- Thời sự
.jpg)
Tổ chức tư vấn Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng (BPC) của Mỹ ngày 24-3 cảnh báo chính phủ nước này sẽ đứng trước nguy cơ vỡ nợ đối với một phần trong khoản nợ 36.600 tỷ USD vào giai đoạn từ giữa tháng 7 đến đầu tháng 10-2025 nếu Quốc hội không hành động để nâng trần vay nợ của Washington.
Giới lập pháp Mỹ đã nhiều lần đẩy những cuộc thương lượng về vấn đề nâng trần vay nợ của Chính phủ đến phút chót. Xu hướng này đã làm rúng động thị trường tài chính và khiến các cơ quan xếp hạng tín dụng lớn hạ bậc tín nhiệm đối với khả năng trả nợ của Chính phủ Liên bang.
Ông Shai Akabas - Phó chủ tịch phụ trách chính sách kinh tế tại BPC - nhận định: “Các nhà lập pháp không thể trì hoãn hành động về giới hạn nợ… Giải quyết vấn đề trần nợ trước "Ngày X" cần được đưa lên đầu danh sách ưu tiên”.
Trước đó, ngày 19-3, người phát ngôn Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ thông báo cơ quan này sẽ công bố dự báo riêng về “Ngày X” - thời điểm mà Bộ Tài chính Mỹ không còn khả năng gánh vác tất cả các nghĩa vụ.
Nước Mỹ chưa bao giờ vỡ nợ và các thị trường tài chính trên toàn cầu sẽ trở nên bất ổn nếu xuất hiện dù chỉ là một dấu hiệu cho thấy viễn cảnh đó có thể xảy ra.
Cuộc đối đầu trong vấn đề trần nợ năm 2023 đã đẩy nước Mỹ đến bờ vực vỡ nợ và làm tổn hại tới điểm xếp hạng tín nhiệm của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Rất khó xác định được “Ngày X”, bởi vì thời điểm này phụ thuộc vào một số yếu tố, trong đó có dòng tiền thuế khi thời hạn nộp tờ khai thuế hằng năm của người Mỹ rơi vào giữa tháng 4. Năm nay, một số yếu tố khác sẽ ảnh hưởng đến thời hạn nộp tờ khai thuế, bao gồm các dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Mỹ đang suy yếu và việc Tổng thống Donald Trump áp thuế đối với hàng hóa nước ngoài.
Ngoài ra, quyết định gia hạn nộp thuế để hỗ trợ nạn nhân của các đợt thiên tai gần đây cũng đang ảnh hưởng đến dòng tiền đổ vào ngân sách của Chính phủ Mỹ.
Đầu tuần này, một chủ doanh nghiệp ở Colorado đã gọi cho luật sư di trú của mình vì quá lo lắng: Nếu đi nước ngoài để dự hội nghị, cô có bị trục xuất không?
Một người phụ nữ Cameroon đang sống ở vùng Trung Tây không dám bay về quê nhà dự đám tang của bố vì sợ không thể quay lại Mỹ.
Một người nhập cư gốc Palestine đã hủy bỏ kế hoạch bay ra nước khác, vì sợ việc rời khỏi nhà của mình ở New England với chiếc khăn keffiyeh truyền thống là điều không còn an toàn nữa.
Một thợ xăm người Canada sống ở bang Washington đã chia sẻ lên mạng xã hội nỗi lo của cô về chuyến đi sắp tới qua biên giới.
Những người này không liên quan gì đến nhau, nhưng họ có ít nhất một điểm chung: Đều là người nhập cư hợp pháp có thẻ xanh , nhưng vẫn sợ bị trục xuất khỏi Mỹ.
Luật sư di trú LaToya McBean Pompy nói với CNN rằng đây là vấn đề lớn nhất mà cô đang thấy ở những khách hàng có thẻ xanh của mình.
“Trước đây họ chưa bao giờ sợ hãi, nhưng giờ họ rất lo lắng”, bà nói với CNN .
Theo số liệu ước tính mới nhất của Văn phòng Thống kê an ninh nội địa, có khoảng 12,8 triệu người sở hữu thẻ xanh đang sống tại Mỹ.
Một số người trong số họ đã rất ngỡ ngàng khi chính quyền bắt giữ một thủ lĩnh biểu tình sinh viên trong Đại học Columbia ở New York vào đầu tháng này.
Mahmoud Khalil là người đã tham gia tổ chức phong trào biểu tình của sinh viên trong Đại học Columbia để đòi ngừng bắn ở Dải Gaza. Anh đã kết hôn với một công dân Mỹ và có thẻ xanh. Khalil không đối mặt với bất kỳ cáo buộc hình sự nào, nhưng các quan chức chính quyền cho rằng thanh niên này kích động bạo lực và hỗ trợ khủng bố.
