Mỹ: Nhà hàng chật vật; Xe điện gặp khó vì hết trợ cấp; Tham vọng ở sân bay Bagram; Tăng tốc tích trữ đất hiếm; ‘Thỏa thuận Hòa bình Trump’ có gì?

NHÀ HÀNG CHẬT VẬT VÌ LẠM PHÁT VÀ CHI PHÍ LAO ĐỘNG SAU ĐÒN THUẾ CỦA ÔNG TRUMP

Đòn thuế của ông Trump khiến lạm phát và chi phí lao động tăng, buộc nhiều nhà hàng Mỹ xem xét tăng giá tới 30% mới có lợi nhuận.

Theo khảo sát mới từ công ty phần mềm quản lý nhà hàng Toast, gần một nửa chủ nhà hàng cho biết họ dự định tăng giá thực đơn nếu lạm phát, thuế và chi phí lao động tiếp tục leo thang.

Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia Mỹ ước tính để duy trì biên lợi nhuận khiêm tốn 5%, một nhà hàng trung bình ở nước này sẽ cần tăng giá đồ ăn, thức uống khoảng 30,3%, điều có thể khiến họ mất khách.

Đây là tin đáng lo ngại đối với thực khách Mỹ, những người cảm thấy những món ăn yêu thích như burger, burrito, cà phê vốn đã rất đắt. Theo hệ thống theo dõi giá thực đơn tháng 8 của Toast, chỉ có hai mặt hàng là cánh gà và bia có giá tăng chậm hơn lạm phát toàn quốc 2,9%.

Giá thực phẩm tại Mỹ đã tăng mạnh trong những tháng gần đây, đạt mức cao nhất kể từ tháng 8/2022. Lạm phát hiện vượt mục tiêu giữ ở mức 2% do Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đề ra.

Theo Business Insider, đợt tăng giá này gắn liền với chiến lược thuế quan của Tổng thống Donald Trump. Theo đánh giá của Ernie Tedesch, chuyên gia kinh tế tại Đại học Yale, đòn thuế mà ông Trump áp với hàng hóa các nước sẽ khiến giá cả các mặt hàng tổng thể ở Mỹ tăng 2,3%, khiến mỗi hộ gia đình mất thêm 3.800 USD trong năm nay.

Cuối tuần trước, ông Trump tuyên bố sẽ áp thuế bổ sung 100% với tất cả hàng hóa Trung Quốc. Nếu lời đe dọa này trở thành hiện thực, mức tăng giá các mặt hàng ở Mỹ có thể sẽ cao hơn.

Dù thuế quan của ông Trump với Trung Quốc chủ yếu ảnh hưởng đến các mặt hàng như đồ may mặc, thiết bị điện tử, chúng cũng gồm nhiều loại cá, đồ ăn nhẹ, gia vị.

"Thuế quan có thể được thực hiện chỉ bằng một chữ ký, song chúng ta phải mất nhiều năm mới thiết lập lại được chuỗi cung ứng toàn cầu", John Lash, lãnh đạo cấp cao của nền tảng chuỗi cung ứng kết nối e2open, nói. "Quá trình này là một công thức phức tạp với nhiều yếu tố bất ngờ, nhưng nhìn chung sẽ dẫn đến giá tiêu dùng tăng cao".

Đối với ngành nhà hàng, vốn hoạt động với biên lợi nhuận mỏng, chi phí nguyên liệu tăng cao có thể đẩy họ tiến gần điểm khủng hoảng. Không chỉ chi phí thực phẩm, nhân công tăng cao, nhà hàng cũng bị ảnh hưởng khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, ít ăn ngoài và thường tìm nơi có khuyến mãi.

Trong tuyên bố tháng 8, lãnh đạo Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia Michelle Korsmo cho biết các nhà hàng không muốn tăng giá vì có thể khiến người tiêu dùng ít ăn ngoài hơn, gây ảnh hưởng toàn ngành, nhưng họ "có thể không còn lựa chọn nào khác" nếu muốn duy trì hoạt động.

Bình luận viên Katherine Tangalakis-Lippert của Business Insider cho rằng thực khách Mỹ nên thưởng thức nốt những chiếc burger 14 USD, bởi đó có thể là mức giá rẻ nhất còn lại, hoặc chọn cánh gà và bia như những món hợp túi tiền cuối cùng trong thực đơn.

