Xung đột Hamas-Israel: Người Việt an toàn ở chỗ mới, tham gia hoạt động quyên góp

Người Việt ở TP.Sderot (Israel) gần Dải Gaza đã di chuyển về TP.Kiryat Malakhi để đảm bảo an toàn. Còn nhiều người ở thành phố khác cũng nhiệt tình tham gia các hoạt động tình nguyện mong bình yên trở lại.

Quân đội Israel đã yêu cầu người dân ở Gaza sơ tán về phía nam để đảm bảo an toàn, theo Reuters.

"Không còn nghe tiếng bom đạn"

T.D là tu nghiệp sinh ngành nông nghiệp vừa sang Israel cách đây 1 tháng. Trước ngày 12.10, cô và một số ít người Việt khác ở TP.Sderot. Đây là khu vực gần Dải Gaza, nơi có rủi ro cao trong xung đột giữa Hamas và Israel.

Khi mới sang, cô cùng 4 người khác ở chung trong một căn chung cư có phòng an toàn. Phòng an toàn có cách âm và chống bom đạn nên trong trường hợp cần thiết, mọi người sẽ vào trú ẩn ở đó.

Chia sẻ với Thanh Niên, T.D cho biết, hiện tại cô và mọi người đã được trung tâm đào tạo quốc tế về nông nghiệp Israel Agrostudies – nơi cô theo học đưa đến TP.Kiryat Malakhi, cách Dải Gaza khoảng 40 km. Mọi người di chuyển bằng xe buýt có sự hướng dẫn của những người ở trung tâm.

"Hiện tôi rất yên tâm sau khi đến chỗ ở mới. Ở đây yên tĩnh, không nghe tiếng bom đạn. Có các tu nghiệp sinh Campuchia, Bhutan… đi cùng đến nơi ở mới. Chúng tôi sẽ bắt đầu cuộc sống mới sau một thời gian ngắn ở TP.Sderot", chị chia sẻ.

Dù không ở gần vùng nguy hiểm nhưng Lê Văn Quốc (quê Quảng Nam) vẫn có chút lo lắng vì mới sang Israel được 2 tháng. Quốc là sinh viên đang thực tập tại vùng Arava, Israel.

Trước khi quyết định đặt chân đến đất nước này, nam sinh viên cũng có chút đắn đo về tình hình chính trị. Hiện Quốc và những người ở cùng vẫn an toàn và sinh hoạt bình thường.

"Quân đội, cảnh sát đi tuần tra thường xuyên nên mình không thấy hoảng sợ như những ngày trước. Mình có ứng dụng WhatsApp nếu có thông tin gì lên xem để nắm tình hình. Nếu nguy hiểm sẽ có còi báo động để mọi người chạy xuống hầm trú ẩn. Mình vẫn tiếp tục theo dõi, đặt sự cảnh giác lên mức cao nhất và luôn luôn kết nối với những người Việt khác để nắm bắt thông tin kịp thời", anh nói.

Chia sẻ khi hoạn nạn

Bà Hồng Shuranys (50 tuổi) sống và làm việc ở Israel đã 21 năm. Hiện gia đình bà ở TP.Netanya. Những ngày đầu xung đột xảy ra, mọi người ai cũng sợ hãi nhưng hiện tại đã bớt lo lắng hơn.

Khi được Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) gọi nhập ngũ, nhiều người tham gia khẩn trương, gấp rút. Chính vì vậy, hành trang họ mang theo chưa được đầy đủ, thiếu nhiều đồ dùng cá nhân. Nhiều khu dân cư ở Israel đã thành lập những điểm quyên góp, hỗ trợ người lính. Bà Hồng là một trong nhiều người Việt tích cực tham gia các hoạt động này.

"Trước đó chính phủ Israel có khuyến cáo người dân mua đủ thực phẩm dự trữ trong 72 ngày nên giờ tôi lấy ra quyên góp, nếu gia đình thiếu sẽ mua dùng sau. Tôi cũng đến các điểm quyên góp phụ đóng gói, sắp xếp", bà Hồng cho hay.

Cũng theo bà Hồng, người Việt ở các thành phố khác cũng nhiệt tình tham gia hỗ trợ như nấu cơm cho quân nhân, quyên góp thực phẩm đóng hộp, kem đánh răng, quần áo, bánh kẹo…

"Giữa tình hình xung đột có những diễn biến phức tạp tôi nghĩ rằng mỗi người phải có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Cộng đồng người Việt cùng chung tay với người dân Israel để đồng hành cùng quân nhân nơi tiền tuyến. Tôi hy vọng Israel – quê hương thứ hai của tôi sẽ bình yên trở lại", người phụ nữ bày tỏ.

Ba Lan: Cử tri gốc Việt nói cần dùng lá phiếu 'bảo vệ pháp quyền và dân chủ'

Cuộc tổng tuyển cử tại Ba Lan vào Chủ Nhật 15/10 năm nay được đánh giá là có tầm quan trọng nhất trong nhiều thập niên, theo BBC News.

Thậm chí, có ý kiến, như của lãnh đạo phe đối lập, ông Donald Tusk còn cho rằng đây là kỳ bầu cử “quan trong nhất từ năm 1989, khi chủ nghĩa cộng sản ở Ba Lan sụp đổ”.

Các đảng chính trị Ba Lan sẽ giành phiếu nhưng khó có một đảng nào, kể cả đảng Pháp luật và Công lý (PiS), cầm quyền tám năm qua dự kiến chiếm đa số phiếu.

