NỐI DÀI CAO TỐC LÊN 3.000 KM

Năm 2025 hứa hẹn ghi dấu mốc quan trọng cho ngành giao thông với mục tiêu hoàn thành 3.000 km đường cao tốc. Những cung đường cao tốc xuyên núi, xuyên rừng, dọc bờ biển hay băng qua những vùng đất khô cằn của đất nước đang dần hiện ra, nối liền một dải Nam - Bắc, nối cả niềm tin và khát vọng của người dân VN từ mũi Cà Mau tới địa đầu phía bắc của Tổ quốc.

500 ngày đêm nối 2 cực Tổ quốc

Trước thềm năm 2025, Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai Đợt thi đua cao điểm "500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc". Để nối liền 3.000 km đường cao tốc từ Cà Mau tới Lạng Sơn, từ nay đến 31.12.2025, Bộ GTVT sẽ phải hoàn thành khoảng 1.188 km đường bộ cao tốc thuộc 28 dự án do Bộ và các địa phương làm chủ đầu tư. Nếu đặt trong bức tranh cho tới năm 2021, cả nước mới chỉ đầu tư được gần 1.200 km đường bộ cao tốc thì mục tiêu nói trên có thể bị xem là không tưởng. Thế nhưng, nhìn lại hành trình 3 năm qua có thể thấy điều này hoàn toàn khả thi. Bởi chỉ từ 2021 đến nay, tổng chiều dài cao tốc được hoàn thành, đưa vào khai thác đã đạt gần 900 km.

Một cán bộ thuộc Bộ GTVT không khỏi xúc động nhớ lại giai đoạn sau đại dịch Covid-19 khi triển khai các đoạn cao tốc cuối cùng thuộc dự án Đường bộ cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 1. Sau thời gian dài bế tắc trong khâu giải phóng mặt bằng, các đoạn Cam Lộ - La Sơn; Mai Sơn - QL45, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây khởi công trong vô vàn khó khăn khi đối mặt với thời gian dài giãn cách vì dịch bệnh, bão giá nguyên vật liệu càn quét, thời tiết bất thường với mùa mưa đến sớm và kéo dài hơn thường lệ... Và sau đó là những cuộc chạy đua tiến độ quyết liệt theo tháng, thậm chí theo từng ngày liên tiếp nối nhau. Đi cùng với đó là những dấu mốc kỷ lục được tạo dựng.

Trong ngày cuối cùng của năm 2022, đoạn Cam Lộ - La Sơn dài 98,3 km đi qua Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế với tổng mức đầu tư 7.669 tỉ đồng chính thức khánh thành. Tiếp đó, năm 2023, ngành giao thông đã biến dọc chiều dài đất nước từ Bắc vào Nam thành "đại công trường", đưa vào khai thác 475 km đường cao tốc, lập kỷ lục lớn nhất từ trước đến nay. Không ngừng nghỉ, 12 dự án thành phần của cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 (2021 - 2025) đồng loạt khởi công trong ngày đầu tiên của năm 2024. Hết năm 2024, ngành GTVT đã đưa toàn bộ 11 đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 1 hoàn thành đi vào khai thác, nâng tổng chiều dài đường bộ cao tốc trên cả nước lên 2.021 km. Cùng với đó, khởi công 12 dự án giai đoạn 2, gấp rút thi công đảm bảo tiến độ.

"Khối lượng công việc khổng lồ, đường găng của từng dự án liên tục được xác lập, điều chỉnh, tiến độ căng thẳng đến nghẹt thở. Đã có những khó khăn, thử thách tưởng chừng không thể vượt qua. Song, với tính chất quan trọng của dải cao tốc Bắc - Nam, từ các đơn vị tư vấn, Ban QLDA, hội đồng giải phóng mặt bằng, bà con địa phương vùng dự án, các bộ ngành địa phương, đặc biệt là Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã vào cuộc rất quyết liệt..., từng mốc mục tiêu đã lần lượt hoàn thành. Đây cũng là động lực và cơ sở để chúng tôi tin tưởng kế hoạch hoàn thiện 3.000 km đường cao tốc trong năm 2025 hoàn toàn có thể thực hiện được", đại diện Bộ GTVT kỳ vọng.

Theo Bộ GTVT, tổng chiều dài tuyến cao tốc dự kiến đạt khoảng 1.172 km, trong đó 1.104 km có kế hoạch hoàn thành vào năm 2025 và 68 km dự kiến hoàn tất trong năm 2026 nhưng có khả năng được đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành ngay trong năm nay. Ngoài ra, UBND tỉnh Đồng Tháp đề xuất bổ sung dự án thành phần 2, dự án đường cao tốc Cao Lãnh - An Hữu dài 16 km vào danh mục dự án hoàn thành năm 2025 theo Chương trình thi đua cao điểm 500 ngày đêm hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc.

