- Thời sự
.jpg)
Sau hơn 1 thập kỷ đầu tư, giấc mơ hydro đang gặp nhiều trở ngại khiến tốc độ triển khai chậm hơn dự kiến và tiềm năng bị bỏ ngỏ.
Giấc mơ về một nền kinh tế năng lượng sạch dựa trên hydro từng được nước Mỹ đặt nhiều kỳ vọng, coi đây là “chìa khóa vàng” để vừa giảm phát thải khí nhà kính, vừa duy trì vị thế dẫn đầu trong ngành năng lượng toàn cầu. Hydro, đặc biệt là hydro xanh được sản xuất từ điện tái tạo, hứa hẹn mang lại nguồn nhiên liệu không phát thải, có thể dùng cho sản xuất điện, giao thông vận tải, công nghiệp nặng và lưu trữ năng lượng. Nhưng sau hơn 1 thập kỷ đầu tư, giấc mơ này đang gặp nhiều trở ngại khiến tốc độ triển khai chậm hơn dự kiến và tiềm năng bị bỏ ngỏ.
Lời hứa về một nguồn năng lượng thay thế dồi dào cho dầu mỏ và khí đốt tự nhiên vốn thu hút nhiều thế hệ chính trị gia, giám đốc điều hành và nhà môi trường. Mọi thứ bắt đầu từ năm 1977, khi giá dầu trở thành mối lo ngại lớn ở Mỹ, một chiếc Cadillac Seville chạy bằng nhiên liệu hydro đã góp mặt trong cuộc diễu hành nhậm chức của cựu Tổng thống Jimmy Carter.
Gần đây hơn, một đạo luật đặc biệt dưới thời cựu Tổng thống Joseph R. Biden Jr. đã cung cấp các khoản tín dụng thuế hào phóng cho các công ty sản xuất hydro theo cách thải ra ít carbon dioxide nhất có thể. Điều này đã thúc đẩy một loạt các thông báo đầu tư từ nhiều doanh nghiệp.
Tuy nhiên, sự cường điệu xung quanh loại nhiên liệu này đang nhanh chóng lắng xuống.
Từ Arizona đến Oklahoma, các công ty đang rút lui khỏi các dự án hydro sạch sau khi Quốc hội rút ngắn thời hạn để họ đủ điều kiện nhận khoản tín dụng thuế thời cựu Tổng thống Joe Biden xuống còn 5 năm. Các dự án hiện phải được xây dựng trước cuối năm 2027 mới đủ điều kiện - một rào cản mà 3/4 các đề xuất rất có thể sẽ không đáp ứng được.
Hydro được sử dụng rộng rãi để sản xuất phân bón và biến dầu thành xăng, dầu diesel và các loại nhiên liệu khác. Nó cũng có thể lưu trữ năng lượng, tương tự như pin, và được sử dụng để cung cấp năng lượng cho ô tô hoặc xe tải, mặc dù từ lâu vốn đã gặp khó khăn trong việc ứng dụng vào các lĩnh vực này.
Sức hấp dẫn rất rõ ràng: Sử dụng hydro tạo ra hơi nước thay vì khí nhà kính. Tuy nhiên, nhiên liệu này đắt đỏ, khó lưu trữ và vận chuyển, đồng thời tiêu tốn rất nhiều năng lượng.
“Lý do đằng sau quyết định này là hydro xanh sẽ dồi dào và rẻ”, Matthieu Giard, giám đốc khu vực châu Mỹ của Air Liquide, một công ty khí công nghiệp của Pháp, cho biết. “Nhưng thực tế không phải như những gì chúng ta thấy ngày nay”.
Ngày nay, hydro chủ yếu được sản xuất từ khí tự nhiên trong một quy trình thải ra carbon dioxide, nguyên nhân chính gây biến đổi khí hậu. Hydro có thể được tạo ra bằng cách sử dụng điện để phân tách các phân tử nước thành hydro và oxy. Tuy nhiên, nhiều dự án hướng đến mục tiêu này đã bị hủy bỏ hoặc đang bị trì hoãn.
Vấn đề của hydro thì vô vàn.
Nhu cầu điện đang tăng nhanh chóng ở Mỹ, trong khi chi phí cũng vậy. Người dân đang sử dụng điện để cung cấp năng lượng cho mọi thứ, từ ô tô đến máy bơm nhiệt. Các công ty công nghệ đang sử dụng một lượng điện khổng lồ để đào tạo và vận hành các hệ thống trí tuệ nhân tạo.
Tất cả điều này đồng nghĩa với sự cạnh tranh gay gắt hơn về năng lượng cần thiết để chiết xuất hydro từ nước. Thêm vào đó, việc lắp đặt tuabin gió và tấm pin mặt trời ngày càng khó và tốn kém hơn, khiến các dự án hydro ít khả thi về mặt tài chính.
“Đây là thời điểm khó khăn”, Bernd Heid, đối tác cấp cao tại McKinsey & Co., người phụ trách mảng hydro của công ty tư vấn này, cho biết. “Thị trường này sẽ khá ảm đạm ở Mỹ trong một thời gian khá dài.”
Hai công ty Úc, Woodside Energy và Fortescue, nằm trong số những công ty gần đây hủy bỏ các dự án hydro phát thải thấp tại Mỹ. Woodside viện dẫn chi phí tăng và nhu cầu thấp hơn dự kiến.
Fortescue, một gã khổng lồ khai thác mỏ từng cược lớn vào hydro, đã chỉ ra những thay đổi trong chính sách năng lượng của Mỹ. Dự án trị giá 550 triệu USD của họ bên ngoài Phoenix dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào năm 2026.
Agustin Pichot, giám đốc điều hành tăng trưởng và năng lượng của Fortescue, cho biết: “Sự thiếu chắc chắn và sự thụt lùi trong tham vọng xanh đã ngăn cản các thị trường năng lượng xanh mới nổi, khiến các dự án khả thi trước đây khó có thể tiến hành”.
