Cháy rừng: Nỗi kinh hoàng của ngành du lịch Nam Âu

(Ảnh minh họa).

Rừng bị tàn phá và cháy rừng ở Nam Âu đang gây thiệt hại kinh tế to lớn. Điều này có ý nghĩa gì đối với người dân địa phương và ngành du lịch mà hầu hết họ phụ thuộc vào?

Theo hãng thông tấn DW (Đức), hình ảnh du khách chạy khỏi đám cháy trên đảo Rhodes của Hy Lạp và cháy rừng hoành hành ngoài tầm kiểm soát ở Sicily của Ý là chủ đề chính của báo chí châu Âu tuần qua, đặt ra câu hỏi liệu khu vực Địa Trung Hải có còn là điểm đến phổ biến cho kỳ nghỉ hè hay không.

Địa Trung Hải chịu ảnh hưởng đặc biệt

Các nhà khoa học tin chắc rằng, các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt, chẳng hạn như sóng nhiệt, sẽ xảy ra thường xuyên hơn ở châu Âu trong tương lai. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), khu vực xung quanh biển Địa Trung Hải đang nóng lên đặc biệt nhanh chóng.

Tháng 4/2023, nhiệt độ khắc nghiệt đã được ghi nhận ở Tây Ban Nha; và đợt nắng nóng tháng 7 được ghi nhận là kéo dài nhất trong lịch sử ở Hy Lạp.

Chỉ riêng trong tháng 7, hơn 50.000 ha rừng đã bị thiêu rụi ở Hy Lạp, gần bằng một nửa diện tích của thủ đô Berlin (Đức). Theo dữ liệu từ Hệ thống thông tin cháy rừng châu Âu (EFFIS), các đám cháy ở Tây Ban Nha cũng đã đạt đến mức độ này vào đầu tháng 4.

Trong suốt năm ngoái, một diện tích rừng khoảng 800.000 ha, tương đương với diện tích của Montenegro, đã bị thiêu hủy trong Liên minh Châu Âu (EU). Janez Lenarcic - Cao ủy Liên minh Châu Âu về Hỗ trợ Nhân đạo và Quản lý Khủng hoảng - cho biết vào tháng 1/2023 rằng, tổn thất ước tính ít nhất là 2 tỷ euro.

Nơi nào có hỏa hoạn, nơi đó GDP giảm

Những đám cháy không thể kiểm soát hoành hành trong nhiều ngày không chỉ gây hậu quả tàn khốc cho thiên nhiên mà còn phá hủy sinh kế và gây tổn hại cho nền kinh tế.

Sarah Meier - người nghiên cứu các hiện tượng thời tiết cực đoan và tác động kinh tế của các vụ hỏa hoạn tại Đại học Birmingham (Anh) - nói rằng, nơi nào có hỏa hoạn hoành hành, nơi đó tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giảm.

"Số liệu việc làm trong ngành du lịch cho thấy, ít người có việc làm hơn sau các vụ hỏa hoạn", bà nói với DW.

Theo DW, trong khối EU gồm 27 quốc gia, các quốc gia bị ảnh hưởng bởi cháy rừng có thể xin hỗ trợ từ Brussels. Ví dụ, hơn 500 lính cứu hỏa từ các quốc gia khác đã được triển khai tới Hy Lạp, và EU còn gửi thêm 9 máy bay chữa cháy. Tất cả những việc này được bảo vệ bởi cơ chế cứu trợ thiên tai của EU.

Hơn nữa, các quỹ tái thiết có thể được huy động thông qua một quỹ đoàn kết của EU, tuy nhiên, Nghị viện Châu Âu sẽ có tiếng nói cuối cùng.

Hỏa hoạn và du lịch ở phía nam châu Âu

DW nhận định, ngành du lịch có lẽ cũng quan trọng đối với Hy Lạp như ngành ô tô đối với Đức. Khoảng 20% sản lượng kinh tế Hy Lạp đến từ du lịch. Ở Tây Ban Nha và Ý lần lượt là 12% và 9%.