XE ĐIỆN GẶP KHÓ KHI HẾT TRỢ CẤP

Sự biến mất của ưu đãi thuế liên bang tại Mỹ đã khiến người tiêu dùng đổ xô mua sắm xe điện trước hạn chót, đẩy doanh số lên mức kỷ lục - nhưng cũng mở ra viễn cảnh suy giảm mạnh trong những tháng tới.

Việc kết thúc chương trình ưu đãi thuế xe điện trị giá 7.500 USD của chính phủ Mỹ đã phơi bày một sự thật không mấy dễ chịu: thị trường xe điện phụ thuộc vào chính sách hỗ trợ nhiều hơn so với những gì ngành công nghiệp này từng thừa nhận.

Khi các khoản tín dụng thuế chính thức hết hiệu lực vào cuối tháng 9/2025, người tiêu dùng trên khắp nước Mỹ đã đổ xô mua xe để kịp hưởng ưu đãi, tạo ra cú hích doanh số chưa từng có. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) xác định 20 mẫu BEV và 1 mẫu PHEV đủ điều kiện nhận ưu đãi, chiếm tới 55% tổng lượng xe điện bán ra từ tháng 1 đến tháng 9.

Theo ước tính của công ty nghiên cứu thị trường Rho Motion, có tới 90% lượng xe thuần điện (BEV) và xe plug-in hybrid (PHEV) bán ra trong 9 tháng đầu năm đã được hưởng một hình thức tín dụng thuế nào đó. Chính sách này, được triển khai trong khuôn khổ ưu đãi New Clean Vehicle Credit (tín dụng thuế cho xe sạch mới) trị giá tối đa 7.500 USD, đã đóng vai trò như đòn bẩy chủ chốt thúc đẩy nhu cầu của người tiêu dùng.

Không chỉ dừng ở đó, chương trình Qualified Commercial Clean Vehicle Credit (tín dụng thuế cho xe sạch thương mại đủ điều kiện), cũng trị giá tối đa 7.500 USD, còn góp phần đẩy mạnh doanh số thông qua khách hàng doanh nghiệp và các hãng cho thuê xe. Khác với xe mua đứt, xe thuê không bị ràng buộc bởi các yêu cầu về nguồn gốc lắp ráp tại Bắc Mỹ, giúp nhà sản xuất dễ dàng giảm giá thuê và kích cầu.

Rho Motion nhận định: "Chính ưu đãi này đã khiến hình thức thuê xe trở nên cực kỳ hấp dẫn cho cả người mua lẫn hãng xe". Khi ngày 30/9, thời điểm chính sách ưu đãi chấm dứt, càng đến gần, làn sóng mua xe điện trên toàn nước Mỹ càng bùng nổ. Ford ghi nhận doanh số 30.612 xe điện trong quý III, tăng tới 86% so với quý II. General Motors cũng tăng 44%, đạt 66.501 xe. Tesla báo cáo mức tăng 27%, trong khi Hyundai chứng kiến nhu cầu cho mẫu Ioniq 5 tăng hơn gấp đôi.

Tuy nhiên, cơn sốt này có thể chỉ là bước đệm ngắn hạn. Rho Motion dự báo nhu cầu EV và PHEV sẽ giảm mạnh trong quý IV, khi ưu đãi thuế không còn. Các yếu tố như thuế quan, chi phí sản xuất nội địa cao và tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu nới lỏng có thể làm giảm sức hấp dẫn đầu tư vào sản xuất xe điện tại Mỹ, gây thêm áp lực cho thị trường.

Sự kiện này cho thấy, dù ngành xe điện Mỹ đã đạt được nhiều bước tiến, chính sách hỗ trợ vẫn đóng vai trò then chốt trong việc duy trì đà tăng trưởng. Không có ưu đãi, thị trường có thể sớm phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt hơn trong những tháng cuối năm.

THAM VỌNG TẠI SÂN BAY BAGRAM

Việc Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đang tìm cách lấy lại căn cứ Bagram ở Afghanistan cho thấy tầm quan trọng chiến lược của căn cứ này.

Theo Al Jazeera, tuyên bố của ông Trump về việc tìm cách kiểm soát lại sân bay Bagram được đưa ra hồi tuần trước sau khi Mỹ rút toàn bộ lực lượng khỏi đây vào năm 2021.

Tuyên bố cho thấy ông Trump không chỉ muốn giành lại căn cứ được ví như "biểu tượng sức mạnh" của Washington tại Afghanistan, mà còn thể hiện chiến lược lớn hơn là tái khẳng định ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực Trung Á, nhằm cạnh tranh với Nga và Trung Quốc.

