đưa ra mức giá cao bất thường, khiến dư luận bức xúc và yêu cầu làm rõ động cơ.

Có thể xử lý hình sự

Đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản có từ 2 người trở lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc, trình tự và thủ tục được quy định tại Luật Đấu giá tài sản.

Nguyên tắc chung của đấu giá tài sản là phải tuân thủ, bảo đảm tính độc lập, trung thực, công khai, minh bạch, công bằng, khách quan. Đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người có tài sản đấu giá, người tham gia đấu giá, người trúng đấu giá, người mua được tài sản đấu giá, tổ chức đấu giá tài sản, đấu giá viên.

"Cần phải xem xét lại tính pháp lý của Luật Đấu giá tài sản cũng như là lỗ hổng trong trình tự thủ tục đấu giá tài sản hiện nay. Cụ thể, dù Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản có hiệu lực từ ngày 1-1-2025, vẫn có một số lỗ hổng chưa được khắc phục đó là vì sao không bắt buộc các tổ chức, cá nhân khi đăng ký tham gia cuộc đấu giá phải chứng minh tài chính, ký quỹ ngân hàng bằng với mức giá khởi điểm của cuộc đấu giá tài sản tương ứng đó và cộng với số tiền đặt trước, đặt cọc? Khi hoàn thành các thủ tục này mới được tham gia đấu giá" - luật sư Lưu Tấn Anh Toàn, Giám đốc Công ty Luật Lưu Vũ, phân tích.

Theo điều 69 Luật Đấu giá tài sản, các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật bán đấu giá tài sản nếu vi phạm pháp luật trong hoạt động bán đấu giá thì tùy vào mức độ, hành vi vi phạm phải chịu trách nhiệm pháp lý khác nhau. Cụ thể, người tham gia đấu giá sẽ mất tiền đặt trước; bị phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng nếu thông đồng, móc nối với người có tài sản đấu giá, tổ chức khác để làm sai lệch thông tin tài sản đấu giá, dìm giá, làm sai lệch hồ sơ đấu giá hoặc kết quả đấu giá tài sản mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại điều 24 Nghị định 82/2020/NĐ-CP.

Ngoài ra, người tham gia đấu giá có thể bị xử lý hình sự nếu có dấu hiệu cấu thành tội phạm được quy định tại điều 218 Bộ Luật Hình sự về tội vi phạm quy định về hoạt động đấu giá tài sản thì hành vi vi phạm quy định về bán đấu giá tài sản.

Nguồn: Thanh Niên; Soha; Đời sống & Pháp luật; CafeF