Theo McKinsey, tính đến năm ngoái, chưa đến 15% các dự án hydro phát thải thấp được công bố kể từ năm 2015 đạt đến giai đoạn quan trọng. Exxon Mobil, công ty dầu khí lớn nhất Mỹ, đang cân nhắc liệu có nên cam kết sản xuất hydro bằng khí tự nhiên, đồng thời chôn lấp carbon dioxide hay không. Công ty đã công bố kế hoạch xây dựng một trong những nhà máy hydro phát thải thấp lớn nhất thế giới bên ngoài Houston, song đến nay vẫn chưa đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng.
“Chúng tôi lo ngại về sự phát triển của một thị trường rộng lớn hơn, điều này rất quan trọng để chuyển đổi từ các ưu đãi của chính phủ”, Darren Woods, giám đốc điều hành của Exxon, phát biểu với các nhà phân tích trong tháng này. “Nếu chúng tôi không thể nhìn thấy hy vọng cuối cùng, chúng tôi sẽ không tiếp tục dự án”.
Chuyên gia cho rằng cơ sở hạ tầng cho hydro tại Mỹ chưa sẵn sàng. Việc xây dựng một trạm nạp hydro tốn từ 1 đến 4 triệu USD. So với hàng chục nghìn trạm sạc xe điện đã phủ khắp cả nước, hệ thống hạ tầng hydro gần như mới ở giai đoạn thử nghiệm. Điều này khiến các phương tiện chạy bằng pin nhiên liệu hydro khó có thể phát triển quy mô lớn, kéo theo nhu cầu thị trường thấp và vòng luẩn quẩn “thiếu cung – ít cầu” vẫn tiếp diễn.
Ngoài ra, vấn đề an toàn cũng là yếu tố cản trở niềm tin của công chúng và nhà đầu tư. Hydro là khí dễ cháy. Những vụ tai nạn tại các trạm nạp hoặc trong quá trình vận chuyển đã khiến người tiêu dùng dè dặt. Để mở rộng hạ tầng, ngành công nghiệp này phải đầu tư lớn cho công nghệ lưu trữ và vận chuyển an toàn, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt của cơ quan quản lý.
Lợi nhuận của một nhà hàng thường chỉ dao động từ 3-5%, vì vậy mỗi lần tăng chi phí đều có thể đẩy họ đến bờ vực phá sản.
Hãng tin CNN cho hay hơn một thế kỷ qua, nhà hàng Ike’s Chili tại Tulsa, Oklahoma vẫn kiên cường tồn tại, vượt qua Đại suy thoái, đại dịch Covid-19 và nhiều lần lạm phát.
Tuy nhiên bước sang năm 2025, quản lý Len Wade thừa nhận: "Chi phí mọi thứ đều đang tăng, và chúng tôi phải tìm cách xoay sở". Giá thịt bò xay – nguyên liệu trụ cột của Ike’s – đã tăng gần 21% so với 10 năm trước, giá của các nguyên liệu khác như cà phê, trứng, và cacao cũng không ngừng leo thang.
Tăng giá bán là lựa chọn dễ thấy nhất, nhưng Wade hiểu rõ rủi ro: "Tôi có thể phải tăng giá, nhưng sợ sẽ khiến khách không quay lại. Cắt giảm nguyên liệu để hạ giá thì chất lượng đi xuống, và khi đó bản sắc của Ike’s cũng mất."
Lợi nhuận của một nhà hàng thường chỉ dao động từ 3-5%, vì vậy mỗi lần tăng chi phí đều có thể đẩy họ đến bờ vực phá sản. Ike's Chili đứng trước lựa chọn khó khăn: tăng giá và mạo hiểm mất khách, hoặc giữ nguyên và chấp nhận lợi nhuận giảm sút.
Câu chuyện của Ike’s Chili không phải cá biệt, mà là lát cắt tiêu biểu cho bức tranh toàn cảnh: ngành nhà hàng toàn cầu đang bị kẹp giữa hai gọng kìm — chi phí đầu vào leo thang và người tiêu dùng ngày càng dè dặt chi tiêu.
Cố gắng sinh tồn
Thực tế của Ike's Chili không phải là cá biệt. Đây là một vấn đề toàn cầu. Theo Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia (NRA), các nhà hàng đang phải đối mặt với áp lực kép: chi phí nguyên liệu và chi phí nhân sự.
Dữ liệu từ Chỉ số giá sản xuất (PPI) tại Mỹ cho thấy, giá thực phẩm nhà hàng mua từ nhà cung cấp đã tăng khoảng 21% so với 4 năm trước, cao hơn mức tăng chung của giá bán buôn (17,5%). Những mặt hàng thiết yếu như cà phê, trứng, ca cao… đều có giai đoạn tăng giá mạnh.
"Nếu phép tính lợi nhuận không còn hợp lý, nhà hàng sẽ buộc phải đóng cửa", Chad Moutray, kinh tế trưởng của Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia Mỹ, phân tích.
Bài toán càng khó hơn khi các yếu tố bất định như chiến tranh thương mại, chính sách thuế quan hoặc biến đổi khí hậu có thể khiến giá nông sản biến động bất ngờ.
Các nhà hàng phải tìm mọi cách để thích nghi. Một số lựa chọn đã được đưa ra: thay đổi thực đơn để sử dụng các nguyên liệu rẻ hơn, hoặc chấp nhận giảm lợi nhuận.
Bên cạnh đó là vấn đề lao động. Từ 2021, các khảo sát hàng tháng của Liên đoàn Doanh nghiệp Độc lập Mỹ (NFIB) liên tục ghi nhận: thiếu lao động chất lượng là một trong những trở ngại hàng đầu của ngành dịch vụ ăn uống. Tình trạng thiếu hụt lao động khiến các nhà hàng phải tăng lương để cạnh tranh, từ đó đẩy chi phí vận hành lên cao.
Wade của Ike’s Chili nhớ lại: "Giữa thập niên 2000, mỗi ngày tôi nhận 3–4 hồ sơ ứng tuyển. Từ 2019 đến giờ thì tất cả chỉ hơn chục đơn."