Vì dù PiS có thể đạt được gần 35% phiếu cử tri, cao hơn Liên minh Công dân (KO) nhưng 7-8-10% phiếu có thể sẽ rơi vào các đảng nhỏ hơn trong Quốc hội mới.

Bởi vậy, việc hình thành liên minh cầm quyền của một đảng lớn với các đảng nhỏ hơn để có đa số ghế nghị sĩ trong Hạ viện (Sejm), cho phép họ lập tân nội các còn là điều chưa rõ.

Từ những ngày qua, một số thành viên của cộng đồng Ba Lan gốc Việt tại Warsaw và các thành phố lớn, vốn quan tâm nhiều tới chính trị quốc gia là quê hương mới của họ, đã lên tiếng vận động cho đảng của họ.

BBC News Tiếng Việt phỏng vấn ông Nguyễn Xuân Bích, cựu du học sinh VN, hiện sống tại Ba Lan.

Câu hỏi đầu tiên là với tư cách một công dân Ba Lan và đã nhiều lần đi bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử Quốc hội, hội đồng địa phương, ông đánh giá về tầm quan trọng của cuộc đầu phiếu năm nay như thế nào?

Ông Nguyễn Xuân Bích: Từ ngày đảng PiS lên nắm chính quyền, theo tôi thấy, họ đã làm lùi đất nước Ba Lan trên nhiều lĩnh vực. Xin được nêu ra như sau. Về chính sách đối nội, PiS đã ghép Bộ trưởng bộ tư pháp với Viện trưởng viện kiểm sát làm một. Với danh nghĩa cải cách hệ thống pháp luật, PiS đã làm tất cả những gì để ngành Tư pháp và Tòa án phụ thuộc chính quyền, trái với những giá trị cốt lõi của EU là tam quyền phân lập.

Còn về truyền thống, sống ở Ba Lan từ những ngày chuyển sang thể chế dân chủ, tôi thấy PiS đã biến đài truyền hình nhà nước TVP thành phương tiện độc quyền của mình, đặc biệt kênh TVP Info, chỉ để ca ngợi chính phủ và nói xấu những gì trái với đường lối của đảng PiS. Rất may ở Ba Lan còn có hai đài truyền hình tư nhân là TVN và Polsat, nơi mà người dân còn tìm được thông tin khách quan.

Về kinh tế, rõ ràng là chính phủ PiS đã thâu tóm các công ty nhà nước, cử các đảng viên PiS nắm các chức vụ chủ chốt, kể cả khi họ không có trình độ nghiệp vụ.

PiS cũng độc quyền hai cơ quan cực kỳ quan trọng, trong kiến trúc của một nhà nước pháp quyền, đó là Tòa án Hiến pháp và Ngân hàng trung ương. Họ biến nó thành nơi phục vụ cho các mục đích của đảng. Về chính sách dân sinh, PiS tập trung vào phân phát tiền, cho các tầng lớp cử tri chính của mình. Đó là người nghèo, đông con, lười lao động, người hưu trí, bằng các chương trình nổi tiếng 500+,tức là mỗi gia đình có con đầu lòng thì nhận 500 zloty/tháng cho một trẻ em, tăng lên cho các con thứ hai, thứ ba. Họ cũng cấp lương hưu tháng 13 và 14.

Để có kinh phí cho các chính sách mị dân, PiS phải lấy tiền ở chỗ khác, bằng cách tăng thuế, tăng tiền bảo hiểm sức khỏe, thắt chặt các hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. PiS cũng ưu tiên tập đoàn tôn giáo của linh mục Rydzyk, để lấy lòng các cử tri theo đạo Thiên Chúa giáo La Mã.

Suốt 8 năm cầm quyền, và đặc biệt trong những ngày gần đây, PiS dùng ngôn ngữ tàn bạo, đối đầu với các đối thủ chính trị của mình, với cử tri không theo họ. Họ tận dụng mọi mánh khóe và những gì có thể, cả quân đội, an ninh quốc gia và bộ máy nhà nước để vận động bầu cử, trái với Hiến pháp Cộng hòa Ba lan.

Người Việt đang sống ở Ba Lan chứng kiến những scandal của chính quyền PiS, như vụ visa, vụ nghe trộm điện thoại của một số nhà chính trị đối lập cả với tướng về hưu, về lạm dụng quyền hành, về chia rẽ và xếp loại người dân.

Về chính sách đối ngoại, PiS gây mất đoàn kết với các nước láng giềng, coi thường một số luật pháp của EU. Kể từ 1989 chưa một chính phủ Ba lan nào, bị cô lập ở châu Âu và EU như chính phủ PiS. Để tập trung đội ngũ cử tri của mình, cứ mỗi lần bầu cử, PiS lại dùng con bài chống Đức chống EU.

Vì những lẽ trên, tôi thấy cuộc bầu cử Quốc hội lần này là cuộc bầu cử quan trọng nhất của Ba Lan, kể từ khi giành độc lập năm 1989. Nó sẽ quyết định cho hướng đi của Ba Lan, về phía Tây văn minh, hay về hướng Đông của Belarus lạc hậu, của Nga độc tài. Khả năng Polexit là hoàn toàn có thể, nếu PiS giữ được chính quyền thêm 4 năm nữa. Cuộc bầu cử lần này cũng sẽ quyết định, liệu Ba Lan còn tự do ngôn luận, tự do dân chủ. Liệu mỗi người dân còn được tự do lựa chọn, tự do quyết định sống ở đâu, như thế nào? Liệu người dân Ba lan còn phải thở trong không khí ngột ngạt, như tám năm vừa qua.

