FED GẶP CHƯỚNG NGẠI BẤT NGỜ, CON ĐƯỜNG HẠ LÃI SUẤT THÊM KHÓ

Giới chuyên gia nhận định, việc dân Mỹ ghi nhận khoản lợi nhuận khổng lồ nhờ cổ phiếu và cổ tức đã giúp họ chi tiêu mạnh tay bất chấp giá cả tăng vọt. Do đó, Fed khó có thể đạt được mục tiêu lạm phát cũng như điều chỉnh lãi suất.

Lynn Hogan và chồng thường tự ví von mình là “những chú rùa” vì họ kiên trì với việc đầu tư có định hướng rõ ràng trong nhiều thập kỷ.

Trong “cuộc chạy đua” với lạm phát hiện nay, hoá đơn siêu thị “tốn” 200 USD là chuyện bình thường. Và hầu hết những người đã nghỉ hưu ở Mỹ không thể bắt kịp đà tăng của giá cả.

Lợi nhuận từ các khoản đầu tư ổn định và lâu dài, bao gồm cả cổ tức, đã giúp vợ chồng Hogan có thể cho con gái theo học trường đào tạo bác sĩ thú y. Hogan cho biết, đối với bà, lạm phát không phải là điều đáng lo.

Ở Mỹ, lợi nhuận đầu tư ngày càng tăng và các hộ gia đình kiếm được tiền một cách hiệu quả hơn, cùng với đó là thị trường lao động vẫn “nóng” lên và tiền lương tăng cao. Nhờ đó, hàng triệu người như gia đình Hogan vẫn thoải mái chi tiêu trong thời kỳ giá cả tăng vọt.

Lãi suất cao đã giúp người tiêu dùng nhận được lợi nhuận chưa từng có, đẩy giá trị tài sản các hộ gia đình Mỹ lên mức kỷ lục. Nhiều người có thu nhập cao đã tránh được tác động tiêu cực của lạm phát.

Theo bộ Thuơng mại Mỹ, trong quý I/2024, dân Mỹ kiếm được khoảng 3,7 nghìn tỷ USD từ tiền lãi và cổ tức hàng năm, tăng khoảng 770 tỷ USD so với 4 năm trước đó. Trong quý cuối cùng của năm 2023, tài sản nắm giữ bằng cổ phiếu, bất động sản và các tài sản khác như lương hưu đã đạt mức kỷ lục trong thời gian Fed theo dõi.

Tuy nhiên, việc tài sản của các hộ gia đình tăng giá trị lại tạo ra một nhược điểm. James Marple, nhà kinh tế cấp cao tại TD Bank, cho biết việc dân Mỹ chi tiêu nhiều hơn cho hàng hoá và dịch vụ sẽ khiến “Fed khó đạt được mục tiêu lạm phát hơn”.

Trước đây, nhiều nhà đầu tư cho rằng lãi suất cao hơn sẽ gây sức ép cho giá cổ phiếu của các doanh nghiệp lớn, khiến lợi nhuận tương lai của họ sụt giảm.

Tuy nhiên, sự hào hứng liên quan đến lĩnh vực AI đã thúc đẩy các chỉ số chứng khoán lớn lên gần mức kỷ lục, đặc biệt là cổ phiếu của các công ty công nghệ, nhà sản xuất chip và thậm chí là ngành tiện ích. Hiện tại, Phố Wall vẫn đặt cược NHTW sẽ hạ lãi suất trong năm nay và điều này sẽ càng đẩy các chỉ số tăng mạnh hơn.

Marple nhận định tình trạng này sẽ càng khiến mọi thứ phức tạp hơn.

Các nhà kinh tế thường không đồng tình về việc giá tài sản tăng lên sẽ khuyến khích người tiêu dùng chi tiêu và khả năng thúc đẩy của tình trạng này đến nền kinh tế về lâu dài. Tuy nhiên, trong môi trường lãi suất cao, nhiều khoản đầu tư của người Mỹ cũng đang tạo ra dòng “tiền tươi thóc thật”, có thể “chảy” vào nền kinh tế thông qua các nhà hàng, khách sạn và cửa hàng.

