VÌ SAO BI KỊCH CHÁY NỔ CỨ LẶP LẠI?

Các vụ cháy gần đây ở TPHCM đều có điểm chung là nhà ống – nhà trọ – nhà ở kết hợp kinh doanh, thiếu thiết bị báo cháy, lối thoát duy nhất bị bịt kín, người dân không biết kỹ năng sinh tồn, công tác quản lý một số nơi còn lỏng lẻo...

“Bom lửa” giữa lòng thành phố

Theo Phòng Cảnh sát PCCC&CHCN, Công an TPHCM, loại hình nhà ở, nhà cho thuê, nhà ở kết hợp sản xuất - kinh doanh và cơ sở lưu trú tại TPHCM những năm gần đây phát triển mạnh, trở thành mô hình phổ biến ở hầu hết xã, phường trên địa bàn. Tuy nhiên, cùng với sự tiện lợi, mô hình này tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ.

Phần lớn công trình thuộc loại hình này được xây dựng theo dạng nhà ống, diện tích hẹp nhưng chiều sâu lớn, thường sử dụng nhiều tầng để vừa ở vừa kinh doanh hoặc làm kho chứa.

Hàng hóa được bố trí dày đặc trong không gian kín khiến khi xảy ra cháy, khí nóng dễ tích tụ, tạo điều kiện cho đám cháy bùng phát mạnh, lan nhanh và gây khó khăn cho lực lượng chữa cháy, cứu nạn.

Một thực trạng đáng lo ngại là đa số nhà ở kiểu này chỉ có duy nhất một lối thoát nạn qua cửa chính tầng trệt. Khi cháy xảy ra tại khu vực này (thường là nơi để xe máy, chứa hàng, đặt máy móc), lối thoát duy nhất nhanh chóng bị khói, nhiệt và lửa bít kín.

Nhiều người vì thế bị mắc kẹt ở các tầng trên. Nguy hiểm hơn, nhiều hộ còn lắp khung sắt, “chuồng cọp” ở ban công, lô gia, cửa sổ để bảo vệ tài sản, vô tình biến những vị trí có thể là lối thoát hiểm thứ hai thành “lồng kín” khi có cháy.

Khẩn trương điều tra vụ cháy ở đường Trần Hưng Đạo Liên quan vụ cháy đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại số 227 đường Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh làm 4 người tử vong, UBND TPHCM vừa giao Công an TPHCM khẩn trương tổ chức điều tra nguyên nhân vụ việc, đồng thời xử lý nghiêm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan nếu phát hiện vi phạm. Theo chỉ đạo của UBND TPHCM, việc điều tra phải được thực hiện khẩn trương, khách quan, đúng quy định pháp luật, làm rõ nguyên nhân gây cháy, cũng như các yếu tố liên quan đến điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở xảy ra vụ việc.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hoặc không trang bị hệ thống, thiết bị an toàn PCCC vẫn phổ biến. Nhiều gia đình, cơ sở kinh doanh chưa lắp đặt đầu báo khói, báo nhiệt nên không phát hiện kịp thời sự cố; đám cháy âm ỉ và lan rộng trước khi được nhận biết, làm tăng nguy cơ thiệt hại.

Về phương tiện chữa cháy ban đầu và dụng cụ hỗ trợ thoát nạn, không ít nhà ở, nhà cho thuê, cơ sở lưu trú thiếu bình chữa cháy, mặt nạ phòng độc, thang dây, dây thừng hay dụng cụ phá dỡ để mở lối thoát hiểm khi cần thiết.

Thực tế nhiều vụ cháy cho thấy nạn nhân bị mắc kẹt chỉ vì không có bất kỳ phương tiện hỗ trợ nào.

Ngoài ra, việc cải tạo, cơi nới công trình tùy tiện, không tuân thủ quy chuẩn xây dựng cũng làm gia tăng nguy cơ cháy nổ. Tự ý nâng tầng, mở rộng diện tích, sử dụng vật liệu dễ cháy hoặc hệ thống điện cũ kỹ, quá tải… khiến nguy cơ cháy nổ luôn thường trực trong các công trình dạng này.