Trong chặng đua 500 ngày đêm này, Bộ GTVT yêu cầu các địa phương, chủ đầu tư dự án, nhà thầu thi công nỗ lực hơn nữa trong công tác giải phóng mặt bằng, triển khai thi công. Các chủ đầu tư dự án sẽ phải lập tiến độ chi tiết hằng tháng, tăng ca, đẩy nhanh thi công, bù lại khối lượng đang bị chậm. Dự kiến, sẽ có 4 dự án thành phần của cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 với tổng chiều dài 221,48 km sẽ hoàn thành vào dịp 30.4 gồm: đoạn Bãi Vọt - Hàm Nghi (35,28 km), Hàm Nghi - Vũng Áng (54,2 km), Bùng - Vạn Ninh (49 km), Vân Phong - Nha Trang (83 km).

Các mạch máu kinh tế sẽ được kích hoạt

Nhìn lại 4 năm qua, nhiều tuyến cao tốc Bắc - Nam vượt sông hồ, xuyên núi, xuyên rừng, đi qua những vùng đất hoang sơ được khánh thành đưa vào khai thác, mở không gian phát triển đô thị mới, làm thay đổi nhiều vùng đất.

Đơn cử, tuyến cao tốc TP.HCM - Khánh Hòa chính thức thông xe từ cuối tháng 4.2024 đã rút ngắn thời gian di chuyển giữa 2 địa phương này xuống còn hơn 4 giờ, tạo nên làn sóng du lịch bùng nổ, biến Khánh Hòa trở thành một trong những điểm đến nghỉ dưỡng hàng đầu khu vực. Thông xe ngay trước lễ 30.4 - 1.5, tuyến cao tốc đã giúp Khánh Hòa tăng vọt lượng khách tới nghỉ dưỡng lên 969.000 lượt, với công suất phòng trung bình đạt gần 90%, trong khi các thủ phủ du lịch nổi tiếng khác như Đà Nẵng, Phú Quốc khi đó phải chật vật chờ khách vì giá vé máy bay quá cao. Trước đó, du lịch Bình Thuận cũng ghi dấu mốc tăng trưởng đột phá ngay khi cao tốc TP.HCM - Phan Thiết được nối liền. Ở phía bắc, các tuyến cao tốc tới Lào Cai, Cao Bằng, Tuyên Quang… rút ngắn thời gian di chuyển từ 2 - 4 tiếng cũng mang đến đột phá cho các tỉnh miền núi có tiềm năng du lịch, kinh tế lớn nhưng bao năm qua bị nghẽn bởi hệ thống đường sá khó khăn.

Cao tốc kéo "khúc ruột" miền Trung về gần thủ đô, thay vì mất 5 - 5 tiếng rưỡi để về tới Nghệ An như trước đây, toàn tuyến cao tốc từ Pháp Vân (Hà Nội) tới Nghệ An đã được hoàn thiện dài 251 km, rút ngắn thời gian di chuyển Hà Nội - Diễn Châu chỉ còn khoảng từ 3 - 3 tiếng rưỡi. Tương tự, cao tốc nối liền các tỉnh phía nam, giúp nhiều địa phương như Đồng Tháp "khuất nẻo", Cà Mau "xa lắm" bỗng hóa gần.

TS Nguyễn Hữu Nguyên, Hội Quy hoạch phát triển đô thị VN, khẳng định để phát triển kinh tế, đầu tiên phải chú trọng cơ sở hạ tầng mà quan trọng nhất chính là giao thông. Địa phương muốn đón khách thì phải làm đường cho người ta tới; hàng hóa muốn có giá trị cao thì phải từ nơi sản xuất đến tận tay người tiêu dùng. Trong nhiều loại hình giao thông, đường bộ vẫn là mạng lưới chủ đạo, cơ động, thiết thực và nhanh nhất, không phải qua trung chuyển như hàng không, đường thủy hay đường sắt. Với địa hình trải dài như của VN, tuyến đường bộ Bắc - Nam chính là động mạch của nền kinh tế.

"Đường cao tốc Bắc - Nam ít giao cắt, tốc độ lưu thông lên tới 80 km/giờ là một trong những đòn bẩy mạnh mẽ tạo đột phá phát triển kinh tế, đảm bảo an toàn xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế đất nước đang bước vào thời kì chuyển mình mới, các dự án được khánh thành đưa vào sử dụng sẽ tạo đà rất tốt kích hoạt du lịch, thương mại, vận tải, công nghiệp… của các địa phương đồng loạt tăng tốc. Các "mạch máu" sẽ được kích hoạt, tạo sức bật đột phá kinh tế cả nước", TS Nguyễn Hữu Nguyên nhấn mạnh.