Victor Hernandez, 55 tuổi, nhân viên sale lĩnh vực công nghệ ở Nam California, tăng mức độ nắm giữ trái phiếu chính phủ và doanh nghiệp trong những tháng gần đây để có được khoản lợi nhuận an toàn. Trái phiếu chiếm 1/3 tỷ trọng trong danh mục của ông.

Giá cả tăng cao khiến Hernandez và vợ phải trì hoãn kế hoạch mua ô tô mới và dự định cải tạo vườn nhà. Song, họ lại không ngần ngại mua cho con trai một bộ lốp xe mới và chuẩn bị du lịch khắp nước Mỹ, sau đó đến Tây Ban Nha. Ở những buổi gặp gỡ gia đình, họ đều đặt đồ chế biến sẵn.

Nhìn chung, giá cổ phiếu tăng và lợi nhuận từ trái phiếu đã giúp Hernandez có khả năng chi tiêu tốt hơn, tạo điều kiện để ông đạt được mục tiêu nghỉ hưu sớm và giúp 2 cậu con trai mua nhà.

Việc tiền liên tục “chảy” vào túi những gia đình như Hernandez đang làm dấy lên cuộc tranh luận giữa một số nhà phân tích, rằng liệu lãi suất cao hơn có thực sự kích thích nền kinh tế hay không.

Washington đã bơm hàng nghìn tỷ USD để hỗ trợ người dân trong đại dịch, thúc đẩy các dự án năng lượng sạch, bán trái phiếu để giải quyết tình trạng thâm hụt ngân sách. Theo số liệu quý I/2024 của Bộ Thương mại Mỹ, nợ công ngày càng tăng cùng lãi suất ở mức cao nhất trong hơn 2 thập kỷ đã đẩy chi phí lãi vay của chính phủ lên gần 1,1 nghìn tỷ USD hàng năm.

Đó chính là yếu tố mang đến lợi nhuận cho các doanh nghiệp nhiều tiền mặt hoặc người dân Mỹ gửi tiền tiết kiệm vào các quỹ MMF - lĩnh vực có tỷ suất sinh lời 5% hàng năm.

Đối với Delores McKinley, một kế toán về hưu, các khoản đầu tư có rủi ro thấp “vẫn an toàn ở một chỗ” và mang lại lợi nhuận tốt.

Andy Constan, CEO của công ty tư vấn đầu tư Damped Spring Advisors, cho biết lợi nhuận trái phiếu chính phủ cao hơn có thể đã thúc đẩy hoạt động chi tiêu của người Mỹ. Song, khi Fed phát tín hiệu khó có khả năng tiếp tục tăng lãi suất, thì tốc độ tăng trưởng của khoản lợi nhuận đó dự kiến sẽ chậm lại đáng kể

Trong khi đó, chi phí đi vay cao hơn đang tác động đến nhiều doanh nghiệp nhỏ cần vay vốn hơn, những người có ý định mua nhà đang tìm cách thức thế chấp và những người Mỹ có thu nhập thấp hơn đang mắc nợ thẻ tín dụng.

Constan cho biết: “Ở giai đoạn này, lãi suất cao hơn sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế nhiều hơn”.

CUỘC BẦU CỬ TỐN KÉM NHẤT THẾ GIỚI

Trong cuộc tổng tuyển cử hồi năm 2019 của Anh, chi phí cho chính trị so với cuộc bầu cử ở Mỹ vào năm 2020 thấp hơn 24 lần.

Trong cuộc bầu cử năm 2019 của Úc, các đảng phái chính trị đã chi tiêu chưa tới phân nửa số tiền mà các đảng chính trị Mỹ chi tiêu cho mỗi người vào năm 2020.

Ấn Độ đã có một cuộc bầu cử tốn kém lịch sử vào năm 2019. Con số đó vượt hơn chi tiêu của cuộc bầu cử Mỹ vào năm 2016, nhưng thấp hơn chi phí bầu cử Mỹ vào năm 2020.

Năm 2020, hơn 16 tỷ đô la đã được chi tiêu cho các cuộc đua tổng thống và Quốc hội Mỹ.

Con số này bao gồm tất cả số tiền mà các ứng cử viên tổng thống, ứng cử viên Thượng viện và Hạ viện, các đảng chính trị và các nhóm lợi ích độc lập bỏ ra để tìm cách ảnh hưởng đến cuộc bầu cử.