Một số vụ cháy điển hình đối với nhà ở, nhà ở kết hợp kinh doanh gây thiệt hại nghiêm trọng ở TPHCM vừa qua có thể kể đến vụ cháy xảy ra tại chung cư Độc Lập tối 6/7 tại Cư xá Độc Lập (5 tầng) thuộc phường Phú Thọ Hòa khiến 8 người tử vong.

Vụ cháy quán ăn Bún ốc - Lẩu ốc trên đường Trần Hưng Đạo sáng 5/12 làm 4 người thiệt mạng và 2 người bị thương. Hầu hết nạn nhân tử vong do ngạt khói vì không được cảnh báo sớm và không có lối thoát thứ hai.

Lực lượng PCCC đánh giá, đa số nạn nhân tử vong do ngạt khói vì không được cảnh báo sớm, không kịp thoát ra ngoài. Việc người dân báo cháy 114 chậm, mất bình tĩnh khi xử lý ban đầu khiến đám cháy lan nhanh, gây hậu quả nghiêm trọng.

Ý thức phòng cháy còn hạn chế

Từ các vụ việc và quá trình kiểm tra, Phòng Cảnh sát PCCC&CHCN, Công an TPHCM nhận định, công tác phát hiện và xử lý cháy, nổ tại các loại hình nhà ở, nhà cho thuê, nhà ở kết hợp sản xuất - kinh doanh và cơ sở lưu trú hiện bộc lộ nhiều hạn chế đáng lo ngại.

Nhiều công trình không được trang bị thiết bị báo cháy như đầu báo khói, báo nhiệt không dây, khiến đám cháy âm ỉ trong thời gian dài, khi phát hiện thì đã lan rộng. Nạn nhân thường bị ngạt khói, khí độc dẫn đến mất ý thức hoặc tử vong trước khi bị ảnh hưởng trực tiếp bởi ngọn lửa.

Đáng chú ý, nhiều nhà chỉ có một lối thoát nạn qua cửa chính tầng trệt. Một số nơi có thêm lối thoát khẩn cấp qua lô gia, ban công nhưng lại bị bịt kín bằng “chuồng cọp”, khiến việc thoát hiểm trong tình huống khẩn cấp gần như không thể.

Bên cạnh đó, không ít hộ gia đình, nhà cho thuê và cơ sở lưu trú thiếu phương tiện chữa cháy ban đầu như bình chữa cháy, mặt nạ phòng độc, thang dây, dây thừng, búa, rìu, xà beng… dẫn đến bị động khi sự cố xảy ra.

Qua nhiều vụ cháy cho thấy việc gọi báo cháy đến số 114 của người dân còn chậm. Mặc dù lực lượng chức năng đã tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng PCCC và CNCH, nhưng khi đối mặt sự cố thực tế, nhiều người vẫn mất bình tĩnh, phản ứng chậm, khiến đám cháy nhanh chóng vượt tầm kiểm soát.

Đánh giá trách nhiệm của chủ hộ trong đảm bảo an toàn PCCC, Phòng Cảnh sát PCCC & CHCN nhận định, trách nhiệm PCCC và CNCH đối với chủ hộ gia đình, cá nhân đã được quy định rõ tại Luật PCCC và CNCH, cùng Nghị định 105/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 của Chính phủ.

Tuy nhiên, nhận thức và ý thức chấp hành của một bộ phận chủ hộ vẫn còn hạn chế; thậm chí mang tính đối phó trong việc thực hiện các yêu cầu an toàn.

Nhiều chủ hộ chưa chủ động lắp đặt hệ thống báo cháy, trang bị phương tiện PCCC, dụng cụ phá dỡ thô sơ, thang dây, dây thừng… hoặc không thường xuyên kiểm tra, tập luyện thao tác sử dụng thiết bị đã được trang bị.