Không chỉ ở Mỹ, xu hướng này xuất hiện trên toàn cầu. Ở châu Âu, nhà hàng phụ thuộc nhiều vào lao động nhập cư, nhưng chính sách nhập cư siết chặt và chi phí sinh hoạt tăng khiến lực lượng này thu hẹp.
Trước tình hình đó, nhiều nhà hãng đã thử áp dụng mô hình siết lao động nhưng không thành công. Ví dụ điển hình là Chipotle. Đây từng được coi là "nơi làm việc mơ ước" trong ngành nhà hàng, nhưng việc áp dụng mô hình vận hành tối đa hiệu suất đã khiến nhân viên bị quá tải.
Năm 2021, tỷ lệ thay thế lao động (turnover) tại đây lên tới 194%. Nhiều cựu nhân viên mô tả môi trường làm việc căng thẳng, thiếu nhân sự, dẫn tới chất lượng phục vụ giảm và gia tăng tranh chấp lao động.
Điều này cho thấy, tiết kiệm chi phí nhân công bằng cách đẩy áp lực lên người lao động có thể là con dao hai lưỡi.
Không chỉ gánh nặng chi phí, các nhà hàng còn phải đối mặt với sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng.
Hãng tin CNN cho hay khi chi phí sinh hoạt tăng cao, người tiêu dùng, đặc biệt là tầng lớp trung lưu và thu nhập thấp, đã bắt đầu cắt giảm các khoản chi tiêu không thiết yếu, trong đó có việc ăn ngoài. Một phân tích của CNN chỉ ra rằng nửa đầu năm 2025 chứng kiến mức tăng trưởng doanh số bán hàng của các nhà hàng và quán bar tại Mỹ yếu nhất trong thập kỷ qua, thậm chí còn yếu hơn cả giai đoạn đỉnh điểm của đại dịch.
Tầng lớp thu nhập thấp vốn bị lạm phát bào mòn nay càng cắt giảm chi tiêu: bỏ bữa sáng, chọn món rẻ hơn, hoặc ăn ở nhà. Giám đốc Tài chính của McDonald’s, Ian Borden đã thừa nhận rằng "các hộ gia đình có thu nhập thấp đang bỏ bữa sáng hoặc chuyển sang ăn ở nhà".
Điều đáng lo ngại là tầng lớp trung lưu — nhóm khách hàng "xương sống" của nhiều nhà hàng — cũng đang chịu áp lực. Michael Zuccaro, phó chủ tịch tài chính doanh nghiệp tại Moody's Ratings, nhận định "lượng khách đến nhà hàng đã giảm trong vài năm, ban đầu là do người tiêu dùng có thu nhập thấp bị căng thẳng bởi lạm phát, nhưng giờ đây, người tiêu dùng trung lưu cũng đang chịu áp lực".
"Khi giá trị cảm nhận của bữa ăn không còn xứng đáng với giá bỏ ra, họ sẽ thôi đến", ông Zucczro cảnh báo.
Chuyển đổi để sinh tồn
Khi lượng khách giảm, nhiều nhà hàng tìm đến các mô hình mới để giảm chi phí cố định và tiếp cận khách hàng linh hoạt hơn.
Quay lại với câu chuyện của Chipotle, hãng đã áp dụng chiến lược tăng giá một cách thận trọng, đồng thời cải thiện hiệu quả hoạt động bằng công nghệ. Họ đầu tư vào hệ thống sản xuất tại "ghost kitchens" - các bếp ăn ẩn, không có khu vực ăn uống cho khách, chỉ tập trung vào việc xử lý các đơn hàng trực tuyến và giao hàng.
Điều này giúp Chipotle tiếp cận nhiều khách hàng hơn mà không cần phải mở thêm các cửa hàng truyền thống đắt đỏ. Mặc dù vẫn phải đối mặt với lạm phát và chi phí lao động, Chipotle đã vượt qua một cách tương đối thành công nhờ sự kết hợp giữa mô hình kinh doanh đổi mới và danh tiếng về chất lượng sản phẩm.
Tuy nhiên, "ghost kitchens" cũng có những rủi ro. Việc phụ thuộc quá nhiều vào các ứng dụng giao hàng có thể khiến họ mất quyền kiểm soát về dữ liệu khách hàng và phải chia sẻ một phần doanh thu đáng kể. Hơn nữa, việc xây dựng thương hiệu và duy trì sự kết nối với khách hàng trở nên khó khăn hơn khi không có trải nghiệm ăn uống tại chỗ.
Tại New York, mô hình "ghost kitchen" đã bùng nổ trong giai đoạn hậu Covid-19. Một số thương hiệu tận dụng lợi thế không tốn chi phí mặt bằng phục vụ, tập trung vào giao hàng nhanh, menu tối ưu cho vận chuyển.
Dẫu vậy, khi thị trường bớt nóng, chỉ những đơn vị quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng, duy trì chất lượng món ăn sau vận chuyển và xây dựng thương hiệu mạnh mới trụ lại. Nhiều "ghost kitchen" đóng cửa khi không đạt sản lượng đủ bù chi phí marketing và logistics.
Trong khi đó, phân khúc "fine dining" (ẩm thực cao cấp) ở các đô thị lớn bắt đầu tổ chức sự kiện trải nghiệm, kết hợp nghệ thuật, rượu vang và không gian độc đáo để giữ chân nhóm khách ít bị ảnh hưởng bởi kinh tế.
Đây là minh chứng rằng, đổi mới sản phẩm/dịch vụ có thể cứu một phân khúc nếu tìm đúng khách hàng mục tiêu.
Thậm chí tự động hóa và AI bắt đầu xuất hiện: từ robot phục vụ, kiosk gọi món, đến hệ thống AI dự đoán lượng nguyên liệu. Mục tiêu là giảm chi phí lao động và tăng tốc phục vụ. Tuy nhiên, đầu tư ban đầu lớn, rủi ro hỏng hóc, và phản ứng tiêu cực từ khách hàng yêu thích sự tương tác con người vẫn là những rào cản.