Các ứng cử viên chi tiền vào việc gì?

Phần lớn nhất là trả cho quảng cáo.

Các loại chi tiêu khác bao gồm chi phí hoạt động, lương của nhân viên ban vận động và nỗ lực gây quỹ để có thêm nguồn ngân quỹ.

Có phải ứng cử viên có có túi tiền rủng rỉnh nhất luôn giành chiến thắng? Không phải lúc nào cũng vậy, nhưng thường là vậy.

Trong cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ vào năm 2022, 93% ứng cử viên Hạ viện và 82% ứng cử viên Thượng viện chi tiêu nhiều nhất đã giành chiến thắng.

Một khi một ứng viên giành chiến thắng, họ vẫn không ngừng phụ thuộc vào tiền bạc. Các quan chức được bầu thường xuyên dành một phần thời gian để gây quỹ cho chiến dịch tranh cử tiếp theo.

MỤC ĐÍCH CỦA TRUMP KHI “LÀM LÀNH” VỚI CÁC TỶ PHÚ

Giới quan sát nhận định, những cuộc "làm lành" của cựu Tổng thống Donald Trump với các tỷ phú từng bất đồng quan điểm với ông cho thấy tư duy "đôi bên cùng có lợi" từ cả 2 phía.

Theo AFP, trong một hệ thống bầu cử mà ngân sách tranh cử là một trong những yếu tố quan trọng như ở Mỹ, ứng viên đảng Cộng hòa Donald Trump đang nỗ lực lôi kéo các nhà tài trợ tỷ phú, trong đó có cả những người từng bất đồng với ông.

Khả năng gây quỹ của ông Trump từ những nhà tài trợ nhỏ, các cử tri trung lưu là không phải bàn cãi. Ông biết cách biến các rắc rối pháp lý trở thành chất xúc tác để mình nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ hơn.

Ví dụ, vào cuối tháng trước, 24 giờ đồng hồ sau khi ông bị một bồi thẩm đoàn ở New York tuyên có tội liên quan tới vụ trả tiền bịt miệng sao khiêu dâm năm 2016, ông Trump đã thu về 53 triệu USD.

Tuy nhiên, với các nhà tài trợ lớn, có thể ủng hộ tới hàng triệu USD, ông Trump đã gặp khó khăn do thất bại trong cuộc bầu cử năm 2020.

Sau khi người ủng hộ ông Trump gây ra vụ bạo loạn nhà quốc hội để lật ngược kết quả bầu cử vào ngày 7/1/2021, tỷ phú, nhà đầu tư Nelson Peltz nói rằng ông hối tiếc khi từng ủng hộ ứng viên này.

"Chuyện xảy ra ngày hôm qua thật đáng xấu hổ. Là một người Mỹ, tôi cảm thấy hổ thẹn", ông Peltz khi đó nói với CNBC.

Tuy nhiên, chỉ hơn một năm sau, ông Peltz đã mời ông Trump đến nhà riêng ở Florida để ăn sáng cùng với những nhân vật quan trọng khác, bao gồm ông chủ Tesla, SpaceX và X Elon Musk, theo Washington Post.

Sau đó, trong bài trả lời phỏng vấn Financial Times, ông Peltz nói rằng ông "có thể sẽ bỏ phiếu cho ông Trump lần nữa". Ông Peltz viện dẫn lý do cuộc khủng hoảng nhập cư ở biên giới phía nam dưới thời Tổng thống Mỹ Joe Biden là một lý do. Ngoài ra, ông cũng lo ngại về sức khỏe của ông Biden ở tuổi 81.

Tỷ phú Steve Schwarzman, chủ tịch và đồng sáng lập của Blackstone Group, một trong những công ty đầu tư quan trọng nhất thế giới, cũng từng chỉ trích sự kiện ngày 7/1/2021, lên án "nỗ lực nhằm phá hoại Hiến pháp Mỹ".

Nhưng vào ngày 24/5, ông Schwarzman, nhân vật quyền lực ở Phố Wall, cũng công khai ủng hộ ông Trump, đồng thời coi cuộc khủng hoảng ở biên giới Mỹ - Mexico là mối quan tâm chính.

