NGÀY CÀNG NHIỀU NGƯỜI VIỆT GẶP KHÓ VÌ THIẾU GẠO Ở NHẬT

Tình trạng lạm phát, đồng yên mất giá hay mới nhất là thiếu gạo khiến Nhật Bản mất dần sức hút với lao động Việt Nam.

Trong bối cảnh đồng yên Nhật vẫn ở mức thấp và lạm phát có dấu hiệu tăng trở lại, Nhật Bản được cho tiếp tục gặp tình trạng khan hiếm một số mặt hàng thực phẩm thiết yếu, trong đó đáng chú ý nhất là gạo.

Anh Sơn, công nhân cơ khí ở thành phố Kanazawa, Nhật Bản, chia sẻ với Báo điện tử VTC News, khoảng hơn một năm nay giá cả liên tục tăng, đồng yên có tăng gần đây nhưng vẫn ở mức thấp so với kỳ vọng. "Gạo cũng khan hiếm và tăng giá. Hầu hết các siêu thị đang giới hạn lượng bao gạo mua trên đầu người. Chẳng hạn, mỗi người trong một gia đình chỉ được lấy một bao gạo trong một lần mua. Dù vậy, các gian hàng gạo vẫn luôn trong tình trạng trống trơn".

Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, lượng gạo tồn kho của khu vực tư nhân đã giảm xuống còn 1,56 triệu tấn vào tháng 6/2024, giảm 20% so với cùng kỳ năm trước và là mức thấp nhất kể từ năm 1999.

Bộ này chỉ ra ba nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng thiếu gạo. Thứ nhất là tình trạng nắng nóng gay gắt bất thường kéo dài tại Nhật Bản làm suy giảm cả về năng suất lẫn chất lượng gạo.

Thứ hai, do lượng khách du lịch tăng đột biến, kéo theo nhu cầu thực phẩm tăng lên. Nhật Bản chào đón khoảng 17,78 triệu khách du lịch trong nửa đầu năm 2024, vượt qua mức trước đại dịch. Giả sử mỗi khách du lịch nước ngoài ăn 2 bữa cơm mỗi ngày, ước tính nhu cầu gạo của họ là 51.000 tấn, tăng 2,7 lần so với năm trước.

Thứ ba là do tình trạng người dân tích lũy gạo quá mức bởi lo ngại động đất, sóng thần trong thời gian qua.

Ngoài ra, một số chuyên gia cho rằng, tình trạng thiếu gạo hiện tại cũng là hệ lụy của chính sách "giảm diện tích trồng lúa" kéo dài hơn 50 năm qua tại Nhật Bản.

Giá giao dịch gạo đã tăng vọt lên mức cao nhất trong 30 năm, khi các nhà bán buôn sắp hết hàng, một số siêu thị tăng giá và hạn chế lượng mua. Tình hình này dự kiến sẽ kéo dài cho đến tháng 9, khi vụ thu hoạch mới bắt đầu.

"Rất khó mua được gạo ở siêu thị" , chị Cẩm Tiên, 30 tuổi, ở thành phố Chiba, chia sẻ. Chị cho biết phải chuyển sang mua gạo online (cửa hàng trực tuyến) nhưng cũng phải chờ 1 - 2 tháng mới có hàng.

Định cư ở Nhật Bản gần 6 năm, chị Tiên cho biết thời gian đầu mới sang cuộc sống tương đối ổn định, giá cả không quá cao. Đến khi đại dịch COVID-19 ập đến, đồng yên mất giá, lạm phát tăng khiến chị luôn phải đắn đo khi chi tiêu cho gia đình ba người.

"Trái cây, nước, sữa, điện, nước, gas,... cái gì cũng tăng. Tuy nhiên so với đầu năm, lạm phát có vẻ đã chậm lại, giá cả không có quá nhiều sự thay đổi ngoại trừ gạo", chị Tiên nói.

Đầu năm nay, Chính phủ Nhật Bản báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của nước này trong năm 2023 là 3,1%, đánh dấu mức tăng cao nhất kể từ năm 1982, do chi phí thực phẩm tăng và đồng yên yếu hơn khiến hàng nhập khẩu đắt hơn.

CPI là thước đo lạm phát không bao gồm nhóm thực phẩm tươi sống. Số liệu thống kê công bố ngày 23/8 cho thấy chỉ số này của Nhật Bản trong tháng 7 tăng 2,7% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức tăng 2,6% ghi nhận trong tháng 6.

Tuy nhiên, chỉ số lạm phát “lõi của lõi” - thước đo loại trừ cả nhóm thực phẩm tươi sống và năng lượng, được xem là thước đo chủ chốt của xu hướng lạm phát - tăng 1,9% trong tháng 7, thấp hơn mức tăng 2,2% của tháng 6. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 9/2022, chỉ số này tăng ít hơn 2%.

Chị Minh Hằng, 37 tuổi, phát thanh viên tiếng Việt ở thành phố Takasaki thuộc tỉnh Gunma, cho biết: "Vật giá hiện tại không chênh quá nhiều so với đầu năm. Năm ngoái tăng mạnh rõ rệt, nhu yếu phẩm tăng khoảng 35 - 40% so với năm trước".