BBC: Quan điểm chính trị của ông và một số bạn bè là công dân Ba Lan gốc Việt ra sao?

Ông Nguyễn Xuân Bích: Tất nhiên, tôi chỉ có thể trả lời câu hỏi này với tư cách cá nhân. Tuy không tham gia hoạt động ở bất kỳ đảng phái nào của Ba Lan, nhưng tôi luôn quan tâm đến tình hình chính trị và pháp luật ở Ba Lan.

Có lẽ, cũng như tất cả các anh chị em sinh viên và nghiên cứu sinh sang Ba Lan, đi du học vào những năm 70-90 của thế kỷ trước, những năm đầu tiên tôi luôn có cảm tình với cánh tả. Đến nay tôi đã chuyển dần về trung tâm. Đó là cấp tiến trong kinh tế, hòa nhập với EU, tôn trọng và xây dựng một nhà nước pháp quyền. Nơi tất cả các công dân, từ tổng thống đến thường dân đều có quyền bình đẳng như nhau. Nơi nhà nước tôn trọng các giá trị tự do ngôn luận, tôn trọng pháp luật, tôn trọng kinh tế thị trường, tài sản tư nhân, tự do đi lại, tự do biểu tình.

Nơi mà chính quyền và các cơ quan nhà nước là để phục vụ người dân, không hành hạ và độc đoán trong các quyết định của mình. Một nhà nước thân thiện không chỉ với người dân mà với cả môi trường.

Tôi nghĩ phần lớn các bạn bè người Việt của tôi ở Ba Lan có cái nhìn như vậy.

BBC: Nhìn chung thì ý thức chính trị của những người Việt Nam mà ông biết về tình hình Ba Lan là thế nào?

Ông Nguyễn Xuân Bích: Người Việt ở Ba Lan có thể chia làm hai nhóm (tôi chỉ hạn chế ở thế hệ người Việt thứ nhất), nhóm biết tiếng Ba Lan, đó là những lưu học sinh, nghiên cứu sinh. Nhóm thứ hai là những người không biết biết tiếng, sang Ba Lan để cải thiện tình trạng kinh, trong số này có một số chịu khó học tiếng. Với những người biết tiếng Ba Lan thì việc hòa nhập với dân bản xứ là dễ dàng, họ hiểu pháp luật nước sở tại, chịu khó theo dõi tin tức và tình hình chính trị. Một số anh chị em còn tham gia các hoạt động với người Ba Lan. Rất tiếc, ngoài số lượng rất ít kể trên, phần lớn người Việt sang đây buôn bán, có vốn tiếng Ba Lan rất hạn chế, vì vậy ý thức chính trị còn ít ỏi. Họ không biết sự vận hành của một nhà nước pháp quyền, của sức mạnh lá phiếu, về các đảng phái của nước sở tại. Nguyên nhân chính, theo tôi nghĩ, đó là rào cản tiếng Ba Lan.

BBC: Có những người gốc VN ủng hộ đảng đang cầm quyền PiS hay không? Nếu ông biết thì họ hẳn phải có lý do cho quan điểm đó?

Ông Nguyễn Xuân Bích: Tất nhiên, cũng như ở tất cả các xã hội, nhóm người Việt ở Ba Lan cũng có những cách nhìn và quan điểm khác nhau về chính trị. Nhưng phần lớn bạn bè và những người Việt có quốc tịch Ba lan, mà tôi biết, đều ủng hộ phe đối lập. Ủng hộ PiS chỉ là một số nhỏ. Ở các nước dân chủ, mỗi đảng đều có cương lĩnh và chính sách của mình. Nắm quyền lực, là để họ thực hiện những mục tiêu, những, lời hứa với nhóm cử tri của mình.

Năm 2015 khi PiS tranh cử đã đưa ra một số chính sách về dân sinh, về trợ cấp cho các tầng lớp người nghèo, và phân chia thành quả kinh tế mà Ba lan có được. Các chính phủ Ba lan trước đó không nhìn thấy điều này, ví dụ chương trình 500+ giờ đây là 800+, lương hưu tháng thứ 13 và 14. về thắt chặt lỗ hổng của thuế VAT. Trong con mắt của nhiều người dân Ba lan, chính phủ PO-PSL trước đó, không để ý đến. Với nhiều cử tri, chính phủ PiS là một chính quyền công bằng, biết chăm sóc đến người nghèo, người già.

Vì lẽ đó, một số người Ba Lan gốc Việt cũng chia sẻ cách nhìn, và đồng tình với chính phủ PiS, đó cũng là chuyện bình thường. Đó là mặt tốt của PiS, nhưng mặt xấu thì nhiều gấp bội. Những bạn bè người Việt ủng hộ PiS, mà tôi biết, chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nhưng phải nói rằng cùng với dân Ba Lan, có lẽ người Việt chưa khi nào lại bị chính quyền PiS gây khó dễ trong làm ăn kinh tế, như những năm gần đây. Vì vậy, quan điểm riêng của tôi là cần chung tay cùng với phần lớn bạn bè Ba Lan, thay đổi cuộc sống, bằng lá phiếu của mình.

BBC: Cuộc chiến của Nga tại Ukraine là chủ đề khá chia rẽ người Việt Nam trong nước và ở vùng Đông Âu, nhưng lại có liên hệ chặt chẽ với bầu cử ở Ba Lan năm nay, xin ông cho biết quan điểm của mình?