Trong khi đó, bà Miriam Adelson, góa phụ của tỷ phú sòng bạc Sheldon Adelson và là người ủng hộ lớn của Israel, đang lên kế hoạch rót hàng chục triệu USD vào một ủy ban hành động chính trị cho ông Trump, theo Politico.

Vậy lý do gì khiến các tỷ phú lại ủng hộ ông Trump vào thời điểm này khi ông đang vướng vào hàng loạt rắc rối pháp lý?

Những toan tính

Nhà kinh tế học Paul Krugman tin rằng những tỷ phú và triệu phú này có thể đang đưa ra những lựa chọn chính trị dựa trên lợi ích cá nhân.

"Câu trả lời thẳng thắn là những người giàu có gần như chắc chắn sẽ đóng thuế thấp hơn và các tập đoàn sẽ ít bị quản lý hơn nếu ông Trump thắng thay vì ông Biden tiếp tục tại vị", Krugman - người từng đoạt giải Nobel - nhận định.

Ông Biden từ lâu đã không giấu tham vọng rằng, nếu ông tái đắc cử và đảng Dân chủ của ông giành được đa số ở cả lưỡng viện, ông sẽ áp một loại thuế mới đối với giới siêu giàu.

Vào năm 2022, ông từng cố gắng thiết lập mức thuế thu nhập tối thiểu cho các tỷ phú, 20% đối với những người có thu nhập hộ gia đình vượt quá 100 triệu USD, tương đương 0,01% dân số. Nhưng dự luật của ông không nhận được đủ sự ủng hộ từ cơ quan lập pháp.

Kể từ khi kế nhiệm ông Trump vào năm 2021, ông Biden thường xuyên nhấn mạnh sự cần thiết phải có nhiều quy định hơn trong giới tài chính, điều này có thể giải thích tại sao một số doanh nhân siêu giàu không ủng hộ ông, theo AFP.

Ngoài ra, nỗ lực của chính quyền Tổng thống Biden trong việc đối phó với biến đổi khí hậu có thể khiến ông không được lòng các công ty dầu khí.

Ông Biden ủng hộ cách tiếp cận với năng lượng xanh và tái tạo. Trong khi đó, ông Trump nhiều lần tuyên bố ủng hộ việc khoan dầu nếu ông đắc cử để giảm giá năng lượng cho người dân Mỹ.

Ông Dan Eberhart, Giám đốc điều hành của công ty dịch vụ dầu mỏ Canary, chiến lược năng lượng của ông Trump rõ ràng được các công ty dầu khí lớn ủng hộ hơn so với ông Biden.

Tuy nhiên, là một chính trị gia lão làng, ông Biden cũng không ngồi yên chứng kiến đối thủ hành động. Tổng thống đương nhiệm cũng rất tích cực trong việc vận động tài trợ từ các tỷ phú.

Ông Vinod Khosla, người đồng sáng lập Sun Microsystems và là một nhà đầu tư mạo hiểm, gần đây đã tổ chức tiệc chiêu đãi gây quỹ cho ông Biden tại nhà riêng ở California.

Theo AFP, có một xu hướng rõ ràng là các doanh nghiệp và tỷ phú tài chính, dầu khí có xu hướng nghiêng về ông Trump, trong khi các doanh nhân công nghệ ở thung lũng Silicon hướng về ông Biden.

Điều này dự kiến sẽ tạo ra một cuộc đua song mã hấp dẫn giữa 2 chính trị gia trong những tháng tới đây.

CON TRAI BỊ TRUY TỐ, BIDEN KHÓ XỬ

Hunter bị truy tố có thể khiến ông Biden khó xử trong nỗ lực vận động tranh cử, khi ngày bầu cử tổng thống đang ngày càng gần.

"Tôi là Tổng thống, nhưng cũng là một người cha", Tổng thống Joe Biden nói ngày 3/6, khi tòa án liên bang ở thành phố Wilmington, bang Delaware bắt đầu quy trình chọn bồi thẩm đoàn để xét xử con trai ông, Hunter Biden. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ con của một tổng thống đương nhiệm bị truy tố.

