DU HỌC SINH ĐÓN GIAO THỪA

Thanh Huyền cùng bạn bè đón giao thừa tại châu Âu. Trong khi đó, tại Nhật Bản, Vân Anh đi đền thờ và làm thêm vào năm mới.

Khi đồng hồ điểm đúng 0h vào đêm giao thừa, du học sinh Việt trên khắp thế giới chào đón năm 2025 với nhiều hoạt động khác nhau. Tri thức - Znews trò chuyện cùng du học sinh ở Anh và Nhật Bản để hiểu thêm về cuộc sống của họ tại nước bạn.

Cùng mẹ đón giao thừa ở Manchester (Anh)

Trung Sơn (24 tuổi), du học sinh tại Anh

Hôm 25/12, mình được đón mẹ và bác từ Việt Nam đến nơi mình du học - thành phố Manchester (Anh). Thật vui vì mình được cùng mẹ đón cả Giáng sinh và năm mới tại nước bạn.

Tết Dương lịch thực tế không phải là ngày lễ quá lớn ở Anh. Thông thường, mọi người sẽ nghỉ dài từ Giáng sinh và đón năm mới bên gia đình. Các ngày này, không giống ở Việt Nam, hầu hết hàng quán vẫn hoạt động.

Hoạt động thú vị nhất có lẽ là xem pháo hoa. Năm nay, mình cùng gia đình đón giao thừa ở Manchester thay vì đến London - thường sẽ đông đúc, kẹt xe, làm giảm trải nghiệm ngắm pháo hoa.

Đúng thời khắc giao thừa (7h Hà Nội), cùng với tiếng chuông nhà thờ, Manchester chào đón 2023 bằng màn pháo hoa rực rỡ. Khoảng khắc đó, mình cảm thấy thời gian như ngưng đọng. Đã rất lâu rồi, mình mới được xem pháo hoa bên cạnh mẹ, hạnh phúc và viên mãn.

Nó cũng nhắc cho mình nhớ chuyến đi này, khoảnh khắc này là động lực để mình tiếp tục phấn đấu cho những năm tháng cuối cùng thời sinh viên và bắt đầu bước chân vào thị trường lao động sau đó. Mình gác hết những suy nghĩ, bộn bề năm cũ để bước vào năm mới trọn vẹn hơn.

Mẹ và bác của mình sẽ ở Anh khoảng 10 ngày, vì vậy, mình có nhiều cơ hội giới thiệu với gia đình về văn hóa, lịch sử, ẩm thực Anh cũng cuộc sống du học sinh của mình. Những ngày đầu năm mới, mình sẽ cùng gia đình tới London để thăm thú nơi này, tranh thủ nghỉ ngơi trước khi bước vào một giai đoạn khó khăn trước mắt.

Đi đền thờ, làm thêm tại Nhật Bản

Vân Anh (26 tuổi), du học sinh tại Nhật Bản

Khác với những nước châu Á khác như Việt Nam, Trung Quốc, Singapore… Nhật Bản từ lâu đã không đón Tết theo âm lịch. Vì vậy, Tết Dương lịch được coi là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng nhất trong năm.

Tuy nhiên, 4 năm ở Nhật Bản, chưa năm nào mình đón năm mới ở đây, phần vì thiếu gia đình, phần vì theo văn hóa Việt sẽ ăn Tết âm lịch.

Không khí Tết bên này không nhộn nhịp bằng Việt Nam. Sau giao thừa, mọi người thường đi chùa, đền thờ. Đêm qua, mình cũng cùng bạn đi đến một đền thờ cách nhà 20 phút đi bộ, thử trải nghiệm văn hóa Nhật trước khi về nước.

Ngôi đền được trang trí khá đẹp. Sau giao thừa, lúc mình đến, chuông được gõ 3 lần, sau đó, người dân sẽ cúi lạy và vỗ tay 2 lần.

Người bạn Nhật Bản của mình có nói rằng người dân đến ngôi đền này sẽ không cầu nguyện, thay vào đó, họ cảm tạ sau khi trải qua một năm và mình vẫn tồn tại. Nếu có cầu nguyện, người dân chỉ cầu cho đất nước, chúng sanh. Điều này khá thú vị, khác với nước mình. Sau đó, mình có bốc quẻ tại đền thờ. Thật mừng vì mình bốc được quẻ tốt.

