Mưa lũ, sạt lở tấn công nhiều nước châu Âu

(Ảnh minh họa).

Bão lớn, lũ lụt, sạt lở đã diễn ra trong vài ngày qua tại Slovenia, Áo, Croatia và các nước châu Âu khác, khiến ít nhất 7 người thiệt mạng.

Các nhân viên cứu hộ trên khắp Slovenia, Áo và Croatia đã phải vật lộn đối phó với thời tiết cực đoan xảy ra từ cuối tuần trước. Nhiều làng hứng thiệt hại lớn, buộc cư dân phải sơ tán. Giới chức các nước đã triển khai các đội ứng phó khẩn, sẵn sàng xử lý kịch bản sạt lở, vỡ đập.

6 người thiệt mạng ở Slovenia, gồm hai công dân Hà Lan bị sét đánh và 4 người Slovenia bị lũ cuốn. Đây là thảm họa thiên nhiên tồi tệ nhất mà Slovenia từng chứng kiến kể từ khi độc lập năm 1991. Thủ tướng Robert Golob ước tính thiệt hại khoảng 550 triệu USD, đồng thời kêu gọi Liên minh Châu Âu (EU) và NATO hỗ trợ.

Tính đến chiều 6/8, tỉnh Carinthia của Áo ghi nhận 80 vụ sạt lở lớn. Tỉnh lân cận Styria cũng ghi nhận 280 vụ sạt lở tính đến sáng cùng ngày. Một phụ nữ thiệt mạng sau khi bị lũ sông Glan cuốn ở làng Zollfeld phía nam.

Tại Croatia, đường sá, đất canh tác nông nghiệp và các khu dân cư cũng bị lũ lụt tấn công, khiến giới chức phải ban bố tình trạng khẩn cấp ở nhiều vùng trên toàn quốc. Nhiều tòa dân cư phải dùng bao cát để làm đê tạm thời, ngăn thiệt hại lớn.

Tình hình mưa lũ dự kiến cải thiện ở cả ba quốc gia trong những ngày tới.

Các chuyên gia cho hay biến đổi khí hậu là nguyên nhân khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện ngày càng thường xuyên. Thời tiết mưa bão cũng xuất hiện các nước xung quanh khu vực Baltic, gây mất điện, làm gián đoạn giao thông đường thủy và đường không.

Cảnh sát vùng đông bắc Đan Mạch đã phát cảnh báo thời tiết khắc nghiệt. Giới chức cứu hỏa ở thủ đô Copenhagen cũng khuyến cáo người dân tránh đến công viên hay vào rừng, do "đất ngập nước mưa và bão làm tăng nguy cơ cây đổ".

Na Uy đã nâng cảnh báo thời tiết khắc nghiệt lên mức cao nhất vào ngày 7/8 do mưa lớn, sạt lở và lũ quét. Tại Ba Lan, hàng nghìn hộ gia đình mất điện do bão.

Ở Latvia, gió giật 108 km/h đã quật ngã hàng loạt cây cối. Làng Apgulde, tây nam thủ đô Riga bị mưa đá tấn công, với những viên có kích thước bằng quả bóng golf.

EU mắc kẹt giữa giúp ngũ cốc Ukraina và lệnh cấm của các nước Đông Âu

EU đau đầu tìm kiếm sự cân bằng giữa việc giúp Ukraina xuất khẩu ngũ cốc với yêu cầu của 5 nước Đông Âu gia hạn lệnh cấm bán ngũ cốc Ukraina ở các nước này.

Ukraina hiện hoàn toàn phụ thuộc vào các tuyến đường thay thế của EU để xuất khẩu ngũ cốc sau khi Nga rút khỏi thỏa thuận kéo dài một năm cho phép ngũ cốc được vận chuyển an toàn qua các cảng Biển Đen.

Trong khi đó, 5 quốc gia thành viên phía đông EU dự kiến gia hạn lệnh cấm bán ngũ cốc Ukraina trong nước cho đến ít nhất là cuối năm 2023 để bảo vệ thị trường của chính họ - theo Reuters.

