CHÂU ÂU ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ CẠN NƯỚC NGHIÊM TRỌNG

Những thay đổi được vệ tinh ghi nhận cho thấy tác động của biến đổi khí hậu tại châu Âu lớn hơn nhiều so với dự đoán. Nguồn nước ngầm và nước mặt đang giảm mạnh, kéo theo nguy cơ mất an ninh nước và đứt gãy chuỗi cung ứng nông sản.

Một nghiên cứu mới dựa trên dữ liệu vệ tinh thu thập trong hơn hai thập kỷ cho thấy nguồn nước ngọt dự trữ của châu Âu đang giảm mạnh. Nhiều khu vực ở Tây Ban Nha, Ý, Pháp, Đức, Romania và Ukraine khô hạn hơn trước. Chỉ một số vùng tại Bắc Âu và Tây Bắc châu lục như Scandinavia, một phần Vương quốc Anh và Bồ Đào Nha có xu hướng ẩm ướt hơn.

Nghiên cứu do University College London (ULC) phối hợp cùng Watershed Investigations và tờ Guardian thực hiện, sử dụng dữ liệu vệ tinh giai đoạn 2002 đến 2024. Nhóm nghiên cứu theo dõi sự thay đổi trọng lượng của Trái Đất. Do nước có trọng lượng lớn, việc biến động trong nước ngầm, sông hồ, đất ẩm hoặc băng tuyết đều tạo ra tín hiệu có thể đo được. Phương pháp này cho phép xác định lượng nước mà châu Âu đang tích trữ.

Kết quả cho thấy châu Âu đang trải qua sự mất cân bằng đáng lo ngại. Khu vực phía Bắc và Tây Bắc trở nên ẩm hơn. Phần còn lại của lục địa, đặc biệt là phía Nam và Đông Nam, lại khô hơn rõ rệt.

Giáo sư Mohammad Shamsudduha của UCL cho rằng kết quả phù hợp với các dữ liệu khí hậu trong cùng thời kỳ và là hồi chuông cảnh tỉnh. Ông nhấn mạnh biến đổi khí hậu đang đẩy thế giới tiến gần mức tăng nhiệt độ 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp và các tác động đã xuất hiện ngay trước mắt.

Nhóm nghiên cứu cũng phân tích riêng lượng nước ngầm, nguồn vốn được coi là ổn định hơn nước mặt. Tuy nhiên, nước ngầm cũng giảm với tốc độ tương tự. Điều này có nghĩa là sự suy kiệt diễn ra trên diện rộng, không chỉ ở các con sông và hồ chứa mà cả trong lòng đất.

Tại Anh, sự phân hóa ngày càng rõ. Miền Tây trở nên ẩm ướt hơn trong khi miền Đông lại khô hơn. Lượng mưa trung bình không giảm mạnh nhưng cách mưa thay đổi. Ngày mưa lớn xuất hiện nhiều hơn nhưng các đợt khô kéo dài cũng thường xuyên hơn, nhất là vào mùa Hè. Mưa dồn dập khiến nước khó ngấm vào đất và dễ tạo ra lũ quét, làm giảm khả năng bổ sung nước ngầm. Tại khu vực Đông Nam Anh, nơi có đến 70% nước sinh hoạt dựa vào nguồn nước ngầm, điều này tạo sức ép lớn.

Theo Cơ quan Môi trường châu Âu, dù lượng nước lấy từ tự nhiên giảm từ năm 2000 đến năm 2022, nước ngầm lại được khai thác nhiều hơn do nhu cầu sinh hoạt và nông nghiệp. Nước ngầm hiện chiếm hơn 60% nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho toàn châu Âu.

Ủy ban châu Âu đã đưa ra chiến lược phục hồi nguồn nước. Mục tiêu là xây dựng một nền kinh tế tiết kiệm nước, giảm thất thoát từ đường ống và cải thiện hiệu quả sử dụng ít nhất 10% đến năm 2030. Lượng nước thất thoát tại các nước thành viên chênh lệch rất lớn, có nơi lên đến hơn một nửa lượng nước bơm vào hệ thống.

Tại Anh, nguy cơ thiếu nước trong thời gian tới đang tăng cao. Các cơ quan dự báo nếu mùa Đông không có lượng mưa lớn, hạn hán có thể kéo dài đến năm 2026. Chính phủ Anh đang lên kế hoạch xây dựng chín hồ chứa nước mới để bảo đảm an ninh nước. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng những dự án này cần nhiều năm mới có thể hoạt động.