Căn cứ Bagram, nằm cách thủ đô Kabul khoảng 40 km về phía bắc, được Liên Xô xây dựng từ thập niên 1950 và sử dụng trong hàng chục năm sau đó.

Sau khi Liên Xô rút quân khỏi Afghanistan năm 1989, căn cứ Bagram bị bỏ hoang và trở thành tiền tuyến trong cuộc chiến giữa lực lượng Taliban và Liên minh phương Bắc do phương Tây hậu thuẫn.

Kể từ sau vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, quân đội Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Afghanistan, tạo điều kiện để Liên minh phương Bắc lật đổ chính quyền Taliban. Lực lượng Mỹ cũng nhanh chóng kiểm soát sân bay Bagram và sử dụng nó làm căn cứ chính tại Afghanistan.

Sau đó, Bagram đã trở thành căn cứ khổng lồ với kích thước tương đương một thị trấn nhỏ, là nơi tiếp nhận binh sĩ Mỹ mới đến Afghanistan trước khi họ được triển khai ra các vị trí trên tiền tuyến trong cuộc chiến chống Taliban.

Cựu Tổng thống Joe Biden bí mật sơ tán lực lượng ở căn cứ Bagram vào đầu tháng 7 năm 2021, khi Taliban tiến dần đến khu vực này. Sân bay Bagram rơi vào tay Taliban sau đó đúng một tháng, sau khi quân chính phủ Afghanistan đầu hàng.

Cuối tháng đó, ông Biden ra lệnh rút toàn bộ lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan, trong chiến dịch được đánh giá là hỗn loạn.

Với các chuyên gia quân sự, Bagram được đánh giá là "tài sản vô giá" mà ông Trump khó lòng bỏ qua. Địa hình Afghanistan, vốn nhiều đồi núi cao và sa mạc khắc nghiệt, gây rất nhiều khó khăn cho hoạt động của không quân. Chỉ có vài sân bay sở hữu đường băng đủ dài và vững chắc để tiếp nhận các máy bay cỡ lớn như vận tải cơ C-17 hay oanh tạc cơ B-52.

Bagram được xây dựng với hai đường băng dài lần lượt 2.953 m và 3.724 m cùng hàng loạt cơ sở hạ tầng kiên cố, là lựa chọn lý tưởng để Mỹ triển khai nhiều đơn vị không quân, nhanh chóng phát động các chiến dịch đường không tại Trung Á.

Hekmatullah Azamy, phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Xung đột và Hòa bình (CAPS) có trụ sở tại Kabul, cho hay: "Bagram không chỉ là sân bay, nó là siêu căn cứ với hệ thống radar tiên tiến, kho nhiên liệu khổng lồ và khả năng đối phó tên lửa. Để mất nó đồng nghĩa với Mỹ phải dựa vào các căn cứ xa xôi ở Uzbekistan hoặc Pakistan, làm tăng chi phí hậu cần lên gấp nhiều lần".

Viện Hudson có trụ sở tại Mỹ, cũng cho rằng tái kiểm soát Bagram sẽ cho phép Washington duy trì lực lượng 2.000-3.000 quân nhân để đối phó các nhóm phiến quân như Nhà nước Hồi giáo Khorasan, lực lượng đang giao tranh với Taliban và đã vươn vòi sang châu Âu.

Đặc biệt, Bagram còn nằm gần biên giới với Trung Quốc cũng như một bãi thử hạt nhân ở Tân Cương, nơi Bắc Kinh thử quả bom nguyên tử đầu tiên vào năm 1964. Bãi thử này được cho là đã bị bỏ hoang từ lâu, song có thông tin cho rằng Trung Quốc đang tăng cường hoạt động xây dựng quân sự ở khu vực.

Ông Trump từng tuyên bố Bagram "chỉ cách địa điểm Trung Quốc chế tạo vũ khí hạt nhân khoảng một giờ di chuyển", đồng thời cáo buộc chính quyền cựu tổng thống Biden vẫn từ bỏ căn cứ này dù biết thông tin trên.

Trung Quốc coi Afghanistan là cầu nối đến Trung Á, giúp đa dạng hóa tuyến đường vận tải và giảm phụ thuộc vào eo biển Malacca. Taliban kiểm soát Bagram được đánh giá là động thái có lợi cho Trung Quốc, vì điều này sẽ ngăn cản sự trở lại của Mỹ.