Thỏa thuận hiện tại để bảo vệ nông dân ở 5 quốc gia gần Ukraina - Bulgaria, Hungary, Ba Lan, Romania và Slovakia - sẽ hết hạn vào ngày 15.9.

Các cuộc tấn công của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng cảng nội địa của Ukraina trên sông Danube - tuyến xuất khẩu đường thủy cuối cùng của nước này - trong những tuần kể từ khi thỏa thuận Biển Đen sụp đổ đã gây thêm áp lực lên EU.

Vì sao ngũ cốc Ukraina tăng ở các nước Đông Âu?

Ngũ cốc Ukraina được miễn thuế hải quan của EU, khiến nó rẻ hơn so với sản xuất trong nước ở các quốc gia Đông Âu.

Khoảng cách gần và chi phí hậu cần cao đã thúc đẩy xuất khẩu ngũ cốc của Ukraina sang 5 nước nói trên tăng chưa từng có vào năm 2022 và đầu năm 2023, khiến nông dân các nước này lao đao vì không bán được nông sản của mình.

Nhập khẩu ngũ cốc của Ba Lan tăng gần gấp 3 lần vào năm 2022 lên 3,27 triệu tấn, trong đó 75% là ngũ cốc của Ukraina, chủ yếu là ngô và lúa mì. Nhập khẩu cao tiếp tục cho đến tháng 3.2023.

Romania - một trong những nước xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất của EU - cho biết, tính đến tháng 5 năm nay, 3,2 triệu tấn ngũ cốc và hạt có dầu của Ukraina vẫn nằm trong biên giới nước này. Nhập khẩu của Romania trước khi bắt đầu xung đột Ukraina là không đáng kể.

Hungary nhập khẩu 2,5 triệu tấn ngũ cốc và hạt có dầu của Ukraina vào năm 2022, trong khi trước đó chỉ khoảng 50.000 tấn/năm. Năm 2023, con số này lên tới 300.000 tấn cho đến khi lệnh cấm nhập khẩu được đưa ra.

Tại Slovakia, nhập khẩu ngũ cốc của Ukraina tăng lên 339.000 tấn trong nửa cuối năm 2022, gấp gần 10 lần so với nửa đầu năm.

Điều gì xảy ra sau khi cấm nhập khẩu?

Tháng 4 năm nay, Ba Lan và Hungary đơn phương đóng cửa biên giới đối với việc nhập khẩu ngũ cốc và thực phẩm khác của Ukraina. Romania - tuyến đường trung chuyển thay thế lớn nhất của Ukraina - không cấm nhưng niêm phong các phương tiện vận chuyển.

Vào tháng 5, EU cho phép 5 quốc gia - Ba Lan, Romania, Hungary và Slovakia đều có biên giới với Ukraina, cùng Bulgaria nằm ở phía nam sông Danube - cấm bán lúa mì, ngô và hạt có dầu của Ukraina trong nước cho đến ngày 5.6, sau đó kéo dài đến ngày 15.9, trong khi vẫn cho phép ngũ cốc Ukraina quá cảnh để xuất khẩu tiếp.

Sau lệnh cấm, lượng quá cảnh tăng mạnh. Vận chuyển lúa mì từ Ukraina qua Ba Lan tăng lên hơn 90.000 tấn trong tháng 6 từ mức 43.000-51.000 tấn/tháng trong quý I.2023.

Kể từ khi bắt đầu xung đột Nga - Ukraina, Romania đã vận chuyển khoảng 1/3 lượng ngũ cốc xuất khẩu của Ukraina qua cảng Constanta ở Biển Đen - 8,6 triệu tấn vào năm 2022 và 7,5 triệu tấn trong nửa đầu năm nay.

Khối lượng tăng trong tháng 5 và tháng 6, đặc biệt là qua sà lan trên sông Danube từ các cảng sông của Ukraina.