Chị Hằng cùng chồng sinh sống ở Nhật Bản gần 20 năm và hiện có cô con gái 5 tuổi, gia đình không dư giả nhưng chi tiêu hợp lý thì cơ bản vẫn ổn.

Anh Sơn ở Kanazawa cũng cho rằng vật giá có tăng hơn trước nhưng không đến nỗi không chi tiêu được: "Chỗ tôi ở không đắt đỏ bằng Tokyo hay Osaka. Hơn nữa lại ở một mình nên nhìn chung cũng dễ thở hơn".

Có còn là 'miền đất hứa'?

Ông Ngô Bá Quyết, Giám đốc Công ty Du học và Xuất khẩu lao động Năm Châu, nhận định tình trạng vật giá gia tăng ở Nhật Bản là có nhưng thực tế không quá ảnh hưởng tới người lao động hiện nay.

Chính phủ Nhật Bản đã có những động thái để hỗ trợ, tăng lương, tạo thêm việc làm và thu nhập hiện nay của người lao động có phần tốt hơn trước, ông Quyết cho biết.

Ông Quyết chỉ ra vấn đề ở đây là tỷ giá đồng yên thấp, điều này đặc biệt ảnh hưởng với những người làm việc theo dạng xuất khẩu lao động. Chẳng hạn, 10.000 yên vào thời điểm trước COVID-19 tương đương 2,2 triệu đồng, thì giờ đây chỉ có thể đổi khoảng 1,7 triệu đồng. "Người lao động chắc chắn lo lắng và thất vọng vì khoản tiền họ gửi về cho gia đình ở Việt Nam bị thâm hụt đáng kể".

Ông Quyết cho biết lượng lao động Việt thông qua công ty ông để sang Nhật Bản giảm 50% so với thời kỳ trước đại dịch COVID-19. Ông chỉ ra nhiều nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm, như Nhật Bản mở rộng thị trường lao động sang nước khác, hay người lao động không chấp nhận làm công việc nặng nhọc,... "nhưng chủ yếu vẫn là do tỷ giá đồng yên thấp khiến Nhật Bản mất đi sức hấp dẫn trong mắt lao động Việt", ông Quyết nói.

Tuy nhiên, theo ông Quyết, đi Nhật Bản vẫn sẽ là xu hướng cho những người muốn xuất ngoại làm việc, vì thị trường lao động ổn định, ít rủi ro, thu nhập khá và chi phí đi thấp.

"Thực tế đồng yên có dấu hiệu tăng trở lại thời gian qua. Khi người lao động cảm thấy đồng yên đạt mức kỳ vọng, Nhật Bản sẽ tiếp tục là thị trường được ưa chuộng" , ông Quyết nói. "Tôi cũng kỳ vọng chính phủ Nhật Bản có thể tiếp tục tăng lương cơ sở, để tăng sức hút hơn nữa với người lao động".

BÁO ĐỘNG TÌNH TRẠNG DU HỌC SINH HÀNH NGHỀ TRỘM CẮP Ở NHẬT

Ngày càng có nhiều thực tập sinh người Việt bị bắt giữ ở Nhật Bản vì trộm cắp và các tội khác gây ra những lo ngại ở đất nước này cũng như báo hiệu về những vấn đề sâu xa hơn bên dưới bề mặt, tờ báo lâu đời của Nhật Asahi Shimbun nêu ra trong một phóng sự hôm 28/8.

Trước đó, VOA và nhiều báo, đài khác của Nhật đưa tin về hàng loạt các vụ trộm cắp, phạm tội do người Việt gây ra ở quốc gia Đông Bắc Á.

Theo tìm hiểu của VOA, hiện có khoảng 570.000 người Việt sinh sống, làm việc tại Nhật Bản. Trong đó, 35% là các thực tập sinh, theo Asahi Shimbun. Việt Nam đang đứng đầu nhóm 15 nước đưa thực tập sinh, người lao động tới đất nước này. Họ góp phần duy trì các ngành quan trọng như xây dựng, nông nghiệp và chăm sóc sức khỏe.

Nhưng kèm theo sự hiện diện của họ là nhiều vụ phạm tội gây phiền lòng người dân sở tại, theo quan sát của VOA. Đã có một loạt các bản tin của VOA và các trang tin Việt ngữ ở hải ngoại về ít nhất 10 người Việt bị nhà chức trách Nhật bắt giữ về tội trộm cắp hoặc ăn cướp trong thời gian từ tháng 2 đến tháng 7 năm nay.

Gần đây nhất, NHK và một số đài, báo Nhật đưa tin về một nhóm người nói tiếng Việt đánh cắp 11 xe ô tô hồi rạng sáng ngày 19/8 tại một đại lý của hãng Honda ở thành phố Otawara, tỉnh Tochigi.