Tuy nhiên, tổ chức xếp hạng quốc tế Moody gần đây đưa ra cảnh báo rằng, các điểm đến du lịch ở Nam Âu có thể mất sức hấp dẫn trong thời gian dài do nắng nóng và cháy rừng, gây hại cho nền kinh tế.

Các dự đoán của Moody, dựa trên các mô hình khí hậu, cho thấy các khu vực ven biển với tư cách là điểm đến du lịch sẽ giảm đáng kể lượng khách theo các kịch bản nóng lên khác nhau, trong khi nhiều quốc gia phía bắc có thể thu hút được nhiều du khách hơn.

Harald Zeiss - Giám đốc Viện Nghiên cứu Du lịch tại Đại học Harz (Đức) - cho biết, mặc dù các mô hình khí hậu dự đoán nắng nóng, hạn hán và hỏa hoạn, nhưng "du lịch ở khu vực Địa Trung Hải sẽ không sụp đổ chỉ sau một đêm". Ông dự đoán rằng, các mùa du lịch có thể thay đổi, vì du khách có thể thích đi nghỉ ở khu vực Địa Trung Hải vào mùa xuân hoặc mùa thu hơn là vào mùa hè.

Petro Beritelli – chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Du lịch và Vận tải tại Đại học St. Gallen (Thụy Sĩ) - cho biết: "Cháy rừng và các hiện tượng cực đoan khác được mọi người coi là sự kiện riêng lẻ trong khu vực và không phải là yếu tố ngăn cản [du lịch], vì con người thường có xu hướng quên chúng đi". Ông nói với DW rằng, các điểm đến như Dubai và Las Vegas cho thấy nhiệt độ cực cao không ngăn cản mọi người đi du lịch đến những nơi như vậy.

Đổi mới để giải cứu ngành du lịch

Johann Goldammer - Giám đốc Trung tâm Giám sát Hỏa hoạn Toàn cầu (GFMC) ở Freiburg (Đức) - đề xuất nhiều cải tiến hơn để ngăn chặn cháy rừng về lâu dài.

Ông nói với DW: "Do quá trình đô thị hóa, có quá nhiều đất đai bị bỏ hoang và khi biến đổi khí hậu, kèm theo thời kỳ khô hạn và các đợt nắng nóng làm trầm trọng thêm tình trạng này, thì hỏa hoạn là điều không thể tránh khỏi."

Goldammer cho rằng, du lịch nên trở nên "bền vững hơn và có sự tham gia của mọi người, ví dụ như hỗ trợ nông dân Hy Lạp trong trang trại ô liu hoặc vườn nho của họ".

Sau trận hỏa hoạn kinh hoàng trên đảo Euboea của Hy Lạp vào năm 2021, Goldammer đã trình bày các đề xuất của mình với Chính phủ Hy Lạp. Chúng bao gồm khái niệm sử dụng đất lâu dài và các biện pháp ngăn ngừa hỏa hoạn. Goldammer cho biết, thay vì chỉ tập trung vào việc tăng cường năng lực chữa cháy, công tác phòng ngừa nên được ưu tiên.

Bồ Đào Nha đã triển khai các biện pháp cụ thể sau các trận cháy rừng gây thiệt hại nghiêm trọng vào năm 2017. Trong nỗ lực ngăn chặn cháy rừng, một trong những biện pháp được chính phủ nước này triển khai là cấm trồng lại cây bạch đàn vì chúng rất dễ bắt lửa. Dữ liệu mới nhất từ EFFIS cho thấy, các vụ cháy ở Bồ Đào Nha ít nghiêm trọng hơn ở Tây Ban Nha, Ý và Hy Lạp.

Vì sao EU thực hiện chiến dịch chống chất thải dệt may?

EU đã bắt đầu một chiến dịch mới để chống lại chất thải dệt may nhằm giúp người tiêu dùng được hưởng lợi từ hàng dệt may chất lượng cao.

Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU cho biết, báo cáo của CBI mới đây, hàng năm người dân ở Liên minh châu Âu (EU) thải bỏ 5,8 triệu tấn hàng dệt may, khoảng 11,3 kg/người. Ngành công nghiệp đốt hoặc chôn lấp phần lớn chất thải này hoặc xuất khẩu dưới dạng quần áo cũ.

