EU xúc tiến xây dựng Luật Kinh tế tuần hoàn: Bước ngoặt lịch sử trên hành trình phát triển bền vững

Trong bối cảnh áp lực môi trường ngày càng gia tăng và những giới hạn của mô hình kinh tế truyền thống bộc lộ rõ nét, Liên minh châu Âu (EU) đã lựa chọn thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn như động lực phát triển cho tương lai. Trọng tâm của chiến lược này là Luật Kinh tế tuần hoàn EU năm 2026, khuôn khổ pháp lý được kỳ vọng sẽ tái định hình nền tảng của toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp châu Âu trong nhiều thập kỷ tới, tạo bước ngoặt lịch sử trên hành trình phát triển bền vững.

Khung chính sách mới cho ngành bao bì

Ủy ban châu Âu đang chuẩn bị công bố Luật Kinh tế tuần hoàn năm 2026 với mục tiêu thiết lập các quy định trực tiếp ảnh hưởng đến hệ thống bao bì, hoạt động tái chế và việc sử dụng nguyên liệu thứ cấp. Đây là một phần trong chiến lược tổng thể nhằm giảm thiểu chất thải, gia tăng tỷ lệ tái chế và hình thành một thị trường thống nhất cho các vật liệu tái chế trong toàn EU.

Một trong những điểm đáng chú ý của luật là việc đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt hơn đối với khả năng tái chế, hàm lượng vật liệu tái chế cũng như thiết kế sản phẩm. Những quy định này sẽ tác động trực tiếp đến các nhà sản xuất bao bì, các đơn vị gia công và các thương hiệu sử dụng bao bì, buộc họ phải điều chỉnh quy trình sản xuất cũng như chiến lược sản phẩm để đáp ứng tiêu chuẩn mới. Điều này cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt từ mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống sang mô hình tuần hoàn, nơi tài nguyên được tái sử dụng và tái chế một cách hiệu quả hơn.

Tập trung vào nguyên liệu thứ cấp

Cải thiện khả năng cung ứng và chất lượng của các nguyên liệu thứ cấp cũng là nội dung quan trọng của luật, đặc biệt là nhựa tái chế, giấy và kim loại được sử dụng trong bao bì. Theo đánh giá của Ủy ban châu Âu, hệ thống hiện tại chưa tạo ra đủ nguồn nguyên liệu tái chế chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngành công nghiệp.

Để giải quyết vấn đề này, các quy định mới sẽ hướng đến việc đồng bộ hóa tiêu chuẩn giữa các quốc gia thành viên và loại bỏ các rào cản thương mại đối với vật liệu tái chế. Mục tiêu dài hạn là tạo ra một thị trường chung cho nguyên liệu thứ cấp, nơi các doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn cung ổn định với chất lượng đồng nhất. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nhà sản xuất bao bì, những đơn vị phụ thuộc vào nguồn vật liệu tái chế để đáp ứng các yêu cầu về môi trường và giảm chi phí nguyên liệu.

Sự hình thành thị trường này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả chuỗi cung ứng mà còn tạo động lực cho đầu tư vào công nghệ tái chế và hệ thống thu gom chất thải. Tuy nhiên, việc triển khai thành công còn phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa các quốc gia thành viên cũng như mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trong việc thích ứng với các tiêu chuẩn mới.

Siết chặt yêu cầu thiết kế và tái chế bao bì

Luật đang được xây dựng không chỉ dừng lại ở việc cải thiện hệ thống tái chế mà còn đặt trọng tâm lớn vào khâu thiết kế sản phẩm. Bao bì, với đặc điểm là có vòng đời ngắn và khối lượng chất thải lớn, được xác định là lĩnh vực ưu tiên trong quá trình cải cách. Các quy định sắp tới sẽ thúc đẩy việc thiết kế bao bì theo hướng dễ tái chế hơn, sử dụng vật liệu bền hơn và giảm thiểu lượng chất thải phát sinh.

Một xu hướng quan trọng là khuyến khích sử dụng các cấu trúc vật liệu đơn giản, giúp quá trình phân loại và tái chế trở nên hiệu quả hơn. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng được yêu cầu tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc vật liệu và cung cấp thông tin rõ ràng cho người tiêu dùng thông qua hệ thống nhãn tiêu chuẩn hóa. Những thay đổi này không chỉ cải thiện hiệu suất tái chế mà còn nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về vai trò của họ trong chuỗi giá trị tuần hoàn.