Ngành nhà hàng đang bước vào giai đoạn thanh lọc mạnh: những đơn vị nhanh nhạy điều chỉnh mô hình, kiểm soát chi phí và duy trì chất lượng trải nghiệm sẽ tồn tại và thậm chí mở rộng thị phần, ngược lại, những ai chậm thích ứng có nguy cơ biến mất khỏi bản đồ ẩm thực.
Cuộc chơi sẽ không chỉ là "ăn ngon, phục vụ tốt" nữa mà là quản trị rủi ro giá cả, nhân sự và công nghệ trong một thế giới biến động liên tục.
Dường như màn tái xuất của ông Trump đã giúp gia tăng sự quan tâm đến các nhóm mang tư tưởng "chủng tộc thượng đẳng" ở Mỹ, theo điều tra của Reuters.
Mặc quần đùi rộng, đi dép xỏ ngón và đội mũ bóng chày che nắng, Dalton Henry Stout trông không khác gì một người nông dân Mỹ bình thường.
Chỉ trừ logo trên chiếc mũ của anh ta.
Đó là biểu tượng đầu lâu xương chéo của nhóm khét tiếng "Đầu Tử thần" SS, từng giám sát các trại tập trung của Đức Quốc xã – cùng với ký tự "AFN", viết tắt của Mạng lưới Tự do Aryan (chủng tộc thượng đẳng), một nhóm tân Quốc xã do Stout và bạn đời của mình điều hành.
Từ một trang trại nhỏ ở bang Texas, cặp đôi này quản lý một mạng lưới mà họ cho là đang phát triển mạnh mẽ nhờ sự trở lại Nhà Trắng của Tổng thống Donald Trump.
Họ chỉ ra rằng các phát ngôn của ông Trump - như việc tấn công vào các chương trình đa dạng, lập trường cứng rắn về nhập cư và kêu gọi bảo vệ "các giá trị phương Tây" - đã làm gia tăng sự quan tâm cũng như số lượng thành viên.
Stout nói rằng ông Trump đã "đánh thức nhiều người về những vấn đề mà chúng tôi đã nêu ra trong nhiều năm. Ông ấy là điều tốt đẹp nhất đến với chúng tôi."
Mặc dù AFN và các nhóm tân Quốc xã khác vẫn nằm ở rìa ngoài của chính trường Mỹ, bị cả những người theo chủ nghĩa bảo thủ và người dân Mỹ nói chung xem là độc hại, nhưng theo các cuộc phỏng vấn với hàng chục thành viên các nhóm cực đoan, chín chuyên gia về chủ nghĩa cực đoan chính trị và dữ liệu về bạo lực cánh hữu, họ đang ngày càng trở thành tâm điểm của các cuộc biểu tình công khai và các hành vi bạo lực của phe cực hữu.
Một số xu hướng đã hội tụ kể từ khi ông Trump tái đắc cử.
Những phát ngôn của ông Trump đã tiếp thêm sức mạnh cho một làn sóng mới các nhà hoạt động cực hữu, thúc đẩy sự gia tăng của các nhóm thượng đẳng da trắng.
Việc ông Trump ân xá cho những người tham gia bạo loạn ngày 6/1/2021 và sự thay đổi trong trọng tâm của các cơ quan thực thi pháp luật liên bang sang vấn đề nhập cư cũng khiến nhiều người thuộc phe cực hữu tin rằng các cuộc điều tra liên bang nhắm vào những người theo chủ nghĩa thượng đẳng da trắng không còn là ưu tiên hàng đầu.
Sự dịch chuyển của ranh giới phe cánh hữu đang diễn ra.
Theo các nhà nghiên cứu, những ý tưởng từng bị giới hạn trong các nhóm cực đoan như Proud Boys - tổ chức đóng vai trò chủ chốt trong vụ bạo loạn ngày 6/1 - nay đã xuất hiện rõ nét hơn trong chính trường Đảng Cộng hòa. Những tư tưởng này trải dài từ việc phủ nhận kết quả bầu cử cho đến việc mô tả người nhập cư như "những kẻ xâm lược".
Sự ủng hộ công khai và việc ông Trump ân xá cho những nhân vật cực hữu đã góp phần bình thường hóa các quan điểm này.
Các nhà nghiên cứu cho rằng khi phong trào "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" (Make America Great Again) định hình bản sắc của Đảng Cộng hòa, ranh giới giữa phe cánh hữu cực đoan và phe bảo thủ chính thống ngày càng trở nên khó phân định.
"Những tư tưởng từng được coi là cực đoan giờ đây dễ dàng hòa nhập vào phe cánh hữu rộng lớn hơn. Điều này không phải vì các nhóm cực đoan đã thay đổi, mà vì bối cảnh xung quanh họ đã thay đổi," Heidi Beirich, đồng sáng lập Dự án Toàn cầu Chống Thù hận và Cực đoan, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên theo dõi các phát ngôn thù địch và chủ nghĩa cực đoan, nhận định.
"Một thành viên Proud Boys thậm chí không còn có vẻ đáng sợ nữa bởi vì những tư tưởng này đã được bình thường hóa," bà nói thêm.
Sự dịch chuyển này đã đi kèm với sự gia tăng mạnh mẽ các hoạt động của phe thượng đẳng da trắng.
Theo dự án phi lợi nhuận ACLED, chuyên theo dõi các cuộc xung đột toàn cầu, những kẻ cực đoan da trắng đang gây ra một tỷ lệ bạo lực chính trị ngày càng lớn ở Mỹ.
Cụ thể, vào năm 2020, các nhóm này có liên quan đến 13% các cuộc biểu tình và hành vi bạo lực chính trị cực đoan ở Mỹ, tương đương 57 sự kiện được ACLED ghi nhận. Đến năm 2024, con số này đã tăng vọt lên gần 80%, tương đương 154 sự kiện.
Ông Trump đã phủ nhận việc ủng hộ chủ nghĩa cực đoan da trắng và Nhà Trắng cũng bác bỏ quan điểm cho rằng những phát ngôn của ông cổ vũ cho nạn phân biệt chủng tộc.