Điều kiện thoát nạn không được duy trì đúng quy định; vị trí đặt chìa khóa an toàn không được tuân thủ; việc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt còn tiềm ẩn nguy cơ.

Đặc biệt, một số chủ hộ vẫn chưa nắm rõ các bước xử lý khi có cháy nổ và cách gọi báo cháy qua số 114, dẫn đến sự cố không được thông tin kịp thời, kéo dài thời gian ứng cứu và làm tăng thiệt hại.

Ai chịu trách nhiệm?

Luật sư Hạ Thị Thu Thảo, Đoàn Luật sư TPHCM, cho biết, những vụ hỏa hoạn thương tâm xảy ra gần đây một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về sự chủ quan trong công tác PCCC tại các khu nhà trọ, cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Đằng sau những mất mát không gì bù đắp ấy, câu hỏi pháp lý được đặt ra: Ai phải chịu trách nhiệm khi thảm kịch xảy ra?

Theo luật sư Thảo, khoản 11, Điều 2 Luật PCCC&CNCH 2024 quy định chủ nhà trọ, chủ cơ sở kinh doanh là người chịu trách nhiệm trước pháp luật trong việc tổ chức thực hiện và duy trì các điều kiện an toàn về PCCC, CNCH tại cơ sở.

Đồng thời, theo quy định tại khoản 3, Điều 8 Luật Phòng CCC&CNCH 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP, chủ nhà trọ, chủ cơ sở kinh doanh là những người đầu tiên có trách nhiệm thực hiện các quy định về an toàn PCCC.

Trong trường hợp để xảy ra hậu quả chết người do thiếu lối thoát hiểm, không trang bị thiết bị PCCC, hay phớt lờ, bất chấp các cảnh báo, chủ cơ sở có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 313 của Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025) về tội “Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy”.

Bên cạnh chủ cơ sở, chính quyền địa phương cũng có vai trò quan trọng trong việc kiểm tra, nhắc nhở, tái kiểm tra định kỳ các cơ sở kinh doanh, nhà trọ. Nếu vi phạm tồn tại kéo dài mà không được xử lý kịp thời, chính quyền địa phương có thể bị xem xét trách nhiệm quản lý.

CỨU BÉ GÁI SƠ SINH 3,2KG BỊ VÙI LẤP SAU DÃY NHÀ CÔNG TY

Nghe tiếng khóc phía sau trụ sở làm việc, nam công nhân phát hiện bé gái sơ sinh nặng 3,2kg đang bị vùi lấp, trên trán có nhiều vết xước.

Tối 8/12, anh Rơ Lan Bik (sinh năm 2003, Đội sản xuất Ia Mơ, Công ty Cao su Chư Păh) nghe tiếng khóc yếu ớt phát ra từ phía sau phòng làm việc. Kiểm tra khu vực này, anh phát hiện một bé gái sơ sinh đang bị vùi lấp dưới đất.

Nạn nhân được tìm thấy trong tình trạng còn nguyên dây rốn, vùng trán có vết xước nghi do động vật cào. Anh Bik cùng các công nhân đã lập tức đưa bé vào phòng, sơ cứu ban đầu và thông báo cho chính quyền địa phương.

Tiếp nhận tin báo, Công an xã Ia Mơ phối hợp với cán bộ y tế, Hội Phụ nữ xã nhanh chóng đến hiện trường hỗ trợ. Sau khi được chăm sóc và cho bú sữa tại Trạm Y tế xã, sức khỏe bé gái cơ bản ổn định, cân nặng 3,2kg.

Khoảng 22h30 cùng ngày, lực lượng chức năng đã chuyển cháu bé đến Bệnh viện Nhi tỉnh Gia Lai để tiếp tục theo dõi chuyên sâu. Cơ quan công an hiện đang lấy lời khai nhân chứng, xác minh nhân thân cha mẹ của trẻ.

