TÌM NGUYÊN NHÂN KHIẾN MUA BÁN ĐIỆN TRỰC TIẾP VẪN 'TẮC'

Sau gần 5 tháng mở cơ chế, vẫn rất ít doanh nghiệp sử dụng điện lớn đăng ký mua bán điện trực tiếp. Tại sao?

Hàng ngàn khách hàng lớn chưa mặn mà với cơ chế DPPA

"Trong 5 chiếc áo của Nike trên toàn cầu, có 1 chiếc được sản xuất tại VN; cứ 2 đôi giày Nike bán trên toàn cầu, có 1 đôi làm tại VN", đại diện của Nike tại VN thông tin như trên trong hội nghị triển khai các nghị định về năng lượng tái tạo do Bộ Công thương tổ chức tại TP.HCM mới đây. Bà Vũ Thị Hương Giang, Giám đốc đối ngoại của Nike tại VN, Campuchia và Thái Lan, cho hay hiện nay có một nhà cung ứng của Nike tại Nam Định đã ký kết thành công để tham gia mua bán điện tái tạo trực tiếp theo cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn (DPPA). Dự án này sẽ vận hành chính thức vào cuối năm 2025 và dự kiến cung cấp sản lượng 580.000 kWh/năm. Đến năm 2028, khoảng 80% nguồn cung điện từ nhà máy này sẽ cung cấp cho nhà cung ứng của Nike thông qua cơ chế DPPA.

Chính vì hàng hóa bán ra thị trường toàn cầu lớn trong xu thế nhiều thị trường đòi hỏi sản phẩm phải được sản xuất theo tiêu chí xanh, nên không ít tập đoàn sản xuất hàng xuất khẩu sớm tham gia ký kết mua bán điện trực tiếp theo cơ chế DPPA. Ngày 19.11 vừa qua, tại TP.HCM, Công ty thời trang H&M Việt Nam cũng ký thỏa thuận hợp tác theo cơ chế DPPA với Công ty CP Tư vấn xây dựng điện 2 (PECC2). Đại diện H&M Việt Nam cho rằng sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của hãng thời trang này. PECC2 cũng cho biết đã và đang phát triển các dự án năng lượng tái tạo nhằm cung cấp điện xanh và sạch cho các doanh nghiệp (DN) lớn thông qua cơ chế.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM, cho hay sau khi có Nghị định 80 quy định cơ chế mua bán điện trực tiếp DPPA (ban hành ngày 3.7.2024), TP.HCM mới có 2 khách hàng là DN nước ngoài quan tâm cơ chế DPPA gồm Công ty TNHH Samsung, Công ty TNHH Heineken Việt Nam.

Trên đây là những khách hàng có các động thái để tham gia mua bán điện trực tiếp. Trong thực tế, số khách hàng sử dụng điện lớn (từ 200.000 kWh/tháng) lên đến hàng ngàn DN, thế nhưng sau gần 5 tháng cơ chế DPPA có hiệu lực, vẫn chưa thấy bất kỳ động tĩnh nào. Đáng nói, rất nhiều khách hàng sử dụng điện lớn trước đây đã kiến nghị nhiều về việc sớm có cơ chế mua bán trực tiếp để đẩy mạnh sử dụng điện tái tạo.

Cụ thể, số liệu từ Tổng công ty Điện lực TP.HCM cho thấy, theo Nghị định 80, trường hợp có thể cấp điện qua đường dây riêng, tiềm năng khách hàng sử dụng điện lớn (trên 200.000 kWh/tháng) đủ điều kiện tham gia cơ chế DPPA tại TP.HCM là 769 khách hàng với tổng sản lượng năm 2023 là 5,5 tỉ kWh (chiếm 19,3% tổng điện thương phẩm). Tuy nhiên, đến nay Tổng công ty Điện lực TP.HCM chưa nhận đề nghị nào từ phía khách hàng để tham gia DPPA. Ngoài ra, TP.HCM có 2 khu công nghiệp có nhu cầu tham gia cơ chế DPPA qua lưới điện quốc gia. Đó là Khu công nghiệp Đông Nam có nhu cầu với tổng sản lượng năm 2023 là 400,2 triệu kWh; Khu công nghiệp Lê Minh Xuân 3 có nhu cầu với tổng sản lượng năm 2023 là 40,5 triệu kWh.