“Tôi nghĩ rằng việc anh ấy là thường trú nhân cho thấy tính dễ bị tổn thương của tất cả những người không phải công dân ở đất nước này”, David Leopold, một luật sư di trú tại Ohio và là cựu chủ tịch của Hiệp hội Luật sư Di trú Mỹ cho biết.
Theo Leopold, có không ít trường hợp người có thẻ xanh bị giam giữ và trục xuất nếu họ bị buộc tội và kết án. Tuy nhiên, Leopold cho biết việc chính quyền trục xuất Khalil là điều hiếm xảy ra và gây lo ngại.
“Ai sẽ là người tiếp theo? Đó có thể là một nhà hoạt động vì khí hậu không? Đó có thể là một nhà hoạt động vì quyền bình đẳng giới không? Đó có phải là những nhà hoạt động chuyển giới không? Đó có phải là người quan tâm đến chăm sóc sức khỏe không? Đó có phải là người chỉ đơn giản là phản đối Donald Trump không?” Leopold nói với báo chí trong một sự kiện gần đây.
Luật sư McBean Pompy cho biết, trước khi Khalil bị bắt giữ, nhiều người có thẻ xanh đã phải đối mặt với nhiều nỗi lo.
“Tôi nghĩ rằng điều đó liên quan đến ICE (Cơ quan hải quan và di trú) và các hoạt động của lực lượng thực thi mà mọi người nhìn thấy ở cộng đồng của họ”, bà cho biết.
Những phát biểu gần đây từ các quan chức như Phó Tổng thống JD Vance khiến mọi người lo lắng hơn nữa.
“Người sở hữu thẻ xanh, dù tôi có thể thích họ, họ cũng không có quyền vô thời hạn để ở lại Mỹ, đúng không?” ông Vance phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Fox News tuần trước.
“Công dân Mỹ có những quyền khác với những người mang thẻ xanh, với những người có thị thực du học. Và vì vậy, thái độ của tôi về vấn đề này là, về cơ bản, đây không phải là vấn đề về quyền tự do ngôn luận. Với tôi, đúng là vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia, nhưng quan trọng hơn, vấn đề này liên quan đến – chúng ta, với tư cách là công chúng Mỹ, quyết định ai sẽ được tham gia vào cộng đồng quốc gia của chúng ta. Nếu Ngoại trưởng và Tổng thống quyết định, 'Người này không nên ở Mỹ và họ không có quyền hợp pháp để ở lại đây', thì đơn giản là như vậy thôi”, ông Vance nói.
Luật sư McBean Pompy cho rằng phát biểu của ông Vance là "một tiêu chuẩn mới gây sốc".
"Khi các nhà hoạch định chính sách của chúng ta nói về vấn đề này một cách lỏng lẻo như vậy, tôi cảm thấy hơi khó chịu… Bởi vì có những quy định rất nghiêm ngặt chi phối quyền và khả năng của người sở hữu thẻ xanh tại Mỹ, và tôi chỉ muốn đảm bảo rằng chúng ta đang tuân thủ đúng quy trình", bà nói với CNN .
Không dám đi đâu
Marina Sinden, một người có thẻ xanh ở tiểu bang Washington đã kết hôn với một công dân Mỹ, muốn về thăm gia đình cô ở Canada vào lễ Phục sinh. Nhưng thợ xăm 37 tuổi này cho biết cô sợ sẽ có vấn đề xảy ra nếu cô rời khỏi Mỹ.
"Tôi thực sự lo lắng về việc đi qua biên giới… Tôi có sẽ mất tất cả ở đây nếu tôi không được phép nhập cảnh trở lại", Sinden cho biết.
Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Canada , cùng với báo cáo gần đây về một phụ nữ Canada bị giữ ở biên giới trong 12 ngày, khiến Sinden không thể không lo.
"Tôi rất lo lắng sẽ gặp cảnh tương tự như vậy. Tôi có nhà ở đây. Tôi có một doanh nghiệp truyền thống. Tôi có xe cộ. Tôi có con đang đi học. Và tôi có một cô con gái đọc Lời tuyên thệ trung thành với lá cờ Mỹ mỗi ngày", Sinden chia sẻ.
Điều khiến Sinden lo sợ là một lỗi hành chính trong hồ sơ xin thẻ xanh của cô trước đây có thể khiến cô gặp trục trặc, dù cô đã giải quyết vấn đề đó tại tòa án.
Maria, một chủ doanh nghiệp ở Colorado, di cư từ Costa Rica đến Mỹ khi mới 5 tuổi. Cô hiện đã có thẻ xanh, nhưng khi còn nhỏ, cô không có giấy tờ trong nhiều năm, vì gia đình cô ở lại quá hạn thị thực.
