SỢI DÂY GẮN KẾT CỘNG ĐỒNG TẠI ANH

Các khóa học tiếng Việt nằm trong nỗ lực của các tổ chức cộng đồng tại Anh nhằm gìn giữ cội nguồn và bản sắc Việt thông qua việc lan tỏa tiếng Việt, đặc biệt là các thế hệ sinh ra và lớn lên tại Anh.

Ngày 8/9 đã diễn ra lễ khai giảng hai khóa học tiếng Việt trực tuyến của Hội người Việt tại Anh (VAUK) và Trường Việt ngữ VietSchool London thuộc tổ chức Gia đình Việt (VFP), thu hút đông đảo học sinh là trẻ em sinh ra và lớn lên tại Anh.

Theo phóng viên TTXVN tại Anh, các khóa học này nằm trong nỗ lực của các tổ chức cộng đồng tại Anh nhằm gìn giữ cội nguồn và bản sắc Việt thông qua việc lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng kiều bào, đặc biệt là các thế hệ sinh ra và lớn lên tại Anh.

Với gần 20 năm dạy tiếng Việt cho bà con kiều bào, Trường Việt ngữ VietSchool London là một trong những tổ chức dạy tiếng Việt lâu năm ở London. Trực thuộc Gia đình Việt (VFP), một tổ chức từ thiện nhằm kết nối và phát triển cộng đồng người Việt tại Anh, VietSchool tổ chức các lớp học tiếng Việt trực tiếp cho người lớn và trẻ em và bắt đầu chuyển sang dạy trực tuyến sau dịch COVID-19 vào năm 2019.

Với đội ngũ giáo viên người Việt sống tại Anh có bằng sư phạm và kinh nghiệm giảng dạy tiếng Việt tại Việt Nam, mỗi năm VietSchool đào tạo khoảng hơn 100 học viên, phần lớn là trẻ em Việt sinh tại Anh. Hiện nay, trường tổ chức 12 lớp học 3 ngày/tuần cho 130 học viên.

Bà Quỳnh Giao Nguyễn, Sáng lập và Giám đốc điều hành VFP, người có hơn 20 năm dạy tiếng Việt và làm công tác cộng đồng tại Anh, chia sẻ việc mở trường dạy tiếng Việt vào năm 2006 ban đầu xuất phát từ nhu cầu của gia đình khi bà mong muốn giữ gìn nguồn gốc cho các con.

Tuy nhiên, bà ngày càng nhận thấy đây là nhu cầu thiết yếu đối với các gia đình Việt sống xa xứ trong việc kết nối các thế hệ, đồng thời là nhân tố quan trọng hình thành bản sắc và xây dựng cộng đồng người Việt vững mạnh ở Anh.

Với nhận thức này, bà Quỳnh Giao quyết tâm theo đuổi việc dạy tiếng Việt và văn hóa Việt tại Anh, chọn cách tiếp cận xây dựng bản sắc Việt thông qua tiếng mẹ đẻ trong khi đảm bảo tính phù hợp với môi trường sở tại - yếu tố quan trọng để thu hút các thế hệ thứ hai, thứ ba đến với tiếng Việt, đồng thời tạo nền tảng cho các em trên con đường sự nghiệp và quá trình hòa nhập ở sở tại.

Cho đến nay, VietSchool London đã đào tạo hàng trăm học viên, trong số đó nhiều người học tại trường khi còn là những đứa trẻ đã trở lại trường, tình nguyện cùng VFP làm công tác phục vụ cộng đồng, điều mà nhà sáng lập VFP rất tâm đắc.

Về phía Hội người Việt tại Anh (VAUK), nhu cầu học tiếng Việt và sự ủng hộ nhiệt tình của cộng đồng chính là động lực để Hội phối hợp với Hội liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài (ALOV) và trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học quốc gia Hà Nội xây dựng chương trình dạy tiếng Việt cho con em kiều bào.

Khởi động vào tháng Sáu, chương trình dạy tiếng Việt trực tuyến miễn phí của VAUK đến nay thu hút được 350 học viên, trở thành 1 trong những chương trình dạy tiếng Việt ở nước ngoài có đông học viên tham gia nhất.