Giáo sư Hannah Cloke của Đại học Reading cảnh báo châu Âu đang chứng kiến xu hướng khô hạn kéo dài. Bà cho biết nếu mùa Xuân và mùa Hè tới không có đủ mưa, Anh có thể phải áp dụng biện pháp hạn chế nước nghiêm ngặt, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Sự suy giảm nguồn nước ở Nam Âu còn tác động đến chuỗi cung ứng lương thực. Tây Ban Nha là một trong những nhà cung cấp trái cây và rau củ lớn nhất châu lục. Khi nước thiếu, sản xuất nông nghiệp sẽ bị ảnh hưởng và giá cả có thể tăng.

Trên phạm vi toàn cầu, nhiều điểm nóng khô hạn cũng đang xuất hiện ở Trung Đông, Nam Á, Nam Mỹ, bờ Tây nước Mỹ và Canada. Một số vùng lạnh giá như Greenland hay Iceland cũng không ngoại lệ.

Tình trạng nghiêm trọng nhất xảy ra ở Iran. Thủ đô Tehran đang tiến gần thời điểm không còn nước máy. Chính phủ đã chuẩn bị phương án phân phối nước theo hạn mức và cân nhắc khả năng sơ tán người dân nếu cần thiết.

Giáo sư Shamsudduha cho rằng châu Âu cần thẳng thắn nhìn nhận thực tế biến đổi khí hậu đã và đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Ông nhấn mạnh việc quản lý nước phải được cải thiện toàn diện hơn, đồng thời các quốc gia cần sẵn sàng áp dụng những giải pháp mới, trong đó có thu gom nước mưa trên quy mô lớn để tăng khả năng chống chịu trước khô hạn.

BIỂU TÌNH KHẮP CHÂU ÂU ỦNG HỘ PALESTINE, KÊU GỌI TRỪNG PHẠT ISRAEL

Ngày 29-11, nhiều thành phố tại châu Âu chứng kiến hàng chục ngàn người đồng loạt xuống đường để ủng hộ người Palestine ở Gaza, cáo buộc Israel vi phạm ngừng bắn.

Theo Đài France 24, ngày 29-11, hàng chục ngàn người đã xuống đường ở Paris và nhiều thành phố châu Âu để bày tỏ sự ủng hộ đối với người Palestine tại Gaza.

Những người biểu tình cáo buộc Israel đã vi phạm lệnh ngừng bắn mong manh do Mỹ làm trung gian, và kêu gọi cộng đồng quốc tế có hành động mạnh mẽ hơn trong bối cảnh số người chết tăng vọt và viện trợ tiếp tục bị hạn chế.

Theo Bộ Y tế Gaza do Hamas điều hành, tính đến ngày 29-11, số người thiệt mạng đã vượt mốc 70.000 người kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.

Hàng ngàn người xuống đường ủng hộ Palestine

Tại Paris (Pháp), đám đông ước tính 50.000 người theo ban tổ chức (và 8.400 người theo cảnh sát) đã tuần hành từ quảng trường Cộng hòa đến quảng trường Quốc gia, hô vang “Gaza, Gaza, Paris ở bên bạn”, giương cờ Palestine và biểu ngữ kêu gọi “chấm dứt diệt chủng” tại Gaza.

Không chỉ Paris, các cuộc tuần hành tương tự cũng diễn ra tại London, Geneva, Rome và Lisbon, nhân Ngày Quốc tế Đoàn kết với nhân dân Palestine.

Trong thông điệp gửi nhân ngày này, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres khẳng định “việc sát hại quá nhiều dân thường, buộc cả một dân tộc phải rời bỏ nhà cửa và cản trở viện trợ nhân đạo là điều không bao giờ chấp nhận được”.

Ông cho rằng thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 10 “mang lại tia hy vọng”, nhưng vẫn cần được củng cố bằng hành động.

Bà Anne Tuaillon, Chủ tịch Hiệp hội Đoàn kết Pháp - Palestine (AFPS), một trong khoảng 80 tổ chức kêu gọi biểu tình, nhấn mạnh sau bảy tuần lệnh ngừng bắn có hiệu lực, “không có gì được giải quyết”.

“Lệnh ngừng bắn chỉ là làn khói mù. Israel vi phạm mỗi ngày, chặn viện trợ nhân đạo và tiếp tục phá hủy nhà cửa, cơ sở hạ tầng ở Gaza. Chúng tôi kêu gọi một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn và chấm dứt tội ác diệt chủng”, bà nói với Hãng tin AFP.

Theo thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, lực lượng Israel đã rút về phía sau cái gọi là “đường vàng” bên trong Dải Gaza, nhưng vẫn kiểm soát hơn một nửa lãnh thổ. Tuy nhiên thời điểm tạm dừng giao tranh vẫn rất mong manh, khi cả hai bên đều cáo buộc nhau vi phạm hằng ngày.