“Tôi nhớ cảm giác chúng tôi không thể đến bác sĩ, chúng tôi không thể làm bất cứ điều gì, vì nỗi sợ bị trục xuất là quá thực tế. Thật kinh khủng, và bây giờ, trời ơi, tất cả những chấn thương và nỗi sợ hãi thời thơ ấu của tôi lại bùng phát và sống lại. Đây là điều mà tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ phải đối mặt một lần nữa”, người phụ nữ 38 tuổi chia sẻ.
Luật sư di trú Charles Kuck cho biết, trong những tuần gần đây, ông nhận được nhiều cuộc gọi từ những khách hàng có thẻ xanh.
"Những người có thẻ xanh sẽ ổn thôi. Trừ khi họ tham gia các hoạt động mà (Ngoại trưởng) Marco Rubio coi là khủng bố, tôi nghĩ họ hoàn toàn ổn”, ông cho biết.
Theo luật sư này, người sở hữu thẻ xanh phần lớn được hưởng quyền lợi như công dân Mỹ, trừ khi họ phạm tội.
“Nếu họ đã phạm tội, họ không có quyền tái nhập cảnh Mỹ mà không bị thẩm vấn và có thể bị đưa vào quy trình trục xuất ", ông cho biết.
.jpg)
Có lẽ không có hành động nào của tổng thống Mỹ lại nhạy cảm và đầy rủi ro hơn việc quyết định thời điểm và địa điểm sử dụng lực lượng quân sự.
Nếu thông tin đó rơi vào tay đối thủ của Mỹ trước khi hành động, nó có thể đe dọa sinh mạng và mục tiêu chính sách đối ngoại quốc gia.
May mắn cho chính quyền Trump, nhóm chat trên ứng dụng Signal được mã hóa, nơi các quan chức an ninh quốc gia cấp cao thảo luận về cuộc tấn công sắp tới của Mỹ ở Yemen, đã không bị kẻ xấu nắm giữ.
Tuy nhiên, cũng thật không may cho chính quyền Trump, luồng tin nhắn đó đã bị một nhà báo chính trị có ảnh hưởng, Jeffrey Goldberg, quan sát được.
Tổng biên tập tạp chí Mỹ Atlantic, trong một bài viết đăng trên trang web của tạp chí vào hôm 24/3 giờ địa phương, cho biết ông dường như đã vô tình được Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Michael Waltz thêm vào nhóm chat.
Các thành viên của nhóm dường như bao gồm Phó Tổng thống JD Vance, Giám đốc CIA John Ratcliffe, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, cùng những người khác.
Người phát ngôn của Hội đồng An ninh Quốc gia nói với BBC rằng chuỗi tin nhắn "có vẻ như là thật".
Nhà báo Goldberg cho hay nhóm đã tranh luận về chính sách và thảo luận chi tiết hoạt động về cuộc tấn công quân sự sắp tới của Mỹ - cho thấy cái nhìn hiếm hoi gần như theo thời gian thực về hoạt động bên trong của đội an ninh quốc gia cấp cao của Tổng thống Trump.
"Tuyệt vời," ông Waltz viết trong nhóm chat, chỉ vài phút sau khi Mỹ tấn công các mục tiêu Houthi ở Yemen vào ngày 15/3.
Ông tiếp tục gửi kèm biểu tượng cảm xúc cờ Mỹ, nắm đấm và lửa. Các quan chức cấp cao khác cũng tham gia vào những lời chúc mừng trong nhóm.
Tuy nhiên, những màn ăn mừng tại Nhà Trắng này có thể sẽ sớm kết thúc sau những tiết lộ vào hôm 24/3.
Việc một người ngoài có thể vô tình được thêm vào các cuộc trò chuyện nhạy cảm về quốc phòng cho thấy sự thất bại đáng kinh ngạc về an ninh hoạt động của chính quyền Trump.
Và việc những cuộc trò chuyện này diễn ra bên ngoài các kênh chính phủ an toàn được thiết kế cho những thông tin liên lạc nhạy cảm như vậy có thể vi phạm Đạo luật Gián điệp, đạo luật đặt ra các quy tắc xử lý thông tin mật.
"Chính quyền này đang coi thường thông tin mật bậc nhất của quốc gia chúng ta và điều đó khiến tất cả người Mỹ kém an toàn hơn," Thượng nghị sĩ Mark Warner của bang Virginia, thành viên Đảng Dân chủ cấp cao trong Ủy ban Tình báo Thượng viện, đăng trên mạng xã hội X.
Dân biểu Đảng Dân chủ Chris Deluzio cho biết trong một tuyên bố báo chí rằng Ủy ban Quân vụ Hạ viện, nơi ông đang công tác, phải tiến hành một cuộc điều tra và điều trần đầy đủ về vấn đề này càng sớm càng tốt.
"Đây là một vụ vi phạm an ninh quốc gia nghiêm trọng, và những người chịu trách nhiệm phải bị trừng phạt," ông nói.
Sự chỉ trích không chỉ đến từ Đảng Dân chủ.