DỐC TOÀN LỰC LÀM SÂN BAY LONG THÀNH VÀO CUỐI NĂM 2025

ACV và các nhà thầu đang phải tập trung tối đa nhân lực, vật lực để đẩy nhanh tiến độ. Cùng với đó, đàm phán với các nhà thầu mua sắm thiết bị để đưa về càng sớm các tốt, hoàn thành dự án sân bay Long Thành trước 31/12/2025.

Sau hơn 3 năm xây dựng, dự án đầu tư xây dựng Cảng HKQT Long Thành giai đoạn 1, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư - Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) với các bên liên quan, đến nay công tác đền bù giải phóng mặt bằng và công tác thi công san nền cơ bản đã hoàn thành đạt tiến độ.

Đối với các gói thầu chính đang triển khai trên công trường đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, nhà thầu tổ chức hàng trăm mũi thi công với gần 7.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân, người lao động và gần 3.000 thiết bị thi công, cách thức tổ chức công trường khoa học, chuyên nghiệp, nền nếp, đảm bảo an ninh, an toàn trong quá trình thi công.

Hơn 7.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân miệt mài “3 ca, 4 kíp” trên công trường

Ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết, hiện nay tiến độ gói thầu 5.10 - thi công nhà ga hành khách, đây là phần được ví như “trái tim” của sân bay với việc thi công tỉ mỉ, phức tạo nhất đang vượt khoảng 20 ngày so với kế hoạch.

“Nhà ga hành khách sân bay Long Thành có quy mô công suất 25 triệu hành khách/năm. Nhà ga được bố trí theo dạng tập trung, gồm nhà ga trung tâm và 3 cánh, thiết kế với 2 cao trình đi và đến tách biệt, gồm 1 trệt, 3 lầu, chiều cao đỉnh mái 45,55m. Tổng diện tích sàn khoảng 376.451m2. Đến nay việc lắp đặt kết cấu thép mái nhà ga đã đạt gần phân nửa sản lượng. Các kỹ sư, công nhân đã lắp được khoảng 12.694 tấn thép. ACV đang đôn đốc, chỉ đạo các nhà thầu tranh thủ thời tiết mùa khô đẩy nhanh tiến độ, đặc biệt phần mái trung tâm”, ông Phiệt cho biết.

Theo lãnh đạo ACV, hiện liên danh nhà thầu huy động gần 3.200 nhân lực và hơn 1.131 trang thiết bị tập trung thi công các hạng mục của dự án. Đến nay, hoàn thành toàn bộ phần bê tông cốt thép cột, dầm sàn 4 tầng.

Công nhân đang hoàn thiện các hạng mục, thi công cầu ống lồng và gia công, thang bộ hành lang, lắp dựng kết cấu thép mái theo đúng tiến độ hợp đồng. Riêng phần kết cấu thép mái khung chính đã gia công, chế tạo và sơn hoàn thiện 17.450 tấn/28.240 tấn (đạt 61,79%).

“Trên công trường đã lắp đặt được khoảng 12.694 tấn (đạt 44,95%). Hiện nay ACV đang đôn đốc, chỉ đạo các nhà thầu thi công tranh thủ thời tiết mùa khô thuận lợi đẩy nhanh tiến độ, đặc biệt phần mái trung tâm. Mục tiêu phấn đấu hoàn thành toàn bộ phần xây dựng trước 31/12/2025, đảm bảo công trình được bao che cơ bản để triển khai các hạng mục hoàn thiện”, ông Phiệt khẳng định.

Hạng mục kết cấu thép mái dự kiến hoàn thành vào tháng 7/2025, rút ngắn 5 tháng so với tiến độ theo hợp đồng. Phần công tác hoàn thiện mái nhà ga thời gian hoàn thành dự kiến vào tháng 10/2025, rút ngắn 2 tháng so với tiến độ theo hợp đồng.

Riêng hệ thống thiết bị nhà ga có yêu cầu kỹ thuật cao, phải đặt hàng sản xuất và vận chuyển từ nước ngoài về nên mất nhiều thời gian. Dự kiến, công tác lắp đặt thiết bị được bắt đầu từ đầu năm 2025.

Với gói thầu 4.6, thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị và lập thiết kế bản vẽ thi công xây dựng công trình đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ tàu bay (ga hàng hóa, hangar, cách ly) và các công trình khác hiện đang kịp tiến độ đề ra.

