Mỹ: Bài toán đồng đỏ; Tesla khui trúng ‘mỏ vàng’; Khối nợ 37.000 tỷ USD; Biện pháp mới bảo vệ nền kinh tế; BRICS khiến Trump ‘lo sợ’

BÀI TOÁN ĐỒNG ĐỎ CỦA NƯỚC MỸ: THUẾ QUAN CÓ THẬT SỰ LÀ LỜI GIẢI?

Mỹ cần đồng hơn bao giờ hết, nhưng lại phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Đề xuất áp thuế 50% của ông Trump nhằm bảo vệ nguồn cung trong nước nghe có vẻ mạnh mẽ, nhưng liệu có bền vững?

Mỹ sản xuất khoảng 1 triệu tấn đồng mỗi năm, nhưng tiêu thụ tới 2 triệu tấn. Phần thiếu hụt được bù đắp từ nguồn nhập khẩu, tạo nên một điểm yếu tiềm tàng về mặt địa chính trị. Tuy nhiên, ngay cả trong nước Mỹ, vẫn có đủ đồng để khai thác — dành cho những ai đủ dũng cảm, giàu có và kiên nhẫn — đặc biệt nếu đồng nhập khẩu giá rẻ trở nên kém hấp dẫn. Điều đó nghe có vẻ là lý do chính đáng để áp thuế.

Ít nhất thì đó là lập luận từ Nhà Trắng. Tổng thống Donald Trump đã cam kết sẽ áp thuế lên đồng nhập khẩu, sau khi xác định kim loại này là đầu vào quan trọng cho sự thịnh vượng của nước Mỹ. Tuyên bố này đã khiến giá hợp đồng tương lai đồng tại thị trường Mỹ tăng gần 20% vào thứ Ba. Dĩ nhiên, mức thuế 50% được đề xuất có thể sẽ không phải là kết quả cuối cùng. Các cuộc đàm phán và nhượng bộ sẽ tiếp tục diễn ra.

Đây là một vấn đề thực sự cần được giải quyết. Dù đồng là kim loại dồi dào, nhưng ngày càng đắt đỏ và khó khai thác. Trong nhiều năm, đã có những cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, khi nhu cầu tăng tự nhiên được khuếch đại bởi quá trình chuyển đổi sang năng lượng xanh và “điện hóa”. Ví dụ, theo ước tính của S&P Global, một chiếc xe điện cần lượng đồng gấp 2.5 lần so với một chiếc xe chạy xăng.

Hiện nay, còn có thêm những áp lực khác. Trí tuệ nhân tạo, với sự phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu và nhu cầu điện năng lớn, đã tạo nên một nhóm người tiêu dùng đồng mới. Ngân sách quốc phòng ngày càng tăng cũng góp phần làm tăng nhu cầu. Nhưng trong khi nhu cầu khai thác ngày càng cấp thiết, thì việc xây dựng một mỏ mới có thể mất hàng chục năm và tiêu tốn hàng tỷ đô la. Mỏ Resolution, thuộc sở hữu của Rio Tinto và BHP Billiton, có thể trở thành mỏ đồng lớn nhất nước Mỹ, nhưng đã bị vướng vào các tranh chấp pháp lý suốt nhiều năm qua.

Về lý thuyết, thuế quan có thể khuyến khích sản xuất mới bằng cách đẩy giá lên. BlackRock ước tính rằng mức giá 12,000 USD mỗi tấn là điểm mà hoạt động khai thác bắt đầu trở nên khả thi về mặt tài chính. Và sau khi Trump nói rằng ông sẽ “xử lý vấn đề đồng”, thì giá đồng tại Mỹ đã đạt gần mức đó. Nhưng thuế quan là một công cụ thô và có một nhược điểm chí mạng: các nhà khai thác lên kế hoạch đầu tư trong nhiều thập kỷ, trong khi thuế quan có thể bị xóa bỏ chỉ bằng một nét bút.

Chưa kể, việc khai thác được đồng mới chỉ là bước đầu tiên. Bước tiếp theo là tinh luyện để sử dụng được. Mỹ hiện gần như không còn luyện đồng nữa, vì đây là một quy trình đắt đỏ, gây ô nhiễm và không được ưa chuộng. Hoạt động này đã chuyển gần như hoàn toàn sang Trung Quốc, nơi hiện luyện gần một nửa lượng đồng toàn cầu, so với chỉ 3% tại Mỹ, theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ. Một số nhà máy luyện đồng tại Mỹ thậm chí đã được chuyển đổi thành trung tâm dữ liệu.