Phóng sự hôm 28/8 của Asahi Shimbun nêu ra trường hợp một người đàn ông Việt Nam 32 tuổi bị đem ra xét xử ở tỉnh Fukuoka vì bị cáo buộc đã nhiều lần ăn trộm trong các căn nhà vắng chủ hồi năm ngoái. Ông này đã nhận tội với cảnh sát.

Ông này đến Nhật năm 2015 làm thực tập sinh nhưng bị người chủ chê trách về thái độ làm việc. Sợ bị trả về nước, ông ta bỏ trốn và bắt đầu đi ăn trộm sau khi được một người quen cũng là người Việt khuyến khích, Asahi Shimbun cho biết, dẫn thông tin từ các điều tra viên.

Vẫn các điều tra viên nói rằng ông này nợ số tiền hơn 171,5 triệu đồng sau khi trả các loại phí cho công ty môi giới để được đi Nhật và đã không thể trả số nợ đó. Ông ta khai rằng khi trộm cắp được, ông ta gửi tiền về cho gia đình ở Việt Nam, theo phóng sự của Asahi Shimbun.

Tờ báo này nói rằng con số công dân Việt Nam bị cảnh sát Nhật Bản bắt giam vì bị tình nghi dính dáng đến các vụ tội phạm đã tăng lên trong những năm gần đây. Theo Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật, 1.608 người Việt đã bị bắt trong năm ngoái, tăng thêm 27 người so với năm kia. Họ chiếm 28% trong toàn bộ những người nước ngoài bị bắt ở Nhật và là con số cao nhất trong 4 năm liên tiếp.

Nhiều thực tập sinh Việt Nam, khoảng 80%, gặp khó khăn do nợ những khoản tiền lớn vì phải trả phí môi giới, Asahi Shimbun viết. Trong khi đó, về nguyên tắc, họ không được thay đổi chỗ làm trong 3 năm đầu tiên.

Gặp vấn đề về bắt nhịp với nơi làm việc, song lại không thể chuyển chỗ làm, trong khi vẫn phải chịu gánh nặng nợ nần là những yếu tố đẩy nhiều thực tập sinh người Việt vào con đường phạm tội, các chuyên gia nói trong phóng sự của Asahi Shimbun.

Theo tìm hiểu của VOA, hồi giữa tháng 12 năm ngoái, khi Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính dự Diễn đàn hợp tác lao động Việt Nam-Nhật Bản ở tại Tokyo, ông đề nghị các cơ quan chức năng của Nhật Bản và Việt Nam, bao gồm cả Đại sứ quán Việt Nam ở Tokyo, phối hợp tốt với nhau để tạo điều kiện sống và làm việc tốt nhất cho người lao động Việt Nam.

Thủ tướng Chính nói rằng cần phải tạo môi trường thuận lợi, an toàn, thân thiện, hòa hợp văn hóa, để người lao động Việt Nam có thể an tâm học tập, làm việc, tuân thủ pháp luật sở tại, có cơ hội nâng cao chất lượng cuộc sống, được sống trong một môi trường hiện đại với bản sắc văn hoá Nhật Bản, giảm thiểu các trường hợp vi phạm pháp luật.

MỘT LAO ĐỘNG VIỆT TỬ VONG TẠI TỈNH GIFU VÌ BỊ MẢNH VỠ CỦA MÁY MÀI VĂNG TRÚNG

Một thực tập sinh người Việt đã tử vong khi gặp tai nạn lao động trong nhà máy tại Nhật Bản.

Khoảng 10h35 ngày 27/8, một vụ tai nạn lao động đã xảy ra tại nhà máy của Công ty Sato Kogyo, thuộc thị trấn Mitake, tỉnh Gifu, Nhật Bản.

Theo Sở cảnh sát Kani (tỉnh Gifu), một thực tập sinh người Việt (27 tuổi) khi đang làm công việc mài kim loại thì máy mài bất ngờ phát nổ. Các mảnh vỡ từ máy đã bay trúng vào người anh, gây chấn thương nghiêm trọng. Dù đã được đưa tới bệnh viện ở thành phố Tajimi cấp cứu, nam lao động vẫn không qua khỏi.

Được biết, Sato Kogyo là công ty chuyên gia công kim loại. Vào thời điểm xảy ra sự việc, nam lao động nói trên đang sử dụng một máy mài có gắn viên đá mài lớn, đường kính khoảng 50cm, dày 5cm, nặng 30kg.

Viên đá mài quay với tốc độ cao để mài các bộ phận bằng gang, nhưng không may bị vỡ ra vì lý do nào đó, khiến các mảnh vỡ bắn trúng cơ thể nạn nhân.

Lúc đó, có 6 công nhân khác cũng đang làm việc tại nhà máy. Mỗi người đều vận hành một máy mài riêng. Hiện cảnh sát đang mở rộng điều tra để làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn.

Sự việc đã khiến nhiều đồng hương người Việt tại Nhật bày tỏ lòng tiếc thương trước sự ra đi đột ngột của nam lao động trẻ tuổi này.

Nguồn: Soha; VOA; Dân Trí