“Với tiến độ này, ACV quyết tâm chỉ đạo các đơn vị thi công hoàn thành và khai thác kỹ thuật đường CHC trước ngày 30/4/2025 để chào mừng kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025) vượt 3 tháng so với tiến độ trong hợp đồng”, lãnh đạo ACV cho biết.

Gói thầu 4.7, thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình sân đỗ tàu bay và các công trình khác. ACV đã tổ chức khởi công công trình bắt đầu từ ngày 20/9/2024 với thời gian thực hiện là 690 ngày (dự kiến ngày hoàn thành 11/8/2026).

Gói thầu 4.8, thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị, lập thiết kế bản vẽ thi công công trình giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật cảng hàng không cungc đang chuẩn bị triển khai thi công đại trà.

Với gói thầu 4.9: Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị hệ thống cung cấp nhiên liệu tàu bay đang được triển khai và trình phê duyệt thiết kế bản vẽ bước 3 hạng mục móng bồn chứa nhiên liệu.

“Bên cạnh đó, ACV cũng đã chủ động điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu với mục tiêu đồng bộ khai thác với nhà ga hành khách, các gói thầu còn lại của dự án (nhà ga hàng hóa, nhà để xe, hệ thống ICT...) ACV đều xây dựng tiến độ và quyết tâm hoàn thành trước ngày 31/8/2026 để đưa vào khai thác sử dụng đúng dịp chào mừng Quốc khánh ngày 02/9/2026”, lãnh đạo ACV thông tin.

Tiến độ dự kiến hoàn thành thi công tuyến số 1 hoàn thành trong tháng 11/2025; Thi công nút giao tuyến số 1 và cao tốc Biên Hòa Vũng Tàu hoàn thành trong 8/2025; Thi công nút giao tuyến số 2 và cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây hoàn thành trong tháng 10/2025; Hoàn thiện công trình và bàn giao đưa vào sử dụng trong tháng 12/2025.

Ông Phiệt khẳng định, hiện tiến độ dự án thành phần 3 đang bám sát kế hoạch. ACV đã vay 1,8 tỷ USD để triển khai dự án, vì vậy chủ đầu tư cũng rất mong muốn hoàn thành càng sớm càng tốt để đưa vào khai thác.

Nói về việc thay đổi tiến độ hoàn thành trước 31/12/2025 (thay vì 9/2026), ông Phiệt cho rằng chủ đầu tư và các nhà thầu phải điều chỉnh lại kế hoạch, cùng với đó là kinh phí.

Ông Phiệt cho biết, sau khi đấu thầu gói 5.10 - thi công nhà ga, chủ đầu tư và nhà thầu đã thống nhất rút tiến độ xuống 3 tháng so với hợp đồng, tuy nhiên nhà thầu yêu cầu hỗ trợ 1.800 tỷ đồng để tăng thiết bị, nhân lực.

Tháng 7 năm nay, máy bay có thể cất/hạ cánh ở sân bay Long Thành

Theo ông Nguyễn Bách Tùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ GTVT) cho biết, dự án sân bay Long Thành có 4 dự án thành phần.

Với Dự án thành phần 1 - công trình trụ sở của các cơ quan, đơn vị, hiện 3 trụ sở (Cảng vụ hàng không, Cục Quản lý xuất nhập cảnh và công an địa phương) có kế hoạch hoàn thành trước 31/12/2025. Trụ sở Hải quan kế hoạch hoàn thành tháng 6/2026. Trạm kiểm dịch động, thực vật chưa được bố trí vốn nên chưa thể triển khai theo kế hoạch.

Dự án thành phần 2 - các công trình quản lý bay có một gói thầu xây dựng đã hoàn thành, hai gói thầu xây lắp đang triển khai, đáp ứng tiến độ, dự kiến hoàn thành tháng 9/2025; 5 gói thầu thiết bị chuyên ngành đang lựa chọn nhà thầu, dự kiến hoàn thành 31/12/2025.

Dự án thành phần 3 - thi công nhà ga, đường lăn sân đỗ, đường cất hạ/cánh theo kế hoạch 30/4/2025 sẽ hoàn thành. Sau đó cần thêm vài tháng để tổ chức bay hiệu chỉnh, hoàn thiện các hạng mục còn lại.

"Như vậy đến tháng 7/2025, máy bay có thể cất/hạ cánh ở sân bay Long Thành", ông Tùng báo cáo.

Tuy nhiên, theo ông Tùng, cũng tại dự án thành phần 3, khó nhất vẫn là nhà ga hành khách. Hạng mục xây dựng có thể vượt tiến độ, nhưng các thiết bị phải đặt từ nước ngoài nên việc đàm phán rút ngắn tiến độ vào tháng 12/2025 rất khó khăn, đòi hỏi chi phí rất lớn.