Vì vậy, EU đã bắt đầu một chiến dịch mới, thiết lập lại xu hướng, để chống lại đống chất thải dệt may ngày càng tăng. Chiến dịch nêu bật một số biện pháp mới để giảm chất thải dệt may: từ yêu cầu thiết kế đến tiêu chí chống quảng cáo tẩy xanh (greenwash).

Kể từ năm 2025, tất cả các nước EU phải thu gom riêng chất thải dệt may. Vì vậy, EU đã phát động chiến dịch thiết lập lại xu hướng, giải quyết tất cả các tác nhân trong ngành may mặc: nhà thiết kế, thương hiệu, nhà bán lẻ, người tiêu dùng cuối cùng và nhà sản xuất hàng may mặc trong và ngoài châu Âu.

"Mục tiêu của chiến dịch là đến năm 2030, tất cả các sản phẩm dệt may trên thị trường EU phải: Bền và có thể tái chế; làm bằng sợi tái chế càng nhiều càng tốt; không có chất độc hại; được sản xuất với sự quan tâm đến các quyền xã hội và môi trường"- Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU cho hay.

Theo đó, chiến dịch nhằm giúp người tiêu dùng được hưởng lợi lâu hơn từ hàng dệt may chất lượng cao; thời trang nhanh sẽ bị lỗi thời; Các dịch vụ sửa chữa và tái sử dụng có lợi về mặt kinh tế sẽ được phổ biến rộng rãi. Tầm nhìn cũng nêu rõ vào năm 2030, các nhà sản xuất hàng may mặc phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về sản phẩm và chất thải của mình.

Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU cho biết, ngành may mặc của EU hiện nay vẫn thường xuất khẩu phế liệu dệt may sang châu Phi và châu Á. Quần áo cũ xuất khẩu sang châu Phi thường kết thúc trên thị trường đồ cũ. Chất thải hàng dệt từ châu Âu được vận chuyển đến châu Á thường được tái chế thành vải vụn hoặc tái xuất dưới dạng quần áo cũ và những thứ không phù hợp để sử dụng thường kết thúc ở các bãi chôn lấp hoặc các dòng chất thải không chính thức khác. Châu Âu cho rằng họ cần hiểu rõ hơn và kiểm soát tác động môi trường của chất thải dệt may.

Đó là lý do tại sao chiến dịch nêu bật một số biện pháp pháp lý mới cùng với một số biện pháp đã được đưa ra. Điều này gồm các đề xuất mới làm các sản phẩm bền vững trở thành tiêu chuẩn. Các công ty may mặc cũng sẽ kỳ vọng phải đáp ứng các yêu cầu mới về vật liệu tái chế tối thiểu trong hàng dệt may. Các yêu cầu ghi nhãn mới và 'Hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số' dựa trên các yếu tố môi trường quan trọng, thông báo cho người tiêu dùng cuối về tính bền vững của sản phẩm.

Vào năm 2023, EU sẽ xem xét lại luật cơ bản về chất thải của châu Âu, tập trung vào trách nhiệm của các nhà sản xuất dệt may sau khi bán hàng dệt may của họ. Hà Lan là một trong những quốc gia thành viên EU đầu tiên giới thiệu trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) như vậy. EU tin rằng EPR là một công cụ hiệu quả vì nó khuyến khích các công ty may mặc sản xuất các mặt hàng có tuổi thọ cao hơn và dễ tái chế hơn.

Thông tin thêm từ Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU, EU đang làm việc về các biện pháp pháp lý mới nhằm: Đảm bảo quyền sửa chữa cho người tiêu dùng cuối châu Âu; giảm vi hạt nhựa trong môi trường; đưa ra các tiêu chí để chấm dứt hành vi tẩy xanh; đảm bảo các doanh nghiệp thực hiện các bước trong quá trình thẩm định bền vững của công ty.