Ông Nguyễn Xuân Bích: Việc tôi và phần lớn các bạn bè người Việt ở Ba Lan ủng hộ cuộc chiến tranh giữ gìn độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc Ukraine là hiển nhiên như mặt trời mọc. Điều này xuất phát từ lương tâm của mỗi người, của những người yêu hòa bình và công lý.

Ba Lan là một nước đi đầu ở châu Âu và trên thế giới trong việc giúp đỡ về quân sự, chính trị, tài chính, tiếp nhận hàng triệu người di tản từ Ukraine, trong thời gian qua chắc ai cũng biết. Ba Lan là đường hậu cần tiếp tế viện trợ từ phương Tây đến Ukraine, là hậu phương của nước láng giềng. Tất cả các đoàn khách quốc tế muốn sang thăm Ukraine, đều phải qua Ba Lan. Từ một sân bay tỉnh lẻ, Rzesov trở thành sân bay quan trọng của NATO và các quốc gia ủng hộ Ukraina.

Gần đây giữa Ba Lan và Ukraine có những bất đồng trong khủng hoảng ngũ cốc, dẫn đến quan hệ xấu chưa từng có giữa hai nước. PiS để tranh giành với đảng cực hữu, cực đoan Konfederacja đã có những phát ngôn, những quyết định nhằm lôi kéo một lượng cử tri nông thôn. Các quan chức chính phủ PiS kế cả tổng thống Andrzej Duda, thủ tướng Mateusz Morawiecki đã có những hành xử theo tôi là không cần thiết, đặt lợi ích của đảng trên lợi ích quốc gia.

Công bằng mà nói, các quan chức Ukraine đã đổ thêm dầu vào lửa, bằng những phát ngôn và hành sử thiếu chín chắn. Điều này dẫn đến sự bất bình, của người dân Ba lan, về những gì họ đã làm cho Ukraine từ đầu cuộc chiến đến nay.

Đặc biệt là, lịch sử của hai nước có những trang còn đen tối, chưa đi đến thống nhất ý kiến và hòa giải. Ví dụ, việc vụ thảm sát khoảng 100.000 người Ba Lan trong Chiến tranh Thế giới II, do các đơn vị dân tộc chủ nghĩa cực đoan Ukraine gây ra ở vùng Volhynia và Đông Galicia. Đây là một phần của chính sách thanh lọc sắc tộc tại vùng đất Ba Lan bị Đức quốc xã chiếm đóng, do Quân đội Quốc gia Kháng chiến Ukraine (UPA) thực hiện.

BBC: Xin ông giới thiệu qua về các đảng phái Ba Lan tranh cử vào lưỡng viện Quốc hội cuối tuần này?

Ông Nguyễn Xuân Bích: Bầu cử lần này thực chất là cuộc chạy đua vào Quốc hội của 5 đảng chính trị, đó là PiS, PO, TD, NL Konfederacja. Quan sát những gì đài báo đăng tải, tôi thấy có ba kịch bản có thể xảy ra:

Kịch bản thứ nhất: PiS được hơn 42 % số phiếu và đạt số ghế quá bán, tức 231. Khi đó, PiS sẽ thành lập chính phủ của mình. Khả năng này chỉ có thể xảy ra, khi TD không vượt quá 8%.

Kịch bản thứ hai: PiS và Konfederacja thành lập liên minh để có đa số 230+1 ghế. Đây là kịch bản tồi tệ nhất cho Ba lan cũng như cho Ukraine. Bởi vì, Konfederacja là một đảng cánh hữu cực đoan, kỳ dân tộc chủ nghĩa, chống Ukraine, chống EU và Đức. Một số đảng viên của họ thân Nga và coi tổng thống Nga, Putin là thần tượng.

Kịch bản thứ ba: phe đối lập dân chủ, liên minh ba đảng PO + NL + TD, giành được đa số 230+1 ghế. Đây là kịch bản lý tưởng cho những người yêu tự do, yêu dân chủ, hòa đồng với châu Âu và nền văn minh phương Tây, và cũng là cho Ukraine.

Chỉ có chính phủ mới của phe đối lập dân chủ mỗi có thể được cải thiện được quan hệ giữa Ba lan và Ukraine vốn đã bị chính quyền PiS và các phát ngôn trả đũa của Kiev làm xấu đi rất nhiều trong thời gian vừa qua. Cả hai bên đã đi quá xa, và theo tôi, khó để một nào đó trong hai bên, nói một lời xin lỗi trước. Điều này ảnh hưởng đến tình cảm của người dân hai nước, và một phần nào đó ảnh hưởng đến cuộc chiến tranh chống Nga xâm lược.

Quang Lê và Thúy Nga đi phát đồ ăn cho người vô gia cư tại Mỹ, gặp những câu chuyện người Việt xúc động

Trong đó, Thúy Nga gặp một người phụ nữ Việt Nam khá đáng thương, không có con cái, nhà cửa, đi vô gia cư suốt 17 năm qua.

Mới đây, trên kênh Youtube của danh hài Thúy Nga đã chia sẻ một clip quay lại cảnh cô cùng ca sĩ Đan Kim đi phát đồ ăn cho người vô gia cư tại Mỹ. Đây là hoạt động từ thiện thường xuyên của Thúy Nga cùng bạn bè và cô đã làm được nhiều năm qua.

Đa số người vô gia cư Thúy Nga cho đồ ăn là người Mỹ nhưng cũng có nhiều người Việt.