Chương trình kéo dài gần 2 năm, gồm 17 lớp học với đội ngũ giảng viên thuộc trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội giảng dạy miễn phí. Cuối khoá học, học viên được cấp chứng nhận của Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà nội.

Chương trình cũng bao gồm các trại hè thường niên nhằm cung cấp các trải nghiệm tiếng Việt và văn hoá Việt Nam tại quê hương cho các thế hệ người Việt trẻ xa xứ.

Bà Nguyễn Minh Tuyến, Tổng thư ký Hội người Việt tại Anh (VAUK), chia sẻ cảm thấy vinh dự và tự hào khi nhận được sự quan tâm và ủng hộ lớn từ cộng đồng cho chương trình, coi đó là nguồn động viên để Hội tiếp tục thực hiện các hoạt động có ý nghĩa trong việc bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa Việt, trong đó tiếng Việt đóng vai trò rất quan trọng.

Trong khi đó, EV360online, trung tâm dạy tiếng Việt trực tuyến cho trẻ em tại Anh và châu Âu hoạt động theo mô hình doanh nghiệp vì lợi ích cộng đồng, chọn phương pháp truyền cảm hứng để mang tình yêu tiếng mẹ đẻ đến với trẻ em Việt sinh ở nước ngoài.

Bà Vũ Ngọc Phương, Giám đốc điều hành EV360, cho biết Trung tâm thiết kế các lớp học quy mô nhỏ từ 4-6 học sinh, sử dụng các hình thức thực hành sinh động như trò chơi ngôn ngữ, đọc thơ, kể chuyện, viết thư, làm bưu thiếp nhằm tạo hứng thú và giúp học sinh nói tiếng mẹ đẻ một cách tự nhiên. Đến nay EV360online đã dạy tiếng Việt cho khoảng 300 trẻ em từ 4-17 tuổi tại Anh, Pháp, và một số nước châu Âu khác.

Không chỉ dạy tiếng Việt, các tổ chức cộng đồng tại Anh cũng tổ chức nhiều sự kiện văn hóa đa dạng, như lớp học văn hóa Việt, hội thảo dịch thơ, Tết Nguyên đán, Lễ hội Rằm Trung Thu, thi và biểu diễn nghệ thuật, làm thơ bằng tiếng Việt… giúp tạo cơ hội thực hành nhuần nhuyễn tiếng mẹ đẻ trong các thế hệ người Việt sinh ra tại Anh.

Trong cộng đồng hơn 120.000 kiều bào với các thế hệ thứ hai thứ ba sinh ra tại Anh ngày càng phát triển, việc gìn giữ tiếng Việt ngày càng trở nên ý nghĩa bởi đây không chỉ là sợi dây kết nối các thế hệ gia đình người Việt mà là yếu tố then chốt giúp đoàn kết, khẳng định bản sắc và hình ảnh của cộng đồng người Việt tại Anh.

Như bà Quỳnh Giao chia sẻ: “Tôi biết ơn tiếng Việt bởi đã mang lại cơ hội để người Việt tại Anh đoàn kết, gắn bó. Tiếng Việt không đơn thuần là một ngôn ngữ mà đã trở thành phương tiện chuyển tải văn hóa, khẳng định bản sắc người Việt ở nước ngoài”.

NGƯỜI GIỮ LỬA TÌNH YÊU TIẾNG MẸ ĐẺ TẠI ĐÀI LOAN

Nhân một năm triển khai đề án Ngày tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, phóng viên TTXVN tại Trung Quốc đã có cuộc trò chuyện với cô Nguyễn Thị Liên Hương, Giảng viên bộ môn Tiếng Việt tại Đại học Đài Loan (Trung Quốc).