Tương tự, Tổng công ty Điện lực miền Nam (hiện có 21 công ty điện lực trực thuộc) có trên 2.000 khách hàng sử dụng điện lớn. Nhưng theo ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam, đến thời điểm này các đơn vị cũng chưa nhận được yêu cầu tham gia mua bán điện trực tiếp từ phía khách hàng dùng điện lớn. Tính cả nước, có hơn 7.700 khách hàng có sản lượng điện tiêu thụ từ 200.000 kWh/tháng trở lên, chiếm hơn 36% tổng điện năng.

Lại chờ hướng dẫn?

Được biết, tuy đã có cơ chế mua bán điện trực tiếp, song giữa bên bán và bên mua còn rất nhiều điều cần tháo gỡ. Đại diện Heineken Việt Nam bày tỏ khát vọng muốn sớm chuyển đổi năng lượng nhưng gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo. DN này mong muốn nhà cung cấp điện trực tiếp có thể tham gia sớm cơ chế mua bán trực tiếp giữa đơn vị phát điện tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn. Qua đó, giúp DN thực hiện thành công tham vọng giảm phát thải.

Chia sẻ tại Hội nghị triển khai các nghị định về năng lượng tái tạo ngày 25.11 vừa qua, nhiều DN năng lượng cũng đặt vấn đề là giá cả để bán điện trực tiếp thì không biết tính thế nào; các quy định về chi phí truyền tải, phân phối - bán lẻ điện, quản lý, điều độ hệ thống, điều hành, chi phí thanh toán bù trừ... đến nay vẫn còn quá mơ hồ. Một DN sản xuất khu vực phía nam băn khoăn vì không có cơ sở pháp lý trong đàm phán giá điện với khách hàng. Rồi các dự án điện tái tạo chuyển tiếp, bị lỡ giá FIT, đang hưởng giá tạm theo Quyết định 21 liệu có được chuyển sang tham gia cơ chế DPPA thì không được hướng dẫn. Đặc biệt, DN có nhu cầu sử dụng dưới 200.000 kWh, có thể gom 2 DN sát nhau trong khu công nghiệp để mua điện trực tiếp có được không?... Đại diện một quỹ ngoại đầu tư điện mặt trời nhận xét, cơ chế DPPA chậm do chưa có hướng dẫn cụ thể nào của Bộ Công thương về mức phí DPPA và phí liên quan.

Lý giải về việc chưa có DN nào đăng ký tham gia DPPA, một lãnh đạo Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công thương) thừa nhận là có nhiều lý do. Hoặc DN lớn muốn tìm một đầu mối phát điện có đủ tổ hợp với công suất phát lớn, có thể lên 1.000 MW để ký kết mua điện, tuy nhiên rất khó có đơn vị phát điện nào đáp ứng được công suất lớn như vậy nên việc mua điện trực tiếp bị tắc tại đây. Bên cạnh đó, một số DN đang trong quá trình tìm kiếm, trao đổi, thỏa thuận và khi thống nhất mới ký kết tham gia. Thường giai đoạn tìm kiếm, trao đổi này mất khá nhiều thời gian. "Cơ chế DPPA là cơ chế lựa chọn, khi cung và cầu gặp nhau thì mới có thỏa thuận ký kết", vị này nói.

Chuyên gia năng lượng, TS Ngô Đức Lâm cho rằng Nghị định 80 là khung pháp lý cơ bản để bước đầu triển khai thị trường mua bán điện cạnh tranh. Cần phải hoàn thiện cơ chế DPPA đi vào cuộc sống. Các bên có nhu cầu mua và bán đang tìm hiểu nhau nhưng về phía quản lý phải có hướng dẫn chi tiết từ Bộ Công thương, bởi đây là lần đầu tiên VN có cơ chế DPPA, cần chi tiết hơn. Vừa qua, Bộ Công thương triển khai các nghị định về năng lượng tái tạo đến từng khu vực địa phương nhằm lắng nghe những vướng mắc giữa bên bán và bên mua điện trực tiếp. Hy vọng sau các hội nghị này, Bộ Công thương phải bắt tay vào tháo gỡ, hướng dẫn gấp mới đẩy nhanh được nhu cầu mua bán điện trực tiếp từ nguồn điện tái tạo.