“Tất cả các biện pháp mới này sẽ ảnh hưởng đến cách các nhà sản xuất hàng may mặc (có thể) kinh doanh ở châu Âu trong tương lai. Phần lớn chất thải dệt may hiện nay chưa thể tái chế thành quần áo mới vì nguyên liệu kém chất lượng hoặc bị pha trộn lẫn lộn. Tái chế hóa chất sẽ có tác động đến môi trường. Tái chế cơ học tạo sẽ ra sợi ngắn hơn, vì vậy việc trộn với sợi mới vẫn là cần thiết. Tuân thủ REACH là một thách thức khác với tái chế cơ học” - Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU nhấn mạnh.

Châu Âu vật vã với bài toán chi tiêu quốc phòng

(Ảnh minh họa).

Cuộc chiến Ukraine dường như đã mở ra một chu trình chiến lược mới làm thay đổi các xu hướng trong lĩnh vực ngân sách quốc phòng của nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ, đặc biệt là với châu Âu.

Những bài học đầu tiên mà các nhà phân tích quân sự rút ra từ cuộc xung đột cho thấy các lực lượng vũ trang của châu Âu cần phải thích ứng với những yêu cầu mới, trong đó bổ sung nhiệm vụ triển khai các lực lượng tác chiến ở bên ngoài khu vực.

Yếu tố thực tại

Quy mô của quân đội các nước châu Âu vốn đã được điều chỉnh cho phù hợp với áp lực ngân sách từ sau Chiến tranh lạnh kết thúc, nay lại có xu hướng tăng ở nhiều quốc gia châu Âu. Trên phương diện kinh tế, các nước châu Âu đều phải đối mặt với nhu cầu bổ sung ngân sách.

Một thông số thường được sử dụng để đo mức độ phát triển của nhu cầu này là ngân sách cấp cho quốc phòng và các thành phần của nó. Các thách thức về chiến lược sẽ quy định nhu cầu về quốc phòng, điều này được xác định bởi mức độ tham gia vào các cuộc xung đột, các hoạt động gìn giữ hòa bình, sự phụ thuộc vào các liên minh hay sự tồn tại của một địch thủ dẫn đến một hình thức chạy đua vũ trang. Các thách thức đối với nền kinh tế bao gồm mức độ nhạy cảm với thực trạng kinh tế (đo bởi mức tăng trưởng kinh tế) và các áp lực liên quan đến các đánh giá của giới chính trị gia khi xem xét ưu tiên các nhu cầu khác hơn. Có 2 lựa chọn có thể xảy ra khi tình hình kinh tế không thuận lợi hạn chế việc chi tiền cho các nhu cầu mới do môi trường quốc tế tạo ra và khiến các nhà nước phải có những lựa chọn ngân sách tiềm ẩn nhiều đớn đau - kiểu như buộc phải lựa chọn “súng lục hay bánh mì”.

Xét trên khía cạnh lịch sử, trong trường hợp của Liên minh châu Âu (EU), quốc phòng hiếm khi được xem là một lĩnh vực ưu tiên và nó thường xuyên gặp khó khăn trong vấn đề ngân sách so với các lĩnh vực khác, vì nhiều nguyên do khác nhau, từ chế độ chính trị cho đến các nguyên tắc tài chính hiện hữu.

Trên quan điểm ngân sách, sự kiện Chiến tranh lạnh kết thúc tạo nên một sự thay đổi lớn. Nếu như trong giai đoạn từ sau khi kết thúc Thế chiến II đến năm 1991, các chi tiêu quốc phòng luôn tăng thì kể từ năm 1992, xu hướng này trở nên không ổn định. Quá trình phân tích đối với từng khu vực khác nhau trên thế giới chỉ ra rằng mỗi khu vực đều có cách hành xử khác biệt so với các phần còn lại của thế giới.

Theo số liệu của Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI) - cơ quan có tiếng nói trong giới học thuật - thì dù không chắc chắn với số liệu chi tiêu của Liên Xô (cũ) nhưng về tổng thể, chi tiêu quốc phòng của toàn thế giới vào năm 2022 là 2.182 tỷ USD, cao hơn 33% so với năm 1988 (1.602 tỷ USD), đỉnh điểm của thời kỳ Chiến tranh lạnh.