Al Jazeera cho rằng, không chỉ Trung Quốc, Nga cũng coi Bagram là vùng đệm quan trọng tại khu vực. Điện Kremlin nhấn mạnh căn cứ này từng là di sản từ thời Liên Xô, cảnh báo nỗ lực tái chiếm sẽ đe dọa an ninh biên giới với Tajikistan, đồng minh của Nga.

Chính vì vậy, trong một tuyên bố đưa ra tuần trước, Tổng thống Donald Trump tháng trước tuyên bố Mỹ đang tìm cách lấy lại căn cứ Bagram: "Mỹ đã trao căn cứ Bagram cho Taliban mà chẳng nhận được gì. Giờ đây, chúng tôi đang cố gắng giành lại", ông chủ Nhà Trắng nói.

Ngay sau đó, chính quyền Taliban sau đó bác bỏ khả năng cho phép Washington trở lại kiểm soát căn cứ Bagram, nhấn mạnh Mỹ "không thể hiện diện quân sự tại Afghanistan".

Dù vậy, Tổng thống Trump vẫn không thay đổi ý định. Ông cảnh báo "những điều tồi tệ sẽ xảy ra" nếu Afghanistan không giao lại quyền kiểm soát sân bay Bagram cho Mỹ, song không nêu cụ thể.

LẦU NĂM GÓC TĂNG TỐC TÍCH TRỮ 1 TỶ USD ĐẤT HIẾM

Bộ Quốc phòng Mỹ đang nỗ lực tích trữ khoảng 1 tỷ USD khoáng sản đất hiếm do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới của Trung Quốc, Financial Times đưa tin.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ, Trung Quốc chiếm gần 70% sản lượng khoáng sản thiết yếu toàn cầu, đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất hầu hết các công nghệ và hệ thống vũ khí hiện đại.

Trong một bài báo đăng hôm Chủ nhật (12/10), Financial Times, trích dẫn các hồ sơ công khai của Cơ quan Hậu cần Quốc phòng Mỹ (DLA), đưa tin rằng Washington tăng tốc đáng kể nỗ lực tích trữ đất hiếm trong những tháng gần đây.

Bài báo dẫn lời một cựu quan chức quốc phòng giấu tên cho biết Mỹ "chắc chắn đang tìm kiếm thêm, và họ đang làm điều đó một cách có chủ đích và mở rộng, đồng thời tìm kiếm các nguồn quặng mới khác nhau cần thiết cho các sản phẩm quốc phòng".

Theo tờ báo Anh, một số vật liệu mà Lầu Năm Góc hiện đang tìm mua trước đây không có trong danh sách mong muốn của họ.

Financial Times đưa tin, quân đội Mỹ đang tìm mua số coban trị giá tới 500 triệu USD, antimon trị giá tới 245 triệu USD, tantalum trị giá tới 100 triệu USD và scandium trị giá tới 45 triệu USD, cùng nhiều vật liệu khác.

"Những người tham gia thị trường rất ngạc nhiên trước khối lượng mà DLA yêu cầu" , Cristina Belda từ công ty tư vấn Argus Media nói với FT, đồng thời cho biết thêm rằng "nhiều người cho rằng số lượng này là không thực tế, đặc biệt là trong khung thời gian 5 năm được đề xuất".

Thứ Năm tuần trước, Trung Quốc công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đối với một số khoáng sản chiến lược có công dụng kép trong quân sự, viện dẫn lý do an ninh quốc gia. Theo quy định mới, các công ty nước ngoài phải xin phê duyệt đặc biệt trước khi xuất khẩu hàng hóa có chứa dù chỉ một lượng nhỏ nguyên tố đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social của mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết rằng Washington sẽ "áp thuế 100% đối với Trung Quốc, cao hơn bất kỳ mức thuế nào mà họ hiện đang phải trả", bắt đầu từ ngày 1/11. Ông cho biết động thái này là để trả đũa các hạn chế xuất khẩu "cực kỳ hung hăng" của Bắc Kinh.

'THỎA THUẬN HÒA BÌNH TRUMP' CÓ GÌ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump và một số nhà lãnh đạo thế giới khác ký thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza trong hội nghị thượng đỉnh ở Ai Cập.

Nhà Trắng đã công bố thỏa thuận được ký kết tại Ai Cập nhằm đạt được hòa bình ở Trung Đông, với tên gọi "Thỏa thuận Hòa bình Trump".