Don Bacon, một dân biểu Đảng Cộng hòa từ Nebraska, nói với trang tin Axios của Mỹ rằng hành động của chính quyền là "không thể chấp nhận được".
"Không một cái gì trong các thông tin này nên được gửi trên các hệ thống không an toàn," ông nói về tin nhắn của ông Waltz. "Nga và Trung Quốc chắc chắn đang theo dõi điện thoại không được bảo mật của ông ấy."
Với việc Đảng Cộng hòa kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, đảng của ông Trump sẽ phải khởi xướng bất kỳ cuộc điều tra chính thức nào của Quốc hội về vấn đề này.
Chủ tịch Hạ viện Đảng Cộng hòa Mike Johnson dường như đã giảm nhẹ khả năng đó khi ông nói với các phóng viên rằng Nhà Trắng đã thừa nhận sai sót của mình.
"Họ sẽ thắt chặt và đảm bảo rằng điều đó không xảy ra nữa," ông nói. "Tôi không biết còn gì khác để nói về điều đó."
Ông Trump, về phần mình, đã giả vờ không biết khi được các phóng viên hỏi tại Phòng Bầu dục về bài viết của tạp chí Atlantic, nói rằng đó là lần đầu tiên ông nghe nói về nó.
Sau đó, Nhà Trắng đã đưa ra một tuyên bố biện hộ cho đội an ninh quốc gia của tổng thống, bao gồm cả ông Waltz.
Tuy nhiên, đến tối 24/3, tin đồn ở Washington DC lan truyền rằng những vụ từ chức cấp cao có thể là điều cần thiết, với sự chú ý tập trung vào ông Waltz, người đã mời nhà báo Goldberg vào cuộc trò chuyện nhóm. Nhà Trắng không đưa ra thêm bình luận nào khi những đồn đoán này ngày càng tăng.
Trong tuyên bố buổi chiều 24/3, Nhà Trắng nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công của Mỹ "rất thành công và hiệu quả".
Điều đó có thể giúp giảm thiểu một số hậu quả chính trị từ các cuộc thảo luận trong nhóm chat, vốn cũng tiết lộ một số chia rẽ trong đội an ninh quốc gia của ông Trump.
Ông JD Vance là thành viên cấp cao nhất trong nhóm chat Signal này - nơi thảo luận chi tiết về kế hoạch tấn công quân sự của Mỹ vào Yemen diễn ra.
Mặc dù phó tổng thống thường đồng thuận với ông Trump trong các phát biểu công khai về chính sách đối ngoại, nhưng trong các cuộc thảo luận riêng tư, ông lại cho rằng chính quyền đang phạm "sai lầm" khi hành động quân sự.
Ông lưu ý rằng lực lượng Houthi bị nhắm ở Yemen gây ra mối đe dọa lớn hơn cho vận tải biển châu Âu, trong khi nguy cơ đối với thương mại Mỹ chỉ là tối thiểu.
"Tôi không chắc tổng thống nhận thức được điều này mâu thuẫn như thế nào với thông điệp của ông về châu Âu hiện tại," ông Vance viết.
"Có nguy cơ cao hơn là chúng ta sẽ thấy giá dầu tăng mạnh từ mức trung bình đến mức nghiêm trọng."
Phó tổng thống tiếp tục nói rằng ông sẽ ủng hộ quyết định của nhóm và "giữ những lo ngại này cho riêng mình".
"Nhưng có lý do chính đáng để trì hoãn việc này một tháng, dành thời gian giải thích rõ ràng tại sao nó quan trọng, xem xét tình hình kinh tế, và những thứ tương tự."
Đây không phải là lần đầu tiên một phó tổng thống bất đồng với tổng thống của mình về các vấn đề chính sách đối ngoại.
Ông Dick Cheney đã xung đột với Tổng thống George W. Bush trong những năm cuối nhiệm kỳ của ông về cách xử lý chiến tranh Iraq. Ông Joe Biden từng tin rằng chiến dịch bí mật của ông Barack Obama để tiêu diệt trùm khủng bố Osama Bin Laden là quá rủi ro.
Đây cũng không phải là lần đầu tiên việc xử lý tài liệu an ninh quốc gia nhạy cảm được truyền thông chú ý.
Cả ông Trump lẫn ông Biden đều bị điều tra vì sở hữu thông tin mật sau khi rời nhiệm sở. Công tố viên đặc biệt Jack Smith đã truy tố ông Trump về các cáo buộc vi phạm liên quan đến việc ông từ chối giao nộp tài liệu được lưu trữ tại dinh thự Mar-a-Lago của mình. Vụ án này đã bị hủy khi ông Trump tái đắc cử vào năm ngoái.
Năm 2016, việc bà Hillary Clinton sử dụng máy chủ email riêng để liên lạc khi còn là Ngoại trưởng Mỹ đã trở thành một vấn đề lớn trong chiến dịch tranh cử tổng thống không thành công của bà.