Nhiều người còn nhận ra Thúy Nga và ra trò chuyện vì từng thấy cô diễn hài trên tivi và được cô cho đồ. Thúy Nga cũng nhận ra và vui vẻ nói: "Ở đây toàn bạn của tôi cả".

Trong đó có một người phụ nữ Việt Nam lần đầu Thúy Nga gặp. Người này khá đáng thương, không có con cái, nhà cửa, vô gia cư suốt 17 năm qua. Người phụ nữ này đã nhiều tuổi nhưng vẫn rất đẹp, trước đây từng làm cho một hãng nước ngoài nhưng vì mất việc nên đi vô gia cư, mỗi lúc ngủ một chỗ rồi đi lòng vòng quanh phố.

Một ngày, người phụ nữ chỉ dám ăn một lần vì sợ ăn nhiều sẽ đi toilet nhiều mà không có chỗ đi, cũng không có chỗ tắm rửa, phải bịt túi nilong lên đầu để không có chấy.

Thúy Nga liên tục nài nỉ, gặng hỏi để cho tiền, đồ ăn nhưng người phụ nữ nhất quyết không nhận bất cứ thứ gì. Thúy Nga vẫn quyết định để lại đồ ăn cho người phụ nữ và nói: "Cô là người vô gia cư đặc biệt nhất con gặp, cô không cần gì cả, không nhận gì hết. Thương cô quá".

Một lúc sau, Quang Lê cũng xuất hiện để chở Thúy Nga đi phát đồ từ thiện. Anh nói: "Hôm nay, Thúy Nga và tôi đi mua bánh mì để vừa ăn vừa tặng người vô gia cư. Mình đi cho đồ cũng phải có duyên người ta mới lấy. Tuy họ là vô gia cư nhưng cũng có phẩm giá con người, tặng đồ phải nghiêm túc họ mới lấy. Nhiều người cho tiền họ không lấy.

Đây là đời sống bên Mỹ, góc nào cũng có người cơ nhỡ. Khi chúng tôi đi cho đồ, họ cũng rất xúc động và cảm ơn.

Trong quá trình phát đồ từ thiện, Quang Lê thể hiện khả năng nói tiếng Anh rất lưu loát, giao tiếp như người bản xứ, khiến khán giả vô cùng ngạc nhiên.

Tiếp đó, Thúy Nga và Quang Lê lại gặp thêm một số người vô gia cư Việt Nam. Trong đó, có một người đàn ông trước đây vô gia cư nhưng đã được một người Việt khác cưu mang, cho chỗ ở và công việc làm ăn.

Người đàn ông này từng được Quang Lê và Thúy Nga cho đồ trước đây nên nhận ra hai người, tỏ ra khá vui mừng, ánh mắt rạng rỡ, phấn khởi vì hiện tại đã có chỗ ở, công việc. Nhiều khán giả xem xong tỏ ra xúc động trước tình đồng bào nơi xa xứ.

Lời khẩn cầu lúc đêm muộn và điều khác biệt ở dự án dành cho bệnh nhân ung thư của BS người Việt ở Nhật

"Bác sĩ tử tế", đó là lời giản dị và mộc mạc của các bệnh nhân ung thư khi nhắc tới TS.BS. Phạm Nguyên Quý, Bệnh viện TW Kyoto Miniren, Nhật Bản.

Em cầu mong bác sĩ đọc tin nhắn em gửi và cho em lời khuyên!

1-2 giờ sáng. Hồng Khanh (sinh năm 1984, Quảng Ninh) vật vã vì những cơn đau cắn xé cơ thể. Ung thư vòm họng giai đoạn 4b, hoá-xạ trị đồng thời là điều trị cần thiết để đẩy lùi căn bệnh.

Tuy nhiên, qua 6 lần điều trị hoá chất và hoá xạ trị đồng thời 22 phân liều, tác dụng phụ xuất hiện làm miệng, lưỡi, họng của Khanh bị lở loét. Khanh ho liên tục không ngừng, sau mỗi lần ăn sữa bột hoặc uống nước ép vì dịch dạ dày trào ngược lên thực quản dính vào họng kích thích gây ho dữ dội.

Khanh ho cả đêm, không ngủ được nên càng mệt. Cứ ho là cô nôn, trung bình ngày nôn từ 4-5 lần, thậm chí thức ăn chưa kịp tiêu hoá đã nôn sạch. Mỗi lần uống nước, ho, hắt xì thì cả vùng miệng, họng đau rát tới tột độ.

“Tôi có nói với bác sĩ điều trị cho mình rằng tôi đang rất đau và bác sĩ có hướng dẫn uống giảm đau Paracetamol và một số loại thuốc khác. Nhưng cứ uống xong được một lúc tôi lại nôn ra nên không có tác dụng giảm đau" , Khanh nói.

Khanh tìm cách nhắn tin cho một số bác sĩ ung thư có tên tuổi ở Việt Nam mà cô biết trên mạng xã hội để mong một lời khuyên: “Xin bác sĩ chỉ cho em làm cách nào bớt đau".

Hồng Khanh là một trong những bệnh nhân ung thư ở Việt Nam chưa được tiếp cận chăm sóc giảm nhẹ và giảm đau kịp thời. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng hơn 180.000 ca ung thư mới, trong đó 70-80% được phát hiện khi đã vào giai đoạn cuối. Mặc dù chăm sóc giảm nhẹ bao gồm giảm đau là rất cần thiết nhưng khoa chăm sóc giảm nhẹ hiện mới chỉ được xây dựng, vận hành ở một số bệnh viện lớn tuyến trung ương và tuyến tỉnh. Năng lực của hệ thống y tế cũng mới chỉ đáp ứng được 30-40% yêu cầu chăm sóc, điều trị bệnh nhân ung thư nói chung. Tình trạng quá tải thường xuyên của y bác sĩ khiến họ không có đủ thời gian cần thiết để tư vấn đầy đủ cho nhiều bệnh nhân, khiến họ phải tìm lời khuyên trên mạng Internet.