Nỗ lực quốc phòng, thể hiện qua mối tương quan giữa chi tiêu quốc phòng và tổng sản phẩm quốc nội (GDP), hiện đang theo một lộ trình đi ngược lại động năng này. Mặc dù nhìn chung nỗ lực quốc phòng giảm, nhưng nó tăng trung bình 4,06% trong giai đoạn 1960 - 1991 và tăng 2,33% từ năm 1992. Trong giai đoạn 5 năm gần đây, mức độ chi tiêu quốc phòng chưa bao giờ tăng cao như vậy, nhưng ngược lại, trong cùng thời gian này, nỗ lực quốc phòng lại thấp chưa từng thấy.

Câu chuyện đặc thù

Xét trong bối cảnh toàn cầu, châu Âu theo đuổi một động năng không điển hình vì các tác nhân chủ chốt của châu lục này khác biệt với các khu vực khác trên thế giới. Trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, chi tiêu của châu Âu tăng theo xu hướng chung của thế giới. Tuy nhiên, từ năm 1992, tính chất chu kỳ này bị tác động nhiều hơn bởi các ràng buộc về kinh tế và ngân sách.

Sự phục hồi kinh tế vào đầu những năm 2000 đã cho phép các nước châu Âu tăng cường nỗ lực hiện đại hóa lực lượng vũ trang của họ sau 10 năm kìm hãm. Động lực tăng ngân sách đột ngột chững lại với cuộc khủng hoảng kinh tế liên quan đến các khoản nợ dưới chuẩn: nợ công của các nước châu Âu khiến họ phải thực hiện các chính sách thắt lưng buộc bụng dẫn đến việc lĩnh vực quốc phòng phải gánh chịu những hậu quả lớn. Trong 5 năm, từ 2009 đến 2014, chi tiêu quốc phòng của EU đã giảm gần 12%, tổng thiệt hại tương đương với chi tiêu của cả Italy trong năm 2014.

Từ năm 2014, ngân sách của các nước châu Âu tăng trở lại, tăng chậm trong khoảng 2014 - 2017 và tăng mạnh trong khoảng 2018 - 2022. Có thể đưa ra 2 lời giải thích đối với hiện tượng này. Thứ nhất, mang tính chiến lược, việc Nga lấy lại bán đảo Crimea đã tác động vào nhận thức của nhiều nước, đặc biệt là các nước Trung và Tây Âu. Thứ 2 là liên quan đến chính sách tiền tệ hỗ trợ do Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) thực hiện, cho phép các nước châu Âu trong khu vực đồng euro được hưởng lợi từ các điều kiện tài chính tốt hơn đối với nợ công của họ bằng cách nới lỏng ràng buộc ngân sách. Do đó, mức chi tiêu của châu Âu năm 2022 cao hơn 35% so với năm 2014.

So sánh với các khu vực khác, các nước châu Âu thể hiện sự nhạy cảm hơn đối với các ràng buộc về kinh tế. Đặc điểm cơ bản này là một trong những đặc trưng rõ nét của khu vực này. Chi phí của khu vực châu Mỹ, trong đó Mỹ chiếm 90%, chủ yếu do dính líu vào các cuộc xung đột. Chi tiêu của Mỹ tăng mạnh mỗi khi họ thực hiện các cam kết quân sự của mình, đồng thời cũng giảm nhanh sau mỗi lần rút quân hoặc vì các lý do kinh tế.

Mất cân đối

Tính chất chu kỳ trong chi tiêu của các nước châu Âu được giải thích bởi các nguyên tắc nền tảng khác biệt với phần còn lại của thế giới. Sự kết hợp của sự kiện Crimea và mối đe dọa khủng bố xuyên quốc gia, với việc nới lỏng ràng buộc ngân sách của ECB, mang đến một cơ hội cho lĩnh vực quốc phòng: trong bối cảnh ngân sách thuận lợi, khi quy mô của các mối đe dọa tăng thì nhu cầu cũng ngày càng tăng.