Trả lời các câu hỏi về vấn đề này, người phát ngôn Nhà Trắng, ông Harrison Fields, khẳng định:
"Tổng thống Trump là tổng thống của tất cả người Mỹ và sự thù hận không có chỗ đứng trong đất nước chúng ta. Tổng thống Trump đang tập trung vào việc đoàn kết đất nước, cải thiện nền kinh tế, siết chặt biên giới và kiến tạo hòa bình trên toàn cầu."
Ông Fields cũng nhấn mạnh rằng sự ủng hộ dành cho ông Trump trong cộng đồng cử tri người da màu đã tăng lên đáng kể. Trong cuộc bầu cử năm ngoái, tỷ lệ phiếu bầu của người da màu cho ông đã gần như tăng gấp đôi so với năm 2020, đạt khoảng 15%.
Ông Trump đã gạt bỏ những cáo buộc phân biệt chủng tộc. Tại một buổi vận động tranh cử năm ngoái, ông tuyên bố: "Tôi không phải là một người Quốc xã. Tôi là người hoàn toàn đối lập với Quốc xã".
Vài tháng trước đó, ông đã nói với một người phỏng vấn rằng ông không thể là người phân biệt chủng tộc vì ông có "rất nhiều bạn bè là người da đen".
Mặc dù có được sự ủng hộ từ các cử tri không phải da trắng, ông Trump vẫn luôn nhận được sự hậu thuẫn từ các nhóm dân tộc chủ nghĩa da trắng và các nhóm cực đoan, trong khi bản thân ông lại sử dụng những phát ngôn gây chia rẽ sắc tộc.
Ông từng lan truyền thông tin sai lệch rằng Barack Obama, vị tổng thống da đen đầu tiên của đất nước, không sinh ra ở Mỹ. Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông ám chỉ rằng những người nhập cư phạm tội bạo lực vì "đó là gien của họ", một nhận xét bị nhiều người lên án là phân biệt chủng tộc.
Stout khẳng định nhóm của anh ta phản đối bạo lực.
Tuy nhiên, AFN lại công khai kêu gọi chuẩn bị cho một "Cuộc thánh chiến sắc tộc". Tổ chức này truyền bá tư tưởng thượng đẳng da trắng, tìm cách hợp nhất các thành phần của phong trào dân tộc chủ nghĩa da trắng và tích cực tuyển mộ các cựu thành viên từ các nhóm cực đoan khác.
Chính quyền ông Trump đã giảm bớt các nỗ lực chống lại chủ nghĩa cực đoan trong nước, chuyển hướng nguồn lực sang việc thực thi pháp luật về nhập cư và coi biên giới phía nam là mối đe dọa an ninh hàng đầu.
Cục Điều tra Liên bang (FBI) đã cắt giảm nhân sự trong Đơn vị Tác chiến Khủng bố Nội địa. Bộ An ninh Nội địa (DHS) cũng đã giảm bớt nhân viên trong văn phòng phòng chống bạo lực của mình.
Một số chuyên gia về khủng bố nội địa cho rằng những động thái này có thể tiếp thêm sức mạnh cho những kẻ cực đoan, làm suy yếu khả năng phát hiện và ngăn chặn các mối đe dọa của Mỹ.
DHS và FBI đã lên tiếng bảo vệ các quyết định cắt giảm, khẳng định họ vẫn cam kết chống khủng bố nội địa. FBI cho biết trong một tuyên bố rằng họ phân bổ nguồn lực dựa trên phân tích mối đe dọa và "nhu cầu điều tra của Cục", đồng thời vẫn cam kết điều tra khủng bố nội địa.
'Vương triều phân biệt chủng tộc'
Trong cuộc phỏng vấn đầu tiên với báo giới, Stout đã gặp các nhà báo của Reuters vào tháng Tư tại một nhà hàng ở Hochatown, bang Oklahoma.
Đó là một thị trấn yên bình nổi tiếng với các hoạt động đi bộ đường dài và câu cá, cách nhà họ ở Texas khoảng một giờ lái xe. Anh ta đi cùng bạn đời của mình, người được biết đến với tên gọi là Daisy Barr.
Stout cho biết AFN chú trọng đến việc tuân thủ pháp luật. "Chúng tôi phải cẩn thận trong lời nói và hành động," anh ta nói.
Nhưng sau đó, giọng điệu của anh ta trở nên cực đoan: "Và khi ngày đó đến, đó sẽ là ngày mà bạo lực sẽ giải quyết mọi thứ."
Mặc dù Stout không đưa ra thời điểm cụ thể, các nhà nghiên cứu về chủ nghĩa cực đoan trong nước cho rằng lời nói này phản ánh chiến lược của một số nhóm cực hữu: hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời công khai dự đoán về một thời điểm bạo loạn.
AFN lần đầu tiên gây chú ý trên toàn quốc vào năm 2021 sau khi tổ chức một hội nghị "Thống nhất người da trắng" ở Longview, Texas.
Đến năm sau, nhóm này đã phát tán các tờ rơi ở nhiều thành phố trên khắp cả nước.
Một tờ rơi ở Texas có hình ảnh biếm họa phân biệt chủng tộc về người Mỹ gốc Phi - một người đang đu dây từ cột đèn giữa đống đổ nát và một chiếc ô tô bị lật - cùng dòng chú thích: "Với tốc độ suy thoái hiện tại, các thành phố lớn của Mỹ sẽ trông như thế nào trong mười năm nữa?"
AFN cũng bắt đầu tổ chức các cuộc biểu tình, thường nhắm vào các sự kiện của cộng đồng LGBTQ+.
Stout cho biết những cuộc biểu tình này được thiết kế để thu hút thành viên mới.
Các hội nghị và "Lễ hội Aryan" thường niên của nhóm đã trở thành nơi kết nối cho các thành phần cực hữu, thu hút những người tham gia từ các tổ chức như Ku Klux Klan và các nhóm theo chủ nghĩa dân tộc da trắng khác. Tuy nhiên, Reuters không thể xác minh độc lập tuyên bố này.