Tương tự nhóm chat Nhà Trắng của ông Trump, một số tin nhắn đó đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về hoạt động bên trong của nhóm bà Clinton.
Việc tiết lộ chúng cũng gây tổn hại chính trị. Một số tin nhắn được lưu trữ của bà sau đó được xác định là chứa thông tin "tuyệt mật".
"Chúng ta không thể có một người trong Phòng Bầu dục không hiểu ý nghĩa của từ riêng tư hoặc tuyệt mật," ông Trump nói trong chiến dịch năm 2016 - một trong nhiều cuộc tấn công vào bà Clinton, về hành động của bà mà ông cho là sự vi phạm luật liên bang rõ ràng.
Chiều hôm 24/3, bà Clinton đã lên mạng xã hội để đăng bình luận ngắn gọn của riêng mình về vụ rò rỉ nhóm chat Nhà Trắng trên Signal.
"Đang đùa nhau đấy à?" bà viết.
Giới phân tích có những cách diễn giải khác nhau về những tuyên bố này của ông Trump, khiến thị trường tài chính “nửa mừng nửa lo”...
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 24/3 đưa ra những tín hiệu thiếu rõ ràng về kế hoạch thuế quan sắp tới, bao gồm cả thuế quan có đi có lại và thuế quan đánh vào một số ngành hàng cụ thể. Giới phân tích có những cách diễn giải khác nhau về những tuyên bố này của ông Trump, khiến thị trường tài chính “nửa mừng nửa lo”.
Tại một cuộc họp nội các, ông Trump nói “chúng ta sẽ sớm công bố thuế quan đối với ô tô” và “chúng ta cũng sẽ công bố thuế quan đối với hàng dược phẩm vào một thời điểm nào đó”.
Cho tới gần đây, ông Trump vẫn nói ngày 2/4 sẽ là ngày ông công bố thuế quan có đi có lại và cả thuế quan áp theo từng ngành hàng. Trong tuyên bố mới nhất về thuế quan đối với các ngành hàng ô tô và dược phẩm, ông không nhắc đến thời hạn 2/4.
Một số nhà phân tích cho rằng đây có thể là tín hiệu cho thấy ông Trump sẽ lùi thời hạn áp thuế quan ngành hàng về sau ngày 2/4. Tia hy vọng này đưa thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm mạnh trong phiên ngày 24/3, dù giới đầu tư vẫn còn nhiều lo lắng.
Đây không phải là lần đầu tiên ông Trump đưa ra thông tin thiếu rõ ràng và không nhất quán về thuế quan. Hồi đầu tháng này, ông cũng liên tục "quay xe" trong kế hoạch thuế quan đối với Canada và Mexico.
Tiếp đó, tại một sự kiện khác ở Nhà Trắng cùng ngày, ông Trump nói thêm rằng thuế quan đối với các sản phẩm gỗ và con chip sẽ được áp “trong thời gian tới”, nhưng không nói ngày cụ thể.
Đối với kế hoạch thuế quan có đi có lại, hay còn gọi là thuế đối ứng, ông Trump khẳng định việc triển khai sẽ bắt đầu vào ngày 2/4 như dự kiến ban đầu. Dù vậy, ông nói “có thể sẽ tạm miễn cho nhiều quốc gia” loại thuế này. Hôm thứ Sáu tuần trước, ông Trump nói có thể “linh động” khi áp thuế quan có đi có lại.
Khi các nhà báo đề nghị ông làm rõ về việc liệu thuế quan ngành hàng có được công bố vào cùng ngày 2/4 hay không, ông Trump đáp “Vâng, mọi việc sẽ diễn ra như thế”. Nhưng sau đó, ông lại nói “không phải tất cả thuế quan đều được đưa ra vào ngày hôm đó”.
Thậm chí, ông phát tín hiệu rằng thuế quan ô tô có thể được công bố trước khi thuế quan có đi có lại được đưa ra. “Chúng tôi sẽ công bố thuế đó khá sớm trong vài ngày tới. Và có thể, khi ngày 2/4 tới, sẽ có thuế quan đối ứng”, ông nói.
Trước đó, vào hôm Chủ nhật, tờ Wall Street Journal dẫn nguồn thạo tin nói rằng Nhà Trắng có thể sẽ không công bố thuế quan theo ngành hàng vào ngành 2/4 cùng với thuế quan có đi có lại. Một tuần trước, ông Trump nói cả hai thuế quan này sẽ bắt đầu vào cùng một ngày.
Một tuyên bố thuế quan khác mà ông Trump đưa ra trong ngay 24/3 là ông sẽ áp thuế quan 25% lên tất cả các quốc gia mua dầu khí của Venezuela, và thuế quan này sẽ có hiệu lực từ ngày 2/4.