Tuyên bố có sự tham gia của Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng với các nhà lãnh đạo khu vực là Tổng thống Abdel Fattah el-Sisi của Ai Cập, Quốc vương Tamim bin Hamad Al-Thani của Qatar và Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan của Thổ Nhĩ Kỳ, ca ngợi điều mà họ gọi là "cam kết thực sự mang tính lịch sử" của tất cả các bên trong việc thực hiện thỏa thuận.

Văn kiện nhấn mạnh cam kết chấm dứt hơn hai năm xung đột và vạch ra tầm nhìn chung về khu vực được định nghĩa bởi "hy vọng, an ninh và tầm nhìn chung về hòa bình và thịnh vượng", nhưng không nêu chi tiết.

"Chúng tôi hiểu rằng hòa bình lâu dài sẽ là hòa bình mà cả người Palestine và Israel đều có thể thịnh vượng với các quyền con người cơ bản được bảo vệ, an ninh được đảm bảo và phẩm giá của họ được tôn trọng", thỏa thuận nêu rõ.

Thỏa thuận tái khẳng định mong muốn giải quyết các tranh chấp trong tương lai thông qua ngoại giao thay vì xung đột kéo dài, đồng thời khẳng định: "Đây là một chương mới cho khu vực".

Trước đó cùng ngày, ông Trump đã ca ngợi "bình minh lịch sử của một Trung Đông mới" trong bài phát biểu trước quốc hội Israel.

Việc kí kết diễn ra sau khi Hamas trao trả 20 con tin còn sống cho Israel theo thỏa thuận do Mỹ làm trung gian. Theo chính quyền Israel, Hamas cũng trao trả bốn quan tài đựng hài cốt của các con tin đã chết. Khoảng 250 người Palestine và hơn 1.700 người khác bị giam giữ tại Gaza mà không có cáo buộc, hiện đã được trả tự do.

Ông Biden ca ngợi thỏa thuận ngừng bắn: “Tôi vô cùng biết ơn và nhẹ nhõm vì ngày này đã đến – cho 20 con tin còn sống cuối cùng, những người đã trải qua địa ngục không thể tưởng tượng nổi và cuối cùng đã được đoàn tụ với gia đình và những người thân yêu của họ, và cho những thường dân ở Gaza, những người đã trải qua mất mát to lớn và cuối cùng sẽ có cơ hội xây dựng lại cuộc sống của họ”.

Trong một động thái hiếm hoi bày tỏ sự ghi nhận, ông Biden đã khen ngợi Tổng thống Donald Trump vì đã giúp làm trung gian cho thỏa thuận này, đồng thời ghi nhận những nỗ lực của chính quyền ông nhằm chấm dứt chiến tranh.

“Con đường dẫn đến thỏa thuận này không hề dễ dàng. Chính quyền của tôi đã làm việc không ngừng nghỉ để đưa các con tin trở về nhà, cứu trợ cho thường dân Palestine và chấm dứt chiến tranh. Tôi khen ngợi Tổng thống Trump và đội ngũ của ông vì những nỗ lực của họ để đạt được thỏa thuận ngừng bắn được gia hạn”, ông nói.

“Hiện nay, với sự hậu thuẫn của Mỹ và thế giới, Trung Đông đang trên con đường hướng tới hòa bình mà tôi hy vọng sẽ trường tồn và một tương lai cho cả người Israel và người Palestine với mức độ hòa bình, phẩm giá và an toàn như nhau”, ông Biden kết luận.

Nguồn: Vnexpress; Zing News; Soha; CafeF; VTC

Xem thêm:
Về trang trước

Chủ đề:

Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá

Đọc nhiều nhất

Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026

Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông

Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ

Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa

Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới

Người Việt hải ngoại: Người đầu tiên trúng tuyển Harvard; Bình tĩnh với khuyến cáo tích trữ đồ sinh tồn; Tập huấn phương pháp giảng dạy tiếng Việt; Mở 6 nhà hàng ở Bỉ

Việt Nam: Phở Tư Lùn lại bị xử phạt; Khu nghỉ dưỡng “đẹp bậc nhất vịnh Bắc Bộ”; Mua 14 đoàn tàu từ Trung Quốc; Siêu dự án cao tốc 63.000 tỷ; Giữ ngôi số 1 du lịch châu Á

Người Việt hải ngoại: Cô gái làm tiếp viên cho Ả Rập; Phương Oanh đưa các con đi Hàn; Bắc cây cầu kết nối quê hương; Cơ hội làm ăn ở Nhật; Kết nối người Việt với quốc tế

Lên đầu trang