Ngoài ra, luật cũng liên kết với các chính sách khác như quy định về sửa chữa sản phẩm, có hiệu lực từ tháng 7/2026, nhằm kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm nhu cầu thay thế. Điều này gián tiếp làm giảm lượng bao bì phát sinh từ việc tiêu dùng sản phẩm mới, qua đó góp phần giảm áp lực lên môi trường.

Hướng tới mục tiêu năm 2030

Luật Kinh tế tuần hoàn là một phần của các sáng kiến lớn hơn như Thỏa thuận Công nghiệp sạch và Chiến lược Nâng cao năng lực cạnh tranh của EU. Những sáng kiến này hướng đến việc củng cố chuỗi cung ứng nội khối và giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.

Các ngành liên quan trực tiếp đến bao bì như nhựa, pin, phương tiện giao thông và dệt may sẽ chịu tác động mạnh mẽ từ các quy định mới. Doanh nghiệp trong các lĩnh vực này sẽ phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe hơn về thu hồi vật liệu và tái sử dụng, đồng thời đầu tư vào công nghệ và quy trình mới để bảo đảm tuân thủ.

Mục tiêu của EU là tăng gấp đôi tỷ lệ sử dụng vật liệu tuần hoàn vào năm 2030, điều này đòi hỏi sự cải thiện đáng kể trong hiệu quả tái chế cũng như nhu cầu sử dụng vật liệu tái chế trong các ứng dụng bao bì. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không tránh khỏi những thách thức, đặc biệt là chi phí liên quan đến việc tái thiết kế sản phẩm, tìm kiếm nguồn nguyên liệu phù hợp và đáp ứng các yêu cầu báo cáo ngày càng phức tạp.

Trong dài hạn, khi đi vào cuộc sống luật này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tái cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào các chi tiết lập pháp cuối cùng cũng như cách thức thực thi tại từng quốc gia thành viên.

Chiến sự Nga-Ukraine 11-5: Điện Kremlin lý giải bế tắc trong đàm phán hòa bình Ukraine; Ông Zelensky nói sẽ tạm kiềm chế nếu Nga không tấn công mạnh

Điện Kremlin lý giải bế tắc trong đàm phán hòa bình Ukraine; ông Zelensky nói Ukraine sẽ kiềm chế nếu Nga không tấn công mạnh.

Ukraine nói Nga vi phạm lệnh ngừng bắn 3 ngày

Giới chức địa phương ngày 10-5 báo cáo các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine trong ngày qua đã khiến ít nhất 1 dân thường thiệt mạng và 19 người khác bị thương.

Loạt vụ tấn công này diễn ra ngay trong thời gian được cho là lệnh ngừng bắn kéo dài 3 ngày giữa 2 nước, theo Kyiv Independent.

Lực lượng Không quân Ukraine cho biết đã đánh chặn toàn bộ 27 máy bay không người lái (UAV) do Nga phóng đi từ khu vực Primorsko-Akhtarsk và Millerovo trong đêm.

Các tỉnh Kharkiv, Dnipropetrovsk, Donetsk, Kherson, Zaporizhzhia, Sumy, Chernihiv đồng loạt báo cáo ghi nhận các đòn tấn công từ Moscow.

Theo Kyiv Independent, mặc dù không phận hai nước có phần yên ắng bất thường trong đêm đầu tiên của thỏa thuận, vụ tấn công bằng UAV tại Kharkiv cho thấy thời gian đình chiến thực tế còn ngắn ngủi hơn mức ba ngày như cam kết.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine báo cáo giao tranh trên tiền tuyến vẫn tiếp diễn bất chấp lệnh ngừng bắn, với 147 cuộc đụng độ vũ trang được ghi nhận trong ngày qua.

Phần mình, chính quyền Cộng hòa Nhân dân Donetsk (DPR) tự xưng ngày 10-5 nói rằng lực lượng Ukraine đã thực hiện 7 vụ pháo kích vào khu dân cư ở DPR, bất chấp lệnh ngừng bắn được công bố trước đó, theo hãng thông tấn TASS.

Theo thông báo, các cuộc tấn công khiến 1 dân thường thiệt mạng, 3 người bị thương, đồng thời làm hư hại 1 tòa nhà dân cư và nhiều phương tiện.