Quan điểm giả khoa học về chủng tộc Aryan da trắng thượng đẳng - về cơ bản là người Đức - là một giáo lý cốt lõi của chế độ Đức Quốc xã của Hitler. Các cuộc tụ họp của AFN tràn ngập các biểu tượng của Đức Quốc xã: những chữ thập ngoặc được đốt cháy theo nghi thức và những khẩu hiệu "quyền lực của người da trắng" vang vọng khắp khu rừng.
Trang web của AFN tôn vinh một cách đặc biệt các nhóm thượng đẳng da trắng bạo lực trong quá khứ, bao gồm cả The Order - một nhóm từng giết một phát thanh viên người Do Thái vào năm 1984. Hai thành viên chủ chốt chịu trách nhiệm cho vụ giết người đó đã bị kết án tù dài hạn và hiện đã qua đời.
Niềm tin của Stout bắt nguồn từ phong trào "Christian Identity" (Bản sắc Cơ đốc), vốn cho rằng người da trắng châu Âu, chứ không phải người Do Thái, mới là những người Israel chân chính trong kinh thánh và do đó là những người được Chúa chọn.
Stout và Barr cũng tuyên bố rằng người Mỹ gốc Phi, dưới ảnh hưởng của người Do Thái, đang dẫn đầu một cuộc cách mạng Cộng sản - một hệ tư tưởng pha trộn giữa chủ nghĩa thượng đẳng chủng tộc và các thuyết âm mưu cực hữu.
Stout (34 tuổi) và Barr (48 tuổi) được sinh ra trong các gia đình công khai theo chủ nghĩa thượng đẳng da trắng với mối liên hệ sâu sắc với Ku Klux Klan (KKK) - tổ chức khét tiếng với những chiếc áo choàng trắng, những cây thánh giá bốc cháy và lịch sử bạo lực phân biệt chủng tộc kéo dài, trong đó có hàng thập kỷ các vụ hành hình và chiến dịch khủng bố người Mỹ gốc Phi.
Khi còn nhỏ, Stout kể rằng anh đã tham dự các buổi lễ của KKK và các trại thanh thiếu niên theo chủ nghĩa dân tộc da trắng. Anh còn nhớ đã đọc bản dịch các cuốn sổ tay huấn luyện SS từ thời Đức Quốc xã.
Và trong khi những cô gái khác chơi điện tử, Barr kể rằng cô đã cuốn giẻ vào đuốc để chuẩn bị cho các buổi lễ đốt thánh giá bí mật của KKK.
Mặc dù giờ đây họ tự nhận mình là những người theo chủ nghĩa Quốc xã tại Mỹ, nhưng hệ tư tưởng của họ vẫn bắt nguồn từ KKK và các nhóm cực đoan da trắng khác.
Gia đình của họ đều là những cái tên quen thuộc với các nhà sử học nghiên cứu về phong trào này. Cha của Stout, George Stout, từng là một "Đại long" trong tổ chức Hiệp sĩ Trắng của Texas, một nhánh của KKK. Ông đã từ chối bình luận về câu chuyện này.
Người cha quá cố của Barr là một "đại phù thủy" của KKK ở Indiana, từng bị kết án 7 năm tù vì dùng súng khống chế hai nhà báo.
AFN yêu cầu các thành viên sử dụng biệt danh; cô đã chọn "Daisy Barr" theo tên của một nữ lãnh đạo KKK vào những năm 1920, người đã bán áo choàng của tổ chức và qua đời trong một vụ tai nạn xe hơi.
Một người thân cận với cặp đôi này đã mô tả cuộc hôn nhân năm 2020 của họ như là một sự kết hợp của gia tộc phân biệt chủng tộc.
Hai năm sau, họ nộp đơn ly dị, nhưng Stout cho biết đây chỉ là một cuộc chia tay trên danh nghĩa - một động thái pháp lý nhằm bảo vệ tài sản của họ trong trường hợp đối mặt với các vụ kiện dân sự về vi phạm quyền công dân, tương tự như các vụ kiện đã từng khiến KKK và Aryan Nations (một nhóm tân Quốc xã) bị phá sản.
Aryan Nations từng bị tuyên phải chịu trách nhiệm trong một vụ kiện dân sự vào năm 1999 vì kích động bạo lực.
Stout và Barr từ chối chia sẻ số lượng thành viên, nhưng cho biết AFN hiện có số chi nhánh gần gấp đôi so với 23 chi nhánh mà họ tuyên bố vào đầu năm 2023.
Tổ chức Nghiên cứu và Phân tích Khủng bố (TRAC), một nhóm nghiên cứu tư nhân chuyên theo dõi các phong trào cực đoan, ước tính số thành viên của AFN đã tăng lên từ 1.000 đến 1.500 người.
Nhà nghiên cứu Muskan Sangwan của TRAC cho hay: "Chúng tôi thu thập và ghi lại mọi sự kiện của họ." Theo Sangwan, một số chi nhánh ban đầu, bao gồm cả ở Texas, có thể bắt đầu với khoảng 100 thành viên mỗi nơi, cho thấy nhóm có thể có khoảng 200 thành viên ở giai đoạn đầu.
Chris Magyarics, một nghiên cứu viên cấp cao tại Liên đoàn Chống Phỉ báng (Anti-Defamation League), một tổ chức Do Thái chuyên theo dõi các hành vi quấy rối bài Do Thái, tỏ ra hoài nghi về quy mô lớn của AFN nhưng thừa nhận ông không có dữ liệu độc lập về số lượng thành viên của nhóm.
"Nhóm tân Quốc xã lớn nhất trước đây chỉ có vài trăm thành viên," ông nói, nhắc đến Phong trào Xã hội Quốc gia, một nhóm đang trên đà suy giảm.
Reuters không thể xác minh độc lập về quy mô thành viên của AFN.
Tuy số liệu vẫn chưa rõ ràng, AFN vẫn nằm trong tầm ngắm của các nhà nghiên cứu độc lập. Jon Lewis, một nhà nghiên cứu chuyên về chủ nghĩa cực đoan trong nước tại Đại học George Washington, cho biết nhóm này "thực sự nổi tiếng" trong giới "những kẻ leo thang" cực hữu - thuật ngữ mà những người thượng đẳng da trắng dùng để chỉ những người ủng hộ bạo lực nhằm thúc đẩy một cuộc chiến tranh sắc tộc.