Sáng nay, ngày đầu tiên của năm mới, mình vẫn chọn đi làm thêm ở cửa hàng tiện lợi từ 7h đến 15h. Gần như dịp Tết Dương lịch năm nào, mình cũng đi làm thêm và năm nay cũng không ngoại lệ. Năm 2025 này, mình sẽ về nước sau thời gian dài ở Nhật. Vì vậy, mình tranh thủ làm thêm, tích lũy chút tiền để chi trả vé máy bay và có chút quà cho gia đình.

TỪ QATAR, NGƯỜI VIỆT NÔN NAO VỀ QUÊ ĂN TẾT

Nhiều người Việt làm việc ở Qatar như chị Hồ Viết Cát Phương (quản lý nhà hàng) hay anh Nguyễn Quốc Bính (đốc công xây dựng) tranh thủ về quê hương dịp Tết dương lịch 2025 hay Tết Ất Tỵ sắp tới cho thỏa nỗi nhớ nhà.

Những người ở lại cũng rục rịch chuẩn bị nấu bánh chưng, trang trí nhà cửa…

Trở lại Qatar sau hai năm kể từ World Cup 2022, chúng tôi có dịp gặp gỡ nhiều người Việt đang sống, làm việc khá đa dạng ngành nghề tại quốc gia nhỏ bé vùng Trung Đông này.

Nỗ lực vượt khó

Chị Linh Phan - nhân viên tài chính vùng Al Markhiya, sống ở Qatar cùng chồng con từ 8 năm qua - cho biết "từ sau World Cup đến nay công ăn việc làm nói chung ở xứ người có giảm đi, nhưng trộm vía công việc của tôi may mắn vẫn ổn định.

Giữa bối cảnh khu vực Trung Đông có khá nhiều bất an, chiến tranh, xung đột, diễn biến phức tạp ở nhiều nơi…, chúng tôi cần nhất là sự ổn định cuộc sống và bình an mỗi ngày".

Cộng đồng người Việt ở Qatar chủ yếu là lao động có thời hạn: kỹ sư trong các doanh nghiệp dầu khí, công nhân lĩnh vực xây dựng và doanh thương, phiên dịch viên, nhân viên nhà hàng khách sạn, chăm sóc thẩm mỹ, người đi học tiếng Ả Rập…

Chị Lê Thị Thanh Nga (sang Qatar từ năm 2015 đến nay) - người Việt đầu tiên có chứng chỉ hành nghề hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp tại Qatar - thừa nhận năm 2024 "không vui nhiều vì khá ít việc".

Lý do? "Tourguide bên này bây giờ nhiều hơn du khách, thêm nữa nhiều tài xế họ hay ra các bến tàu và sân bay chào tour họ tự lái, tự hướng dẫn với giá rẻ nên cạnh tranh lấy khách rất gắt.

Trong khi đó, Nhà nước Qatar hướng đến nhóm du khách chất lượng cao, đồng thời rất xem trọng việc bảo tồn văn hóa và luật pháp của họ hơn là phát triển kinh tế du lịch đại trà", chị Thanh Nga cho biết.

Dẫu vậy Thanh Nga vẫn luôn sẵn sàng đón tiếp, hỗ trợ các du khách Việt sang tham quan, khám phá Qatar.

"Có một chị người Việt bất ngờ bị tai nạn gãy chân khi đi cầu thang cuốn ở sân bay Hamad, tôi đã hỗ trợ chị trong thời gian vào bệnh viện cấp cứu cho tới khi xuất viện. Một bác cao tuổi khác bị tụt huyết áp trong sân bay cũng phải nhập viện, tôi cũng hỗ trợ bác phiên dịch qua điện thoại cho đến khi bác bình phục và trở về Việt Nam an toàn".

Ở nhà hàng Việt Nam đầu tiên mở tại Qatar Hội An Phố (khai trương tháng 11-2022 ở phố ẩm thực Al Jazeera), doanh nhân Lê Anh Cường, người sống và làm việc ở Qatar đã 15 năm, cho hay nhà hàng ngày càng "ăn nên làm ra", thu hút nhiều khách quốc tế hết lời khen ngợi ẩm thực Việt.