Cô cũng là tác giả và đồng tác giả của hơn 17 đầu sách tiếng Việt và văn hóa Việt Nam xuất bản tại Đài Loan và Mỹ, dành cho các lứa tuổi từ bậc tiểu học đến nghiên cứu sinh; biên tập và xuất bản 2 bộ bài Poker có thể vừa chơi vừa học tiếng Việt và cuốn 300 câu thành ngữ Trung-Việt…

Cô Nguyễn Thị Liên Hương chia sẻ năm 2008, khi cô bắt đầu giảng dạy tại Đại học Đài Loan, có rất ít người biết về Việt Nam. Người Việt Nam tại Đài Loan vào thời điểm đó đa phần là người đi xuất khẩu lao động và các chị em theo diện kết hôn. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, ngoài hai lực lượng chính trên, số lượng sinh viên Việt Nam đến du học tại đây đứng đầu trong số sinh viên các nước tại hòn đảo này.

Cô Liên Hương nhớ lại cách đây 16 năm, khi Đại học Đài Loan mở lớp tiếng Việt, mỗi lớp chỉ có 3-4 học sinh, việc tìm tài liệu giảng dạy cho sinh viên gặp nhiều khó khăn. Sau 3-4 năm giảng dạy, cô Liên Hương suy nghĩ phải tự biên soạn tài liệu vì việc dùng tài liệu trong nước không phù hợp cho các đối tượng sinh viên. Ở thời điểm đó, dù chưa biết tương lai như thế nào nhưng cô vẫn nung nấu ý định viết giáo trình tiếng Việt.

Do từng có nhiều năm làm nghiên cứu tại Viện Trung Quốc thuộc Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam nên cô Liên Hương rất thích viết sách và đứng từ góc độ không phải dân chuyên ngôn ngữ, cô lại có thể tìm ra cách viết để học sinh dễ hiểu hơn. Trong quá trình viết sách, cô cũng học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm từ các thầy cô ở Khoa Việt Nam học và tiếng Việt - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, mỗi lần có dịp về Việt Nam cô cũng đến thư viện ở Viện Ngôn ngữ học để tìm hiểu thêm cách viết, cách tiếp cận sao cho sinh viên tại Đài Loan, Trung Quốc đại lục, Hong Kong, người Hoa ở khắp nơi trên thế giới và các bạn sinh viên đến Đài Loan học trao đổi ngôn ngữ đều có thể tiếp cận.

Khoảng 8 năm sau đó, cuốn giáo trình tiếng Việt đầu tiên của cô Liên Hương đã được xuất bản. Thị trường sách tiếng Việt ở Đài Loan khi đó có lẽ quá hiếm nên sau khi phát hành được một tuần, cuốn giáo trình của cô đã được xếp hạng nhất trên bảng sách ngoại ngữ bán chạy cho người Đài Loan. Điều khiến cô bất ngờ là thời điểm đó ngoại ngữ chính ở Đài Loan vẫn là tiếng Anh, tiếng Nhật, nhưng sách tiếng Việt lại được đón nhận như vậy và đó chính là một trong những động lực để cô có thể liên tục xuất bản các cuốn tiếp theo. Có người bạn tại Đài Loan đã gọi đùa cô là “thần sách” vì sự đam mê yêu thích viết của cô. Sách của cô (cả với tư cách là đồng tác giả) hướng đến nhiều đối tượng từ những học sinh tiểu học đến nghiên cứu sinh, đến những người muốn tìm hiểu kho tàng ngụ ngôn, tác phẩm văn học hay dạng 100 câu hỏi về Việt Nam, đến cả thành ngữ Trung-Việt...

Cô Liên Hương chia sẻ càng nhiều người Đài Loan chưa hiểu rõ về Việt Nam, cô càng muốn làm cho họ hiểu hơn, không những về văn hóa, phong tục mà còn về một Việt Nam hiện đại. Cô có cảm giác viết sách như là sứ mệnh của mình, từ nhỏ cô đã học được sự chăm chỉ từ bố mẹ cũng là những người làm công tác nghiên cứu. Mỗi lần đến công đoạn sửa bông lần cuối, cô Liên Hương đều viết vào cuốn sổ rằng thôi viết nốt lần này nhưng lần nào cô cũng thất hứa với bản thân vì khi thấy một mảng nào đó mà người Đài Loan chưa hiểu về Việt Nam, mà mình vẫn chưa đề cập đến, cô lại thôi thúc muốn được viết. Cô Liên Hương chia sẻ khó khăn lớn nhất trong quá trình viết sách đó là phải khắc phục yếu tố sức khỏe, và phải hy sinh một phần thời gian cho gia đình, cho bản thân. 