Năm 2014, nhân dịp Hội nghị thượng đỉnh ở Newport, xứ Wales, các quốc gia NATO đã cam kết đẩy mạnh nỗ lực phòng thủ để đạt chỉ tiêu dành 2% GDP cho quốc phòng vào năm 2024 (với những nước chưa đạt mức chỉ tiêu này). Tỷ lệ này được NATO đưa ra để các thành viên cùng nhau chia sẻ một cách công bằng gánh nặng về an ninh. Tiêu chí này còn được bổ sung bởi một tiêu chí khác yêu cầu các đồng minh phải chi ít nhất 20% ngân sách quốc phòng cho trang thiết bị.

Các số liệu của NATO chỉ ra rằng trong giai đoạn 2014 - 2022, trung bình các quốc gia NATO đã tăng nỗ lực quốc phòng từ 1,37% lên 1,78%. Cùng trong giai đoạn này, ngân sách dành cho trang thiết bị cũng có xu hướng tăng nhanh, từ 12,92% lên 27,14%. Do chưa đạt được đầy đủ các mục tiêu nên các quốc gia thành viên NATO đều đã có những nỗ lực ngân sách đáng kể. Ví dụ, Litva đã tăng nỗ lực quốc phòng từ 0,9% vào năm 2014 lên gần 2,4% vào năm 2022 và ngân sách dành cho trang thiết bị đã tăng từ 14,1% lên 30,5%, do đó hiện nay quốc gia này đã đáp ứng được cả 2 tiêu chí.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các nỗ lực ngân sách được ghi nhận từ năm 2014 là không đồng đều ở châu Âu. Tính trung bình, 27 quốc gia thành viên EU tăng 35% nhưng có sự chênh lệch khổng lồ giữa Litva (tăng 277%) và Ireland (tăng 10%). Pháp (tăng 13%) cùng xếp phía cuối danh sách (tăng dưới 15%) với Áo, Ireland và Anh. Ở chiều ngược lại, có 6 quốc gia tăng gấp đôi (thậm chí hơn) ngân sách quốc phòng là Slovakia, Romania, Luxembourg, Hungary, Latvia và Litva. Cùng trong thời gian này, ngân sách của Nga tương đối ổn định (tăng 7%) với lý do chủ yếu là giá khí đốt giảm trong giai đoạn 2014 - 2021.

Một sự giải thích hợp lý là ở khoảng cách của các quốc gia với mối đe dọa từ Nga. Những quốc gia có ngân sách quốc phòng tăng mạnh nhất là những nước ở gần nước Nga. Tất nhiên, sự giải thích này không thể hiện được đầy đủ những biến chuyển trong lĩnh vực ngân sách quốc phòng. Ví dụ như Ba Lan, nước này có cùng mức độ tăng trưởng ngân sách quốc phòng như Malta (khoảng 70%) trong khi nước này có đường biên giới chung với Nga và khoảng cách từ thủ đô của Ba Lan đến Moscow chưa bằng một nửa khoảng cách từ Moscow đến thủ đô của Malta. Các yếu tố chính trị, nhất là bầu cử, đóng vai trò chính trong việc giải thích những diễn biến gần đây.

Một số quốc gia, nhất là các nước Baltic hay Ba Lan, luôn coi mối đe dọa từ Nga là một ưu tiên hiển nhiên, trong khi Pháp và Anh dành ưu tiên nhiều hơn cho cuộc chiến chống khủng bố xuyên quốc gia. Hơn nữa, vị thế của 2 quốc gia này vào thời điểm năm 2014 tốt hơn nhiều so với phần lớn các quốc gia châu Âu khác. Để minh chứng, trong NATO, Pháp và Anh đã vượt qua chỉ tiêu trung bình về chi tiêu quốc phòng và chi tiêu cho trang thiết bị trong cả năm 2014 và 2022. Nước Đức dù đã có những nỗ lực tiệm cận với mức trung bình của châu Âu trong giai đoạn 2014 - 2022 nhưng hiện vẫn nằm ở phần dưới của các bảng thống kê. Cuối cùng, mặc dù các nước châu Âu đều đã tăng ngân sách quốc phòng, nhưng việc chia sẻ gánh nặng trong NATO vẫn còn mất cân bằng: cách hành xử theo kiểu “hành khách trốn vé” vẫn tồn tại và an ninh chung chủ yếu do một số nước lớn đảm trách như Mỹ, hay ở mức độ ít hơn là Anh và Pháp.