EU sẽ xử lý yêu cầu gia hạn thế nào?

Ngày 19.7, 5 quốc gia đã yêu cầu kéo dài lệnh cấm cho đến ít nhất là cuối năm nay. EU sẽ xem xét lệnh cấm vào đầu tháng 9, có tính đến kết quả thu hoạch, công suất lưu trữ và tình hình ở các nước thứ ba về khả năng tiếp cận ngũ cốc.

Ba Lan - nước sẽ tổ chức bầu cử vào tháng 10 hoặc tháng 11 - tuyên bố sẽ không mở cửa biên giới vào ngày 15.9, làm gia tăng áp lực lên Brussels để gia hạn các biện pháp bảo vệ.

Trong khi đó, Lithunaia yêu cầu Ủy ban châu Âu phát triển một tuyến đường vận chuyển ngũ cốc của Ukraina qua các cảng Baltic. Năm cảng ở Lithuania, Latvia và Estonia có tổng năng lực xuất khẩu ngũ cốc là 25 triệu tấn.

Nhưng vấn đề chính sẽ là chi phí vận chuyển trên các tuyến đường bộ thay thế, được gọi là "Tuyến đường đoàn kết".

Ukraina ước tính chi phí phụ trội của tuyến đường này là 30-40 USD/tấn. Viorel Panait - giám đốc điều hành cảng Comvex cho biết - chi phí vận chuyển bằng đường bộ qua Ba Lan tăng thêm 40 USD/tấn so với qua cảng Constanta của Romania.

Thiệt hại nặng nề của các công ty châu Âu tại Nga kể từ khi bắt đầu chiến sự

(Ảnh minh họa).

Các công ty lớn của châu Âu đã mất ít nhất 100 tỷ euro tại thị trường Nga từ khi bắt đầu chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine.

Theo tờ Financial Times, khoảng 176 công ty lớn của châu Âu đã ghi nhận sự sụt giảm tài sản sau khi đóng cửa hoặc cắt giảm hoạt động kinh doanh tại thị trường Nga. Thống kê của Financial Times không tính đến việc tăng giá năng lượng và các sản phẩm khác do xung đột ở Ukraine cũng như các lệnh trừng phạt đối với Nga.

Tuy nhiên, chuyên gia của Financial Times cho rằng, các doanh nghiệp châu Âu sẽ còn đối mặt với nhiều thiệt hại hơn nữa trong tương lai.

Financial Times nhấn mạnh, các công ty dầu khí châu Âu chịu tổn thất nặng nề nhất sau khi rời thị trường Nga. Tổng thiệt hại của các công ty dầu khí BP, Shell và TotalEnergies lên tới 40,6 tỷ euro.

Đối với các công ty châu Âu hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, bao gồm cả ngành công nghiệp ô tô, khoản lỗ ở Nga lên tới 13,6 tỷ euro, trong khi các tập đoàn tài chính, đặc biệt là các ngân hàng, đã ghi nhận thiệt hại 17,5 tỷ euro.

Anh lo sợ xe điện Trung Quốc cài phần mềm gián điệp

Các quan chức Anh tin rằng xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc đang tạo ra rủi ro an ninh đáng kể.

Tờ Telegraph dẫn lời các nhà lập pháp Anh chống lại việc nhập khẩu xe điện của Trung Quốc cho rằng, công nghệ và phần mềm được sử dụng trong xe điện Trung Quốc có thể chứa các công cụ gián điệp hoặc theo dõi người dùng.

Với việc Trung Quốc dẫn đầu thị trường xe điện toàn cầu, các phương tiện sử dụng động cơ điện giá rẻ của Trung Quốc được dự đoán sẽ thống trị thị trường xe hơi của Anh trong tương lai. Nhóm nghị sĩ Anh lo ngại chính phủ sẽ nhường quyền kiểm soát cơ sở hạ tầng quan trọng cho Bắc Kinh kéo theo đó là các rủi ro an ninh.