Cô Liên Hương cho biết trong 16 năm giảng dạy tiếng Việt, cô không những truyền đạt ngôn ngữ cho người Đài Loan, sinh viên Đài Loan mà còn cả sinh viên của các nước đến trao đổi tại Đài Loan mà phần đông là thế hệ F2.

Năm 2012, Đài Loan thực hiện chương trình phát triển tiếng Việt, cụ thể là kế hoạch “Ngọn Đuốc” tức là đưa tiếng Việt và một số ngôn ngữ Đông Nam Á vào giảng dạy ở các trường nơi có đông di dân, ví dụ như thành phố Tân Bắc và một số huyện thị. Sau khi đưa vào giảng dạy thí điểm ở những nơi này, chính quyền Đài Loan cũng tăng cường thêm giáo trình và kêu gọi cộng đồng người Việt tham gia đội ngũ giảng viên giảng dạy tiếng Việt. Năm 2019, cơ quan giáo dục Đài Loan chính thức đưa tiếng Việt thành tiếng mẹ đẻ ở cấp 1 cùng 7 ngoại ngữ khác, theo đó tính cả ở cấp 2 và cấp 3, theo con số thống kê chưa đầy đủ, số lượng giáo viên phải đến gần 2.000 người và cô Liên Hương cũng tham gia công tác bồi dưỡng cho giáo viên ở các huyện, thị theo chương trình 72 giờ. Nhiều trong số giáo viên đó là các chị em kết hôn với người Đài Loan. Khi chính quyền Đài Loan công nhận tiếng Việt cũng như 6 loại ngôn ngữ Đông Nam Á khác thì phong trào giảng dạy tiếng Việt trong các trường sôi động rõ rệt.

Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện có khoảng hơn 40 trường đại học ở Đài Loan giảng dạy môn tiếng Việt. Ngày càng có nhiều doanh nghiệp đầu tư hay các ngân hàng mở tại Việt Nam. Có 15 đến 16 nước như Na Uy, Phần Lan, Australia, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hong Kong, Brazil, Trung Quốc, Malaysia, Indonesia, Singapore... có sinh viên trao đổi tại Đại học Đài Loan, trong đó có một bộ phận là sinh viên thế hệ F2 đến Đài Loan học tiếng Việt.

Ngoài ra, khi ngày càng nhiều thương nhân Đài Loan vào Việt Nam hơn, nhu cầu học tiếng Việt cũng tăng lên.

Do đối tượng học tiếng Việt càng ngày càng nhiều, trong khi giáo trình tiếng Việt chưa phong phú như các ngoại ngữ khác dù các thầy cô ở trong nước rất nỗ lực. Chính vì lý do đó, cô Liên Hương càng muốn viết sách. Cô muốn hướng đến sinh viên con em thế hệ F2, chiếm từ 30% đến 50% sinh viên các lớp tiếng Việt ở các trường đại học mà cô giảng dạy.

Ngoài công việc chính là giảng dạy, cô Liên Hương còn làm Biên tập viên Ban thời sự Việt Ngữ đài PTS Đài Loan, tham gia Diễn đàn gìn giữ tiếng Việt ở nước ngoài. Có nhiều bạn học sinh, sinh viên từ chỗ thờ ơ với tiếng mẹ đẻ, sau cuộc trò chuyện với cô, các bạn có thêm động lực, niềm tin muốn học ngôn ngữ của mẹ.

Phản hồi của các bạn học sinh, sinh viên cũng đã tiếp thêm động lực cho cô yêu nghề hơn. Một ví dụ nho nhỏ nhưng khiến cô Liên Hương rất hạnh phúc khi một bạn sinh viên thế hệ F2 sau vài tháng học tiếng Việt đã thay từ “đi” bằng từ “về” Việt Nam thăm ngoại hay du lịch. Dù chỉ là một điều nho nhỏ nhưng không hiểu sao cô cảm thấy rưng rưng, xúc động, khi nghĩ đến sứ mệnh của mình. Có bạn từ chỗ không biết gì về tiếng Việt đến sau 2 năm học đã viết được bức thư cho mẹ, người mẹ đọc bức thư đó đã khóc và cảm động. Hay như khi cô được nghe một bạn sinh viên người Mỹ say sưa hát 1 ca khúc dân ca của Việt Nam, khiến cô thấy rất vui vì khi bạn đến lớp buổi đầu chỉ nói được các từ “xin chào”, “cảm ơn”... Những điều nho nhỏ như thế thôi nhưng đã tiếp thêm động lực cho cô.