Một buổi sáng sớm tháng 10 năm 2021, TS.BS. Phạm Nguyên Quý (Bệnh viện Kyoto Miniren, Nhật Bản) nhận được một tin nhắn khẩn cầu: "Bác sĩ Quý ơi! Em đang đau đớn do tác dụng phụ của hoá-xạ trị đồng thời. Em mong bác sĩ đọc tin nhắn em gửi và cho em lời khuyên! Em cảm ơn bác sĩ!”

Người nhắn là Hồng Khanh, bệnh nhân đặc biệt khi nằm trong phòng hồi sức cấp cứu đã cùng người đồng bệnh khác tham gia khóa học "Thông thái về ung thư" do nhóm Y Học Cộng Đồng tổ chức.

Bác sĩ Quý đã nhắn tin lại ngay cho Hồng Khanh. Sau khi động viên và hỏi kỹ tình trạng của Khanh, bằng mối quan hệ cá nhân, bác sĩ Quý kết nối cô với một bác sĩ chuyên về chăm sóc giảm nhẹ ở Việt Nam để hỗ trợ.

Dù dùng thuốc giảm đau thông thường không đỡ, Hồng Khanh vẫn không dám dùng morphine vì sợ nghiện, vì ám ảnh tâm lý khi có người can ngăn “gần chết, không cứu được mới dùng morphine…” . Biết được điều này, bác sĩ Quý nhắn tin: Em phải giảm đau để qua được đợt điều trị này đã. Nếu không giảm đau được, anh sợ em không có sức để điều trị đâu”.

Được giải thích cặn kẽ, hiểu về tầm quan trọng của giảm đau, Hồng Khanh đã chủ động đề nghị bác sĩ điều trị cho mình được dùng morphine theo lời khuyên từ bác sĩ Quý, dưới sự kiểm soát về liều lượng của bác sĩ trực tiếp điều trị cho cô. Nhờ giảm đau tốt và dinh dưỡng ăn bằng đường xông mà Khanh đã vượt qua giai đoạn ngặt nghèo nhất của bệnh, trở thành "dũng sĩ" chiến đấu với ung thư.

"Tôi khỏe lên rất nhiều, hạnh phúc ngay cả khi mắc ung thư. Tôi đã gặp được những bác sĩ tử tế của Y học cộng đồng. Tôi biết ơn anh Quý. Nhờ anh mà tôi vẫn còn được ở đây ngày hôm nay", Hồng Khanh nói.

Khanh may mắn vì được tư vấn kịp thời, và cô đủ dũng cảm cũng như sáng suốt để làm theo lời khuyên của bác sĩ. Rào cản về tâm lý, những quan niệm sai về sử dụng morphine và các quy định chưa hợp lý đã khiến việc tiếp cận loại thuốc giảm đau này ở Việt Nam khá gian nan ngay cả đối với bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, trong khi ở nước ngoài, bệnh nhân có thể được giảm đau bằng morphine ngay ở giai đoạn đầu nếu bác sĩ thấy cần thiết. Nhiều người bệnh ở Việt Nam vì thế đã phải chịu đau đớn kéo dài, dẫn đến giảm khả năng chống chọi với ung thư. Và không hiếm các trường hợp bệnh nhân giai đoạn cuối phải ra đi trong đau đớn.

“Em cảnh báo anh, nếu còn gây hiểu lầm cho bệnh nhân thì sẽ bị mời ra khỏi nhóm”

Sáu năm trước, chính từ nỗi day dứt của TS. BS. Phạm Nguyên Quý và cộng sự trước nỗi đau của người bệnh và gia đình họ mà dự án Hỗ trợ bệnh nhân ung thư của Tổ chức Y học cộng đồng ra đời với sứ mệnh chung là cải thiện dân trí về ung thư trong cộng đồng. Cả nhóm đều muốn giúp bệnh nhân sống lâu nhất với chất lượng cuộc sống tốt nhất trong hành trình chữa bệnh. Cho đến nay, dự án đã tổ chức được 8 khóa học Thông thái về ung thư, xuất bản bộ sách hữu ích “Đồng hành cùng bệnh nhân ung thư” và thực hiện 33 buổi webinar/livestream Nghìn lẻ một đêm Ca (K) để chia sẻ về nhiều chủ đề mà bệnh nhân và người thân nên biết khi đối mặt với ung thư. Trước đó 5 năm, Y học Cộng đồng được thành lập và cho đến nay, đã hoạt động được hơn 11 năm.

Trong quãng thời gian đó, đã có những bác sĩ và cộng tác viên phải tạm ngừng hoạt động vì công việc cá nhân hoặc gánh nặng mưu sinh. Tuy nhiên, cũng có những người gắn bó từ thời còn là sinh viên cho đến nay, như bác sĩ Thiều Đình Hoàng. "Tôi chưa thể rời dự án vì còn nhiều duyên nợ. Mỗi lần giúp được một bệnh nhân, tôi thấy mình hạnh phúc", bác sĩ Hoàng nói.