Theo cáo trạng do công tố viên đặc biệt David Weiss đưa ra tháng 9/2023, Hunter bị cáo buộc tội danh khai man trên mẫu đơn mua súng của Cục Rượu, Thuốc lá, Súng và Chất nổ. Mẫu đơn này có mục yêu cầu người mua súng khai báo bản thân có nghiện ma túy hay không và Hunter đã tích vào mục "Không".

Hunter còn bị cáo buộc sở hữu súng khi nghiện ma túy, hành vi trái phép theo luật Mỹ. Nếu bị tuyên có tội, Hunter có thể đối mặt án tù lên tới 25 năm và phạt 750.000 USD. Con trai Tổng thống Mỹ bác bỏ toàn bộ cáo buộc này.

Giới chuyên gia chính trị nhận định vụ truy tố Hunter sẽ là mối đau đầu với ông Biden, khi chiến dịch vận động tranh cử vào Nhà Trắng đang bước vào giai đoạn quan trọng. Cựu tổng thống Donald Trump, đối thủ hàng đầu của ông, và các thành viên phe Cộng hòa nhiều khả năng sẽ tận dụng cơ hội này để tăng cường công kích, khiến ông Biden gặp bất lợi.

Hunter, 54 tuổi, là con trai thứ hai của Tổng thống Biden. Con trai cả của ông là Beau Biden đã qua đời năm 2015 do ung thư não.

Kathleen Buhle, vợ cũ của Hunter, dự kiến ra điều trần về việc Hunter dùng chất kích thích. Hallie Biden, vợ của Beau, cũng có tên trong danh sách nhân chứng và dự kiến ra tòa để chống lại em chồng, đồng thời là người tình cũ của mình.

Sau khi Beau qua đời, Hunter có quan hệ tình cảm với chị dâu Hallie, dù lúc đó anh chưa ly hôn vợ. Hunter năm 2017 đã thuyết phục ông Biden, khi đó là cựu phó tổng thống Mỹ, ủng hộ mối tình của anh với chị dâu.

Được sự ủng hộ của ông Biden, hai người thuê một căn hộ để chung sống, nhưng sau đó nảy sinh tranh cãi. Năm 2018, Hallie phát hiện Hunter đã mua súng dù đang trong thời gian nghiện ma túy, nên đã vứt bỏ khẩu súng này, dẫn đến tranh cãi buộc cảnh sát can thiệp và mở cuộc điều tra.

6 năm sau, khi điều tra cáo buộc trốn thuế ở bang California, các điều tra viên liên bang lục lại hồ sơ về vụ cãi vã và phát hiện Hunter đã khai báo gian dối khi làm đơn đăng ký mua khẩu súng, điều đã khiến anh bị truy tố.

"Đó chắc chắn không phải hình ảnh đẹp", Kate Andersen Brower, người từng viết sách về các tổng thống Mỹ và gia đình họ, nói với BBC.

Ông Biden đã thăm Hunter tại Wilmington cuối tuần trước. Khi tòa án chọn bồi thẩm đoàn ngày 3/6, gia đình Biden có mặt khá đông đủ, gồm đệ nhất phu nhân Jill Biden, vợ của Hunter, vợ chồng em gái Ashley Biden. Tổng thống Biden trở về Washington, dường như thể hiện ông không muốn can thiệp vào hoạt động của cơ quan tư pháp.

Quá trình xét xử dự kiến dài một đến hai tuần. Cáo buộc nhằm vào Hunter là cấp liên bang nên ông Biden có quyền ân xá cho con trai bất cứ khi nào. Trường hợp Hunter bị kết tội, ông Biden có thể giảm, miễn án cho con.

"Tình thế sẽ rất khó khăn với ông Biden ở cấp độ cá nhân", bà Brower nhận định. "Ông ấy có kinh nghiệm trong tách bạch vấn đề công và tư, nhưng Hunter là con trai duy nhất còn sống".

Hunter dự kiến tiếp tục bị xét xử tại tòa án ở bang California vào tháng 9 với cáo buộc tìm cách để trốn nộp ít nhất 1,4 triệu USD tiền thuế liên bang từ 2016 đến 2019. "Hành động trốn thuế còn khó bào chữa hơn nhiều", theo bà Brower.