Cô Liên Hương chia sẻ chỉ có mong ước giản dị tiếp tục viết, song song với làm công việc truyền bá tiếng Việt, tập trung viết giáo trình sách trung cấp tiếng Việt 2 mà cô đang phối hợp với một giáo viên khác.

Cô mong rằng tiếp tục có nhiều cơ hội được gặp gỡ, giảng dạy cho nhiều sinh viên thế hệ F2 ở Đài Loan, cũng như các sinh viên khoa Luật, khoa Y, khoa Công tác xã hội... - những người tương lai sẽ tiếp xúc nhiều với cộng đồng di dân người Việt ở Đài Loan và những người Đài Loan trong tương lai sẽ sang Việt Nam làm việc. Ngoài ra, cô cũng mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm này cho các giáo viên không chỉ ở Đài Loan mà còn ở các nơi trên thế giới. Đó là lý do cô tham gia Diễn đàn gìn giữ tiếng Việt ở nước ngoài để có thể chia sẻ được thêm kinh nghiệm của bản thân.

Cộng đồng người Việt Nam ở Đài Loan càng ngày càng đông thì ngày càng nhiều người Đài Loan muốn tìm hiểu, đi du lịch Việt Nam, muốn sang Việt Nam đầu tư, muốn giao lưu với Việt Nam trên mọi phương diện, vì vậy càng ngày càng có nhiều người học tiếng Việt hơn.

Hiện nay có 272.000 người lao động, khoảng 120.000 phụ nữ kết hôn với người Đài Loan và hơn 27.000 lưu học sinh Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Đài Loan.

NGƯỜI VIỆT TẠI NHẬT SỐNG KHỔ VÌ THỰC PHẨM TĂNG GIÁ

"Tôi phải ăn tạm mì tôm, đi vay gạo của hàng xóm. Giờ giá cả tăng, tôi cũng chi tiêu tiết kiệm hơn trước", anh Chung, một lao động Việt tại Nhật, nói.

Có gì ăn nấy

Gần 1 tuần qua, anh Phạm Thành Chung (28 tuổi, sống tại Ishikawa, Nhật Bản) cho hay anh phải ăn tạm mì tôm vì kệ hàng gạo tại các siêu thị gần nhà đều đã trống trơn.

Chung đã thử đi vay hàng xóm người Nhật nhưng chỉ nhận lại cái lắc đầu, bởi họ vừa mới gặt xong, phải đợi vài hôm nữa mới sấy và xay từ thóc ra gạo được.

"Gạo không chỉ thiếu mà giá cả cũng tăng. Trước đây, tôi mua một bao gạo 10kg với giá 3.000 yên nhưng bây giờ đã lên 5.500 yên, thậm chí không còn để mua. Tôi dự định sẽ đến các siêu thị lớn hơn ở địa phương khác để tìm mua chứ không thể nhịn ăn gạo lâu được", anh Chung chia sẻ.

Hằng tháng, nam lao động chi khoảng 12.000 yên cho việc mua thực phẩm. Trước tình hình giá cả tăng, anh dự định sẽ tiếp tục "thắt lưng buộc bụng", không sử dụng các mặt hàng đắt tiền.

Anh Đặng Văn Vũ (25 tuổi, sống tại Niigata, Nhật Bản) cho biết thực phẩm tại Nhật Bản đang tăng giá, đặc biệt là gạo. Thông thường, tại khu vực anh sinh sống, một túi gạo 10kg có giá dao động 3.400 yên thì đến nay giá đã tăng gần 6.000 yên.

Dù giá cả tăng cao, nhiều người dân vẫn ồ ạt đi mua để tích trữ, đề phòng thiên tai. Không chỉ gạo, một số siêu thị còn "cháy" hàng các loại nước đóng chai.