RÀ SOÁT 176 DỰ ÁN CHẬM TIẾN ĐỘ Ở TP.HCM

TP.HCM có 176 dự án đất đai thuộc diện phải điều chỉnh, hủy bỏ do không thực hiện đúng kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện, dẫn đến ảnh hưởng quyền lợi của người đang sử dụng đất.

UBND TP.HCM vừa có báo cáo với đoàn Kiểm tra của Bộ TN&MT về tình hình tổ chức triển khai thi hành Luật Đất đai năm 2024, công tác rà soát, xử lý các dự án không đưa đất vào sử dụng, chậm tiến độ sử dụng đất.

176 dự án đất đai phải điều chỉnh, hủy bỏ

Theo UBND TP.HCM, qua phối hợp rà soát với UBND quận, huyện, TP.HCM có 176 dự án đất đai thuộc diện phải điều chỉnh, hủy bỏ do không thực hiện đúng kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện, dẫn đến ảnh hưởng quyền lợi của người đang sử dụng đất theo quy định.

Đối với những dự án đất đai này, Sở TN&MT đã tổ chức triển khai, hướng dẫn cho UBND các quận, huyện làm việc với chủ đầu tư dự án để rà soát, đánh giá tiến độ thực hiện; việc lập và phê duyệt dự án đầu tư, tiến độ thực hiện thu hồi đất, tình hình bồi thường giải phóng mặt bằng....

Trên cơ sở rà soát, UBND quận, huyện đã có văn bản báo cáo đánh giá tình hình thực hiện, đề xuất gia hạn thực hiện hoặc không gia hạn thực hiện các dự án và căn cứ pháp lý đề xuất thực hiện, cụ thể nội dung đánh giá phân loại.

Theo đó, đối với dự án trong kế hoạch sử dụng đất hàng năm, UBND quận, huyện làm việc với chủ đầu tư để rà soát về tiến độ thực hiện kế hoạch sử dụng đất, xác định năng lực, nguồn vốn, nhu cầu tiếp tục thực hiện dự án, căn cứ quy định để đề xuất xử lý.

Đối với dự án do UBND TP ủy quyền cho UBND quận, huyện thu hồi đất hoặc thẩm quyền thu hồi đất của cấp huyện thì UBND quận, huyện làm việc với chủ đầu tư dự án để rà soát về tiến độ thực hiện dự án, việc bố trí vốn, căn cứ quy định của pháp luật để xử lý dự án.

Đối với các dự án đất đai đã có quyết định giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, UBND quận, huyện sẽ việc với chủ đầu tư để rà soát tiến độ thực hiện dự án, xác định năng lực, nhu cầu tiếp tục thực hiện dự án. Đồng thời rà soát sự phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, có chính kiến đề xuất, kiến nghị xử lý dự án.

Nhiều chủ đầu tư thiếu vốn

UBND TP đánh giá những khó khăn dẫn đến việc các dự án không đưa đất vào sử dụng, chậm tiến độ sử dụng đất là trong quá trình phát triển, TP.HCM hình thành các khu đô thị lớn. Cùng lúc đó, các quy định pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng thường xuyên có sự thay đổi nên việc tổ chức thực hiện các thủ tục còn nhiều khó khăn, vướng mắc trên thực tế.

"Theo quy định pháp luật đất đai năm 2003, năm 2013 thì dự án thực hiện trong các khu đô thị mới được Nhà nước thu hồi, bồi thường, giao cho chủ đầu tư thực hiện. Tuy nhiên, thực tế có nhiều dự án được cơ quan có thẩm quyền thu hồi, tạm giao đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ trước và sau khi Luật Đất đai năm 2003, năm 2013 có hiệu lực thi hành, chủ đầu tư tự thương lượng, thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân có đất trong dự án.

Việc bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài trong khi giá đất ngày càng nhiều biến động và tăng nhanh. Do đó, dự án càng kéo dài thì càng gặp nhiều khó khăn trong việc thỏa thuận bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, một số chủ đầu tư thiếu vốn, thiếu năng lực... cũng là nguyên nhân làm cho việc triển khai dự án kéo dài, chậm tiến độ" - báo cáo của UBND TP.HCM nêu rõ.