VỤ TAI NẠN 4 NGƯỜI CHẾT TRÊN CAO TỐC: LÁI XE ĐẦU KÉO DƯƠNG TÍNH VỚI MA TUÝ

Trong vụ tai nạn trên cao tốc làm 4 người chết, tài xế xe khách lái xe liên tục trong thời gian 5 tiếng đồng hồ, còn tài xế xe đầu kéo thì dương tính với chất ma túy.

Tối 9/12, Cục CSGT (Bộ Công an) thông tin thêm về vụ tai nạn khiến 4 người tử vong xảy ra tại cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi.

Theo Cục CSGT, quá trình xác minh, giải quyết vụ tai nạn, lực lượng chức năng xác định, Phạm Văn Kiều - lái xe khách biển số 29B-081.62 đã điều khiển xe khách liên tục trong thời gian 5 tiếng đồng hồ, quá thời gian lái xe theo quy định.

Bên cạnh đó, cả lái xe ô tô khách và hành khách trên xe đều không thắt dây đai an toàn, dẫn đến khi va chạm xảy ra, 2 người ngồi hàng ghế sau xe khách bị lực quán tính đẩy lên hàng ghế trước dẫn đến chấn thương nặng vùng cổ, mặt và tử vong tại chỗ; một người ngồi sau xe cũng bị va đập đa chấn thương và tử vong sau khi được đưa vào bệnh viện cấp cứu.

Còn đối với tài xế Bùi Mạnh Thắng - lái xe đầu kéo 15C-360.35 kéo theo sơ mi rơ moóc biển số 15R-149.06, qua kiểm tra chất ma túy bằng phương pháp thử que test nước tiểu cho kết quả, nam tài xế này dương tính với chất ma túy.

Theo thông tin ban đầu, khoảng 4h12 ngày 9/12, tại km71+200 tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi (đoạn qua thôn Bích Ngô, xã Tam Xuân, TP Đà Nẵng) xảy ra vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng giữa ô tô khách mang biển kiểm soát 29B-081.62 và xe đầu kéo mang biển kiểm soát 15C-360.35 kéo theo sơ mi rơ moóc biển số 15R-149.06

Hậu quả vụ tai nạn làm 13 người trên ô tô khách bị thương vong, trong đó 4 người tử vong, 9 người bị thương, phần đầu phương tiện này bị biến dạng.

Tại Công điện số 238, Thủ tướng giao Bộ trưởng Công an chỉ đạo Công an TP Đà Nẵng và Công an các đơn vị có liên quan khẩn trương điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn và xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân vi phạm quy định, gây ra vụ tai nạn nêu trên.

Trong đó, Thủ tướng đặc biệt lưu ý xử lý nghiêm với lái xe, chủ xe hoặc nhà xe và các cá nhân có liên quan trong trường hợp để xảy ra vi phạm quy định về điều kiện an toàn của phương tiện, việc chấp hành quy định của lái xe... trong vụ tai nạn nêu trên.

DỰ ÁN NUÔI EM NHẬN LỖI

Trước làn sóng chỉ trích của dư luận về tính minh bạch tài chính và cách vận hành, dự án Nuôi Em lên tiếng cam kết khắc phục sai sót trong truyền thông, khẳng định không cắt xén tiền đóng góp và không để học sinh bị gián đoạn suất ăn.

Cam kết minh bạch tài chính, nhận lỗi trong cách truyền thông

Nhà sáng lập Hoàng Hoa Trung và đội ngũ vận hành dự án Nuôi Em cho biết đã tiếp thu các phản ánh liên quan đến cách thức hoạt động, giao tiếp và công khai tài chính hôm 9/12. Đội ngũ dự án khẳng định không né tránh trách nhiệm và cam kết phản hồi công khai, đầy đủ trên fanpage.

Toàn bộ sao kê thu - chi theo tháng hiện được công bố tại taichinh.nuoiem.com. Phía nhà sáng lập thừa nhận còn hạn chế trong cách trình bày báo cáo, đang tìm đơn vị chuyên môn để chuẩn hóa dữ liệu và tăng độ minh bạch.