Người biểu tình: "Cần trừng phạt để buộc Israel tuân thủ luật quốc tế"

Bà Tuaillon khẳng định: “Chúng ta cần các biện pháp trừng phạt. Đó là cách duy nhất buộc Israel tôn trọng luật pháp quốc tế”, đồng thời lên án cái mà bà gọi là “tốc độ mở rộng khu định cư chưa từng có” ở Bờ Tây và mức độ bạo lực kỷ lục từ người định cư.

Không chỉ riêng bà, nhiều người tham gia tuần hành khác tại Paris cũng cho rằng các biện pháp ngoại giao là chưa đủ.

Bà Saleha (72 tuổi) quàng cờ Palestine và nói: “Toàn thể nhân loại đang chứng kiến mà không thể làm gì. Đây là sự vô trách nhiệm hoàn toàn.

Thật kinh hoàng khi chứng kiến điều này mà không thể hành động. Điều duy nhất chúng ta có thể làm là xuống đường”.

Ông Bertrand, 42 tuổi, cho rằng “cuộc thảm sát vẫn tiếp diễn”. Ông viện dẫn các video lan truyền về vụ hai người đàn ông bị bắn chết trong cuộc đột kích của cảnh sát và quân đội Israel ở Jenin. Liên hợp quốc cũng đã kêu gọi điều tra vì nghi là “hành quyết tại chỗ”.

Nếu không có các lệnh trừng phạt kinh tế, “áp lực từ đường phố và qua các đại diện dân cử” phải tiếp tục, ông nói thêm.

Ngoài ra cảnh sát Paris cho biết đã bắt ba người trong cuộc tuần hành nhưng không nêu chi tiết.

NHIỀU NƯỚC CẤM VÀ HẠN CHẾ THỊT LỢN TÂY BAN NHA VÌ DỊCH BỆNH BÙNG PHÁT

Trung Quốc và Anh cấm nhập khẩu thịt lợn Tây Ban Nha, do dịch tả lợn châu Phi bùng phát ở quốc gia này.

Đây là đợt bùng phát dịch tả lợn châu Phi đầu tiên ở Tây Ban Nha kể từ năm 1994.

Hiệp hội Nông dân Tây Ban Nha Asaja cho biết ngành này sẵn sàng ứng phó với dịch bệnh, nhưng kêu gọi giới chức xử lý "sự hiện diện ngoài tầm kiểm soát" của động vật hoang dã, gây nguy cơ lây nhiễm sang vật nuôi.

Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn Anh cho biết nước này chặn tất cả thịt lợn tươi và các sản phẩm liên quan khác nhập khẩu từ Tây Ban Nha tại các trạm kiểm soát biên giới "cho đến khi có thông báo mới".

Lệnh cấm của Bắc Kinh được đưa ra vào thời điểm Madrid đang nỗ lực mở rộng tiếp cận thị trường Trung Quốc.

Dữ liệu của Hải quan Trung Quốc cho thấy nước này đã đình chỉ nhập khẩu thịt lợn từ các nhà máy của 12 công ty thuộc khu vực bị ảnh hưởng ở Barcelona, bao gồm các nhà xuất khẩu lớn như Costa Food Meat và Matadero Frigorifico Avinyo.

Tây Ban Nha mới ký thỏa thuận với Trung Quốc, theo đó các nhà sản xuất ở những khu vực khác của Tây Ban Nha sẽ không bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm. Tuy nhiên, nước này tạm ngừng toàn bộ lô hàng thịt lợn xuất sang Trung Quốc để phòng ngừa, cho đến khi Bắc Kinh xác nhận đã áp dụng đúng quy trình với tỉnh bị ảnh hưởng, ông Emilio Garcia, quan chức cấp cao của Bộ Nông nghiệp Tây Ban Nha, cho biết trong cuộc họp báo ngày 28/11.

Khi Trung Quốc thông báo đã kích hoạt cơ chế này, Tây Ban Nha sẽ có thể nối lại xuất khẩu từ các vùng không bị ảnh hưởng bởi virus, ông nói thêm. Lệnh hạn chế và giám sát đặc biệt sẽ kéo dài ít nhất 12 tháng.

Hàn Quốc và Mỹ cũng thỏa thuận theo từng khu vực với Tây Ban Nha, nên họ sẽ tiếp tục nhập khẩu từ các vùng khác ngoài tỉnh Barcelona, nơi có 14 nhà máy chế biến thịt.

Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mexico và Nhật Bản sẽ bị hạn chế, vì hai quốc gia này không có thỏa thuận từng khu vực với Tây Ban Nha.

Tây Ban Nha là nhà sản xuất thịt lợn hàng đầu của Liên minh châu Âu (EU), chiếm khoảng 1/4 sản lượng toàn khối, với kim ngạch xuất khẩu thịt lợn hằng năm khoảng 4,05 tỷ USD.