Cụ thể, lãnh đạo DPR do Nga bổ nhiệm - ông Denis Pushilin cho biết một thiết bị nổ được thả từ UAV đã đánh trúng 1 xe ô tô trên tuyến đường Svetlodarsk–Debaltsevo, khiến 1 người đàn ông sinh năm 1968 thiệt mạng và 1 phụ nữ sinh năm 1950 bị thương.

Ngoài ra, 1 người đàn ông sinh năm 1978 bị thương tại khu định cư Talakovka, và 1 người đàn ông sinh năm 1976 cũng bị thương tại Selidovo sau các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine.

Ông Zelensky: Ukraine sẽ tạm kiềm chế nếu Nga không tấn công mạnh

Ngày 10-5, Tổng thống Ukraine - ông Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine sẽ “tạm thời kiềm chế” các đòn tấn công tầm xa nhằm vào mục tiêu quân sự Nga nếu Moscow không phát động các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine, Kyiv Independent đưa tin.

“Trong ngày 9 và 10-5, Ukraine đã kiềm chế các hành động này nhằm đáp lại việc phía Nga không tiến hành các cuộc tấn công đại trà. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ đáp trả tương xứng. Nếu Nga quyết định quay trở lại cuộc chiến tổng lực, các biện pháp trừng phạt của chúng tôi sẽ được thực thi ngay lập tức và rõ rệt” - ông Zelensky nhấn mạnh.

Trước đó, ngày 8-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo một lệnh ngừng bắn kéo dài 3 ngày (từ ngày 9 đến 11-5) giữa Nga và Ukraine. Động thái này diễn ra sau khi hai lệnh ngừng bắn đơn phương do các bên công bố trước đó không mang lại hiệu quả thực tế.

Cụ thể, ngày 4-5, ông Zelensky từng tuyên bố Ukraine sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn từ nửa đêm ngày 6-5.

Quyết định này đưa ra sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin thông báo lệnh ngừng bắn tạm thời trong hai ngày 8 và 9-5 nhân dịp kỷ niệm "Ngày Chiến thắng".

Tuy nhiên, hai bên vẫn cáo buộc nhau vi phạm các lệnh ngừng bắn nói trên.

Điện Kremlin lý giải bế tắc trong đàm phán hòa bình Ukraine

Ngày 10-5, ông Yury Ushakov - Trợ lý Tổng thống Nga Vladimir Putin - cho biết quân đội Ukraine cần rút khỏi vùng Donbass (miền đông Ukraine) thì tiến trình hòa bình mới có thể tiếp tục, theo đài RT.

Ông Ushakov nói rằng các cuộc đàm phán giữa Moscow và Kiev sẽ tiếp tục rơi vào bế tắc cho đến khi điều kiện này được thực hiện, đồng thời nhấn mạnh rằng chính quyền Ukraine hiểu rõ điều đó.

Theo ông Ushakov, mọi cuộc gặp mới sẽ không thay đổi tình hình nếu quân đội Ukraine chưa rút lui. “Cho đến khi [Ukraine] thực hiện bước đi đó, dù có thêm vài vòng hay hàng chục vòng đàm phán thì chúng ta vẫn sẽ ở nguyên vị trí cũ” - ông Ushakov nói.

“Họ biết ở Ukraine rằng điều đó là cần thiết và sớm muộn gì họ cũng sẽ phải làm” - trợ lý Tổng thống Nga khẳng định.

Ông cũng cho biết Moscow duy trì liên lạc chặt chẽ với Washington trong tiến trình hòa bình, đồng thời tiết lộ các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump là ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner có thể sớm thăm Nga.

“Hiện Mỹ đang tập trung nhiều hơn vào khủng hoảng Trung Đông, nhưng họ không từ bỏ vấn đề Ukraine” - ông Ushakov nói, đồng thời cho biết Moscow và Washington “vẫn tích cực liên lạc qua điện thoại”.

Trước đó trong tuần, ông Ushakov gọi khả năng Ukraine rút khỏi Donbass là “một bước đi nghiêm túc”, có thể thúc đẩy đáng kể tiến trình giải quyết xung đột. Ông cũng khẳng định rằng sau bước đi này, các hoạt động quân sự sẽ chấm dứt.

Nga và Ukraine đã tiến hành nhiều vòng đàm phán, trong đó có sự trung gian của Mỹ, kể từ đầu năm 2025, thời điểm ông Trump trở lại Nhà Trắng. Tuy nhiên, tiến trình này đã chậm lại sau vòng đàm phán gần nhất do Mỹ làm trung gian tại Geneva vào tháng 2.