Trước nghi vấn việc đóng băng tài khoản khiến trẻ bị ảnh hưởng suất ăn, dự án khẳng định các em vẫn được duy trì bữa ăn hàng ngày. Việc đóng băng tài khoản chỉ phục vụ thống kê nội bộ và không ảnh hưởng đến dòng tiền hỗ trợ do chuyển theo đợt.

Phía Hoàng Hoa Trung nhận đây là sai sót trong truyền thông bởi thông tin chưa rõ ràng, gây lo lắng cho giáo viên và người nuôi.

Về quy mô, từ đầu năm học, dự án tiếp nhận danh sách 71.761 học sinh, gồm 67.996 em được hỗ trợ một bữa, 3.765 em được hỗ trợ hai bữa, tương đương 75.526 mã, do nhà trường và phòng giáo dục cung cấp. Việc hỗ trợ hàng tháng căn cứ trên danh sách tăng - giảm thực tế.

Dự án khẳng định không sử dụng tiền đóng góp vào mục đích khác ngoài việc hỗ trợ học sinh và giáo viên tại địa phương. Các khoản chi đều chuyển qua nhà trường hoặc phòng giáo dục, kèm hồ sơ, công văn của cơ quan tiếp nhận. Số tiền chưa sử dụng vẫn được giữ trong tài khoản hoặc gửi tiết kiệm và thể hiện trong báo cáo tháng.

Lý giải nghi vấn “bé ảo”, thừa nhận mang tiền từ thiện chưa dùng gửi tiết kiệm

Trước những nghi vấn về việc một em có nhiều nhà tài trợ, tồn tại “bé ảo” hoặc trùng lắp với chính sách hỗ trợ của Nhà nước, dự án Nuôi em khẳng định: “Tại một thời điểm, một suất ăn của một học sinh chỉ có một nhà tài trợ. Danh sách các em được lập dựa trên văn bản xác nhận của nhà trường, phòng giáo dục”.

Dự án phủ nhận việc ghép nhiều khoản tài trợ cho một suất ăn hoặc tạo ra đối tượng không có thật. Tuy nhiên, đơn vị thừa nhận có thể xảy ra sai sót kỹ thuật như trùng lặp dữ liệu, chưa kịp cập nhật thông tin do yếu tố vận hành, bàn giao.

Do chính sách bảo vệ quyền trẻ em, dự án cho biết không thể công khai đầy đủ tên và lớp học của học sinh. Thay vào đó, dự án đề xuất các phương án kiểm chứng gồm đối chiếu tổng thu - chi, công khai tổng số học sinh theo công văn các trường, cho nhóm đại diện cộng đồng truy cập kiểm tra hệ thống hoặc mời bên thứ ba độc lập tham gia đối soát.

Về tiền gửi tiết kiệm, dự án cho biết khoản tiền chưa sử dụng từ năm 2019 được gửi ngân hàng, phần lãi dùng cho chi phí vận hành như liên lạc, khảo sát, đi lại và hỗ trợ tình nguyện viên. Theo dự án, đây là giải pháp nhằm tối ưu dòng tiền và giảm gánh nặng chi phí cá nhân.

Dự án thừa nhận chưa truyền thông đầy đủ về tổng số tiền gửi và cách phân bổ lãi, gây ra nghi ngờ từ cộng đồng. Nhóm đang tổng hợp số liệu để cập nhật công khai trong thời gian tới.

Liên quan đến hành vi, cách ứng xử của nhà sáng lập Hoàng Hoa Trung và đội ngũ, dự án xác nhận đã ghi nhận góp ý từ cộng đồng, cam kết kiểm điểm và sẽ có thông tin công khai. Trong giai đoạn trước mắt, dự án cho biết ưu tiên giải trình các vấn đề liên quan đến quyền lợi học sinh và nhà tài trợ.

Phía dự án khẳng định cập nhật thường xuyên tiến độ thực hiện các cam kết, sẵn sàng chịu sự giám sát của cộng đồng và trách nhiệm trước pháp luật.

Nguồn: Kenh14; Vietnamnet; Soha; Tiền Phong