Gần đây, Hội An Phố vinh dự được đón chào đoàn của Thủ tướng Phạm Minh Chính ghé đến dùng bữa nhân chuyến sang thăm chính thức Nhà nước Qatar.

Để chinh phục ngày càng nhiều thực khách, ông Cường chịu khó tuyển "bếp trưởng xịn" từ Việt Nam sang để quán có hương vị thuần Việt nhất so với các nhà hàng Việt khác ở Doha do người Thái Lan, Myanmar làm chủ (Tuk Tuk Sài Gòn, Gạo Room…).

Anh Phan Nguyễn Quang Vinh - 35 tuổi, từng nấu bếp ở Trung Quốc, Đài Loan, Thái Lan và nay sang Doha đảm nhiệm "trọng trách" thiết kế thực đơn cho Hội An Phố kể từ tháng 10-2024 - tâm huyết cho biết:

"Tôi lên chương trình tiêu điểm từng tháng, ví dụ tháng 12-2024 điểm nhấn là gỏi tôm thịt, chạo tôm, cá chẽm, chè vải long nhãn. Tháng 1-2025 là bò kho, gỏi cuốn tôm gà lá cải bẹ xanh… Tôi ấp ủ giấc mơ góp phần mang tinh hoa ẩm thực Việt phát triển mạnh mẽ ở vùng Trung Đông".

Năm mới về thăm quê

Chị Nguyễn Thị Hương, thuộc số ít người Việt sống ở Qatar từ 19 - 20 năm trở lên, cho biết chị vẫn hay nấu các món Việt như chả giò, bánh cuốn… và Tết đến thì nấu bánh chưng.

"Gạo, đậu xanh, nhân thịt đều kiếm được ở Qatar. Chỉ có lá dong, lá chuối phải tìm mua hơi cực và chất lượng lá lại không cao, khó gói. Tuy vậy, tôi và các chị em đồng hương Việt vẫn thích tự làm bánh chưng, bánh tét nơi xứ người cho có không khí Tết Nguyên đán", chị Hương nói với chúng tôi tại siêu thị Landmark ở quận Al Gharrafa.

Với Hồ Viết Cát Phương - cô gái gốc Huế sống ở Sài Gòn, sang Doha từ tháng 6-2023 làm quản lý nhà hàng - hào hứng cho biết Tết dương lịch 2025 cô về Việt Nam thăm nhà nửa tháng.

"Dịp năm mới hay Tết cổ truyền giá vé máy bay từ Qatar về Việt Nam khá đắt, dù vậy tôi cũng ráng về thăm ba mẹ. Đồng thời tranh thủ tìm mua nguyên liệu thực phẩm Việt, các vật phẩm phục vụ làm bánh, sữa chua… mang sang xứ người", chị Phương chia sẻ.

Trong số vài trăm công nhân xây dựng Việt tại Qatar, có khá nhiều người đã xin được công ty cho nghỉ phép từ 10 ngày đến hơn tháng để về quê hương ăn Tết bên gia đình.

Anh Nguyễn Quốc Bính, đốc công xây dựng tập đoàn chế tạo kết cấu thép hàng đầu ở Qatar FRIJNS, tâm trạng rất vui vẻ cho hay anh "đếm từng ngày" đến 20-1-2025 để bay về Việt Nam ăn Tết Ất Tỵ cùng vợ con ở quê nhà huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh.

"Tết này hàng chục công nhân Việt đang làm ở đây được công ty tạo điều kiện cho bay về nhà vui xuân nên tâm trạng anh em rất phấn khởi và nôn nao. Riêng tôi có bốn tuần hạnh phúc bên vợ con trong không khí Tết cổ truyền trước khi lại tạm biệt người thân trở sang Qatar cày cuốc mưu sinh tiếp!", anh  Bính nói.

‘GIẤC MƠ VIỆT NAM’ TẠI XÓM LAO ĐỘNG CHÂU PHI

Tréo ngoe cảnh đi xuất khẩu lao động để gửi tiền về cho gia đình, nhiều người tiếp tục phải cầu viện cứu trợ từ gia đình để có tiền duy trì cuộc sống nơi đất khách quê người hoặc cố gắng trở về quê.