Mặc dù đây là công tác được đôn đốc, thực hiện và rà soát thường xuyên, liên tục nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong công tác phân loại, tham mưu việc xử lý.

Một trong những lý do là công tác lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch sử dụng đất hàng năm vẫn còn chậm so với quy định pháp luật; quá trình chuyển đổi chức năng sử dụng đất một số loại đất còn chậm, có tình trạng khác biệt giữa chức năng sử dụng đất thực tế và quy hoạch sử dụng đất; tình trạng đưa các dự án chưa rõ tính khả thi vào kế hoạch sử dụng đất hàng năm...

Từ đó, ảnh hưởng tiến độ và chưa đáp ứng kịp thời công tác giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất để triển khai thực hiện các dự án.

DỰ ÁN NGHÌN TỶ HOANG TÀN CẢ CHỤC NĂM

Dự án nhà máy nhiên liệu sinh học Phú Thọ (Ethanol Phú Thọ) tại tỉnh Phú Thọ chỉ còn cảnh hoang tàn, rỉ sét khiến nhiều người bản địa tiếc nuối, xót xa.

Dự án nhà máy Ethanol Phú Thọ (xã Vạn Xuân, huyện Tam Nông) do Công ty Cổ phần Hóa dầu và nhiên liệu sinh học dầu khí làm chủ đầu tư, khởi công vào năm 2009, với tổng vốn đầu tư sau điều chỉnh hơn 2.400 tỷ đồng. Dự kiến nhà máy hoàn thành sau 18 tháng thi công.

Tuy nhiên, đến năm 2012, dự án trên dừng thi công và đến nay vẫn trong tình trạng dở dang và bỏ hoang. Dự án chưa bàn giao cho chủ đầu tư, công trình xây dựng chưa được nghiệm thu, quyết toán.

Ghi nhận của VietNamNet vào tháng 11/2024, trên tổng diện tích 50ha, dự án chỉ là những khối nhà dở dang, trang thiết bị, máy móc rỉ sét, cỏ mọc um tùm từ mặt đất lên tới mái nhà xưởng.

Khung cảnh rộng lớn hoang tàn khiến người dân ai cũng cảm thấy xót xa. Để triển khai dự án, nhiều diện tích trồng lúa đã chuyển đổi, người dân không còn ruộng trông đợi được vào làm công nhân nhà máy.

Nhưng dự án dừng triển khai nhiều năm đã khiến nhiều nông dân không có công ăn, việc làm ổn định.

Chia sẻ với PV, ông Triệu Công Hoan, Chủ tịch UBND xã Vạn Xuân cho biết, nhà máy Ethanol Phú Thọ đã dừng thi công, bỏ hoang hơn 10 năm nay.

Theo ông Hoan, tại các cuộc tiếp xúc cử tri của xã, huyện, cử tri trong xã đã có nhiều ý kiến, kiến nghị các cơ quan chức năng xử lý dứt điểm, nhưng đến nay dự án vẫn chưa có dấu hiệu biến chuyển.

Ông Đỗ Hùng Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Tam Nông cho biết, để xử lý các vướng mắc liên quan đến dự án lại không thuộc thẩm quyền của tỉnh Phú Thọ.

Ông Sơn cho biết thêm, hiện nay, phần lớn tài sản trên đất là của các tổ chức tín dụng. Chủ đầu tư và các bên liên quan đang thực hiện thủ tục phá sản.

Theo ông Sơn, do các quy định của pháp luật nên thủ tục phá sản khá phức tạp và mất nhiều thời gian. Địa phương cũng mong muốn sớm giải toả được dự án để có phương án phát triển kinh tế, tránh tình trạng lãng phí như hiện nay.