Hunter từng bị điều tra về các giao dịch kinh doanh đã thực hiện tại Ukraine, Trung Quốc cùng một số nơi khác trong và sau nhiệm kỳ phó tổng thống của ông Biden năm 2009-2017. Phe Cộng hòa cáo buộc Tổng thống Biden từng sử dụng vị thế chính trị để giúp đỡ con trai. Ông Biden bác thông tin này.

Anthony Russo, nhà phân tích chính trị tại Fox News Radio, cho rằng chiếc laptop của Hunter, với nhiều ảnh, tài liệu được lưu trong ổ cứng, có thể một lần nữa trở thành tiêu điểm chú ý của dư luận. Laptop này bị bỏ lại một cửa hàng sửa chữa ở Delaware tháng 4/2019 và được Cục Điều tra Liên bang (FBI) thu hồi sau đó.

Truyền thông Mỹ khi đó đưa tin các email trong laptop cho thấy Hunter đã giới thiệu ông Biden với một lãnh đạo công ty năng lượng Ukraine. Đây là cơ sở để phe Cộng hòa tại Hạ viện cuối tháng 12/2023 thông qua quyết định mở cuộc điều tra luận tội Tổng thống Biden, nhằm xem xét liệu ông chủ Nhà Trắng có hưởng lợi bất chính từ các giao dịch kinh doanh nước ngoài của Hunter hay không.

Tuy nhiên, phe Cộng hòa tại Hạ viện tới nay chưa phát hiện được bằng chứng cụ thể nào về hành vi sai trái của Tổng thống Biden.

Tòa án liên bang ở Wilmington bắt đầu xét xử Hunter 4 ngày sau khi bồi thẩm đoàn New York phán quyết ông Donald Trump có tội trong vụ truy tố cựu tổng thống làm giả hồ sơ kinh doanh để chi tiền ém thông tin bất lợi khi tranh cử năm 2016. Đây cũng là diễn biến mang tính lịch sử, khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên bị truy tố và kết tội, trong khi ông đang tranh cử.

Hai vụ truy tố có bản chất khác nhau, nhưng đều có liên quan đến ứng viên tổng thống nên khó tránh khỏi sự so sánh, theo giới quan sát.

Victoria Nourse, giáo sư luật Đại học Georgetown, Washington, dự đoán phe Cộng hòa sẽ tận dụng vụ truy tố Hunter để phản bác phán quyết nhằm vào ông Trump. "Nhưng theo tôi, hai vấn đề không giống nhau. Hunter không phải công chức và không lãnh đạo nước Mỹ, như ông Trump từng làm", Nourse nói.

Dù vậy, phiên tòa vẫn sẽ khiến truyền thông hướng sự chú ý đến diễn biến trong gia đình Biden, giảm bớt soi xét ông Trump sau khi bị kết tội. Các vấn đề pháp lý mà Hunter đối mặt cũng sẽ buộc chiến dịch của ông Biden phải kiềm chế tận dụng vụ truy tố ở New York để công kích Trump.

Bob Clegg, chiến lược gia chính trị đảng Cộng hòa, tin vụ truy tố Hunter sẽ làm giảm tác động của phán quyết ông Trump có tội.

"Cái tên Hunter xuất hiện trên bản tin bất kỳ thời gian hay hình thức nào cũng sẽ phần nào lu mờ những thông tin 'Donald Trump không tốt, phạm tội...'", Clegg nói với Spectrum News.

Clegg cho rằng do Tổng thống Biden là chính trị gia, cử tri sẽ không nương tay với ông nếu Hunter bị kết tội. Nếu Hunter được tha bổng, phe Cộng hòa nhiều khả năng sẽ tăng cường công kích hệ thống tư pháp Mỹ "thiên vị" và "không như nhau với tất cả mọi người".

Giáo sư Todd Belt, giám đốc Chương trình Quản lý Chính trị tại Đại học George Washington, cho rằng cử tri Mỹ vẫn có thể phân biệt rõ giữa hành vi của ứng viên với hoạt động vi phạm pháp luật của người thân trong gia đình họ, nhưng tác động về mặt tâm lý của vụ truy tố với Tổng thống Biden lại là vấn đề khác.