Cứ khoảng 7-8 giờ sáng mỗi ngày, Eleagu (30 tuổi) lại cầm một chiếc ba lô nhỏ đi khắp nơi trên địa bàn phường Tứ Liên (Tây Hồ, Hà Nội) và một số khu vực lân cận. Anh đi chậm rãi để dò xem có việc gì xin làm, may mắn thì có người gọi vào thuê. Nhưng hôm nay không có ai, ¬¬dù Eleagu sẽ làm gần bất cứ công việc gì nếu có người nhận, từ rửa bát, bốc vác, đến dọn dẹp.

Việc làm phập phù thậm chí thất nghiệp nhiều tháng, không có một nguồn kinh phí nào để trang trải cuộc sống đang là tình trạng chung của rất nhiều người châu Phi tại phường Tứ Liên này.

"Vỡ mộng" đổi đời

Tại một quán nước Eleagu đã đi qua, một thợ thi công công trình tên C. đang nhắn tin chỉ đường cho hai người châu Phi khác đến gặp mình để trao đổi công việc. Anh này đang cần người giúp vận chuyển khoảng 40 tấm cemboard lên các tầng tại một ngôi nhà đang sửa.

Sau khoảng 30 phút chờ đợi, hai thanh niên châu Phi đã có mặt và yêu cầu mức phí 1,5 triệu đồng tiền công để nhận việc. "Nếu thuê người Việt thì tốn 3 triệu đồng rồi," anh C. cho biết.

Qua tìm hiểu, những người châu Phi sang Việt Nam với nhiều mục đích khác nhau. Một số cho biết đến Việt Nam để vừa du lịch vừa làm, hy vọng kiếm thêm kinh phí. Những người này thuê trọ ở cùng một nhà với giá rẻ, chấp nhận ngủ trên các giường tầng chật chội. Bù lại, họ sẽ được chủ nhà kết nối tìm giúp những công việc thời vụ trong ngày.

Một bộ phận khác đến Việt Nam với mong muốn định cư lâu dài, hy vọng có thể "đổi đời" nhờ điều kiện sống và làm việc tốt hơn so với tại quê nhà. Đáng nói, đây lại là "bẫy tâm lý" khiến nhiều người lao động châu Phi "tiền mất, tật mang" khi sang Việt Nam.

Eleagu là một ví dụ điển hình. Anh mất 3.000 USD - số tiền gia đình anh đã phải vay mượn nhiều nơi mới gom đủ - cho một bên trung gian tại Nigeria để xin visa đến Việt Nam. Eleagu sang đây bằng visa du lịch, được hứa hẹn sẽ có hỗ trợ đổi sang visa lao động để đi làm. Kết quả là anh tiếp tục mất thêm một số tiền khác, trên hộ chiếu cũng không có gì thay đổi.

Hiện tại, visa của Eleagu đã hết hạn 2 tháng. Công việc duy nhất anh từng có thực chất là đề nghị dọn dẹp vườn giúp người dân trồng đào, quất tại Tứ Liên sau đợt bão hồi tháng 9 vừa qua, với thù lao là 50.000 đồng/giờ. "Chúng tôi cần giấy phép lao động mới có thể được làm việc và kiếm tiền," Eleagu nói.

Cũng thuê trọ trên phố Tứ Liên, người đồng hương của Eleagu là Chris (28 tuổi) cho biết số tiền anh bỏ ra còn lên đến 10.000 USD. "Người làm visa hứa hẹn với tôi điểm đến là Nhật Bản, nhưng khi nhận giấy tờ lại là Việt Nam," Chris cho biết.

Theo lời kể của Chris, khi mới đến Hà Nội, anh được một số người Việt giới thiệu cho một công việc kiểm đếm kho tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sau 3 tháng "Nam tiến," visa của Chris hết hạn nên chủ lao động dừng hợp đồng làm việc, anh trở lại Hà Nội sống "vật vờ" và đến nay vẫn chưa thể kiếm được việc.

Có hôm ngồi tiếp chuyện với phóng viên, Chris không ngừng kiểm tra điện thoại. Anh nói 20 phút nữa phải đi, chỉ chờ cú điện thoại từ chủ thuê là sẽ khởi hành tức tốc. Nhưng 30 phút trôi qua, Chris không nhận được cuộc gọi nào, anh nói đã quen chuyện này nhưng giọng vẫn trùng xuống sau đó.