Stout cho biết nhóm của anh ta đã hưởng lợi từ sự suy tàn của Proud Boys sau vụ tấn công Điện Capitol.
Từng nổi tiếng với các cuộc đụng độ trên đường phố dưới thời chính quyền Trump, Proud Boys đã gặp phải nhiều rắc rối pháp lý và sự giám sát gắt gao của công chúng. Nhiều thành viên của họ đã bị kết án - dù sau đó được tổng thống ân xá - vì vai trò trong vụ bạo loạn ngày 6/1.
Nhóm này tự mô tả hệ tư tưởng của mình là "chủ nghĩa sô-vanh phương Tây". Các nhà phê bình cho rằng nhóm sử dụng từ "phương Tây" thay vì "da trắng" để che giấu chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, một cáo buộc mà những người bảo vệ Proud Boys bác bỏ.
Stout mô tả các nhóm như Proud Boys là "những người theo chủ nghĩa dân tộc dân sự" - các phong trào thu hút người theo dõi bằng những lời lẽ yêu nước, sau đó đóng vai trò như những "bước đệm" để họ tiến tới các tổ chức phân biệt chủng tộc công khai hơn như AFN hoặc KKK.
"Rất nhiều người mới, những người mới gia nhập phong trào, đã tham gia những nhóm như vậy trước khi đến với chúng tôi," Stout nói.
Reuters đã không thể liên lạc được với đại diện của Proud Boys để lấy ý kiến bình luận.
Vũ khí và cuộc chiến sắc tộc
Mặc dù Stout tuyên bố AFN bác bỏ bạo lực, các hồ sơ tòa án liên bang cho thấy vũ khí, súng ống và huấn luyện chiến thuật vẫn là một phần cốt lõi trong bản sắc của nhóm và xuất hiện nổi bật trong các buổi tụ họp và nỗ lực tuyển mộ của họ.
Một cựu thành viên, Andrew Munsinger, đã chế tạo và buôn bán súng trường bán tự động AR-15 cùng nhiều loại vũ khí khác, sử dụng một xưởng cơ khí để sản xuất các bộ phận không thể truy vết, theo một bản tuyên thệ của FBI nộp tại tòa án liên bang.
Bản tuyên thệ cho biết Munsinger đã khoe với các thành viên AFN khác về việc tích trữ đạn dược và chế tạo thiết bị nổ, thậm chí còn khoe đã từng chĩa súng săn vào một công tố viên khi vị này đang ngủ.
Munsinger, với biệt danh "Thor," đã bị bắt năm ngoái ở Minneapolis với các cáo buộc liên bang về tội sở hữu vũ khí trái phép.
Là một tội phạm có tiền án, Munsinger bị luật liên bang cấm sở hữu vũ khí. FBI cho biết anh ta đã tham dự ít nhất năm sự kiện của AFN trong một năm. Các đặc vụ mô tả anh ta là một người theo chủ nghĩa "leo thang", một tư tưởng tìm cách gây ra một cuộc chiến sắc tộc thông qua bạo lực.
Bản tuyên thệ cho biết thêm AFN là "một tổ chức ô dù cho các tổ chức thượng đẳng da trắng khác."
Các tài liệu liên quan đến vụ án của Munsinger, bao gồm lời khai của một người cung cấp thông tin cho FBI đã thâm nhập vào nhóm, đã hé lộ một phần hoạt động bên trong của AFN: huấn luyện súng ở nhiều bang, liên lạc được mã hóa tập trung vào vũ khí, một sự kiện tuyển mộ tại một quán bar ven hồ ở Ohio, và nghi thức kết nạp thành viên mới bằng cách dựng lên những chữ thập ngoặc bằng gỗ.
Stout cho biết anh đã chối bỏ Munsinger, người đã bị bồi thẩm đoàn liên bang kết tội vào tháng Tư vì sở hữu vũ khí, đạn dược trái phép và buôn bán cần sa. Munsinger đang chờ tuyên án. Cả Munsinger và luật sư của anh ta đã không phản hồi yêu cầu bình luận.
Stout nói rằng mạng lưới của mình có liên kết với KKK, một tổ chức đã bị phân mảnh và thu hẹp đáng kể kể từ thời kỳ đỉnh cao một thế kỷ trước.
Vào tháng Năm, Reuters đã tham dự một buổi lễ của KKK hiện đại được tổ chức tại một khu đất tư nhân sâu trong rừng ở đông bắc bang Kentucky.
William Bader, thủ lĩnh của Trinity Knights (Hiệp sĩ Chúa Ba ngôi), một nhánh nhỏ của KKK, đã khoác lên mình chiếc áo choàng lụa màu tím và đội chiếc mũ chóp nhọn khi chủ trì buổi lễ tuyên thệ của khoảng sáu thành viên mới có nhiều hình xăm trên người.
Trong một cuộc phỏng vấn, Bader cho hay ông Trump đã tiếp thêm sức mạnh cho phong trào dân tộc da trắng. Ông nói:
"Cuối cùng thì người da trắng cũng cảm thấy có điều gì đó đang diễn ra theo ý họ."
Bader cũng cho biết ông từng tham dự một sự kiện của AFN trước đây nhưng không nói rõ chi tiết.
Steve Bowers, một thành viên KKK khác tại buổi lễ (không có sự tham gia của AFN), cho biết ông không phải là người hâm mộ ông Trump vì chính quyền của ông có mối quan hệ quá chặt chẽ với Israel.
Tuy nhiên, ông nói rằng nhiều người theo chủ nghĩa dân tộc da trắng hoàn toàn ủng hộ tổng thống.
"Mọi người nghĩ rằng ông ấy sẽ cứu lấy chủng tộc da trắng ở Mỹ," Bowers nói, trên người mặc áo choàng và mũ trùm đầu màu trắng của KKK, được trang trí bằng hai thánh giá màu máu trên ngực.