Nhờ sự kiên trì và tâm huyết của bác sĩ Quý và những thành viên như bác sĩ Hoàng, hiện tại, dự án đã nhận được sự hỗ trợ, cống hiến của tổng cộng gần 400 cộng tác viên bao gồm nhân viên y tế, nhà nghiên cứu y sinh, sinh viên y khoa lẫn bệnh nhân và người thân của họ.

“ Tôi muốn xây dựng, phát triển mạng lưới những người thông thái về ung thư có thể tư vấn sơ bộ cho những người bệnh xung quanh. Bệnh nhân đã chữa lành bệnh ung thư còn truyền thêm hy vọng cho những bệnh nhân mới mắc ”, bác sĩ Quý chia sẻ về mục tiêu lớn mà anh đặt ra cho dự án.

Trần Thanh Bình (Quy Nhơn) là một bệnh nhân ung thư đại tràng và là thành viên có thâm niên của cộng đồng Hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Ngày mới vào nhóm, vì thiếu kiến thức, anh Bình đã đăng một bài thông tin sai lệch về sử dụng thực phẩm chức năng cho bệnh nhân ung thư. Ngay lập tức, anh nhận được tin nhắn từ bác sĩ Phạm Nguyên Quý: “ Em cảnh báo anh, nếu còn viết bài hoặc comment gây ra hiểu lầm cho bệnh nhân ung thư em sẽ mời anh ra khỏi nhóm" .

Sau lần đó, anh Bình được bác sĩ Quý cung cấp nhiều kiến thức hữu ích về điều trị, chăm sóc bệnh nhân ung thư: "Bác sĩ đã giúp cho tôi hiểu biết về ung thư, đối phó với bệnh để vẫn cảm thấy hạnh phúc, yên tâm ngay cả khi đang điều trị. Tôi giờ cũng là một “chuyên gia” đi tư vấn hỗ trợ cho người đồng bệnh khác", anh Bình nói với vẻ tự hào.

"Ở Quý, tôi thấy được tấm lòng cho đi, không mưu cầu cho bản thân bất cứ thứ gì. Quý là người học cao, có tài. Nhiều người có điều kiện như vậy, họ sẽ vun vén cho sự nghiệp tương lai thành ông nọ, bà kia. Quý thì khác, những kiến thức học được em vun vén cho cộng đồng để mọi người cùng tốt lên”.

Trần Thanh Bình có lẽ không biết rằng, chính những người như anh là động lực để bác sĩ Quý và cộng sự bền bỉ theo đuổi dự án Hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Bởi đã có những lúc, bác sĩ Quý mệt mỏi muốn bỏ cuộc vì đội ngũ quá mỏng và không đủ người hỗ trợ. "Bệnh nhân vào hỏi mà không có ai trả lời thì sẽ người nhảy vào dẫn dụ họ điều trị theo các phương pháp phản khoa học”.

“Bác sĩ sẽ thua lang băm nếu không gieo được hy vọng cho bệnh nhân”

“Bệnh nhân dễ bị dẫn dụ theo các phương pháp phản khoa học” là nỗi day dứt lớn nhất của những bác sĩ hay người có hiểu biết về ung thư như bác sĩ Quý và anh Bình.

Cách đây 3 năm, anh Bình có một cô em kết nghĩa ở Hà Nội cũng mắc ung thư đại tràng. Đồng bệnh nên anh đã chia sẻ được cho cô nhiều kinh nghiệm bổ ích mà anh học được từ các bác sĩ của Y học cộng đồng. Nhưng tới một ngày, cô gái kêu đau xương, anh thúc giục cô nên đi kiểm tra vì có thể bệnh đã di căn. Nhưng thay vì đến viện, gia đình lại đưa cô lên Tây Bắc đắp thuốc lá.

"Tôi gọi điện cho em, nói chuyện cả với mẹ em. Nhưng tôi đã không thể thuyết phục được gia đình em tin vào điều tôi nghĩ. Em ấy cũng đấu tranh với người thân nhiều lần để được vào viện, nhưng tiếc là không còn kịp nữa . Ít lâu sau tôi nhận được tin em mất khi tuổi đời còn rất trẻ. Tôi xót xa, day dứt khôn nguôi ", anh Bình chia sẻ.

Thuyết phục người bệnh đi theo hướng điều trị khoa học, tưởng là việc đương nhiên, nhưng thực tế lại chưa bao giờ dễ dàng. TS.BS. Phạm Nguyên Quý từng bị tấn công cá nhân gay gắt trên mạng xã hội khi anh đăng tải những nội dung chỉ ra các điểm phi khoa học, gây hại của những phương pháp phòng ngừa, điều trị ung thư bằng ăn chay thực dưỡng, thụt tháo đại tràng bằng cafe… Ngay cả khi thủ lĩnh của nhóm theo phương pháp này tử vong vì suy kiệt thì sự chỉ trích nhằm vào bác sĩ Quý và cộng sự vẫn không dừng lại, và không ít người vẫn theo đuổi các phương pháp sai lầm này.

"Việc này không chỉ có ở Việt Nam, mà tại các nước văn minh như Mỹ, vẫn có người tin theo lời khuyên uống dầu hỏa để diệt ung thư. Người bệnh không đủ thông tin, không có tia hy vọng thì có thể làm theo bất cứ lời mách "điên rồ" như ăn giun đất, uống nước tiểu, bào sừng tê giác, uống nước kiềm…để rồi chịu hậu quả rất đáng tiếc" , bác sĩ Quý nói.