Lãnh đạo Cục Quản lý đầu tư xây dựng có ý kiến, đối với các dự án đã lựa chọn xong nhà đầu tư, Cục Hàng không Việt Nam phải khẩn trương khởi công đầu năm 2025.

Điều chỉnh tiến độ thực hiện dự án thành phần 4, đảm bảo khai thác đồng bộ với các dự án thành phần 3 trước ngày 31/12/2025, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của ICAO, IATA và các tiêu chuẩn quốc tế khác như chỉ đạo của Thủ tướng.

Trường hợp cần có cơ chế, chính sách để rút ngắn quy trình thủ tục, nhà đầu tư báo cáo Bộ GTVT trước ngày 15/12/2025 để tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Giờ là lúc chỉ bàn làm, không bàn khó khăn

Tại buổi kiểm tra về tiến độ dự án sân bay Long Thành ngày 10/12/2024, Bộ trưởng Bộ GTVT Trần Hồng Minh cùng đoàn công tác Bộ GTVT đã làm việc với các đơn vị liên quan.

Với một số khó khăn vướng mắc mà ACV, Cục Quản lý đầu tư xây dựng có ý kiến, Bộ trưởng khẳng định, không thể báo cáo như vậy được.

“Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại buổi kiểm tra ngày 3/12, dự án cần đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành trước 31/12/2025. Giờ là lúc chỉ bàn làm, không bàn khó khăn. Bộ sẽ lập một tổ thường trực tại dự án, báo cáo tiến độ hàng ngày, hàng tuần cho lãnh đạo Bộ. Thứ trưởng phụ trách sẽ vào thường xuyên. Hàng tháng tôi sẽ vào để kiểm tra tiến độ chi tiết", Bộ trưởng thông tin.

Bộ trưởng GTVT yêu cầu ACV và các nhà thầu phải tập trung tối đa nhân lực, vật lực để đẩy nhanh tiến độ; đàm phán với các nhà thầu mua sắm thiết bị để đưa về càng sớm các tốt, hoàn thành trước 31/12/2025.

"Đây không chỉ là một sân bay thông thường, mà còn là uy tín, danh dự của ngành GTVT, của ACV, nhà thầu và là niềm tự hào với Tổ quốc, nhân dân. Nếu có khó khăn gì phải báo cáo ngay. Bộ sẽ lập tổ thường trực tại dự án, báo cáo tiến độ hàng tuần", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Với đường cất hạ cánh thứ hai vừa được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, Bộ trưởng yêu cầu chủ đầu tư, các đơn vị liên quan sớm triển khai các thủ tục, cần thiết sẽ chỉ định các nhà thầu đã có kinh nghiệm thi công đường băng số 1 để rút ngắn tiến độ và phải xong trước 31/12/2025.

Đối với dự án thành phần 4, Bộ trưởng GTVT yêu cầu các đơn vị liên quan phối hợp đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành đồng bộ, không được chậm trễ.

"Không để tình trạng khi sân bay đưa vào khai thác mà đường băng bên kia vẫn đang thi công, yêu cầu Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn tập trung tối đa nhân lực thi công tuyến đường kết nối từ bên ngoài và trước nhà ga sân bay. Tổng công ty Trường Sơn phát huy tinh thần người lính, tổ chức thi công nhiều mũi, chậm nhất tháng 8/2025 hoàn thành để phục vụ khai thác sân bay vào cuối năm”, Bộ trưởng lưu ý.

Bộ trưởng cũng đề nghị lãnh đạo tỉnh Đồng Nai hỗ trợ cấp phép các mỏ vật liệu để thi công các tuyến đường vào sân bay. Đồng thời, thực hiện công tác giải phóng mặt bằng để thi công đường ống cấp nhiên liệu từ cảng Gò Dầu vào sân bay Long Thành.

Cảng hàng không quốc tế Long Thành là dự án trọng điểm quốc gia. Đây sẽ là sân bay lớn nhất Việt Nam trong tương lai với diện tích 5.364ha và công suất phục vụ lên đến 100 triệu hành khách/năm. Dự án được chia thành 3 giai đoạn xây dựng: Giai đoạn 1 (2021-2025); giai đoạn 2 (2025-2030); giai đoạn 3 (2035-2040).

Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành vào tháng 9/2026. Tuy nhiên, tại buổi kiểm tra công trình vào đầu tháng 12/2024, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ hơn nữa, hoàn thành trước 31/12/2025 để chào mừng các sự kiện lớn của đất nước.