PHẦN LAN GÁNH HỌA LỚN VÌ THAM GIA TRỪNG PHẠT

Phần Lan đang khẩn trương yêu cầu EU hỗ trợ để khắc phục hậu quả nặng nề từ khi tham gia lệnh trừng phạt Nga, sau khi xung đột Ukraine bùng phát.

Theo tờ báo địa phương Iltalehti, phép màu kinh tế Phần Lan nhanh chóng vượt ra khỏi vùng an toàn và sụp đổ chỉ trong vòng một năm, gần như ngay lập tức sau khi nước này gia nhập phong trào chống Nga của phương Tây và tham gia vào các lệnh trừng phạt tăng cường chống lại Moscow sau khi cuộc xung đột ở Ukraine bùng phát.

Đây là một cuộc khủng hoảng sâu sắc, bởi Helsinki đã công khai thừa nhận rằng họ không còn có thể tự xoay xở được nữa.

Trong năm 2025, Phần Lan đã vi phạm các quy tắc chi tiêu của Ủy ban do chi tiêu quá mức và suy thoái kinh tế do lệnh trừng phạt Nga gây ra.

Ủy viên Châu Âu về Kinh tế Valdis Dombrovskis, đại diện cho Latvia, tuyên bố rằng, Ủy ban Châu Âu thừa nhận những khó khăn của Phần Lan.

“Chúng tôi thừa nhận tình hình kinh tế đầy thách thức mà Phần Lan đang phải đối mặt, bao gồm những thách thức về địa chính trị và việc đóng cửa biên giới với Nga” - Ủy viên Kinh tế EU tuyên bố.

Tờ báo Iltalehti dẫn bài viết của tờ Politico cho biết, các quốc gia Baltic và Phần Lan, vốn đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga, sẽ nhận được hỗ trợ tài chính khẩn cấp từ Liên minh Châu Âu vào năm tới, nhưng vấn đề duy nhất là Brussels đã đáp lại lời kêu gọi, nhưng không thể cung cấp nhiều tiền.

Mục tiêu của kế hoạch tài chính của Ủy ban Châu Âu là cải thiện tình hình kinh tế của Phần Lan và các quốc gia Baltic để bù đắp cho những khó khăn kinh tế do các lệnh trừng phạt áp đặt lên Nga.

Bên cạnh Phần Lan, thương mại với Nga đóng một vai trò quan trọng ở Estonia, Latvia và Litva và dòng chảy khách du lịch Nga và đầu tư khu vực cũng giảm mạnh sau khi xung đột bùng nổ ở Ukraine vào tháng 2/2022, dẫn tới việc phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt bổ sung đối với Moscow.

Thế nhưng, ngay cả trong tình hình nguy hiểm này, Helsinki vẫn kiên quyết theo đuổi chương trình nghị sự quân sự hóa, phát ra những ngôn từ bài Nga kịch liệt và tham gia vòng xoáy cô lập quốc gia láng giềng, dẫn tới nước này cũng hứng chịu thiệt hại nặng nề.

Politico cho biết, bản kế hoạch phục hồi các nước gánh chịu hậu quả từ các lệnh trừng phạt Nga do ông Raffaele Fitto, Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu về Gắn kết và Cải cách, lãnh đạo quá trình thực hiện.

Tuy nhiên, tạp chí Mỹ nhấn mạnh rằng, kế hoạch hỗ trợ tài chính do Fitto lên kế hoạch có thể sẽ bị hạn chế nghiêm trọng, xét đến giai đoạn thắt lưng buộc bụng kéo dài bảy năm đối với ngân sách EU và quy mô của các vấn đề mà các quốc gia Baltic và Phần Lan nói chung đang phải đối mặt.

Được biết, vấn đề khắc phục suy thoái kinh tế do lệnh trừng phạt Nga gây ra của những quốc gia Baltic và Phần Lan sẽ là chủ đề trọng tâm tại hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo Đông Âu tại Helsinki vào ngày 16 tháng 12.

Nguyên nhân là theo dự báo mới nhất của Ủy ban, GDP của Estonia dự kiến sẽ chỉ tăng trưởng 0,6% vào năm 2025, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của của Liên minh châu Âu, đồng thời, Phần Lan và suy thoái kinh tế của nước này đang là vấn đề nghiêm trọng ở châu Âu.

Tờ Iltalehti kết luận, các nước láng giềng với Nga, đặc biệt là Baltic và Phần Lan chính là những người chịu hậu quả nghiêm trọng nhất từ các lệnh trừng phạt Nga do cuộc xung đột ở Ukraine và tình hình tồi tệ đến mức tất cả Liên minh châu Âu sẽ phải cùng nhau chung tay để cứu quốc gia Bắc Âu này, như họ đã từng làm với Hy Lạp.

Nguồn: Kinh tế & Đô thị; Tuổi Trẻ; Soha; CafeF