“Nếu họ mua dầu từ Venezuela, họ sẽ bị đánh thuế quan 25% nếu có làm ăn với Mỹ, chưa kể thuế quan đã sẵn có từ trước”, ông Trump nói tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng.
Theo nhà phân tích Matt Smith của công ty Kpler, “tuyên bố này của ông Trump có vẻ nhằm vào Trung Quốc”.
Venezuela xuất khẩu khoảng 660.000 thùng dầu mỗi ngày trong năm 2024, theo dữ liệu từ Kpler. Trung Quốc là nước mua dầu Venezuela nhiều nhất, với lượng nhập khẩu 270.000 thùng/ngày trong năm ngoái - theo dữ liệu của Kpler.
Mỹ là thị trường xuất khẩu dầu lớn thứ hai của Venezuela, với lượng nhập 233.000 thùng/ngày. Ấn Độ và Tây Ban Nha là các thị trường kế tiếp, với mức nhập tương ứng 61.000 thùng/ngày và gần 60.000 thùng/ngày trong năm ngoái.
Từ khi lên nắm quyền nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã tìm cách gây áp lực lên chính quyền của Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Khi công bố ý định đánh thuế quan liên quan tới Venezuela ngày 24/3, ông Trump cáo buộc nước này điều các phần tử của băng đảng Tren de Aragua tới Mỹ. Đây là băng nhóm mà chính quyền ông Trump đang liệt vào danh sách các tổ chức khủng bố nước ngoài.
.jpg)
Không phải Washington như thông lệ, điểm đến cho chuyến công du đầu tiên sau khi nhậm chức của tân Thủ tướng Canada Mark Carney lại là Paris và London, nơi ông cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer tô đậm thêm những vết rạn, trong mối quan hệ của cả 3 quốc gia thành viên Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) với nước Mỹ.
Đặt cạnh những nỗ lực gấp rút làm nồng ấm trở lại quan hệ ngoại giao song phương Mỹ - Nga, rõ ràng, các diễn tiến ở chiều ngược lại từ Canada và châu Âu thể hiện sâu sắc những dịch chuyển chiến lược trên bản đồ địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là một tiến trình chia tách trong thế giới phương Tây.
Lựa chọn của Ottawa
Ngay sau khi tiếp quản vị trí của người tiền nhiệm Justin Trudeau, tân Thủ tướng Mark Carney tuyên bố: Canada không nhượng bộ trước áp lực từ Washington, đồng thời duy trì các mức thuế trả đũa cho đến khi "người Mỹ thể hiện sự tôn trọng, đồng thời đưa ra những cam kết đáng tin cậy về thương mại tự do và công bằng".
Tuyên bố này là lời đáp trả dành cho những áp lực thuế quan từ chính sách của đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã áp mức thuế 25% đối với các sản phẩm nhôm và thép xuất khẩu của Canada, đồng thời đe dọa sẽ áp dụng mức thuế đó đối với phần lớn hàng nhập khẩu, cũng như 10% đối với năng lượng, khoáng sản từ Canada kể từ ngày 2/4 tới.
Ottawa không chấp nhận lùi bước, nghĩa là không sẵn sàng hy sinh lợi ích của mình chỉ để làm hài lòng ông chủ mới của Nhà Trắng. Họ từng thỏa hiệp trong nhiệm kỳ tổng thống lần trước của ông Trump, để tái ký Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), với nhiều điều khoản được điều chỉnh theo hướng mà quyền lợi của Canada bị thu hẹp. Và, bây giờ, rất có thể, mục tiêu cuối cùng của Tổng thống Mỹ vẫn là gia tăng nhiều điều khoản ngặt nghèo hơn cho “người hàng xóm”, theo hướng ấy.
Tuy nhiên, thực tế là Canada không có nhiều ưu thế, nếu không muốn nói là ở “hạ phong”, trong cuộc đối đầu không tiếng súng này. Nói một cách ngắn gọn, như Tổng thống Mỹ Donald Trump từng chỉ ra: Nền kinh tế Canada phụ thuộc vào thị trường Mỹ nhiều hơn gấp bội, so với chiều ngược lại. Đó là chưa kể, do tính chất địa lý (bị ngăn cách giữa hai miền Đông - Tây), Canada còn phải “mượn đường” của Mỹ, ở không ít vấn đề logistic.
Cũng vì thế, cựu Thủ tướng Canada Justin Trudeau chưa thể tìm được lối thoát, cho đến tận thời điểm “xuống đài”. Nhiệm vụ này được trao lại cho người kế nhiệm Mark Carney (trong vai trò một “người chữa cháy”) cũng như đảng Tự do - vốn bị phe đối lập cáo buộc là chỉ thực hiện một cuộc hoán đổi mang tính “bình cũ rượu mới”, khi tái lập nội các vẫn có thành phần giống với chính phủ cũ tới 87%. Và, do đó, không còn con đường nào khác, ông Mark Carney phải hướng tầm mắt của mình sang bên kia Đại Tây Dương, nơi có những người “cùng cảnh ngộ” cũng đang tập trung chuẩn bị ứng phó với những hàng rào thuế quan khắc nghiệt từ quốc gia láng giềng Bắc Mỹ của Canada.