“BỆ PHÓNG THỂ CHẾ" ĐỂ HÀ NỘI BỨT PHÁ

Luật Thủ đô (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, được kỳ vọng sẽ là “bệ phóng” thể chế đưa Hà Nội bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển.

Cụ thể hóa ưu đãi, tạo động lực bứt phá về hạ tầng

Với những ưu đãi vượt trội và cơ chế đột phá, Luật Thủ đô 2024 mở ra không gian phát triển mới, thu hút mạnh mẽ các nguồn lực đầu tư vào hạ tầng, công nghệ, con người, góp phần xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại, xứng tầm là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế.

PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) cho biết, Luật Thủ đô cho phép Hà Nội được quyền xác định các dự án trọng điểm và tự quyết định dùng nguồn ngân sách địa phương hay các nguồn lực khác để đầu tư dự án. Trong đó, cho phép chính quyền địa phương chủ động dùng ngân sách, thậm chí là phát hành trái phiếu địa phương để thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn Thủ đô. “Đây là điều kiện rất thuận lợi để địa phương tự xác định dự án, tự bố trí vốn, thậm chí tự huy động các nguồn lực để thực hiện kế hoạch của mình”, ông Thịnh nói.

Thực tế cho thấy, thiếu vốn đầu tư là một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm của Thủ đô bị chậm tiến độ, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc Luật Thủ đô 2024 cho phép Hà Nội chủ động huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt này.

Cụ thể, Điều 67 và 68, Luật Thủ đô quy định, UBND TP. Hà Nội được phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, đồng thời được vay, huy động vốn trong nước và ngoài nước để đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội trên địa bàn Thành phố theo quy định của pháp luật. Với cơ chế thông thoáng này, Hà Nội có thể chủ động huy động nguồn lực tài chính lớn để đầu tư cho các dự án hạ tầng trọng điểm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Không dừng lại ở việc huy động vốn, Luật Thủ đô 2024 còn tạo điều kiện thuận lợi cho Hà Nội trong triển khai các dự án PPP (hợp tác công - tư). “Đối với Hà Nội, việc triển khai các dự án PPP có những điều kiện thuận lợi hơn. Đó là có nhiều doanh nghiệp lớn, khả năng hoàn vốn tương đối rõ ràng. Nếu có cơ chế chính sách phù hợp, thì có thể huy động đầu tư PPP trong thời gian tới”, PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh khẳng định.

Tuy nhiên, ông Thịnh cũng lưu ý, cần có cơ chế rõ ràng, minh bạch để thu hút đầu tư tư nhân vào các dự án PPP, tránh tình trạng Nhà nước phải “gánh” rủi ro cho doanh nghiệp. “Cần phân rõ chính quyền Thành phố làm những gì, doanh nghiệp tư nhân làm những gì, vai trò đến đâu, khuôn khổ pháp lý thế nào, vai trò kiểm tra, giám sát ra sao. Cái đó là rất quan trọng để phân vai rõ ràng thì việc huy động vốn mới phù hợp”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Điểm đến đầu tư an toàn, thân thiện

Luật Thủ đô 2024 đã cụ thể hóa các ưu đãi nhằm thu hút đầu tư vào các ngành, lĩnh vực then chốt, bao gồm công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp văn hóa, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ y tế chất lượng cao và giáo dục và đào tạo (Điều 70).

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Luật quy định áp dụng các chính sách ưu đãi đặc thù về thuế, đất đai, tín dụng, hỗ trợ đầu tư, và đào tạo nguồn nhân lực đối với các dự án đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp công nghệ cao, khu công nghệ cao (Điều 71). Luật cũng chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh (Điều 72), góp phần thúc đẩy sự phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trên địa bàn Thủ đô...

Nhận thức rõ tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Luật Thủ đô 2024 dành sự quan tâm đặc biệt cho vấn đề này. Luật khẳng định chủ trương ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô (Điều 80).

Luật khuyến khích thành lập các cơ sở giáo dục, đào tạo chất lượng cao, thu hút chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về làm việc tại Hà Nội. Luật đề cao việc thu hút, trọng dụng nhân tài, xây dựng môi trường làm việc hấp dẫn, thu hút người tài trong và ngoài nước (Điều 81), tạo điều kiện thuận lợi cho người nước ngoài có năng lực chuyên môn cao đến làm việc, sinh sống tại Hà Nội.

Để giữ chân nhân tài một cách lâu dài, ThS. Bùi Hồng Ngọc (Khoa Khoa học xã hội và nhân văn, Trường đại học Thủ đô Hà Nội) nhấn mạnh: “Cần có quỹ phát triển nhân tài, tạo cơ chế thông thoáng, vượt trội để nhân tài cống hiến cho Thủ đô và đất nước tốt hơn. Chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài cần có tính đặc thù, thiết thực, áp dụng được ngay để xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm giáo dục chất lượng cao ngang tầm khu vực và quốc tế”.