Phe 'siêu cứng rắn' ở Iran ngáng đường thỏa thuận với Mỹ

Phe bảo thủ Jebhe-ye Paydari mang quan điểm siêu cứng rắn ở Iran đang phủ bóng lên hòa đàm với Mỹ, khi quyết yêu cầu Tehran đối đầu đến cùng với Washington.

Sau nhiều tuần giao tranh ác liệt từ khi Mỹ - Israel phát động không kích nhằm vào Iran cuối tháng 2, Washington và Tehran đầu tháng 4 đồng ý ngừng bắn và bắt đầu đàm phán tìm giải pháp lâu dài. Nhưng trong lúc Iran phát tín hiệu sẵn sàng thương lượng, một lực cản đáng chú ý cũng nổi lên trong nội bộ nước này. Đó là Jebhe-ye Paydari, thế lực bảo thủ có quan điểm "siêu cứng rắn".

Sau khi vòng đàm phán thứ nhất giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan thất bại, nghị sĩ Mahmoud Nabavian, thành viên phe Paydari, đã công khai chỉ trích quá trình thương lượng về chương trình hạt nhân là "sai lầm chiến lược". Ông kêu gọi loại Ngoại trưởng Abbas Araghchi khỏi nhóm đàm phán.

Hamidreza Azizi, nhà nghiên cứu tại Viện Đức về Các vấn đề Quốc tế và An ninh, trụ sở ở Berlin, cho rằng sự trỗi dậy của phe bảo thủ Paydari không chỉ phản ánh bất đồng về chính sách đối ngoại, mà còn là cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tại Iran sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei bị hạ sát, phần nào lý giải vì sao tiến trình hòa đàm Mỹ - Iran đến nay vẫn bế tắc.

"Họ coi việc chống lại Mỹ và Israel là một cuộc chiến bất tận", Azizi nói. "Họ tin rằng một nhà nước Hồi giáo dòng Shiite cần tiếp tục tồn tại cho đến tận thế và khá cực đoan khi nói đến hệ tư tưởng tôn giáo đó".

Phong trào 'siêu cách mạng' của Iran

Jebhe-ye Paydari, tức là Mặt trận Kiên định, hình thành với quan điểm bảo vệ tuyệt đối các giá trị của Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Các thành viên của phe này thường tự xem mình là những người bảo vệ "tinh thần cách mạng" trước nguy cơ Iran bị ảnh hưởng bởi phương Tây.

Phe bảo thủ từ lâu đã đóng vai trò chi phối trong hệ thống chính trị Iran, nhưng Paydari vẫn được xem là lực lượng quyết liệt hơn cả. Paydari phản đối gần như mọi hình thức ôn hòa với Mỹ, cho rằng đàm phán không đơn thuần là ngoại giao, mà còn là sự nhượng bộ về ý thức hệ.

Một lý do khiến Paydari phản đối đối thoại với Mỹ là dựa trên chuyện từng xảy ra với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), thỏa thuận hạt nhân được Iran ký với nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga, Mỹ và Đức) năm 2015 sau quá trình đàm phán kéo dài.

JCPOA từng được xem là đột phá lớn giúp Iran được giảm bớt lệnh cấm vận để đổi lấy việc hạn chế chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump năm 2018 đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận và tái áp đặt các lệnh trừng phạt, động thái khiến nhiều phe phái ở Tehran cho rằng Washington là đối tác đàm phán "không đáng tin cậy".

"Mỹ nhận ra họ không mất gì khi hạ sát các lãnh đạo, chỉ huy và người thân yêu của chúng ta", một bài viết trên Raja News, cơ quan truyền thông Iran ủng hộ Paydari, chỉ trích nỗ lực đàm phán. "Họ hiểu rằng ngay cả khi làm vậy, vẫn có những người ở đây muốn thương lượng và bắt tay với các đại diện Mỹ".

Theo nghị sĩ cứng rắn Nabavian, sự hiện diện của những người từng tham gia đàm phán JCPOA, trong đó có Ngoại trưởng Araghchi, vào tiến trình ngoại giao hiện nay khiến Iran "không có hy vọng đạt thỏa thuận có lợi".