“Nếu chúng được sản xuất tại một quốc gia như Trung Quốc, làm sao bạn có thể chắc chắn rằng nó sẽ không phải là phương tiện thu thập thông tin và dữ liệu người dùng? Nếu bạn có xe điện được sản xuất bởi một quốc gia chuyên sử dụng công nghệ để do thám thì có gì đảm bảo họ sẽ không làm điều đó tại Anh” , một quan chức cấp cao giấu tên nói với Telegraph .

Lời kêu gọi của nhóm nghị sĩ Anh được đưa ra sau khi chính quyền của Thủ tướng Rishi Sunak thi hành luật mới về các phương tiện phát thải khí CO2, trong đó các công ty ô tô phải thực hiện hạn ngạch bán hàng không phát thải từ năm tới, trước lệnh cấm đối với các loại xe chạy bằng xăng và dầu diesel được thực hiện vào năm 2030.

“Chúng ta biết rằng Trung Quốc luôn có tầm nhìn rất xa. Nếu họ đang cung cấp một sản phẩm có thể làm được nhiều việc hơn là chỉ đáp ứng mong muốn của người tiêu dùng là đi từ A đến B, thì tại sao họ lại không làm điều đó? Chúng là những sản phẩm có rủi ro cao”, nguồn tin của Telegraph nhấn mạnh.

Anh trước đây đã hạn chế nhập khẩu công nghệ Trung Quốc do các rủi ro bảo mật. Vào năm 2020, chính phủ Anh cấm Huawei tham gia triển khai mạng 5G của Anh đồng thời loại bỏ tất cả các thiết bị và dịch vụ của công ty viễn thông Trung Quốc vào cuối tháng 12/2023.

Năm ngoái, lãnh đạo các cơ quan tình báo nội địa của Anh và Mỹ đều đưa ra cáo buộc Trung Quốc làm gián điệp kinh tế thông qua các sản phẩm công nghệ. Bắc Kinh phủ nhận các cáo buộc, cho rằng tình báo Anh “chỉ đơn giản là phóng chiếu hành vi đáng xấu hổ của họ lên Trung Quốc”.

Vào năm 2021, chính phủ Trung Quốc bị cáo buộc đã cấm các phương tiện Tesla của Mỹ đi vào các khu vực nhạy cảm do các camera thu thập dữ liệu trên xe có nguy cơ tiềm ẩn.

Pháp chịu trách nhiệm về bất ổn tại Tây Phi?

(Ảnh minh họa).

Niger đã trở thành quốc gia mới nhất ở Tây Phi với quân đội lên nắm quyền kiểm soát, sau Burkina Faso, Guinea, Mali và Chad - tất cả đều thuộc cộng đồng Pháp ngữ (Francophonie) châu Phi.

Kể từ năm 1990, 78% trong số 27 cuộc đảo chính ở châu Phi Hạ Sahara xảy ra ở các quốc gia Pháp ngữ. Điều này khiến một số nhà bình luận đặt câu hỏi liệu Pháp - hay di sản của chủ nghĩa thực dân Pháp - là nguyên nhân?

Đây là quan điểm của nhiều nhân vật thực hiện đảo chính. Đại tá Abdoulaye Maiga, người được chính quyền quân sự ở Mali bổ nhiệm làm Thủ tướng vào tháng 9/2022, đã gay gắt chỉ trích Pháp. Ông Maiga cáo buộc rằng Pháp đã "từ bỏ các giá trị đạo đức phổ quát" và đâm "sau lưng" Mali đồng thời đề cập đến “các chính sách theo chủ nghĩa thực dân mới, bề trên, gia trưởng và đầy thù hận”.

Đài BBC (Anh) cho biết việc đả kích Pháp cũng phát triển mạnh ở Burkina Faso, nơi chính quyền quân sự vào tháng 2 đã chấm dứt hiệp định lâu dài cho phép quân đội Pháp hoạt động ở nước này. Pháp chỉ có một tháng để rút quân khỏi Burkina Faso.