So với các phiên bản trước, Luật Thủ đô 2024 đã nâng cao mức lương cơ bản cho nhân tài, đặc biệt là các nhà khoa học và chuyên gia công nghệ cao. Theo Luật Thủ đô, Hà Nội sẽ cung cấp các gói lương thưởng cạnh tranh với thị trường quốc tế để thu hút các nhân tài năng từ khắp nơi trên thế giới.

Nổi bật là quy định HĐND Thành phố được quyết định các chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đạt trình độ khu vực và quốc tế ở các ngành, lĩnh vực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng, phát triển, quản lý và bảo vệ Thủ đô trong từng giai đoạn.

Tiên phong trong phát triển liên kết vùng

Không chỉ tập trung phát triển nội tại, Luật Thủ đô 2024 còn thể hiện tầm nhìn rộng mở, hướng tới sự phát triển hài hòa, bền vững của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước. Tinh thần này được cụ thể hóa bằng việc thúc đẩy liên kết vùng, hợp tác phát triển trên nhiều lĩnh vực.

Luật xác định rõ vai trò “đầu tàu” của Hà Nội, là hạt nhân thúc đẩy liên kết, hợp tác với các tỉnh, thành phố lân cận. Mục tiêu là cùng nhau xây dựng và triển khai các chương trình, dự án mang tính chiến lược, tạo động lực phát triển cho cả vùng. Điển hình là việc Hà Nội sẽ chủ động phối hợp với các tỉnh lân cận để xây dựng hệ thống đường vành đai.

Theo TS-KTS. Đào Ngọc Nghiêm, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, khi các vùng đều phát triển, liên kết vùng sẽ tạo thuận lợi để Hà Nội phát triển xứng tầm là Thủ đô, là Thành phố “Văn minh - Văn hiến - Hiện đại”.

“Để thực hiện, cần có các giải pháp đồng bộ, từ nâng cao nhận thức về vai trò Thủ đô, phát huy tiềm năng, thế mạnh nội tại của Thủ đô và nhất là đổi mới cơ chế chính sách, xác định được đặc thù cho Thủ đô, về huy động nguồn lực phát triển, về quản lý phát triển đô thị, tái thiết đô thị, về phân cấp, phân quyền... và bước đi tiếp theo cần triển khai sau khi Luật Thủ đô 2024 đi vào cuộc sống, Quy hoạch chung được phê duyệt là đề xuất điều chỉnh Quy hoạch vùng Thủ đô”, TS-KTS. Đào Ngọc Nghiêm cho hay.

Theo quy hoạch, đến năm 2030, Hà Nội sẽ hoàn thành 6 tuyến đường vành đai với tổng chiều dài gần 500 km, kết nối với các tỉnh Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hòa Bình và Hà Nam. Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đẩy mạnh xây dựng các tuyến đường sắt đô thị, kết nối với các tỉnh lân cận. Dự kiến đến năm 2050, Hà Nội sẽ có 10 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 417 km, trong đó có các tuyến kết nối với Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam.

“Việc Luật Thủ đô 2024 cho phép Hà Nội chủ động huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương sẽ tạo điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, kết nối liên vùng hiệu quả”, PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh nhận định.

Hà Nội cũng sẽ hỗ trợ các tỉnh, thành phố trong vùng tiếp cận các nguồn lực, thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh chung. Đặc biệt, Luật nhấn mạnh hợp tác trong đào tạo nguồn nhân lực, nhằm tạo ra nguồn lao động chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của vùng..

VỤ ÁN BỘ CÔNG THƯƠNG: VÌ SAO EVN THIỆT HẠI TĂNG THÊM HƠN 100 TỶ ĐỒNG?

Kết luận điều tra bổ sung của Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an liên quan quan đến dự án điện mặt trời của Bộ Công Thương đã xác định thiệt hại cho Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) tăng thêm hơn 100 tỷ đồng.

Mới đây, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã ban hành Kết luận điều tra bổ sung vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Bộ Công Thương và các tỉnh, thành phố". Trong đó ông Hoàng Quốc Vượng - cựu Thứ trưởng Bộ Công Thương cùng 11 người liên quan bị đề nghị truy tố.

Về phần thiệt hại, Kết luận điều tra bổ sung trên đã xác định thiệt hại cho Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) tăng thêm 1.043 tỷ đồng so với 937 tỷ đồng của Kết luận điều tra ban hành hồi tháng 9/2024.