"Giữa cuộc khủng hoảng, người ta phải hành động. Thật không may, chúng ta đang ở giữa cuộc khủng hoảng kinh tế và địa chính trị. Nhưng, khi bạn hành động, bạn phải có các giá trị: chủ quyền, đoàn kết, năng động và bền vững. Những giá trị này luôn gần gũi với trái tim chúng tôi", ông nói.
Một châu Âu trong nước lũ
Ngày 19/3, Ủy ban châu Âu (European Commission/EC) buộc phải công bố kế hoạch cắt giảm thêm 15% lượng nhập khẩu thép từ ngày 1/4, như một phần trong nỗ lực bảo vệ ngành công nghiệp thép châu Âu đang gặp khó khăn. Quyết định này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp mức thuế 25% đối với thép và nhôm nhập khẩu, gây ra những lo ngại sâu sắc về sự gián đoạn thương mại toàn cầu và nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến ngành công nghiệp thép của EU. Bên cạnh việc cắt giảm nhập khẩu thép, EC cũng thông báo sẽ tiến hành điều tra thị trường nhôm của EU, nhằm xem xét khả năng áp dụng các biện pháp bảo vệ tương tự. EC cảnh báo: "Thuế quan của Mỹ đối với nhôm có khả năng làm trầm trọng thêm tình hình, do nguy cơ chuyển hướng thương mại từ nhiều nguồn cung".
Trước đó 2 ngày, tại Điện Elysee, Thủ tướng Canada Mark Carney nói, trong cuộc gặp với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, rằng Canada là "quốc gia châu Âu nhất trong số các quốc gia không phải châu Âu", đồng thời cam kết Canada sẽ là "đối tác đáng tin cậy, đáng tin cậy và mạnh mẽ" của Paris. Đáp lại, ông Macron ca ngợi Canada vì đã "sát cánh" với Pháp và châu Âu, đồng thời bày tỏ với cá nhân ông Carney rằng: "Chúng tôi đang chào đón một người bạn, với rất nhiều niềm vui".
Tại Anh, phát biểu sau cuộc gặp với Vua Charles, Thủ tướng Carney tiết lộ rằng đất nước ông đang xem xét lại việc có nên mua máy bay phản lực F-35 của Mỹ hay không, đồng thời cho biết ông đã nói chuyện với các quan chức Anh và Pháp về việc tăng cường quan hệ an ninh, quân sự và kinh tế. Hiển nhiên, một thông điệp thầm lặng nhưng “rắn rỏi” đã được nhà lãnh đạo Canada phát đi, qua chuyến công du này. Tuy vậy, ông vẫn để ngỏ một cánh cửa thoát hiểm, khi cho biết Canada muốn thảo luận về "mối quan hệ thương mại và an ninh chung" của hai quốc gia Mỹ - Canada: "Bao giờ phía Mỹ sẵn sàng cho cuộc đối thoại đó, chúng tôi cũng sẵn sàng".
Ở một diễn biến khác, Thủ tướng Đức sắp nhậm chức Friedrich Merz công khai ủng hộ ý tưởng hợp tác quốc phòng sâu rộng với Pháp, thậm chí đề xuất Đức được bảo vệ bởi lực lượng răn đe hạt nhân của Paris - điều từng là "giấc mơ xa vời" của Tổng thống Macron. Nước Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống Trump không còn là đồng minh đáng tin cậy" - ông Merz thẳng thừng nhận xét.
Trước đó nữa, ngày 15/3, đã diễn ra hội nghị trực tuyến về Ukraine. Dĩ nhiên, không có đại diện của Washington tham dự, nhưng hội nghị có sự góp mặt của hơn 20 nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) và các nước đồng minh, chẳng hạn như Đức, Pháp, Italy, Canada và Australia. Tham dự hội nghị này còn có Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Những cam kết về hỗ trợ và viện trợ quân sự cho Ukraine được nhắc lại. Có điều, ở phạm vi rộng hơn, không phải tất cả các quốc gia châu Âu (đồng thời cũng là thành viên NATO) đều sẵn sàng tham gia các sáng kiến quân sự liên quan đến Ukraine, điển hình là Hungary và Slovakia. Dù vô hình, nhưng những lằn ranh đánh dấu sự phân rã nội tại phương Tây dường như đã không chỉ còn lờ mờ nữa.