Bác sĩ Quý cũng từng trách bệnh nhân dại dột bỏ điều trị. Nhưng sau đó anh nhận ra, có thể cách truyền đạt thông tin về bệnh của bác sĩ có vấn đề, không mang lại được hy vọng cho người bệnh. Nói chuyện với bệnh nhân là kỹ năng mà tất cả bác sĩ cần phải học. Chính bản thân bác sĩ Quý khi tư vấn cho bệnh nhân cũng tự dặn mình “uốn lưỡi 7 lần mới nói”.

Một lần, khi anh đang giải thích cho một bệnh nhân tại Nhật, viện dẫn hàng loạt số liệu về tỉ lệ thành công, thời gian sống thêm trung bình… thì người bệnh xua tay ngăn lại: "Bác sĩ giải thích luyên thuyên, khoe kiến thức với ai... Tôi không cần biết những con số, tôi chỉ cần một tia hy vọng". Giây phút đó, bác sĩ Quý chợt bừng tỉnh. Bác sĩ, dù có trong tay cả ngàn bằng chứng khoa học thì cũng sẽ "thua" lang băm nếu không gieo được tia hy vọng cho bệnh nhân. Người bệnh không tìm thấy hy vọng ở bác sĩ, thì họ sẽ tìm niềm hy vọng ở chỗ khác. Đây cũng là lý do vì sao nhiều bệnh nhân ung thư lại từ bỏ điều trị để tin vào các “thần y”, lang băm tới vậy. Mà muốn bệnh nhân tin và hy vọng, thì bác sĩ vừa phải đặt mình vào vị trí người bệnh, “cùng rơi xuống vũng lầy” với họ (như cách nói của bác sĩ Quý) để hiểu nỗi thống khổ của họ, nhưng vẫn phải giữ được sự bình tĩnh khách quan để đưa ra lời khuyên phù hợp cho người bệnh.

“Cảm ơn bác đã cho con ở bên!”

Là bác sĩ điều trị ung thư, bác sĩ Quý nói rằng thời điểm khó khăn nhất thường là khi phải đưa ra lời khuyên khi người bệnh đã đi đến giới hạn của y học.

Anh vẫn nhớ như in câu chuyện về một nữ bệnh nhân 72 tuổi ung thư dạ dày giai đoạn 4. Dù hóa trị đã làm teo nhỏ các khối u, tới liều thứ 7 thì bà bắt đầu bị mệt mỏi nhiều và tê tay do tác dụng phụ của thuốc. Các biện pháp chăm sóc giảm nhẹ như bôi kem, vật lý trị liệu, thuốc giảm tê tay…không có nhiều tác dụng, nhất là khi thời tiết đã vào mùa đông giá rét.

“ Tôi nói với bà rằng trong cuộc sống có nhiều cái khổ. Khi ta không chọn được cái sướng nhất thì ta hãy chọn cái nào ít khổ nhất. Sau một thời gian đắn đo, cân nhắc cả việc đổi phác đồ, bà quyết định ngừng hẳn hóa trị vì cuộc sống trước mắt không như kỳ vọng và cũng không còn vui nữa ”, bác sĩ Quý nhớ lại.

Những ngày cuối, thay vì gồng mình để ăn uống hay truyền thuốc, bệnh nhân có người thân và các bác sĩ ở bên. Họ trò chuyện về cuộc sống trước đây của bà, lắng nghe tâm sự về gia đình, bạn bè và những mối quan tâm của bà trong cuộc đời này. Bác sĩ gợi ý cho bà may vá, xếp giấy và những việc nhỏ khác mà bà còn làm được, để bệnh nhân khuây khoả mà không quá u sầu vì nỗi “không ăn uống được do bệnh tiến triển”.

“ Một ngày, bà nhận ra nút áo blouse tôi sắp rớt ra và khâu lại giúp. Một việc nhỏ chỉ trong khoảnh khắc thôi nhưng có lẽ là cả một niềm vui với bà vì nhận ra mình vẫn đang giúp ích cho ai đó ”, bác sĩ Quý nhớ lại. Cho đến phút cuối cùng của bệnh nhân, dù chẳng thể làm gì cho bà, nhưng bác sĩ vẫn ở lại bên người bệnh, cầm tay và thì thầm với bà “ Con cảm ơn bác đã cho con ở bên cạnh bác". Dù đến viện khi căn bệnh đã ở giai đoạn chẳng thể chữa lành, nhưng bệnh nhân đã có những ngày cuối sống trọn vẹn và ra đi thanh thản.

Bác sĩ Quý cho rằng trong những triệu chứng của người bệnh ung thư, có vài thứ có thể trị tận gốc, một số thứ có thể giảm nhẹ tối đa, nhưng cũng có khá nhiều thứ không thể thay đổi. Đó là giới hạn mà chúng ta phải chấp nhận. Nhưng chấp nhận và buông bỏ không đồng nghĩa với thất bại. Cốt lõi của điều trị ung thư là giúp bệnh nhân hiểu hơn giá trị của sự sống lẫn cái chết, để từ đó biết sống đẹp hơn và ý nghĩa hơn. Chính từ quan niệm nhân văn và thực tế này mà bác sĩ Quý và những thành viên của dự án Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Y học cộng đồng không chỉ hỗ trợ bệnh nhân những kiến thức khoa học trong điều trị bệnh, mà còn giúp nhiều người xoa dịu, chữa lành những tổn thương tinh thần vốn thường rất nặng nề do căn bệnh gây ra. Có lẽ đó là điều đặc biệt mà ít có dự án nào khác dành cho người bệnh ung thư làm được.

Nguồn: Thanh Niên; BBC; Soha; Kenh14