"Mặt hàng gạo ở các siêu thị hiện rất ít. Tôi muốn mua thì phải dậy từ sớm, đi muộn thì không thể nào mua được", anh Vũ nói. Vì giá cả tăng cao nên khoản chi tiêu hằng tháng của anh cũng tăng thêm 3.000 yên (khoảng 518.000 đồng).

Theo tờ Financial Times, Nhật Bản đang trải qua tình trạng thiếu gạo trầm trọng nhất trong 30 năm qua. Tại siêu thị, các kệ hàng trống rỗng mặt hàng gạo và giá cả thì tăng vọt. Chính phủ phải kêu gọi người dân không nên hoảng loạn, đổ xô đi mua gạo tích trữ.

Đến nay, lượng gạo dữ trữ của khu vực tư nhân ở Nhật đã giảm ở mức thấp nhất kể từ năm 1999. Giá của một bao gạo đã tăng 60% so với cùng kỳ năm ngoái.

Các siêu thị cũng đã giới hạn mỗi khách hàng chỉ được mua một túi gạo/lần trước bối cảnh thiếu hụt mặt hàng này. Nhiều người đặt hàng trực tuyến bị hủy đơn đột ngột hoặc phải bốc thăm như chơi xổ số. Chỉ có một số người đặt hàng thành công và được giao tận tay túi gạo.

Nguyên nhân dẫn đến việc này được cho là bởi lượng khách du lịch lớn dẫn tới nhu cầu ăn món sushi tăng vọt. Ngoài ra, nguyên nhân còn đến từ thời tiết khắc nghiệt và việc theo đuổi chính sách nông nghiệp chưa đúng hướng trong nhiều thập kỷ.

Tiền gửi về nhà ít hơn

Mặc dù hiện tại, đồng yên dần tăng giá nhưng vẫn chưa trở lại giá trị như thời điểm 2 năm trước. Tính đến sáng 6/9, tỷ giá mua yên Nhật tại các ngân hàng dao động trong khoảng 165,45-170,16 đồng/yên.

Trước tình hình này, anh Phạm Thành Chung chia sẻ bản thân đành giảm số tiền gửi về cho vợ con, khoảng 4-9 triệu đồng/tháng. Anh cho hay anh sẽ chờ cho đến khi đồng yên tăng trở lại rồi mới tăng số tiền gửi về cho gia đình.

Anh Đặng Văn Vũ chia sẻ anh cũng chưa thể tăng số tiền gửi về cho gia đình kể từ khi đồng yên có dấu hiệu sụt giảm. Anh Vũ đến Nhật Bản đã được gần 5 năm. Đến nay, anh làm nhân viên bảo dưỡng ô tô với mức lương 17 man/tháng (khoảng 27,7 triệu đồng), cộng thêm tiền thưởng 2 lần/năm.

Theo anh Vũ 2 năm trước, đồng yên Nhật vẫn ở mức giá hơn 204 đồng/yên, nhưng nay chỉ còn khoảng 165 đồng/yên. Vì vậy, số tiền anh gửi về quê cho gia đình cũng giảm từ 25 triệu xuống còn 17 triệu/tháng. Tuy nhiên, để có thể gửi về cho mẹ 17 triệu đồng, anh phải sống theo kiểu "thắt lưng buộc bụng" nhất có thể.

Không những vậy, chi phí sinh hoạt tăng cao, đặc biệt là thực phẩm đã khiến đời sống lao động Việt tại Nhật như anh Vũ càng chật vật hơn. Chi tiêu lên đến 5 man/tháng (tương đương 8,1 triệu đồng), số tiền anh Vũ gom nhặt gửi về quê hiện tại không còn nhiều.

Theo khảo sát của Công ty nghiên cứu Teikoku Databank, vào tháng 9, giá của 1.392 sản phẩm từ 195 nhà sản xuất thực phẩm lớn của Nhật Bản dự kiến sẽ tăng. Đây là lần đầu tiên số lượng tăng giá vượt 1.000 sản phẩm kể từ tháng 4/2024.

Nguồn: VietnamPlus; Báo Tin Tức; Dân Trí