“Cú sốc điện”

Cuộc chiến ở Ukraine dường như là một cú sốc điện: Các nước châu Âu nhận ra hàng loạt những thiếu sót năng lực của mình, đặc biệt trong việc tập hợp lực lượng lớn để đối phó với một cuộc chiến tranh cường độ cao. Rất nhanh sau khi cuộc chiến bắt đầu, nhiều quốc gia đã thể hiện quyết tâm tăng mạnh chi tiêu quốc phòng như Ba Lan, Anh hay các nước Baltic. Những tuyên bố này được đi kèm với các đơn đặt hàng lớn về thiết bị và đạn dược, thường là từ các nhà sản xuất ngoài châu Âu (Đức mua máy bay quân sự của Mỹ, Ba Lan lựa chọn xe bọc thép của Hàn Quốc). Nhìn chung, lần đầu tiên kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, châu Âu trở thành khu vực tăng ngân sách quốc phòng nhiều nhất thế giới.

Tuy nhiên, phát triển các lực lượng vũ trang sẽ đòi hỏi những nỗ lực ngân sách có tính lâu dài. Và có ít nhất 3 yếu tố tiềm ẩn nguy cơ hạn chế khả năng phục hồi của lĩnh vực quốc phòng trong ngắn hạn và trung hạn. Đó là lạm phát, vốn đang trong mức cao ở châu Âu; tình hình kinh tế chung suy giảm - do những bất ổn quốc tế như lệnh trừng phạt Nga, phục hồi kinh tế hậu COVID-19 ở Trung Quốc hay là cả chính sách bảo hộ của đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương, nước Mỹ; và cuối cùng là tình trạng nợ công tràn lan tại các quốc gia châu Âu. Vừa giải quyết các vấn đề nội tại, vừa đảm bảo bài toán tăng ngân sách quốc phòng đáp ứng yêu cầu chung là một trong những thách thức không dễ đi tìm lời giải của nhiều quốc gia châu Âu hiện nay.

Cổ phiếu hóa chất châu Âu đi xuống

Cổ phiếu ngành hoá chất trên các sàn giao dịch chứng khoán châu Âu tiếp tục đi xuống.

Hoá chất là ngành công nghiệp nền tảng, cung cấp nguyên liệu cho hầu như mọi ngành sản xuất chế tạo và cho nông nghiệp. Nhu cầu hoá chất đang suy giảm tại châu Âu và trên thế giới đang tác động xấu tới một sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Liên minh châu Âu.

Doanh số ngành hóa chất của nước Đức trong năm nay có thể giảm tới 14%, theo một bài trên tờ Tấm gương hàng ngày ra hôm thứ Ba tuần trước.

Công nghiệp hóa chất vẫn được coi là một chỉ báo hàng đầu cho nền kinh tế. Nhu cầu hoá chất suy giảm nói lên nhiều điều về tình hình kinh tế nói chung. Tờ báo Đức trích lời ông Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hoá chất: "Chúng tôi là quân domino đầu tiên chao đảo. Nếu mọi thứ trở nên tồi tệ với chúng tôi ở giai đoạn đầu của chuỗi giá trị, những ngành khác sớm muộn sẽ bị ảnh hưởng". Đó là bởi vì "95% tất cả các sản phẩm công nghiệp là dựa trên hóa chất cơ bản". "Doanh số của các công ty hóa chất đã giảm 11,5% trong nửa đầu năm nay", "gần 2/3 các công ty than phiền lợi nhuận giảm sút, thậm chí lỗ vốn", mặc dù giá nguyên liệu đầu vào và năng lượng đều đã giảm rất nhiều so với cách đây một năm.