Điều đó không có nghĩa là việc “xử lý vấn đề đồng” là vô ích. Trợ cấp vẫn có vai trò của nó. Và trong khi các công ty khai thác cần sự chắc chắn kéo dài nhiều năm để bắt đầu đào xới, thì các nhà công nghệ không quá cứng nhắc như vậy. Những công ty như Freeport-McMoran và Ceibo (một start-up được BHP hậu thuẫn) đang thử nghiệm các cách mới để khai thác và tinh luyện nhiều đồng hơn từ các mỏ hiện có. Giá đồng tăng có thể là cú hích cần thiết cho những nỗ lực này.

TESLA KHUI TRÚNG ‘MỎ VÀNG’: TỪNG KHÔNG BÁN NỔI 1 CHIẾC NHƯNG CHỈ SAU NỬA NĂM ĐÃ BÁN ‘ĐẮT NHƯ TÔM TƯƠI’ TẠI ĐÂY, SUÝT LỌT VÀO TOP 3 THỊ TRƯỜNG LỚN NHẤT CỦA HÃNG DÙ CHỈ CÓ 4 ĐẠI LÝ

Đằng sau sự tăng trưởng nóng của Tesla tại thị trường này có thể không chỉ đến mức thuế thấp.

Tháng 1/2025, doanh số Tesla tại Thổ Nhĩ Kỳ ghi nhận con số 0 tròn trĩnh. Nhưng chỉ 5 tháng sau, tình hình đã thay đổi chóng mặt khi hơn 7.200 xe Tesla được bán ra tại thị trường này trong tháng 6. Con số này chỉ kém khoảng 500 xe so với Anh – thị trường lớn thứ 3 của Tesla sau Mỹ và Trung Quốc. Tại Anh, hãng xe điện của Elon Musk có 33 đại lý, trong khi ở Thổ Nhĩ Kỳ, con số này chỉ là 4.

Đằng sau thành công bất ngờ trên là một thay đổi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn. Tesla ra mắt phiên bản Model Y với công suất giới hạn chỉ 160 kW (thay vì 220 kW như bản tiêu chuẩn). Phiên bản này đủ điều kiện hưởng mức thuế tiêu thụ đặc biệt (SCT) thấp hơn so với mẫu thông thường. Với mức giá dưới 1,45 triệu lira (36.200 USD), mẫu này chỉ chịu thuế SCT 10%, thay vì 60% áp dụng đối với mẫu hai động cơ có giá 1,8 triệu lira. Chênh lệch giá bán giữa hai phiên bản là khoảng 391.000 lira, nhưng tính sau thuế, mức chênh lệch thực tế lên tới gần 1,6 triệu lira – tương đương 40.000 USD.

Kết quả là, 3/4 doanh số Tesla tại Thổ Nhĩ Kỳ từ đầu năm đến nay là mẫu Model Y 160 kW, phần lớn bán trong 2 tháng gần đây.

Dù vậy, nhiều chuyên gia tỏ ra hoài nghi về sự tăng trưởng này. “Các nước Nam Âu vốn đã khó khăn trong quá trình điện khí hóa. Thổ Nhĩ Kỳ còn gặp khó hơn nhiều vì cơ sở hạ tầng sạc điện còn hạn chế”, Felipe Munoz, chuyên gia của JATO Dynamics nhận xét.

Ngoài ra, thu nhập khả dụng bình quân đầu người tại Thổ Nhĩ Kỳ chỉ khoảng 9.372 USD. Do đó, mức giá sau thuế của Model Y vẫn là một khoản đầu tư với phần đông người tiêu dùng. Theo Munoz, đà tăng doanh số nhanh chóng trong bối cảnh hạ tầng hạn chế và thu nhập thấp không thể kéo dài lâu.

Trong bối cảnh này, một giả thuyết đáng chú ý được đặt ra. Thổ Nhĩ Kỳ có thể đang đóng vai trò như một điểm trung chuyển cho xe Tesla xuất sang Nga – nơi doanh số xe mới đang phục hồi mạnh sau thời gian suy giảm vì xung đột Ukraine.

Theo thống kê, chỉ trong 6 tháng đầu năm, Nga tiêu thụ gần 1,3 triệu xe mới, 90% trong số đó là hàng nhập khẩu. Trong đó, có tới 56% là hàng “nhập khẩu song song”, tức là các xe được nhập mà không thông qua kênh chính thức từ nhà sản xuất.

“Thổ Nhĩ Kỳ vẫn duy trì quan hệ thương mại và ngoại giao với Nga. Ngoài ra, không có vấn đề gì về chuyến bay hay vận chuyển”, Munoz nhận định. “Tesla không phải hãng xe duy nhất tại châu Âu đang làm ngơ trước việc xe của họ được tái xuất sang Nga”.

Trong khi đó, tại Đức – thị trường xe điện lớn nhất châu Âu, doanh số xe Tesla giảm 58% xuống còn 8.900 chiếc trong nửa đầu năm nay, thấp hơn con số 12.300 tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong bối cảnh khó khăn, xoay nguồn cung từ Berlin sang Istanbul có thể là nước cờ chiến lược đối với Tesla, đặc biệt nếu một phần trong số đó đang được tuồn sang thị trường Nga.

“Các lệnh trừng phạt có thể tác động lớn đến dân Nga, nhưng người giàu ở Nga vẫn tìm mua xe sang. Bạn có thể thấy điều đó ngay trên đường phố Moscow”, Munoz nhận định.

KHỐI NỢ 37.000 TỶ USD CỦA NƯỚC MỸ KHIẾN THẾ GIỚI LO LẮNG?

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hoan nghênh việc Dự luật Ngân sách To Đẹp do chính ông tự đặt tên chính thức được thông qua tại Quốc hội, thì những quan ngại về tính bền vững và quy mô Mỹ nợ phần còn lại của thế giới lại trỗi dậy.

Dự luật ngân sách cắt giảm thuế của ông Trump - điều đã được ban hành thành luật - dự kiến tăng thêm ít nhất 3.000 tỷ đô la vào khoản nợ khổng lồ 37.000 tỷ đô la của Mỹ.

Không thiếu người chỉ trích kế hoạch chi tiêu này, đặc biệt là cựu đồng minh Elon Musk của ông Trump, người gọi văn bản luật này là "sự gớm ghiếc kinh tởm".

Khoản nợ ngày càng tăng khiến một số người tự hỏi liệu có giới hạn nào cho số tiền mà phần còn lại của thế giới sẽ cho Chú Sam (biệt danh của Mỹ) vay hay không.

Những nghi ngờ đó đã xuất hiện gần đây khi đồng đô la mất giá và các nhà đầu tư yêu cầu lãi suất cao hơn để cho Mỹ vay tiền.

Mỹ lại cần phải vay số tiền này để bù đắp chênh lệch giữa số tiền kiếm được và số tiền chi tiêu hằng năm.

Kể từ đầu năm nay, đồng đô la đã giảm 10% so với đồng bảng Anh và 15% so với đồng euro.

Mặc dù chi phí vay của Mỹ nhìn chung vẫn ổn định, nhưng chênh lệch giữa lãi suất phải trả cho các khoản vay dài hạn so với các khoản vay ngắn hạn - được gọi là đường cong lợi suất - đã tăng hoặc dốc hơn, báo hiệu sự nghi ngờ ngày càng tăng về tính bền vững lâu dài của hoạt động vay của nước này.

Điều đó diễn ra dù Mỹ đã giảm lãi suất chậm hơn EU và Anh. Thông thường, việc này sẽ giúp đồng đô la mạnh hơn, vì nhà đầu tư có thể hưởng lãi suất cao hơn nếu gửi tiền ngân hàng.

Người sáng lập quỹ đầu cơ lớn nhất thế giới, Ray Dalio, tin rằng hoạt động vay của Mỹ đang ở ngã ba đường.

Theo quỹ đạo hiện tại, ông ước tính Mỹ sẽ sớm chi 10.000 tỷ đô la mỗi năm cho các khoản vay và trả lãi.

"Tôi tin chắc rằng sức khỏe tài chính của chính phủ Mỹ đã đến điểm mấu chốt. Nếu không xử lý dứt điểm ngay lúc này, gánh nặng nợ sẽ tăng lên đến mức rất khó xoay xở mà không phải chịu những hậu quả nghiêm trọng," ông nói.

Vậy những hậu quả đó có thể là gì?

Thứ nhất, đó có thể là việc cắt giảm mạnh chi tiêu chính phủ, tăng thuế đáng kể, hoặc cả hai. Ông Ray Dalio cho rằng việc giảm thâm hụt ngân sách từ mức 6% hiện tại xuống 3% trong thời gian tới có thể giúp tránh được rắc rối trong tương lai.

Kế hoạch ngân sách mới của ông Trump có cắt giảm một phần chi tiêu, nhưng lại cắt giảm thuế nhiều hơn, nên quỹ đạo chính trị hiện tại đang đi ngược lại.

Thứ hai, như trong các cuộc khủng hoảng trước đây, ngân hàng trung ương Mỹ có thể in thêm tiền và dùng số tiền đó để mua lại nợ chính phủ – như đã thấy sau cuộc khủng hoảng tài chính lớn năm 2008.

Tuy nhiên, điều này có thể dẫn đến lạm phát và gia tăng bất bình đẳng, bởi vì những người sở hữu tài sản như nhà cửa và cổ phiếu sẽ có lợi hơn rất nhiều so với những người sống dựa vào việc làm công ăn lương.

Thứ ba, và cũng là điều tồi tệ nhất, là việc Mỹ vỡ nợ trực tiếp. Đơn giản là không thể trả và sẽ không trả. Xét rằng "niềm tin và uy tín của Bộ Tài chính Mỹ" là nền tảng của toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu, thì việc này sẽ khiến cuộc khủng hoảng tài chính lớn năm 2008 trở thành chuyện nhỏ nhặt.

'Chiếc áo bẩn sạch nhất'

Vậy những kịch bản này có khả năng xảy ra đến mức nào?

May mắn thay, hiện tại thì xác suất xảy ra không cao lắm.

Thế nhưng, lý do lại chẳng hề dễ chịu chút nào. Thực tế là, dù muốn hay không, thế giới vẫn có quá ít lựa chọn thay thế cho đồng đô la.

Nhà kinh tế học và cựu trùm trái phiếu Mohamed El-Erian chia sẻ với BBC rằng nhiều người đang tìm cách giảm lượng đô la họ nắm giữ.

"Mọi người đều biết đồng đô la đang được định giá quá cao. Vàng, euro và bảng Anh đang lên giá nhưng việc thay đổi đồng tiền ở quy mô lớn không hề dễ dàng, nên thực sự có rất ít lựa chọn thay thế."

"Đồng đô la giống như chiếc áo sạch nhất trong số những chiếc áo bẩn và bạn vẫn phải tiếp tục mặc nó."

Tuy nhiên, tương lai của đồng đô la và tài sản chuẩn mực toàn cầu – tức là trái phiếu chính phủ Mỹ – đang được bàn luận ở cấp độ cao nhất.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh gần đây đã nói với BBC rằng mức nợ của Mỹ và vị thế của đồng đô la "rất được Bộ trưởng Tài chính [Mỹ] Bessent quan tâm. Tôi không nghĩ đồng đô la đang bị đe dọa nghiêm trọng vào lúc này, nhưng ông ấy nhận thức rất rõ những vấn đề ấy và tôi không nghĩ ông ấy coi nhẹ chúng."

Khoản nợ 37.000 tỷ đô la là một con số khó tưởng tượng nổi. Nếu bạn tiết kiệm một triệu đô la mỗi ngày, bạn sẽ mất tới 100.000 năm mới có thể tích lũy được số tiền đó.

Cách xem xét nợ một cách hợp lý là xem xét nó dưới dạng tỷ lệ phần trăm so với thu nhập của một quốc gia. Nền kinh tế Mỹ tạo ra thu nhập khoảng 25.000 tỷ đô la mỗi năm.

Dù tỷ lệ nợ trên thu nhập của Mỹ cao hơn nhiều quốc gia khác, nhưng vẫn chưa bằng Nhật Bản hay Ý. Hơn nữa, Mỹ còn có một lợi thế lớn: nền kinh tế đổi mới sáng tạo và tạo ra của cải hàng đầu thế giới.

Ở nhà, tôi có cuốn sách tên là Cái chết của đồng đô la do William F. Rickenbacker viết, trong đó ông cảnh báo về những rủi ro đối với vị thế tiền tệ dự trữ của thế giới của đồng đô la. Cuốn sách được viết vào năm 1968. Ông Rickenbacker không còn sống nữa nhưng đồng đô la thì vẫn còn.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là vị thế và giá trị đồng đô la là một đặc quyền vĩnh viễn.

CHÍNH QUYỀN TRUMP CÔNG BỐ CÁC BIỆN PHÁP MỚI BẢO VỆ NỀN KINH TẾ

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ áp thuế đối với kim loại đồng và dược phẩm nhập khẩu, cũng như hạn chế bán đất nông nghiệp cho người nước ngoài.

Mức thuế "rất cao"

Đài CNBC ngày 9.7 dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ áp mức thuế nhập khẩu 50% đối với đồng nhập khẩu, đồng thời cho biết sẽ sớm đưa ra mức thuế rất cao đối với dược phẩm. "Tôi cho rằng về mức thuế quan đối với đồng, chúng ta sẽ tăng lên 50%", ông phát biểu trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng hôm 8.7, nhưng chưa nêu thời điểm sẽ bắt đầu áp thuế.

Vào cuối tháng 2, ông Trump ra lệnh điều tra về khả năng áp thuế đối với đồng nhập khẩu, viện dẫn lý do an ninh quốc gia. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick hôm 8.7 nói rằng cuộc điều tra đã hoàn tất và mức thuế đối với đồng nhập khẩu có thể được áp dụng từ cuối tháng 7 hoặc ngày 1.8.

Sau thông báo từ ông Trump, giá đồng tăng vọt và kết thúc ngày giao dịch 8.7 với mức tăng 13,12%, mức tăng trong ngày cao nhất kể từ năm 1989. Các nhà đầu tư kỳ vọng doanh nghiệp sản xuất đồng ở Mỹ sẽ hưởng lợi từ chính sách thuế mới. Đồng là kim loại được tiêu thụ nhiều thứ 3 tại Mỹ, sau sắt và nhôm. Theo dữ liệu từ Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), nước này nhập khẩu gần một nửa lượng đồng mà họ sử dụng, phần lớn đến từ Chile.

Cũng trong cuộc họp trên, ông Trump nói sẽ sớm thông báo áp mức thuế "rất cao, khoảng 200%" đối với dược phẩm nhập khẩu. Nhà lãnh đạo nói thêm rằng các công ty dược phẩm sẽ có hơn 1 năm để chuẩn bị và triển khai hoạt động sản xuất tại Mỹ, trước khi thuế quan có hiệu lực.

Bảo vệ nông nghiệp

Trong một động thái khác, Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins ngày 8.7 thông báo sẽ bắt đầu hạn chế việc bán đất nông nghiệp tại nước này cho các công dân Trung Quốc và các "đối thủ nước ngoài" khác. Theo AFP dẫn lời bà Rollins, biện pháp này là cần thiết để đối phó điều mà bà gọi là mối đe dọa lớn đối với an ninh quốc gia. "Nông nghiệp Mỹ không chỉ nuôi sống gia đình chúng ta mà còn bảo vệ quốc gia và chống lại các đối thủ nước ngoài đang mua đất nông nghiệp của chúng ta", bà phát biểu trong sự kiện công bố kế hoạch hành động an ninh nông nghiệp quốc gia cùng với các quan chức nội các khác.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, Trung Quốc đứng thứ 20 trong danh sách các chủ sở hữu đất nông nghiệp người nước ngoài tại Mỹ, nắm giữ 112.234 ha vào cuối năm 2023. Ngoài ra, Bộ trưởng Rollins cho biết thêm Mỹ có kế hoạch "thu hồi những gì đã được người Trung Quốc và các đối thủ nước ngoài khác mua". Phản ứng về động thái trên, theo Reuters, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 9.7 kêu gọi Mỹ "lập tức chấm dứt chính trị hóa các vấn đề kinh tế, thương mại và đầu tư".

Trong diễn biến liên quan, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho hay Lầu Năm Góc sẽ cấm bán đất nông nghiệp gần các căn cứ quân sự của Mỹ cho "các đối thủ nước ngoài". "Là người được giao nhiệm vụ lãnh đạo Bộ Quốc phòng, tôi muốn biết ai sở hữu đất xung quanh các căn cứ của chúng tôi... Các đối thủ nước ngoài không còn có thể cho rằng chúng tôi không theo dõi nữa", ông Hegseth nhấn mạnh.

Về diễn biến chính sách đối nội, Tòa án Tối cao Mỹ ngày 8.7 dỡ bỏ một phán quyết của thẩm phán ngăn chặn chính quyền của Tổng thống Trump tiến hành sa thải hàng loạt nhân viên liên bang. Theo tờ The Hill, Tòa án Tối cao cho rằng sắc lệnh hành pháp của ông Trump hồi tháng 2 chỉ đạo các cơ quan liên bang chuẩn bị tinh giản nhân sự là hợp pháp.

TRUMP “LO SỢ” BRICS, VÌ SAO?

BRICS không còn là một nhóm kinh tế mới nổi đơn thuần. Với tham vọng “soán ngôi” trật tự phương Tây và thách thức sự thống trị của  đồng đô la Mỹ, khối này đang khiến ông Trump đặc biệt lo ngại.

Theo Đài phát thanh Quốc tế DW (Đức) ngày 9/7, trong bối cảnh cục diện địa chính trị và kinh tế toàn cầu đang chứng kiến những chuyển dịch mạnh mẽ, khối BRICS nổi lên như một thách thức tiềm tàng đối với trật tự thế giới do phương Tây dẫn dắt. Đáng chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần bày tỏ sự lo ngại và có những động thái mạnh mẽ nhằm vào nhóm các nền kinh tế mới nổi này. Vậy, điều gì khiến BRICS trở thành mối bận tâm lớn đối với ông Trump và chính quyền Mỹ?

Thách thức quyền bá chủ của đồng đô la Mỹ

Một trong những lý do cốt lõi khiến Tổng thống Trump quan ngại về BRICS chính là nỗ lực của khối này nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ. Trong thập kỷ qua, BRICS đã tăng cường thúc đẩy giao dịch bằng tiền tệ quốc gia giữa các thành viên. Nga và Trung Quốc đang dẫn đầu xu hướng "phi USD hóa" này, thực hiện các hợp đồng năng lượng bằng đồng rúp và nhân dân tệ. Ấn Độ cũng đã thanh toán dầu thô của Nga bằng nhân dân tệ, rúp và thậm chí là dirham của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Ông Trump nhận thấy rõ rằng đồng đô la Mỹ đóng vai trò là xương sống của hệ thống tài chính toàn cầu, được sử dụng trong 90% giao dịch quốc tế và chiếm 59% dự trữ ngoại hối. Bất kỳ sự xói mòn nào đối với vị thế này cũng sẽ đe dọa đến quyền bá chủ kinh tế của Washington. Do đó, việc ông Trump tuyên bố áp thêm 10% thuế quan đối với các quốc gia ủng hộ "chính sách chống Mỹ" của BRICS, dù thấp hơn nhiều so với mức thuế 100% được tuyên bố trước đó, vẫn thể hiện quyết tâm bảo vệ vị thế của đồng tiền dự trữ thế giới.

Như nhận định của Alicia Garcia-Herrero, thành viên cấp cao tại viện nghiên cứu Bruegel: "BRICS rõ ràng là đối trọng với phương Tây. Một phần trong khẩu hiệu của khối này là thay đổi trật tự toàn cầu". Khối trên, được coi là sự thay thế cho G7, hiện chiếm một phần tư nền kinh tế toàn cầu và gần một nửa dân số thế giới. Sự mở rộng nhanh chóng của BRICS, từ bốn lên mười thành viên trong thập kỷ qua (trong đó có Indonesia và Saudi Arabia), cùng với hàng chục quốc gia khác đang xếp hàng chờ gia nhập, là minh chứng cho sức hút ngày càng tăng của khối.

Nhiều quốc gia bị thu hút bởi BRICS vì những lý do khác nhau, như tìm kiếm một trật tự thế giới đa cực ít bị phương Tây thống trị hơn. Họ tin rằng BRICS sẽ khuếch đại tiếng nói của "Nam toàn cầu" (các nước đang phát triển và mới nổi ngoài phương Tây) trên trường thế giới. Các quốc gia như Iran và Nga, vốn phải đối mặt với lệnh trừng phạt của phương Tây, đang trông cậy vào BRICS để bảo vệ nền kinh tế của họ thông qua các giải pháp thay thế như BRICS Pay và BRICS Bridge, nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào hệ thống thanh toán SWIFT (Hiệp hội Viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu). Những nước khác như Ethiopia và Ai Cập lại tìm kiếm nguồn tài trợ phát triển không đi kèm với các điều kiện chính trị thường gắn liền với viện trợ của phương Tây.

Những vấn đề nội tại và tầm ảnh hưởng thực tế của BRICS

DW cho rằng, dù có những tham vọng lớn và số lượng thành viên ngày càng tăng, BRICS vẫn đang phải vật lộn để biến những tham vọng thành hành động cụ thể. Khối này thiếu sự gắn kết về mặt thể chế và tồn tại những khác biệt địa chính trị sâu sắc, đáng chú ý nhất là giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Ngay cả những tham vọng lớn hơn như một đồng tiền chung được bảo đảm bằng vàng ("Unit") cũng bị đình trệ do bất đồng nội bộ, đặc biệt là sự cảnh giác của Ấn Độ đối với sự thống trị của đồng nhân dân tệ.

Nhà kinh tế Herbert Poenisch lưu ý "phần lớn thương mại thế giới vẫn được thanh toán bằng USD và các loại tiền tệ truyền thống khác". Dẫn chứng cụ thể, trong tổng số khoảng 33 nghìn tỷ USD thương mại toàn cầu năm 2024, thương mại nội khối BRICS chỉ chiếm 3%, tức khoảng 1 nghìn tỷ USD. Hơn nữa, các nỗ lực xây dựng các tổ chức tài chính thay thế cũng còn hạn chế. Ngân hàng Phát triển Mới (NDB), được coi là đối thủ cạnh tranh của Ngân hàng Thế giới, cho đến nay chỉ phê duyệt 39 tỷ USD cho vay, so với hơn 1 nghìn tỷ USD của Ngân hàng Thế giới.

Mặc dù các nhà lãnh đạo BRICS đã thể hiện lập trường cứng rắn về thuế quan của Tổng thống Trump tại hội nghị thượng đỉnh ở Brazil vừa mới diễn ra, chỉ trích các lệnh trừng phạt đơn phương và thuế quan bảo hộ, tầm ảnh hưởng thực tế của khối vẫn còn là một dấu hỏi. Alicia Garcia-Herrero, đồng thời là nhà kinh tế trưởng (châu Á - Thái Bình Dương) tại ngân hàng đầu tư Natixis của Pháp nhận định rằng, mối đe dọa mới nhất của Tổng thống Trump có thể khiến một số quốc gia, đặc biệt là các nước nghèo hơn, phải suy nghĩ lại về việc gia nhập BRICS vì "đột nhiên, việc trở thành một phần của BRICS phải trả giá".

Trong khi đó, một số chuyên gia khác, như Herbert Poenisch, cho rằng "ông Trump không nên lo lắng" vì BRICS vẫn đang trong giai đoạn đầu và việc thu hẹp nhiều khác biệt về ưu tiên sẽ là một nhiệm vụ khó khăn. Tuy nhiên, việc Tổng thống Trump liên tục cảnh báo và có những hành động cụ thể cho thấy ông xem BRICS là một yếu tố có thể phá vỡ trật tự kinh tế toàn cầu hiện tại, bất chấp những thách thức nội tại của khối.

Tóm lại, sự lo ngại của Tổng thống Trump về BRICS xuất phát từ thách thức tiềm tàng đối với quyền bá chủ của đồng đô la Mỹ, tham vọng thay đổi trật tự toàn cầu của khối, và những hệ lụy địa chính trị mà sự mở rộng của BRICS có thể mang lại. Dù BRICS còn nhiều rào cản phải vượt qua, sự cảnh giác của Washington là hoàn toàn có cơ sở trong bối cảnh thế giới đang dịch chuyển theo hướng đa cực hơn.

Nguồn: Dự Báo Tiền Tệ; CafeF; BBC; Thanh Niên; Báo Tin Tức

Xem thêm:
Về trang trước

Chủ đề:

Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá

Đọc nhiều nhất

Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026

Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông

Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ

Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa

Người Việt hải ngoại: Về nước sau đột quỵ; Xây dựng cộng đồng ở Khammouane; Thanh toán số xuyên biên giới; Doanh nghiệp ra nước ngoài; Miss Business World 2026 ở Mỹ

Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới

Việt Nam: Phở Tư Lùn lại bị xử phạt; Khu nghỉ dưỡng “đẹp bậc nhất vịnh Bắc Bộ”; Mua 14 đoàn tàu từ Trung Quốc; Siêu dự án cao tốc 63.000 tỷ; Giữ ngôi số 1 du lịch châu Á

Người Việt hải ngoại: Cô gái làm tiếp viên cho Ả Rập; Phương Oanh đưa các con đi Hàn; Bắc cây cầu kết nối quê hương; Cơ hội làm ăn ở Nhật; Kết nối người Việt với quốc tế

Lên đầu trang