"Ông Biden ngày nào cũng lo lắng đến mất ăn mất ngủ vì Hunter", một cố vấn của ông chủ Nhà Trắng nói với Politico. "Tình trạng này sẽ chỉ tăng lên trong quá trình phiên tòa diễn ra".

CHUYẾN THĂM PHÁP NHẤT CỬ LƯỠNG TIỆN

Tổng thống Mỹ Joe Biden đã tới Pháp tham dự lễ kỷ niệm 80 năm D-Day, sự kiện đánh dấu quân đồng minh, trong đó có 73.000 binh sĩ Mỹ, đổ bộ vào bờ biển Normandy ngày 6/6/1944, mở ra mặt trận thứ hai trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, tạo ra bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến chống phát xít Đức.

Theo kế hoạch, Tổng thống Biden sẽ phát biểu tại sự kiện kỷ niệm ở Normandy ngày 6/6 trước khoảng 25 nhà lãnh đạo của thế giới, trong đó có Nhà Vua Charles của Anh, Thủ tướng Đức Olaf Scholz và có thể cả Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Dự kiến, một ngày sau đó, ông cũng có bài phát biểu tại Pointe du Hoc, nơi lực lượng Mỹ tổ chức cuộc đột kích bất ngờ vào quân đội Đức và giành được chỗ đứng chân trên bờ biển phía Bắc nước Pháp.

Ngày 8/6, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ đón tiếp người đồng cấp Mỹ tại Paris. Trong bối cảnh chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine bước sang năm thứ ba, hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ thảo luận về sự hỗ trợ của phương Tây dành cho Kiev. Trong một tuyên bố, Điện Elysée cho biết, lãnh đạo Pháp và Mỹ sẽ thảo luận về viện trợ dài hạn cho Ukraine, đồng thời khẳng định sự phối hợp chặt chẽ của hai nước trong các vấn đề khủng hoảng quốc tế sẽ giúp chuẩn bị cho các sự kiện quốc tế tiếp theo, bao gồm Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) vào tháng 6 tại Bari (Italy) và Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Washington (Mỹ) vào tháng 7. Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo cũng dự kiến trao đổi về một loạt thách thức toàn cầu như cuộc chiến ở Gaza, các chủ đề kinh tế, không gian và hạt nhân, cũng như biến đổi khí hậu. Tuyên bố của Nhà Trắng nêu rõ chuyến thăm cấp nhà nước này "phản ánh mối quan hệ lâu dài và toàn diện giữa Mỹ và Pháp, đồng minh lâu đời nhất của chúng ta, được thành lập dựa trên các giá trị dân chủ chung, quan hệ kinh tế và hợp tác quốc phòng và an ninh".

Theo giới quan sát, các sự kiện nổi bật lần này tại Pháp sẽ mang lại cho cả Tổng thống Biden và người đồng cấp Pháp Macron cơ hội đánh bóng hình ảnh cá nhân với cử tri ở nước mình, trong bối cảnh nước Mỹ chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử tổng thống (tháng 11 tới) và cuộc bầu cử nghị viện châu Âu (EP) cũng bắt đầu trong tuần này. Chuyến công du châu Âu lần này của Tổng thống Biden diễn ra khi kết quả các cuộc thăm dò dư luận cho thấy ông đang gặp bất lợi trước đối thủ bên đảng Cộng hòa trong cuộc đua vào Nhà Trắng. Trong kịch bản ông Trump trở lại nắm quyền, không có gì đảm bảo chủ nhân mới của Nhà Trắng sẽ giữ nguyên các trụ cột cơ bản của trật tự thế giới thời hậu Chiến tranh Thế giới thứ hai. Theo cựu Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton, với tư cách tổng thống, ông Trump đã cân nhắc rút khỏi NATO - liên minh quân sự do Mỹ cầm đầu vốn được coi là "bức tường thành" ngăn chặn ảnh hưởng của Nga từ sau Chiến tranh Lạnh. Mới đây, ông Trump đã tuyên bố để Nga "tùy ý hành động" với các nước châu Âu không đáp ứng yêu cầu dành 2% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho chi tiêu quốc phòng, Mỹ chỉ đảm bảo hỗ trợ phòng thủ cho các thành viên NATO thực hiện đúng nghĩa vụ của mình. Do vậy, chuyến đi là cơ hội để Tổng thống Biden nêu bật những khác biệt về chính sách với đối thủ, thể hiện cam kết vững chắc với các đồng minh truyền thống ở châu Âu, đồng thời chứng minh với những cử tri còn hoài nghi rằng, ở tuổi 81, ông vẫn giữ được sức chịu đựng và sự nhạy bén để đàm phán với những người đồng cấp, mà phần lớn trẻ hơn ông rất nhiều.