Ngành hoá chất châu Âu gặp khó, do cả nhu cầu nội địa lẫn xuất khẩu sang Trung Quốc đều sụt giảm. Tập đoàn hoá chất BASF của Đức có quy mô lớn nhất thế giới đã lên kế hoạch "Từ năm 2026 mỗi năm giảm đầu tư 1 tỷ Euro". Bài báo nêu 3 lý do chính: Với công nghiệp chế tạo, "nhu cầu mua thêm hoá chất không cao do khách hàng vẫn còn nhiều nguyên liệu tồn kho". "Với hóa chất nông nghiệp, thời tiết nắng nóng và khô hạn bất lợi cho nhiều loài côn trùng gây hại, từ đó nông dân giảm mua hoá chất trừ sâu". Và lý do thứ ba, "Trung Quốc là nước nhập khẩu rất nhiều hoá chất, lại đang phục hồi quá chậm. Doanh số của hãng BASF giảm 13,4% trên toàn thế giới, nhưng giảm tới 28% trên thị trường Trung Quốc".

Tại các nước châu Âu khác có công nghiệp hoá chất không mạnh như tại Đức, tình hình tồi tệ hơn. Tờ La Vanguardia ra tại Tây Ban Nha cho biết: "Tập đoàn hoá chất Ercros của nước này, trong nửa đầu năm nay, lợi nhuận suy sụp 2/3 so với cùng kỳ năm trước", trong bối cảnh "Thị trường biến động thất thường, cạnh tranh ngày càng tăng, giá bán giảm và lượng bán cũng giảm".

Nhật báo kinh tế Neue Zurcher Zeitung ra tại Thuỵ Sĩ có bài phóng sự về tập đoàn hoá chất Clariant, sản xuất hạt nhựa, bột màu công nghiệp và nguyên liệu mỹ phẩm. "Khi thị trường bùng nổ trở lại sau đại dịch, Clariant đã đẩy mạnh tích trữ hóa chất, nguyên liệu thô và các thành phần khác". Lượng hàng tồn kho quá nhiều từ lúc đó nay vẫn đáp ứng nhu cầu sản xuất, tập đoàn này không đặt mua thêm nguyên liệu nữa. Bài báo viết: "Hy vọng bây giờ, là lượng hàng tồn giảm dần, và ngành hoá chất sẽ lại dần dần hồi phục từ quý IV" năm nay.

Hai người chết, 57 người được cứu trong các vụ đắm tàu ​​chở di dân ngoài khơi nước Ý

(Ảnh minh họa).

Lực lượng tuần duyên Ý hôm 6/8 cho biết đã vớt được hai thi thể và giải cứu 57 người di cư ngoài khơi đảo Lampedusa ở miền nam nước này, trong khi khoảng 30 người mất tích sau hai vụ đắm tàu.

Lực lượng tuần duyên cho biết rằng các hoạt động cứu hộ hôm 5/8 ở phía nam Lampedusa là "phức tạp", đồng thời xác nhận thông tin trên báo chí rằng hai chiếc thuyền chở di dân bị chìm có thể đã khởi hành từ Sfax, một điểm nóng về cuộc khủng hoảng di cư của Tunisia.

Trong một tuyên bố, lực lượng tuần duyên cho biết rằng hai nạn nhân là một phụ nữ và một trẻ em. Hãng thông tấn Ansa của Ý trước đó đưa tin rằng họ là một bà mẹ và con một tuổi đến từ Bờ Biển Ngà.

Ansa, trích dẫn những người sống sót, cũng cho biết rằng một tàu chở 48 người và tàu thứ hai chở 42 người. Những người sống sót và thi thể đã được vớt ở vị trí cách Lampedusa 23 hải lý (46 km) về phía tây nam.

Vụ đắm tàu xảy ra ở vùng biển rất động. Cảnh sát trưởng tỉnh Emanuele Ricifari được trang web tin tức địa phương Agrigento Notizie trích dẫn nói rằng bất cứ ai cho phép những người di cư đi thuyền trong thời tiết xấu như vậy "là một kẻ tội phạm điên rồ vô đạo đức".

Hơn 2.000 người đã đến Lampedusa trong vài ngày qua sau khi được các tàu tuần tra của Ý và các tổ chức phi chính phủ NGO giải cứu trên biển trong bối cảnh gió mạnh quanh hòn đảo này.

Nguồn: CafeF; Môi trường & Đô thị; CAND; VTV; VOA