Cạnh tranh ảnh hưởng

Cũng như nhiều thế lực khác, Paydari được cho là đang tìm cách mở rộng ảnh hưởng trên chính trường Iran, khi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei kế nhiệm đang tìm cách củng cố quyền lực. Phe này hiện có nhiều thành viên nổi bật, đã xây dựng vị thế đáng kể tại Iran trong nhiều năm qua.

Một trong những thành viên của Paydari là Saeed Jalili, cựu ứng viên tổng thống Iran từng nhận khoảng 13 triệu phiếu trong cuộc bầu cử năm 2024. Em trai ông, Vahid Jalili, là quan chức cấp cao tại Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB.

Ngoài chính trị và truyền thông, Paydari còn có hậu thuẫn từ giới giáo sĩ bảo thủ. Lãnh tụ tinh thần trước đây của Paydari là giáo chủ Mohammad-Taqi Mesbah-Yazdi nổi tiếng với quan điểm cứng rắn. Người kế nhiệm là Mahdi Mirbaqiri, từng được coi là ứng viên tiềm năng cho vị trí Lãnh tụ Tối cao Iran.

Theo chuyên gia Azizi, Mirbaqiri có tư tưởng "mang màu sắc tận thế" và tin rằng đối đầu quy mô lớn với phương Tây là điều tất yếu. Những tư tưởng như vậy giúp Paydari thu hút được một bộ phận thanh niên bảo thủ Iran, đặc biệt sau nhiều tháng xung đột với Mỹ và Israel.

"Họ tìm cách xây dựng hình ảnh là hiện thân cho lý tưởng mà Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei từng đề ra, nhằm tạo ra một thế hệ cách mạng trẻ tuổi, mộ đạo và đủ khả năng tiếp nối di sản của Cộng hòa Hồi giáo", ông Azizi nói.

Phe Paydari gần đây đang đẩy mạnh gây áp lực lên chính quyền Iran. Tại Tehran, hàng nghìn người ủng hộ phe này đã tham gia các cuộc tuần hành phản đối đàm phán với Mỹ. Các bài phát biểu tại những cuộc tụ tập thường nhấn mạnh rằng Iran chỉ có thể đạt thỏa thuận có lợi nếu tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn.

Trên truyền thông nhà nước và mạng xã hội, nhiều người thuộc phe Paydari liên tục công kích đội ngũ đàm phán của Tehran. Họ cáo buộc các nhà đàm phán, trong đó có Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cũng như Ngoại trưởng Araghchi, là "thiếu trung thành" với Cộng hòa Hồi giáo và vượt qua "lằn ranh đỏ" mà Lãnh tụ Tối cao đề ra.

Một số nghị sĩ có quan hệ với nhóm này còn từ chối ký tuyên bố ủng hộ phái đoàn đàm phán của Iran. Các động thái đó được cho là lý do khiến Tổng thống Trump gần đây mô tả giới lãnh đạo Iran là "rạn nứt" và "hỗn loạn".

Giới phân tích nhận định Paydari chưa đủ mạnh để chi phối toàn bộ chính sách của Tehran. Theo Mohammad Ali Shabani, biên tập viên trang Amwaj.media chuyên theo dõi tình hình Iran và Trung Đông, phe cứng rắn đang đối mặt phản ứng ngược, khi đàm phán rơi vào bế tắc và Mỹ áp lệnh phong tỏa cảng biển, khiến nền kinh tế dựa vào xuất khẩu dầu của Iran gặp nhiều khó khăn.

"Họ gây nhiều ồn ào và bị cho là tiếp tay để Israel và Mỹ khắc họa Iran như một đất nước đang rơi vào chia rẽ nội bộ sâu sắc. Nhóm cực đoan này đang vấp phải phản ứng từ mọi phía và ngày càng bị cô lập", ông Shabani nói.

Shabani cho rằng các phe bảo thủ ở Iran không phản đối đạt thỏa thuận với Mỹ, mà chỉ muốn chính họ là bên đứng ra đạt được thỏa thuận đó nhằm gia tăng ảnh hưởng và tái cấu trúc quyền lực trong nước.

"Họ cho rằng nếu tiếp tục đối đầu, Iran có thể buộc Mỹ phải nhượng bộ và sau đó áp đặt các điều kiện của mình", ông Shabani nói. "Không ai ở Iran phản đối một thỏa thuận. Vấn đề nằm ở chiến thuật để đạt được thỏa thuận đó và ai sẽ là người đứng ra thực hiện".

Nguồn: Đại Biểu Nhân Dân; Pháp Luật; Vnexpress