Giới quan sát cho rằng, các phát biểu của Tổng thống Biden trong chuyến thăm chắc chắn sẽ đưa ra lời chỉ trích ngầm đối với cách tiếp cận "Nước Mỹ trước tiên" của đối thủ Trump. Bên cạnh đó, có một sự tương đồng nhất định trong bài phát biểu của ông tại Pointe du Hoc. Năm 1984, Tổng thống Mỹ khi đó là Ronald Reagan cũng phát biểu tại Pointe du Hoc khi tái tranh cử và sau đó giành chiến thắng vang dội trước ứng cử viên Walter Mondale của đảng Dân chủ. Theo ông James Melville, cựu Đại sứ Mỹ tại Estonia, Tổng thống Biden có thể sẽ cố gắng đạt được những điểm tương đồng với bài phát biểu của cố Tổng thống Reagan để đoàn kết cử tri Mỹ.

Tuy vậy, chuyến đi cũng tiềm ẩn những rủi ro đối với Tổng thống Biden, chẳng khác nào "chơi dao hai lưỡi". Việc di chuyển bằng chuyên cơ Không lực Một trong chuyến công du nước ngoài góp phần tạo nên hình ảnh hấp dẫn của tổng tư lệnh một siêu cường trong mùa bầu cử. Nhưng với tuổi tác của ông Biden, các trợ lý lo ngại nguy cơ ông bị kiệt sức vì thay đổi múi giờ. Vẫn còn đó bài học từ trường hợp của Tổng thống George H.W Bush (Bush cha) trong chuyến thăm Nhật Bản năm 1992 - năm ông thất cử với hình ảnh ốm yếu trong bữa tiệc chiêu đãi của thủ tướng nước chủ nhà. Do vậy, theo ông William Cohen, cựu Bộ trưởng Quốc phòng dưới thời Tổng thống Bill Clinton, trong chuyến đi này, Tổng thống Biden đang chịu áp lực phải thể hiện với cử tri Mỹ và thế giới hình ảnh của một nhà lãnh đạo mạnh mẽ và năng động.

Với Tổng thống Macron, việc tổ chức sự kiện kỷ niệm D-Day cùng với các nhà lãnh đạo thế giới cũng như đón tiếp Tổng thống Biden lần đầu thăm cấp nhà nước tới Pháp cũng góp phần củng cố hình ảnh cá nhân ông. Chuyến thăm diễn ra đúng dịp cử tri châu Âu đi bỏ phiếu bầu EP, được dự báo sẽ mang lại lợi ích lớn cho phe cực hữu ở Pháp. Bất chấp những bất đồng về chính sách, ví dụ như Tổng thống Pháp từng công khai chỉ trích Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) của Mỹ vì ảnh hưởng đến đầu tư ở châu Âu, hai nhà lãnh đạo được cho là có mối quan hệ nồng ấm và thân thiện. Trước đó, ông Biden đã đón tiếp ông Macron trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Washington vào năm 2022.

Trong bối cảnh cuộc đua vào Nhà Trắng bắt đầu bước vào giai đoạn quyết liệt, chuyến đi Pháp của Tổng thống Biden được ví như một mũi tên trúng hai đích hay nhất cử lưỡng tiện khi vừa củng cố các mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, vừa khẳng định hình ảnh của một nhà lãnh đạo mạnh mẽ và chắc chắn, được lòng các đồng minh truyền thống - một điểm nhấn về chính sách đối ngoại của ông chủ thứ 46 của Nhà Trắng.

Nguồn: CafeF; VOA; Dân Trí; Vnexpress; Báo Tin Tức