Tại Niger, Tổng thống Mohamed Bazoum bị cáo buộc là “con rối cho các lợi ích của Pháp” và lực lượng đảo chính vin vào điều này để hợp pháp hóa việc loại bỏ quyền lực của ông. Chính quyền quân sự do Tướng Abdourahmane Tchiani lãnh đạo đã thu hồi 5 thỏa thuận quân sự với Pháp. Điều này phần nào dẫn đến việc sau đảo chính đã diễn ra biểu tình và tấn công nhằm vào đại sứ quán Pháp.

Chế độ cai trị của thực dân Pháp đã thiết lập các hệ thống chính trị được thiết kế để khai thác nguồn tài nguyên quý giá trong khi sử dụng chiến lược đàn áp để duy trì quyền kiểm soát. Sự cai trị của thực dân Anh cũng vậy, tuy nhiên Pháp vẫn tiếp tục tham gia vào chính trị và kinh tế của các thuộc địa cũ sau khi họ giành độc lập. Bảy trong số chín quốc gia Pháp ngữ ở Tây Phi vẫn sử dụng đồng franc CFA, được cố định bằng đồng euro và được Pháp đảm bảo, làm tiền tệ của họ.

Trong những năm gần đây, khả năng đảm bảo trật tự của Pháp và các quốc gia phương Tây khác đã xấu đi, khiến họ ngày càng dễ bị chỉ trích. Mặc dù có nguồn tài chính và lực lượng đáng kể, phản ứng quốc tế do Pháp dẫn đầu đối với các cuộc nổi dậy ở khu vực Sahel đã không thể giúp các chính phủ Tây Phi giành lại quyền kiểm soát lãnh thổ của họ.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với số phận của các nhà lãnh đạo dân sự ở Burkina Faso và Mali vì nó phần nào cho thấy họ không có khả năng bảo vệ công dân của mình. Sự tức giận và thất vọng ngày càng tăng của dân chúng khiến các lãnh đạo quân sự tin rằng người dân sẽ ủng hộ việc đảo chính.

Tuy nhiên, sự bất ổn mà các quốc gia Pháp ngữ hiện đang trải qua không hoàn toàn chỉ do Paris. Bốn trong số những quốc gia ghi nhận số vụ đảo chính cao nhất kể từ năm 1952 là Nigeria (8), Ghana (10), Sierra Leone (10) và Sudan (17), tất cả đều từng chịu sự cai trị của Anh.

Xu hướng đảo chính gần đây ở các quốc gia Pháp ngữ chịu tác động bởi mức độ mất an ninh "chưa từng có" ở các vùng của Tây Phi và khu vực Sahel. Theo Liên hợp quốc, "các nhóm vũ trang, những kẻ cực đoan bạo lực và mạng lưới tội phạm" đã làm xói mòn niềm tin của công chúng vào chính phủ dân sự.

Các cuộc đảo chính trong ba năm qua cũng bị thúc đẩy bởi một tập hợp các yếu tố nội địa thể hiện khả năng hành động các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự châu Phi. Một ví dụ là nguyên nhân đảo chính tại Mali bao gồm làn sóng các lực lượng cực đoan sau sự sụp đổ của chính quyền Libya năm 2011, cáo buộc tổng thống thao túng bầu cử địa phương và biểu tình chống chính phủ quy mô lớn do các đảng đối lập tổ chức ở thủ đô.

Nguyên nhân dẫn đến cuộc đảo chính ở Niger dường như bắt nguồn từ kế hoạch của Tổng thống Bazoum nhằm cải tổ bộ chỉ huy cấp cao của quân đội và cách chức Tướng Tchiani. BBC cho rằng đây là một dấu hiệu cho thấy cuộc đảo chính không thực sự nhằm củng cố chủ quyền của Niger, hoặc hỗ trợ những công dân nghèo nhất của đất nước, mà là để bảo vệ các đặc quyền của giới tinh hoa quân sự.

Nguồn: Vnexpress; Lao Động; Vietnamnet; Soha; Báo Tin Tức