BÁC KHÁNG CÁO VỤ ÁN THẤT THOÁT "ĐẤT VÀNG" Ở NHA TRANG

Hai cựu chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa có mặt tại phiên xét xử phúc thẩm vụ án thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước tại dự án Nha Trang Golden Gate

Chiều 28-11, TAND cấp cao tại Đà Nẵng đưa ra xét xử phúc thẩm vụ án "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí" xảy ra tại dự án Nha Trang Golden Gate, tại 28E Trần Phú, phường Vĩnh Nguyên, TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Phiên tòa được xét xử theo hình thức trực tuyến, giữa điểm cầu TAND cấp cao tại Đà Nẵng và điểm cầu TAND tỉnh Khánh Hòa.

Tại phiên tòa, ông Nguyễn Chiến Thắng, ông Lê Đức Vinh (đều là cựu Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa) có mặt; các bị cáo còn lại gồm: Đào Công Thiên (cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa) và Võ Tấn Thái (cựu Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, cựu Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh) có đơn xin xét xử vắng mặt vì lý do sức khỏe.

Việc đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm là do có đơn kháng cáo của Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang - chủ đầu tư dự án Nha Trang Golden Gate. Trước đó, bản án sở thẩm của TAND tỉnh Khánh Hòa tuyên: "Về trách nhiệm dân sự và biện pháp tư pháp, giao cho UBND tỉnh Khánh Hòa thực hiện các trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật để thu hồi và quản lý, sử dụng toàn bộ toàn bộ khu đất 28E Trần Phú đã được giao cho Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang".

Tại tòa phúc thẩm, Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang và phía luật sư bào chữa cho rằng công ty không có sai phạm trong quá trình thực hiện dự án và đề nghị được tiếp tục quản lý, thực hiện dự án trên cũng như định giá lại tài sản trên đất.

Ông Nguyễn Chiến Thắng và ông Lê Đức Vinh cũng đồng ý và ủng hộ với quan điểm của Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang.

Tuy nhiên, đại diện Viện KSND tối cao đề nghị HĐXX không chấp nhận kháng cáo của Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Sau khi nghị án, HĐXX không chấp nhận kháng cáo của người có quyền và nghĩa vụ liên quan là Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang, giữ nguyên bản án hình sự sơ thẩm của TAND tỉnh Khánh Hòa để tránh tình trạng tiếp tục gây thất thoát tài sản của nhà nước, lãng phí nguồn lực xã hội và thiệt hại ngày càng nặng nề do không thể khai thác được nguồn lợi từ thửa đất trong một thời gian dài, đồng thời tránh phát sinh khiếu kiện, khiếu nại gây bức xúc gây ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, an ninh trật tự tại địa phương.

Đối với nội dung kháng cáo về việc định giá lại tài sản, HĐXX cũng không chấp nhận với yêu cầu của Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang.

Khu đất 28E Trần Phú có tổng diện tích 20.100 m2, gồm 2 thửa liền kề do Công ty CP Điện lực Khánh Hòa và Trung tâm điều dưỡng thuộc Tổng công ty điện lực Miền Trung quản lý, sử dụng.

Từ năm 2013 - 2015, 4 bị cáo nói trên đã vi phạm pháp luật trong quản lý nhà nước liên quan đến các khâu lựa chọn nhà đầu tư dự án, thu hồi đất, thỏa thuận phương án kiến trúc quy hoạch dự án, giao đất và cho thuê đất đối với khu đất 28E Trần Phú.

Những sai phạm của các bị cáo này là để cho Công ty TNHH Đỉnh Vàng Nha Trang được thực hiện dự án nhà ở không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, hoặc đấu thầu dự án, dẫn đến thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 137,7 tỉ đồng.

Trong đó, cựu Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Chiến Thắng đã đồng ý chủ trương, ký cấp giấy chứng nhận đầu tư điều chỉnh, thỏa thuận phương án kiến trúc quy hoạch dự án trái pháp luật trong việc cho doanh nghiệp thực hiện dự án Nha Trang Golden Gate.

Trước đó, tại phiên tòa sơ thẩm vào cuối năm 2023, TAND tỉnh Khánh Hòa tuyên phạt bị cáo Nguyễn Chiến Thắng 5 năm 6 tháng tù; Lê Đức Vinh 3 năm 6 tháng tù; Đào Công Thiên 3 năm 6 tháng tù và Võ Tấn Thái 4 năm tù.

Nguồn: Thanh Niên; Pháp Luật; Vietnamnet; CafeF