KKK từng tuyên bố có tới 6 triệu thành viên vào những năm 1920. Theo Trung tâm Pháp lý về Nghèo đói miền Nam, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên theo dõi các nhóm cực đoan, con số này đã giảm xuống còn khoảng 2.000 đến 3.000 thành viên với 72 chi nhánh vào năm 2015. Một nhà phân tích nghiên cứu tại trung tâm cho biết, không có số liệu gần đây hơn.
AFN đã học hỏi một số chiến thuật và nghi thức của KKK, gồm cả việc phát tán rộng rãi các tờ rơi phân biệt chủng tộc.
Các tờ rơi của AFN đã xuất hiện ở nhiều thành phố và thị trấn, từ Florida đến bang Washington, theo báo cáo của cảnh sát. Stout và Barr cho biết họ coi đó là một công cụ tuyển mộ. Cảnh sát ở West Bend, bang Wisconsin, cho biết hàng trăm tờ rơi nhắm vào người nhập cư đã được phát tán vào tháng Năm.
Một tờ rơi được tìm thấy ở làng Mukwonago, Wisconsin, có nội dung: "Mệt mỏi vì bị phân biệt đối xử chỉ vì bạn là người da trắng? Hãy tham gia."
Stout cho biết các thành viên được hướng dẫn phát tờ rơi vào ban đêm - cái mà anh ta gọi là "những chuyến đi đêm", một cách gọi lặp lại thuật ngữ mà KKK sử dụng cho các chiến dịch khủng bố lịch sử của họ chống lại người da đen.
Lặp lại một nghi thức khác của KKK là đốt thánh giá, các chữ thập ngoặc cũng được đốt trong các cuộc tụ họp của AFN.
Trong một video của AFN được đăng tải trực tuyến, Stout đứng trên thùng sau của một chiếc xe bán tải, bịt mặt và được các vệ sĩ có vũ trang đứng hai bên, giơ tay chào kiểu phát xít.
"Sức mạnh da trắng!" anh ta hét lên bằng chất giọng khàn đặc trưng của vùng Texas, trên người đeo một chiếc áo giáp có nhiều túi để chứa băng đạn súng trường.
Đám đông đáp lại bằng cách chào kiểu Đức Quốc xã. "Sức mạnh da trắng!" họ hô to.
Tại nhà hàng ở Oklahoma, khi được hỏi tại sao anh ta tin rằng nhóm của mình đang trở nên lớn mạnh, Stout đưa ra một lời giải thích đơn giản.
"Phe chúng tôi đã chiến thắng trong cuộc bầu cử."
.jpg)
Cuộc gặp sắp tới giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Trump tại Alaska, bên cạnh vấn đề Ukraine, có thể trở thành điểm thảo luận song song về nhiều vấn đề toàn cầu khác liên quan đến lợi ích lâu dài của cả hai nước tại Bắc Cực.
Theo ông Sergei Gavrilov, Chủ tịch Ủy ban Tài sản, Đất đai và Quan hệ bất động sản của Duma Quốc gia Nga, đồng thời là thành viên Hội đồng Tài chính Quốc gia Ngân hàng Nga, cuộc gặp sắp tới giữa Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Alaska, bên cạnh vấn đề Ukraine, có thể trở thành điểm thảo luận song song về nhiều vấn đề toàn cầu khác liên quan đến lợi ích lâu dài của cả hai nước tại Bắc Cực.
Cụ thể, hai bên có thể thảo luận về việc hình thành cơ chế kinh tế chung nhằm phát triển tuyến đường biển Bắc Cực, triển khai các chương trình đầu tư dài hạn vào hạ tầng cảng biển, giao thông, mở rộng năng lực hậu cần và tăng cường lưu lượng hàng hóa, qua đó tạo động lực mới cho thương mại song phương.
Một nội dung quan trọng khác là phát triển các hành lang thương mại và vận tải, trong đó có việc nâng cấp năng lực Tuyến đường biển phía Bắc và hiện đại hóa hệ thống cảng, hàng hải.
Ông Gavrilov cũng nêu khả năng bàn thảo các dự án mang tính chiến lược lâu dài, từng được đề xuất thời Liên Xô, như xây dựng tuyến vận tải qua eo biển Bering dưới dạng đập, cầu hoặc đường hầm.
Theo ông, việc triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm theo mô hình đối tác công – tư (PPP) sẽ mở ra cơ hội mới cho khai thác tài nguyên, thúc đẩy xuất khẩu và triển khai các sáng kiến khoa học, kỹ thuật chung. Sự kết nối hạ tầng then chốt giữa Nga và Mỹ có thể trở thành biểu tượng hợp tác, đóng góp vào hệ thống hợp tác quốc tế rộng hơn tại khu vực Bắc Cực và Thái Bình Dương, phù hợp lợi ích của hai nước cũng như các quốc gia châu Á – Thái Bình Dương.
Ông Gavrilov cho rằng, trong bối cảnh tài sản của Nga tại Mỹ đang bị đóng băng, về mặt lý thuyết, hai bên có thể bàn tới việc sử dụng một phần nguồn lực này để đồng tài trợ cho các sáng kiến hạ tầng, qua đó vừa khôi phục quan hệ kinh tế, vừa thu hút vốn tư nhân vào các dự án có ý nghĩa chiến lược.
Nguồn: GenK; CafeF; BBC; Zing News
Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026
Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông
Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ
Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa
Người Việt hải ngoại: Về nước sau đột quỵ; Xây dựng cộng đồng ở Khammouane; Thanh toán số xuyên biên giới; Doanh nghiệp ra nước ngoài; Miss Business World 2026 ở Mỹ
Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới
Việt Nam: Phở Tư Lùn lại bị xử phạt; Khu nghỉ dưỡng “đẹp bậc nhất vịnh Bắc Bộ”; Mua 14 đoàn tàu từ Trung Quốc; Siêu dự án cao tốc 63.000 tỷ; Giữ ngôi số 1 du lịch châu Á
Người Việt hải ngoại: Cô gái làm tiếp viên cho Ả Rập; Phương Oanh đưa các con đi Hàn; Bắc cây cầu kết nối quê hương; Cơ hội làm ăn ở Nhật; Kết nối người Việt với quốc tế
Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá