XE ĐIỆN GIÁ RẺ TRUNG QUỐC TRÀN NGẬP, ĐE DOẠ VỊ THẾ CỦA LOẠT ÔNG LỚN

5,1% số đăng ký xe mới trong nửa đầu năm nay thuộc về các thương hiệu Trung Quốc tại 28 quốc gia châu Âu (bao gồm cả Anh), mức cao kỷ lục.

Mùa hè này, ngày càng có nhiều xe tải chuyên chở xe BYD, Leapmotor và Great Wall Motor được bắt gặp trên các xa lộ ở Đức, chúng đang đưa các lô xe từ cảng tới đại lý. Trên các con đường ở Thụy Điển và Anh, xe Xpeng và Polestar cũng đang trở nên phổ biến hơn.

Công ty nghiên cứu thị trường JATO Dynamics mới đây công bố phân tích cho thấy 5,1% số đăng ký xe mới trong nửa đầu năm nay thuộc về các thương hiệu Trung Quốc tại 28 quốc gia châu Âu (bao gồm cả Anh), mức cao kỷ lục và gần như gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Để dễ hình dung, lượng đăng ký xe mới của Mercedes đạt 5,2% trong cùng kỳ.

BYD là cái tên nổi bật nhất, với 70.500 xe điện và xe hybrid được đăng ký trong giai đoạn này – tăng vọt 311% so với năm trước. Trong tháng 6, BYD là thương hiệu xe điện mới được đăng ký nhiều thứ 10, thậm chí vượt cả Ford. Các chuyên gia trong ngành trên khắp châu Âu nói với Nikkei Asia rằng nhận thức của người tiêu dùng đã thay đổi đáng kể.

“Nếu như 10 năm trước, xe Trung Quốc thường bị cho là 'nguy hiểm' vì thất bại trong các bài kiểm tra va chạm, thì giờ đây các tạp chí và báo chí ô tô hàng đầu của Thụy Điển đang chấm điểm rất cao cho xe điện Trung Quốc”, Frederic Cho – cố vấn Trung Quốc và phó chủ tịch Hội đồng Thương mại Thụy Điển-Trung Quốc cho biết. “XPeng, Nio, Zeekr và Polestar của Geely đều đã mở các cửa hàng concept hoặc cửa hàng chính tại trung tâm Stockholm”.

Ông Cho dự đoán các thương hiệu Trung Quốc sẽ chiếm từ 10% đến 15% thị phần xe điện tại Thụy Điển trong 5 năm tới, bất chấp “vẫn còn tồn tại sự do dự nhất định từ người tiêu dùng vì những lo ngại chính trị và mối quan ngại về việc thông tin cá nhân có thể bị gửi về Bắc Kinh”.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cũng có thể đã chiếm được cảm tình tại Thụy Điển khi Geely giúp Volvo “hồi sinh” sau khi mua lại hãng xe Thụy Điển lừng danh này từ tay Ford vào năm 2010. Một yếu tố khác, theo ông Cho, là dân số Thụy Điển chủ yếu sống ở khu vực đô thị – nơi có sự hiện diện của các đại lý và xưởng dịch vụ do hãng xe Trung Quốc vận hành.

“Điều này khác với Đức, nơi phần lớn dân số sống ở các thị trấn nhỏ, vốn được bao phủ bởi các thương hiệu châu Âu, Hàn Quốc và Nhật Bản – trong khi thương hiệu Trung Quốc thì không”, ông Cho nói thêm.

Tại Đan Mạch – quốc gia láng giềng – ông Jorn Gronkjaer, Chủ tịch Hiệp hội Xe điện Đan Mạch, cũng nhận thấy thái độ của người dân ngày càng tích cực hơn đối với xe điện Trung Quốc. Thị phần xe Trung Quốc tại đây đã đạt 5,5% trong tháng 6, tăng từ mức 4,4% vào cuối năm 2024, theo trang thương mại điện tử ô tô Bilbasen của Đan Mạch.

“Người Đan Mạch vốn luôn ưu ái các hãng xe châu Âu như Volvo và Volkswagen, nhưng việc các mẫu xe điện giá rẻ từ BYD, Xpeng và MG trở nên phổ biến đã giúp xe điện tiếp cận được với mọi gia đình ở Đan Mạch”, ông Gronkjaer chia sẻ.

Ông dự đoán thị phần của xe Trung Quốc ở Đan Mạch có thể đạt tới 20% trong 5 năm tới, đặc biệt nếu các thương hiệu này tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và có thể mua lại các thương hiệu khác.

Ngay cả tại thị trường Thụy Sĩ – nơi các thương hiệu Đức vẫn thống trị – BYD cũng đã tạo được dấu ấn.

“Mẫu xe BYD Dolphin Surf là chiếc xe Trung Quốc đầu tiên gây được tiếng vang trên truyền thông Thụy Sĩ và thu hút sự quan tâm, đặc biệt là từ giới trẻ – những người không đủ khả năng mua các mẫu xe đắt tiền như Audi e-tron và đã quen thuộc với các sản phẩm điện tử, thương mại điện tử Trung Quốc như Temu hay Shein”, ông Holger Wahl – Chủ tịch Câu lạc bộ Xe điện Thụy Sĩ – nhận định.

Tổ chức này ước tính thị phần xe điện Trung Quốc tại Thụy Sĩ hiện vẫn dưới 1%, nhưng có thể tăng lên 3% vào cuối thập kỷ. Người Thụy Sĩ – với thu nhập khả dụng cao – vẫn chuộng Audi và Volkswagen hơn.

Tuy nhiên, ông Wahl cho biết giới trẻ Thụy Sĩ thường mua xe qua các ứng dụng như Autoscout 24, điều này tạo lợi thế công bằng cho các thương hiệu Trung Quốc khi họ không có hệ thống đại lý dày đặc như các hãng xe châu Âu.

Với việc xe Trung Quốc ngày càng xuất hiện nhiều trên các con đường ở châu Âu và cả Anh, điều gì đang chờ đợi các nhà sản xuất ô tô châu Âu? Một số chuyên gia cho rằng họ vẫn tin tưởng vào khả năng giữ vững thị phần của các hãng xe châu Âu trong dài hạn.

“Tôi khá tin tưởng rằng một số thương hiệu châu Âu sẽ giữ vững được thị phần lớn của mình”, ông Gronkjaer nhận định. “Nếu bạn lái xe trên đường phố Đan Mạch, bạn sẽ thấy Volkswagen ID, BMW i, Renault E-Tech và Ford Explorer nhiều hơn hẳn so với nhiều nơi khác”.

Ông Wahl cho rằng phân khúc xe sang vẫn sẽ do các hãng châu Âu chiếm lĩnh. “Tôi thấy tiềm năng của Trung Quốc nằm ở phân khúc giá thấp hơn – tức là số lượng lớn nhưng doanh thu thấp”, ông nói.

Thực tế, BYD đang nhắm đến sản xuất quy mô lớn để phục vụ thị trường châu Âu. Họ đã xây dựng cơ sở sản xuất tại thành phố Szeged, Hungary, nhằm tránh thuế nhập khẩu của EU với xe sản xuất tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, Reuters gần đây đưa tin BYD đang trì hoãn sản xuất hàng loạt tại Szeged đến năm 2026 và chuyển phần lớn sản lượng dự kiến sang Thổ Nhĩ Kỳ – nơi không thuộc EU nhưng có hiệp định thương mại tự do với khối này.

NHU CẦU MUA ĐIỀU HOÀ TẠI CHÂU ÂU TĂNG VỌT VÌ NẮNG NÓNG LỊCH SỬ

Các đợt nắng nóng kéo dài đang khiến nhu cầu đối với thiết bị làm mát tăng vọt tại Châu Âu, đặt ra loạt thách thức trong việc bảo đảm nguồn cung điện ổn định và ứng phó với biến đổi khí hậu….

Các đợt nắng nóng tại châu Âu đã đến sớm một cách bất ngờ trong năm nay, với hai đợt sóng nhiệt (heatwave) đã ảnh hưởng đến hàng triệu người dân trong khu vực. Hiện tại, đợt sóng nhiệt thứ ba đang bắt đầu lan rộng trên khắp lục địa.

Giai đoạn từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 7, nhiệt độ tại một số nơi đã tăng cao đến 46 độ C, trong đó Tây Âu chứng kiến mức nhiệt kỷ lục.

Hệ lụy của biến đổi khí hậu

Theo báo cáo của Đại học Imperial College London và Trường Y học Nhiệt đới và Vệ sinh London, từ ngày 23/6 đến 2/7, có khoảng 2.300 ca tử vong liên quan đến nắng nóng được ghi nhận tại 12 thành phố châu Âu.

Trong số đó, khoảng 1.500 ca tử vong được cho là có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu, các nhà nghiên cứu chỉ ra.

Người dân châu Âu, đặc biệt là người cao tuổi, vẫn chưa thích nghi được với nhiệt độ cao như vậy. Hơn 80% số ca tử vong rơi vào nhóm dân số trên 65 tuổi.

“Biến đổi khí hậu đã khiến nhiệt độ tăng cao hơn đáng kể so với mức bình thường, từ đó càng làm gia tăng mức độ nguy hiểm”, Tiến sĩ Ben Clarke, nhà nghiên cứu tại Imperial College London chia sẻ.

Hiện tượng sóng nhiệt kéo dài này được lý giải là do hệ thống áp suất cao có tên gọi là “vòm nhiệt” (heat dome) bao trùm khu vực. Theo các nhà khí tượng học, hệ thống thời tiết này hoạt động như một chiếc nắp, giữ lại luồng không khí nóng bên dưới. Áp suất đẩy không khí xuống, hình thành một khối khí nóng có hình vòm, ngăn cản các hệ thống thời tiết mát hơn đi qua.

Kết quả là khu vực bị ảnh hưởng trải qua những đợt nắng nóng kéo dài, với nhiệt độ cao bất thường và ít mưa do mây khó hình thành.

Theo Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus, hiện tượng thời tiết cực đoan này đã khiến Tây Âu trải qua tháng 6 nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử, với nhiệt độ trung bình 20,49 độ C, vượt kỷ lục trước đó vào năm 2003.

Trên thực tế, Châu Âu đang là lục địa có tốc độ nóng lên nhanh nhất thế giới, với mức tăng trung bình 0,53 độ C mỗi thập kỷ kể từ giữa những năm 1990, theo dữ liệu ERA5 từ Copernicus. Có nhiều yếu tố góp phần gây ra thực trạng này, bao gồm những thay đổi trong tuần hoàn khí quyển khiến nắng nóng trở nên thường xuyên và dữ dội hơn.

Ngoài ra, ô nhiễm không khí làm giảm độ che phủ của mây, khiến nhiều bức xạ mặt trời chạm tới bề mặt Trái đất hơn.

Điều hoà không còn là “xa xỉ phẩm”

Trong bối cảnh đó, sự gia tăng nhiệt độ cùng với những thay đổi văn hóa và thu nhập đang thúc đẩy nhu cầu sử dụng máy điều hòa không khí (AC) tại châu Âu, trích dẫn báo cáo mới nhất từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Trên thực tế, tỷ lệ hộ gia đình sở hữu điều hoà tại Châu Âu là khá thấp, chỉ vào khoảng 20%. Nhưng tình hình đang bắt đầu thay đổi nhanh chóng

Ông Paolo Spranzi, đối tác tại McKinsey chia sẻ với CNBC rằng thị trường làm mát tại châu Âu đang chứng kiến một sự “tăng tốc” bất ngờ đặc biệt là sau các đợt nắng nóng kéo dài của năm nay.

Thu nhập hộ gia đình cũng đóng vai trò quan trọng, khi khả năng tiếp cận giải pháp làm mát vẫn còn “bất bình đẳng cao” trên toàn cầu, theo IEA.

“Điều hòa từng bị xem là xa xỉ, thậm chí lãng phí, đặc biệt là trong bối cảnh giá điện cao tại châu Âu. Nhưng hiện nay, với sự gia tăng của xu hướng làm việc từ xa và tư duy mới của thế hệ trẻ, điều hòa đang trở thành thiết bị thiết yếu,” ông Paolo Spranzi nhấn mạnh.

Tại các nước như Pháp (18-26%) và Đức (19%), tỷ lệ sở hữu điều hòa còn khá thấp, theo chuyên gia phân tích chính sách năng lượng Fabian Voswinkel từ IEA. Trong khi đó, ở các nước Nam Âu như Tây Ban Nha, Ý (khoảng 50%) và Hy Lạp (60%), con số này cao hơn nhiều.

Ông Voswinkel lưu ý nhu cầu điều hòa, cả dạng di động và lắp đặt cố định, đều đang gia tăng. Tuy nhiên, tốc độ tăng của hai loại này là khác nhau. Hệ thống lắp đặt cố định thường đòi hỏi thời gian thi công dài và chỉ mua một lần nên tăng trưởng chậm hơn. Ngược lại, nhu cầu với máy di động đang tăng đột biến, dẫn tới tình trạng đặt hàng nhiều tuần, nhiều tháng.

“Chúng tôi đang thấy các đợt nắng nóng kéo dài và thường xuyên hơn, ngay cả ở khu vực phía Bắc Âu - nơi tỷ lệ sử dụng điều hòa trước đây rất thấp”, ông Spranzi chỉ ra.

Nhu cầu năng lượng từ ngành làm mát - bao gồm điều hòa cho nhà ở, bệnh viện, đến trung tâm dữ liệu - thường không được chú ý nhiều trong các chính sách khí hậu, do các lĩnh vực dễ thấy hơn như ô tô hay hàng không thường thu hút nhiều sự quan tâm hơn.

Theo IEA, nếu không kiểm soát, nhu cầu năng lượng cho làm mát có thể tăng gần gấp ba lần vào năm 2050.

Vì sưởi và làm mát cho các tòa nhà chiếm tới 20% lượng khí thải CO₂ toàn cầu, đây là một yếu tố quan trọng cần được xem xét khi phát triển các thế hệ điều hòa mới thân thiện với môi trường.

Trong các đợt nắng nóng năm nay, Pháp - nơi có tỷ lệ sở hữu điều hòa còn thấp - đã ghi nhận mức tiêu thụ điện tăng 25% so với mức trung bình mùa thấp điểm, theo IEA. Trước đó, một sự cố mất điện diện rộng tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và miền Nam nước Pháp đã làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng và nhu cầu củng cố hệ thống lưới điện.

Đây có thể là những điều chỉnh mang tính chu kỳ, nhưng ông Spranzi tin rằng thị trường thiết bị làm mát vẫn sẽ tăng trưởng ở mức ổn định trong dài hạn.

CHÂU ÂU VIẾT TIẾP CÂU CHUYỆN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Từng được xem là hiện tượng bùng nổ tại Trung Quốc với quy mô thị trường trị giá hơn 700 tỷ EUR, bán hàng trực tiếp (live selling - bán hàng qua video livestream) đang âm thầm nhưng mạnh mẽ lan tỏa sang châu Âu.

Theo The Next Web - một trong những trang web hàng đầu cung cấp tin tức về công nghệ Internet kinh doanh và văn hóa của châu Âu, trên nền tảng chợ điện tử tích hợp tính năng phát trực tiếp và mua hàng Whatnot, số lượng người bán hàng tại châu Âu đã tăng 600% so với cùng kỳ năm trước. Mỗi tuần, có hơn 20.000 giờ livestream bán hàng diễn ra, phản ánh mức độ phổ biến vượt ngoài kỳ vọng.

Tính riêng từ đầu năm 2025 đến nay, hơn 59% doanh thu của Whatnot đến từ hoạt động live selling. Riêng tại Anh, con số này lên đến 70%. Đáng chú ý, gần một nửa người bán hàng theo hình thức live selling tại châu Âu có thu nhập hơn 10.000 bảng/tháng (khoảng 11.900 EUR), và cứ 4 người thì có 1 người kiếm được hơn 50.000 bảng/tháng (gần 60.000 EUR) - minh chứng cho tiềm năng sinh lời rất lớn của mô hình này.

Trong bối cảnh video đang dần thống trị mọi lĩnh vực từ giáo dục, tin tức đến y tế, thương mại điện tử cũng không nằm ngoài vòng xoáy chuyển đổi này. Theo Sandvine, một công ty phân tích mạng có trụ sở tại Canada, đến năm 2022, video live và theo yêu cầu đã chiếm hơn 62% lưu lượng truy cập internet tại khu vực EMEA (gồm châu Âu, Trung Đông và châu Phi). Báo cáo Di động cuối năm 2024 của Ericsson cho thấy, lưu lượng video dự kiến sẽ chiếm 74% tổng lưu lượng dữ liệu di động toàn cầu.

Bà Maryam Ghahremani, Giám đốc điều hành của nền tảng Bambuser - nền tảng thương mại xã hội hợp tác với các thương hiệu lớn như Audi, Zara, Sonos, khẳng định việc mua sắm qua livestream sẽ trở thành điều tất yếu. Mua sắm và thương mại điện tử sẽ ngày càng dịch chuyển sang hình thức trực quan và tương tác cao hơn, thay vì những trải nghiệm “tĩnh” như trước đây. Các thương hiệu lớn đang chuyển từ việc coi live selling là “một kênh tốt” sang “một kênh thiết yếu”.

Dự báo của Công ty tư vấn quản lý toàn cầu McKinsey cho thấy, đến năm 2026, khoảng 20% doanh số bán hàng trực tuyến toàn cầu sẽ đến từ các nền tảng bán hàng trực tiếp. Nhiều doanh nghiệp châu Âu bắt đầu đào tạo nhân viên bán hàng, trợ lý cửa hàng và cả giám đốc trở thành người dẫn livestream. Điển hình như chuỗi cửa hàng điện tử Currys tại Anh, ban đầu chỉ triển khai dịch vụ gọi video một chiều giữa nhân viên và khách hàng, nhưng nay đã xây dựng hẳn không gian bán hàng trực tiếp trong cửa hàng để phục vụ nhu cầu tư vấn và bán hàng qua video.

Không giống như mô hình bán hàng trực tiếp đậm tính giao dịch tại Trung Quốc, các nền tảng châu Âu và Mỹ đang hướng tới trải nghiệm mua sắm giàu nội dung - nơi thương hiệu kể câu chuyện, giải thích sản phẩm, tạo kết nối với người tiêu dùng. Một báo cáo năm 2025 chỉ ra rằng, 55% người tiêu dùng châu Âu cho biết, họ không thể “mua nhầm”, vì niềm tin và chất lượng hiện là ưu tiên hàng đầu trong bối cảnh khủng hoảng chi phí sinh hoạt kéo dài. Sự tương tác giữa người thật, việc thật tạo ra cảm giác an tâm, minh bạch và gần gũi. Mọi người không chỉ tìm kiếm một cú nhấp chuột mua hàng, mà còn mong muốn được giải trí và học hỏi điều gì đó từ thương hiệu. Live selling đang không chỉ là cơn sốt công nghệ, mà còn là một phần trong cuộc cách mạng văn hóa tiêu dùng định hình lại thương mại điện tử tại châu Âu.

PHÉP THỬ ĐOÀN KẾT KHI BỈ NỐI GÓT BA LAN SIẾT CHẶT NHẬP CƯ

Sau Ba Lan, Bỉ hôm nay trở thành quốc gia mới nhất trong Liên minh châu Âu (EU) áp dụng các quy định mới nghiêm ngặt hơn với người nhập cư.

Động thái phản ánh xu hướng siết chặt nhập cư đang diễn ra tại nhiều quốc gia châu Âu trong bối cảnh hệ thống tiếp nhận quá tải và sức ép chính trị nội bộ. Tuy nhiên, lập trường cứng rắn này cũng đang gây tranh cãi trong Liên minh châu Âu, nhất là liên quan đến khía cạnh nhân đạo và nghĩa vụ quốc tế trong việc bảo vệ người tị nạn.

Chính sách tị nạn mới của Bỉ có hiệu lực từ ngày 4/8, với trọng tâm là loại trừ các đơn xin tị nạn từ những người đã được bảo vệ ở quốc gia EU khác, tăng kiểm soát nơi cư trú của những người từ chối hồi hương và siết thủ tục đoàn tụ gia đình. Đây là bước đi cụ thể đầu tiên của chính phủ liên minh Arizona trong cam kết xây dựng chính sách nhập cư nghiêm ngặt nhất từ trước tới nay.

Một ngày trước đó, Ba Lan thông báo sẽ gia hạn kiểm soát biên giới với Đức và Litva thêm 2 tháng nhằm ngăn chặn dòng người nhập cư bất hợp pháp chuyển hướng từ khu vực Baltic. Đây là lần thứ hai Warsaw triển khai biện pháp này chỉ trong vòng một tháng, thể hiện lập trường cứng rắn bất chấp những lo ngại về tự do đi lại trong khối Schengen.

Các động thái diễn ra trong bối cảnh EU đang chuẩn bị thực thi Hiệp ước Di cư mới vào đầu năm sau. Đây là một khuôn khổ cải cách toàn diện nhằm giảm lượng đơn xin tị nạn, đẩy mạnh trục xuất và xử lý hồ sơ ở ngoài lãnh thổ EU. Tuy nhiên, đằng sau sự đồng thuận về mặt văn bản là những chia rẽ ngày càng sâu sắc về cách thức thực hiện và chia sẻ trách nhiệm giữa các nước thành viên.

Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đang dẫn đầu nhóm quốc gia theo đường lối cứng rắn, ủng hộ việc thành lập các trung tâm xử lý tị nạn ở nước thứ ba và hạn chế tái định cư. Cuộc gặp mang tính biểu tượng mới đây trên đỉnh Zugspitze cao nhất nước Đức giữa các Bộ trưởng Nội vụ Đức, Pháp, Ba Lan, Áo, Cộng hòa Séc và Đan Mạch, mà không có các đại diện Nam Âu, đã hé lộ sự hình thành một "liên minh nhập cư mới" ngay trong lòng EU.

Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt cho biết: “Chúng tôi muốn tăng cường đáng kể các quy định về trục xuất. Điều này bao gồm cả việc thành lập các trung tâm hồi hương tại các nước thứ ba, nơi những người buộc rời khỏi châu Âu có thể được tiếp nhận".

Quan điểm này cũng nhận được sự ủng hộ từ phía Pháp. Bộ trưởng Nội vụ Bruno Retailleau nêu rõ: "Chúng tôi đang duy trì những tiêu chuẩn xã hội thuộc hàng cao nhất thế giới, và muốn tiếp tục bảo vệ các mô hình xã hội hào phóng đó. Nhưng điều này sẽ không thể thực hiện nếu tình trạng nhập cư bất hợp pháp tiếp tục ở mức cao như hiện nay. Thông điệp từ hội nghị lần này rất rõ ràng: chúng tôi muốn cứng rắn hơn và quyết liệt giảm mạnh làn sóng nhập cư bất hợp pháp".

Trong khi đó, các nỗ lực đơn phương của Italia gần đây đã vấp phải rào cản pháp lý. Một phán quyết mới của Tòa án Công lý EU khẳng định các nước thành viên có thể chỉ định quốc gia thứ ba là “an toàn” bằng văn bản lập pháp, nhưng việc này phải chịu sự giám sát tư pháp để đảm bảo đáp ứng đầy đủ các điều kiện nội dung. Ngay tại Đức, nội bộ liên minh cầm quyền cũng không thống nhất. Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) phản đối đình chỉ chương trình tái định cư và các biện pháp kiểm soát biên giới, đối lập với đường lối của Thủ tướng Merz và đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU).

Khi Hiệp ước Di cư mới sắp có hiệu lực, nhập cư không chỉ còn là một bài toán chính sách, mà rõ ràng đang trở thành phép thử về tính đoàn kết, năng lực quản trị và vai trò lãnh đạo của EU trong bối cảnh tình hình khu vực và quốc tế có nhiều biến động như hiện nay.

Nguồn: Soha; Thương Gia; Sài Gòn Giải Phóng; VOV