Những visa hết hạn

Thấy có phóng viên đến ghi nhận tình hình, Fodalc, một thanh niên 26 tuổi từ Nigeria vội vã kể chuyện. Anh này kể đã mất 3.000 USD cho người làm visa tại Nigeria để đến Việt Nam hồi tháng 11/2023. Cầm visa du lịch, anh cũng không thể xin việc làm giống như nhiều người khác.

Trong gần một năm ở đây, đã có lúc Fodalc tưởng như tìm được lối thoát. Anh kể vào tháng 2/2024, vài tháng trước thời điểm visa của anh hết hạn, một người đàn ông xưng là chủ trung tâm tiếng Anh hẹn gặp một số người lao động châu Phi. Người này nói sẽ tìm cách kiếm giấy tờ lao động để họ được làm việc tại trung tâm của mình và hứa hẹn sẽ giúp chuyển đổi từ visa du lịch thành visa lao động.

Nhưng để hoàn thành thủ tục thì những người châu Phi này cần đặt cọc một số tiền và phải đi sang Campuchia rồi trở lại. “Tôi và một số người khác đã đặt cọc 350 USD,” Fodalc nói. “Khi ở Campuchia tôi chờ hết tuần đầu tiên rồi đến tuần thứ hai, tuần thứ ba nhưng không nhận được thông tin gì cả. Sau đó tôi trở lại Việt Nam với visa du lịch. Khi đó tôi biết mình đã mất toàn bộ số tiền.”

Liên hệ qua Whatsapp, Fodalc mất liên lạc hoàn toàn khi người đàn ông kia xóa thông tin liên hệ. Mọi bằng chứng liên quan cũng biến mất.

Tréo ngoe tình cảnh đi xuất khẩu lao động để gửi tiền về cho gia đình, nay anh trở thành gánh nặng của những người ở quê nhà. Fodalc từng phải mượn tiền gia đình để tới Việt Nam, mong muốn sẽ kiếm đủ tiền trả lại. Nhưng sau 2 lần bị lừa anh đã hết sạch tiền, giờ chính gia đình lại phải gửi thêm giúp anh từ Nigeria.

Cũng tại nhà trọ của Fodalc có gia đình của Manfred. Không như những người đồng hương khác, Manfred không bị lừa sang Việt Nam lao động mà chủ động đưa 8 người con rời Nigeria để sang Việt Nam sinh sống. Các con của Manfred gồm 5 trai, 3 gái, tuổi từ 1-16.

Trái với nhiều hoàn cảnh phải di cư để kiếm việc làm tốt hơn, Manfred cho biết anh từng kinh doanh bất động sản tại quê nhà ở Nigeria. Do có chút “của ăn của để” nên anh quyết định sang Việt Nam để gia đình có môi trường an toàn và các con được hưởng nền giáo dục tốt hơn.

Manfred cho biết anh đã bán hết của cải ở quê nhà để gom tiền sang Việt Nam. Tuy nhiên khi sang đến đây, anh lại gặp phải một số khó khăn về giấy tờ nhập cư. Hiện visa hết hạn, không có giấy phép lao động, anh không thể kiếm việc, các con đã nhiều tháng nay cũng bị gián đoạn việc học tập.

Số tiền gia đình anh tích cóp mang từ Nigeria sang cũng bị lừa lấy mất. Manfred cho biết anh có nhờ một số người Việt quen biết đổi 50.000 USD để trả tiền thuê nhà, mua sắm đồ dùng gia đình và đóng học cho con cái nhưng số tiền này đã bị lừa lấy gần hết.

May mắn là, một số người hàng xóm biết chuyện nên đã thường xuyên ủng hộ đồ ăn, quần áo để hỗ trợ cho các bé. Hiện nay gia đình Manfred đang được chủ nhà hỗ trợ cho ở không mất tiền đồng thời hướng dẫn làm các giấy tờ để làm việc với cơ quan quản lý để xử lý tình hình.

Nguồn: Zing News; Tuổi Trẻ; VietnamPlus