Các bản kết luận xác định, ông Vượng đã chỉ đạo Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo dự thảo Quyết định số 13 (quy định về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam) theo hướng mở rộng diện đối tượng được hưởng giá điện ưu đãi, trái với Nghị quyết và chỉ đạo của Thủ tướng.

Cụ thể, năm 2017, Thủ tướng có Quyết định số 11/2017 khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, quy định giá mua điện từ các dự án mặt trời nối lưới là 9,35 UScents/kWh (tương đương 2.086 đồng/kWh) áp dụng đến hết tháng 6/2019.

Trong giai đoạn 2016 - 2018, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận, ngoài 3 dự án điện mặt trời đã có, Thủ tướng phê duyệt bổ sung 5 dự án vào Quy hoạch điện VII điều chỉnh, Bộ Công Thương phê duyệt bổ sung 24 dự án vào Quy hoạch phát triển điện lực tỉnh Ninh Thuận với tổng công suất khoảng 2.000 MW.

Từ cuối năm 2017, Công ty Cổ phần Điện mặt trời Trung Nam đề xuất và được UBND tỉnh Ninh Thuận chấp thuận, có văn bản gửi Bộ Công Thương đề nghị bổ sung Dự án Nhà máy điện mặt trời Trung Nam - Thuận Nam, công suất 50MW vào Quy hoạch.

Năm 2018, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 115/NQ-CP về việc thực hiện một số cơ chế, chính sách đặc thù hỗ trợ tỉnh Ninh Thuận phát triển kinh tế - xã hội, ổn định sản xuất, đời sống nhân dân giai đoạn 2018 – 2023.

Văn bản này có nội dung cho các dự án năng lượng mặt trời tại tỉnh Ninh Thuận được hưởng giá bán ưu đãi 9,35 UScents/kWh đến hết năm 2020, thay vì chỉ đến tháng 6/2019 như Quyết định 11/2017 trước đó.

Thực hiện Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng, tháng 8/2018, Bộ Công Thương lập Tổ soạn thảo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam (Dự thảo Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg), gồm 26 thành viên.

Tổ soạn thảo đã đưa nội dung vào dự thảo: "Đối với tỉnh Ninh Thuận, giá bán điện từ các dự án điện mặt trời nối lưới có ngày vận hành thương mại trước ngày 1/1/2021, với tổng cộng suất không quá 2.000 MW đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận triển khai là 2.086 đồng/kWh (tương đương 9,35 UScent/kWh)...".

Tháng 4/2019, ông Hoàng Quốc Vượng chủ trì cuộc họp và chỉ đạo thay đổi nội dung trên theo hướng quy định áp dụng cho "các dự án điện mặt trời nối lưới đã có trong quy hoạch phát triển điện lực các cấp".

Theo đó, các dự án được phê duyệt bổ sung sau ngày 31/8/2018 sẽ được hưởng giá điện ưu đãi.

Theo Kết luận điều tra, việc điều chỉnh diện đối tượng nêu trên là trái với Nghị quyết số 115/NQ-CP, tạo cơ chế cho dự án Nhà máy điện mặt trời Trung Nam - Thuận Nam được hưởng giá điện ưu đãi 9,35 US cents/kWh, thay vì giá 7,09 UScents/kWh.

Tại bản Kết luận điều tra ban hành hồi tháng 9/2023, đã xác định thiệt hại ngân sách (tính đến ngày 28/6/2023) là hơn 937 tỷ đồng.

Đến Kết luận điều tra bổ sung mới ban hành, xác định từ khi Dự án Nhà máy điện mặt trời Solar Farm Nhơn Hải được đưa vào vận hành thương mại (ngày 06/7/2020) đến hết ngày 30/6/2024, EVN đã thanh toán tiền mua điện theo mức giá 9,35 UScents/kWh với tổng số tiền là hơn 412 tỷ đồng; số tiền chênh lệch so với mức giá 7,09 UScents/kWh là trên 99 tỷ đồng.

Từ khi Dự án Nhà máy điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam được đưa vào vận hành thương mại (ngày 01/10/2020) đến hết ngày 30/9/2023, EVN đã thanh toán theo mức giá trên với với tổng số tiền hơn 3.905 tỷ đồng, số tiền chênh lệch là 944 tỷ đồng.

Do đó, hành vi phạm tội của các bị can gây thiệt hại cho EVN 1.043 tỷ đồng. Như vậy, kết luận điều tra mới đây đã mở rộng thời gian tính thiệt hại so với trước là thêm 3 tháng (tương đương tăng hơn 106 tỷ đồng).

Nguồn: Thanh Niên; CafeF; Tin Nhanh Chứng Khoán; Người Đưa Tin