Phương trình hóc búa
Thực tế, từ giữa thập niên trước, từ khi ông Donald Trump còn chưa đắc cử Tổng thống Mỹ lần đầu, “cân bằng chiến lược” đã không ít lần được giới quan sát chỉ ra như một thách thức hàng đầu đối với nhiệm vụ bảo vệ, duy trì và củng cố vị thế của cựu lục địa (bên cạnh những cuộc khủng hoảng trầm trọng như suy thoái kinh tế, người nhập cư, khủng bố, khoảng cách chênh lệch giàu nghèo trong xã hội...). Cân bằng chiến lược, từ thời điểm đó, đã bao hàm 2 vấn đề chính: Giảm bớt sự phụ thuộc toàn diện (Chính trị - Kinh tế - An ninh/Quốc phòng) vào nước Mỹ; và cải tổ mạnh mẽ cơ chế hoạt động của EU, để định vị châu Âu như một trung tâm quyền lực quốc tế, trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu bắt đầu có những chuyển biến mạnh mẽ, làm rung chuyển trật tự đơn cực đã hiện hữu kể từ sau thời điểm Chiến tranh Lạnh kết thúc.
Tuy nhiên, sau hơn 10 năm, có vẻ như tình hình đã trở nên nghiêm trọng hơn, bao hàm nhiều thách thức nghiệt ngã hơn đối với cả châu Âu lẫn các thành viên còn lại của thế giới phương Tây. Sự trỗi dậy vũ bão của các “kình địch” như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, của Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS, nay là BRICS+) và của toàn thể khối các quốc gia Nam bán cầu là những yếu tố khách quan khiến “phương Tây không có Mỹ” trở nên tụt hậu. Song, từ khía cạnh chủ quan, việc nước Anh “dứt áo” rời EU qua cánh cửa Brexit, tình cảnh “mắc kẹt giữa các làn đạn” trong “thương chiến Mỹ - Trung” hay trừng phạt qua lại Mỹ - Nga, cũng như sự thiếu định hướng nhằm tập trung nguồn lực cho các trọng điểm chiến lược... cũng phải tính là những yếu tố làm phức tạp thêm nhiệm vụ “giải phương trình” ấy.
Nói một cách ngắn gọn, hiện tại, phần còn lại của phương Tây đều không có nhiều “quân bài” trên tay, trước những tính toán thực dụng, chủ nghĩa biệt lập và các công cụ bảo hộ thương mại lạnh lùng mà Tổng thống Mỹ Donald Trump sẵn sàng áp dụng, vì mục tiêu “Nước Mỹ trên hết (America First)!”.
Để tái khởi động lộ trình tự thức tỉnh các tiềm lực của chính mình, cả châu Âu, Canada và Australia đều cần thêm nhiều thời gian, nỗ lực cũng như sự gắn kết (điều đã thực sự bị xói mòn trong thời gian qua, minh chứng là áp lực ngày càng nặng nề từ các nhóm chính trị cánh hữu và cực hữu ở châu Âu). Nhưng, trước mắt, giới lãnh đạo của họ sẽ phải đứng vững được, giữa gọng kìm hiện trạng kinh tế - xã hội suy thoái cùng áp lực chiến tranh thương mại đang diễn ra ngày một khốc liệt.
Ngày 19/3, phía Mỹ tuyên bố sẵn sàng tham vấn, sau khi Canada và Trung Quốc cùng đệ đơn lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), để khiếu nại về hàng rào thuế quan của Mỹ. Và, có lẽ, việc Tổng thống Donald Trump sẵn sàng đưa nước Mỹ rời khỏi thêm một định chế đa phương như WTO sẽ chẳng còn khiến nhà phân tích quốc tế nào bất ngờ nữa. Vậy thì, châu Âu cùng phần còn lại của phương Tây sẽ có cách nào để chứng minh rằng khi hành xử hà khắc với cả những “bạn bè cũ”, nước Mỹ của Tổng thống Donald Trump cũng sẽ phải nhận không ít tổn thương?
Nguồn: Quân Đội Nhân Dân; CafeF; BBC; VnEconomy; CAND
Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026
Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông
Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ
Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa
Người Việt hải ngoại: Về nước sau đột quỵ; Xây dựng cộng đồng ở Khammouane; Thanh toán số xuyên biên giới; Doanh nghiệp ra nước ngoài; Miss Business World 2026 ở Mỹ
Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới
Việt Nam: Phở Tư Lùn lại bị xử phạt; Khu nghỉ dưỡng “đẹp bậc nhất vịnh Bắc Bộ”; Mua 14 đoàn tàu từ Trung Quốc; Siêu dự án cao tốc 63.000 tỷ; Giữ ngôi số 1 du lịch châu Á
Người Việt hải ngoại: Cô gái làm tiếp viên cho Ả Rập; Phương Oanh đưa các con đi Hàn; Bắc cây cầu kết nối quê hương; Cơ hội làm ăn ở Nhật; Kết nối người Việt với quốc tế
Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá