EU đối mặt nguy cơ khủng hoảng khí đốt vào mùa Đông

IEA cảnh báo các nước Liên minh châu Âu (EU) có thể phải đối mặt với một mùa Đông rất khó khăn nếu Nga cắt nguồn cung cấp khí đốt còn lại cho châu Âu.

Các nước thành viên EU sẽ phải đối mặt với khả năng thiếu hụt khí đốt trong trường hợp mùa đông năm nay lạnh giá và việc cung cấp khí đốt từ Nga tiếp tục giảm. Đây là cảnh báo mà Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đưa ra mới đây.

Báo cáo mới nhất của IEA cho biết, ngay cả khi các kho chứa khí đốt của EU được lấp đầy gần 100% công suất từ giữa tháng 9 thì cũng “không có gì đảm bảo” rằng châu Âu sẽ tránh được những căng thẳng thị trường trong tương lai.

Cảnh báo của IEA nhấn mạnh sự gián đoạn tiềm ẩn từ một cuộc xung đột năng lượng mới với Nga, dù giá khí đốt đã giảm mạnh kể từ tháng 12/2022.

“Các mô phỏng của chúng tôi cho thấy một mùa Đông lạnh giá, cùng với việc Nga cắt hoàn toàn nguồn cung khí đốt hiện tại cho EU nhiều khả năng sẽ gây ra đợt biến động mới về giá trên thị trường năng lượng”, IEA nêu rõ trong báo cáo thị trường khí đốt hàng năm được công bố ngày 17/7.

Báo cáo nhấn mạnh, sự sụt giảm mạnh gần 80 tỷ m3 (bcm) trong hoạt động vận chuyển khí đốt của Nga tới EU, tương đương 15% thương mại LNG toàn cầu, đã gây ra "áp lực chưa từng có" đối với thị trường khí đốt thế giới vào năm 2022.

Cú sốc nguồn cung khí đốt đã dẫn đến việc cấu hình lại các dòng LNG toàn cầu, đẩy giá khí tự nhiên hóa lỏng lên mức cao nhất mọi thời đại và đòi hỏi phải điều chỉnh lại nhu cầu sử dụng. Mức tiêu thụ khí đốt tự nhiên toàn cầu ước tính giảm khoảng 1,5% vào năm 2022, tương tự như mức giảm vào năm 2020 sau đợt phong tỏa đầu tiên do dịch Covid-19.

Theo báo cáo, một mùa đông lạnh giá có thể làm tăng nhu cầu khí đốt tự nhiên trong các khu dân cư và thương mại của EU thêm 30 bcm so với mùa sưởi ấm 2022 - 2023.

"Với những bất ổn về địa chính trị, không thể loại trừ sự sụt giảm hơn nữa trong việc cung cấp khí đốt qua đường ống của Nga tới Liên minh châu Âu. Nếu nguồn cung cấp khí đốt qua đường ống của Nga ngừng hoàn toàn từ ngày 1/10/2023, điều đó sẽ dẫn đến mức thiếu hụt tổng cộng 10 bcm", IEA cho biết.

Các nước EU đã giảm lượng lớn khí đốt nhập khẩu từ Moscow kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự hồi tháng 2/2022. Nga hiện vẫn cung cấp khoảng 10% lượng khí đốt nhập khẩu của EU, phần lớn được cung cấp dưới dạng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).

Theo Cơ sở hạ tầng khí châu Âu (GIE), các kho dự trữ khí đốt ở EU hiện đạt trên 80% công suất, cao hơn gần 20% so với mức trung bình trong 5 năm trước đó.

Các nhà phân tích đã kỳ vọng các địa điểm lưu trữ (có thể chứa khoảng 100 tỷ mét khối khí đốt) sẽ đạt 90% trước tháng 11 theo mục tiêu chính thức của EU.

Tuy nhiên, trong một kịch bản có sự kết hợp của mùa Đông lạnh giá, đường ống dẫn khí đốt của Nga ngừng hoạt động hoàn toàn và lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng sẵn có thấp, IEA cho biết kho chứa khí đốt của EU có thể dự trữ chỉ 20% vào tháng 4/2024, một mức sẽ đe dọa gián đoạn nguồn cung.

Các kho dự trữ khí đốt tự nhiên của châu Âu đang ở mức cao và có thể được lấp đầy sớm hơn kế hoạch. Điều này gia tăng kỳ vọng rằng cuộc khủng hoảng năng lượng năm ngoái sẽ không lặp lại. Các kho dự trữ cũng tăng lên, tạo thêm niềm tin cho các chính phủ trước mùa đông. Tính đến ngày 12/7, các kho chứa khí đốt trên khắp EU đã đầy 80,3%.

Theo Morgan Stanley, EU đã đặt mục tiêu đạt được 90% kho chứa khí đốt đầy đủ vào ngày 1/11. Họ không chỉ đạt được mục tiêu đó trước thời hạn mà còn có thể lấp đầy các bể chứa tới 100% vào đầu tháng 9.

Giá khí đốt tự nhiên tiêu chuẩn hiện chỉ bằng 1/10 so với mức kỷ lục vào mùa hè năm ngoái khi Nga cắt giảm nguồn cung đường ống dẫn tới châu Âu.

Tuy nhiên, biến động vẫn có thể xảy ra do giá và nhu cầu khí đốt trước và trong mùa Đông sắp tới sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của EU: thời tiết và sản lượng của các nguồn năng lượng tái tạo vốn phụ thuộc thời tiết.

Trong năm 2022, nhờ thời tiết mùa Đông ôn hòa hơn nên mức tiêu thụ khí đốt của EU giảm. Nhu cầu tiêu thụ trong công nghiệp cũng giảm vì chi phí đắt đỏ. Châu Âu đã vượt qua mùa đông 2022/2023 mà không xảy ra tình trạng thiếu khí đốt hoặc phải áp định mức khí đốt.

Trong mùa Đông 2023/2024, châu Âu chỉ có thể đặt hy vọng vào thời tiết ôn hòa hơn mà không có nhiều đợt lạnh kéo dài dẫn đến tăng vọt nhu cầu năng lượng để sưởi ấm và phát điện.

EU kéo dài và mở rộng chế độ ưu đãi thuế dành cho Moldova

Liên minh châu Âu (EU) mới đây đã quyết định miễn hoàn toàn các nghĩa vụ thuế và hạn ngạch đối với các mặt hàng nông sản nhập khẩu từ Moldova.

Quyết định trên của EU sẽ kéo dài và mở rộng chế độ ưu đãi hiện hành thêm một năm đến ngày 24/7/2024. Nghị quyết liên quan đã được Hội đồng châu Âu thông qua.

Ông Hertor Gomez, Bộ trưởng Công thương và Du lịch Tây Ban Nha - quốc gia là đương kim Chủ tịch luân phiên EU cho biết, việc gia hạn và mở rộng các biện pháp nhằm đảm bảo hơn nữa các luồng thương mại hiện có từ Moldova sang EU, giúp hỗ trợ nền kinh tế Moldova.

Các loại thuế do EU áp đối với nông sản nhập khẩu từ Moldova chỉ dành cho 7 mặt hàng gồm mận, nho nguyên chùm, táo, cà chua, tỏi, anh đào và nước ép nho. Quyết định vừa thông qua sẽ đình chỉ tất cả các hạn ngạch thuế quan đối với các sản phẩm còn lại trong vòng một năm.

Theo EU, trong năm vừa qua EU dự kiến chỉ thất thu hải quan khoảng 300.000 euro mỗi năm, do đó tác động từ quyết định này đối với các nguồn lực của EU sẽ rất hạn chế.

Các biện pháp tự do hóa thương mại hiện hành có hiệu lực đến hết ngày 24/7/2023 đã giúp Moldova chuyển hướng xuất khẩu qua EU.

Theo số liệu thống kê chính thức, xuất khẩu từ Moldova sang EU trong năm 2022 đạt 2,6 tỷ euro, tăng đáng kể so với mức 1,8 tỷ euro của năm 2021.

Ác mộng lạm phát tại châu Âu: Khi thực phẩm sắp hết hạn lên ngôi

Cuộc sống đáng mơ ước tại châu Âu đang mất dần đi vẻ hào nhoáng vì cơn ác mộng lạm phát bao trùm. Người dân nơi đây phải thắt lưng buộc bụng, lựa chọn những thực phẩm sắp hết hạn để cắt giảm chi phí.

Người dân châu Âu đang trở nên nghèo hơn

Châu Âu đang phải đối diện với một thực tế kinh tế mới chưa từng có trong nhiều thập kỷ, đó là việc trở nên nghèo hơn.

Người Pháp đang ăn ít món gan ngỗng và uống ít rượu vang đỏ hơn.

Người Tây Ban Nha đang tiết kiệm dầu ô liu.

Người Phần Lan được khuyến khích sử dụng phòng xông hơi vào những ngày nhiều gió, khi năng lượng rẻ hơn.

Trên khắp nước Đức, tiêu thụ thịt và sữa đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ.

Ông Adolfo Urso, Bộ trưởng phát triển kinh tế Italy, đã phải tổ chức một cuộc họp khẩn hồi tháng 5 do giá mì ống, thực phẩm đặc trưng của nước này, tăng hơn gấp đôi tỷ lệ lạm phát. Với chi tiêu tiêu dùng giảm mạnh từ đầu năm nay, châu Âu đã trượt vào suy thoái.

Tình trạng khó khăn của châu Âu hiện nay đã hình thành từ lâu. Trong suốt nhiều năm, dân số già hóa tại nơi đây đã làm giảm đà tăng trưởng kinh tế. Sự xuất hiện của đại dịch Covid-19 và cuộc xung đột Nga - Ukraine đã làm cho các chuỗi cung ứng toàn cầu bị tác động mạnh mẽ, giá năng lượng và thực phẩm tăng vọt khiến những "căn bệnh" đã kéo dài suốt nhiều thập kỷ ở châu Âu trở nên trầm trọng hơn.

Không những vậy, phản ứng của chính phủ các nước chỉ làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn. Để duy trì việc làm, chính phủ nơi đây tập trung hỗ trợ các chủ doanh nghiệp trong khi người dân mới chính là đối tượng chính chịu ảnh hưởng bởi cú sốc về giá.

Nếu như trước đây ngành công nghiệp xuất khẩu đáng gờm của châu Âu có thể cứu được nền kinh tế nơi đây thì bây giờ, đà phục hồi đáng thất vọng của Trung Quốc, vốn là thị trường quan trọng của châu Âu, đã làm suy yếu động lực tăng trưởng đó.

Giá năng lượng cao cùng với lạm phát ở mức kỷ lục đang làm suy yếu lợi thế về giá của các nhà sản xuất trên các thị trường quốc tế. Khi thương mại toàn cầu giảm nhiệt, sự phụ thuộc lớn của châu Âu vào xuất khẩu đang dần trở thành một điểm yếu.

Thực phẩm sắp hết hạn lên ngôi

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), tiêu dùng cá nhân đã giảm khoảng 1% trong 20 quốc gia thuộc khu vực đồng euro (Eurozone) từ cuối năm 2019. Điều chỉnh theo lạm phát và sức mua, lương đã giảm khoảng 3% kể từ năm 2019 ở Đức, giảm 3,5% ở Italy và 6% ở Hy Lạp.

Tại Brussels, một trong những thành phố giàu nhất châu Âu, giáo viên và y tá xếp hàng dài buổi tối để có thể mua thực phẩm giảm giá rẻ từ phía sau thùng xe tải.

Nhà cung cấp Happy Hours Market đã thu gom thực phẩm sắp hết hạn từ các siêu thị và quảng cáo chúng trên một ứng dụng. Khách có thể đặt hàng từ đầu giờ chiều và đến lấy hàng giảm giá vào buổi tối.

"Một số khách hàng nói với tôi rằng nhờ có tôi mà họ được ăn thịt 2 hoặc 3 lần mỗi tuần", Pierre van Hede, người vận chuyển của Happy Hours Market chia sẻ với WSJ.

Các dịch vụ giá rẻ tương tự đã mọc lên khắp nơi với quảng cáo rằng đây là cách để tiết kiệm tiền và giảm rác thải từ thực phẩm.

Ở Đức, Sirplus, một start up được thành lập năm 2017, chuyên cung cấp thực phẩm cứu trợ, bao gồm các sản phẩm đã quá hạn, trên cửa hàng trực tuyến của họ.

TooGoodToGo cũng là doanh nghiệp chuyên bán thực phẩm thừa từ các nhà hàng, hiện đã có 76 triệu người dùng đăng ký khắp châu Âu, tăng gấp 3 lần so với thời điểm cuối năm 2020.

Chi tiêu vào các loại hàng hóa cao cấp tại châu Âu cũng giảm mạnh. Người Đức chỉ tiêu thụ 52kg thịt mỗi người trong năm 2022, giảm khoảng 8% so với năm trước và là mức thấp nhất kể từ năm 1989.

Giới chuyên gia cho rằng xu hướng này đang gia tăng nhanh chóng do giá thịt tăng hơn 30% trong những tháng gần đây. Người Đức cũng đang chuyển từ dùng thịt bò và bê sang thịt lợn - loại rẻ tiền hơn.

Thomas Wolff, một nhà cung cấp thực phẩm hữu cơ gần Frankfurt (Đức), chia sẻ rằng doanh số bán hàng của ông đã giảm tới 30% trong năm ngoái do lạm phát tăng. Ông chia sẻ rằng trước đó, hồi đầu đại dịch, ông đã thuê 33 người để đáp ứng nhu cầu thực phẩm tăng cao, nhưng rồi sau đó phải cắt giảm nhân công do nhu cầu giảm mạnh.

Thị trường kém hấp dẫn hơn

Châu Âu cũng dần trở nên kém hấp dẫn hơn đối với các doanh nghiệp, từ tập đoàn hàng tiêu dùng Procter & Gamble cho tới đế chế hàng xa xỉ LVMH.

Theo dữ liệu từ IMF, nền kinh tế Eurozone đã tăng trưởng khoảng 6% trong 15 năm qua, trong khi Mỹ đạt tăng trưởng 82%. Điều này dẫn đến sự chênh lệch giàu nghèo giữa châu Âu và Mỹ. Nếu xu hướng này tiếp tục, dự kiến đến năm 2035, khoảng cách giữa Mỹ và châu Âu sẽ ngày càng xa hơn.

Trong lúc chính phủ các nước châu Âu cần tăng chi tiêu quốc phòng, các chuyên gia dự báo rằng thuế sẽ tăng cao hơn và gây thêm sức ép cho người tiêu dùng. Thuế ở châu Âu hiện lên đến 40-45% GDP trong khi ở Mỹ chỉ khoảng 27% GDP.

Maria Frontera, chủ tịch ủy ban du lịch đảo Mallorca ở Địa Trung Hải, chia sẻ với WSJ: "Năm nay, chúng tôi đã chứng kiến sự thay đổi lớn trong hành vi của người châu Âu do tình hình kinh tế khó khăn mà chúng tôi đang phải đối mặt".

Đà tăng trưởng yếu cùng lãi suất tăng cao cũng gây sức ép cho quỹ phúc lợi, vốn thường sử dụng để cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và lương hưu, của các nước châu Âu.

Chính phủ các nước châu Âu nhận thấy rằng họ không thể sử dụng những cách cũ để giải quyết vấn đề. Do đó, khoảng 75% số tiền trợ cấp, giảm thuế và các dạng ưu đãi khác đã được chuyển tới tay người tiêu dùng và doanh nghiệp nhằm bù đắp cho giá năng lượng gia tăng.

Các khoản cắt giảm chi tiêu công sau khủng hoảng tài chính cũng khiến hệ thống chăm sóc y tế của châu Âu suy yếu, đặc biệt là ở Anh.

Vivek Trivedi, bác sĩ gây mê sống ở Manchester (Anh), chỉ được trả khoảng 67.000 USD mỗi năm dù làm việc 48 giờ mỗi tuần. Lạm phát cao tại Anh đang ảnh hưởng đến trực tiếp đến các khoản chi tiêu hàng tháng của ông. Trivedi chia sẻ rằng ông phải đi mua hàng hóa và thực phẩm tại các hãng bán lẻ giảm giá thì mới có thể đủ trang trải cuộc sống.

Tại nhà máy ô tô Stellantis ở miền nam Italy, nhân viên cũng phải giảm thời gian làm việc do khó khăn trong việc nhập nguyên liệu thô và chi phí năng lượng tăng cao. Marco Lomio, một thành viên của Liên đoàn thợ kim loại Italy, cho biết số giờ làm việc gần đây đã giảm khoảng 30% và tiền lương cũng giảm tương ứng.

"Giữa lạm phát cao và chi phí năng lượng ngày càng tăng đối với người lao động, thật khó để gánh vác mọi chi phí gia đình", ông chia sẻ với WSJ.

Ngành du lịch Tây Ban Nha nỗ lực tiết kiệm nước

Hạn hán tại Tây Ban Nha đang ảnh hưởng tới mọi mặt đời sống, và ngành du lịch nước này cũng không tránh khỏi tác động.

Do hạn hán, các địa điểm du lịch không còn cách nào khác ngoài thực hiện các biện pháp tiết kiệm nước.

Vào những ngày này, du khách đến bãi biển Lloret de Mar ở Tây Ban Nha không còn thấy những vòi nước tắm tráng hoạt động. Đây cũng là tình trạng chung ở nhiều khu nghỉ dưỡng ở Tây Ban Nha. Do hạn hán kéo dài, những địa điểm hút khách du lịch tại nước này đã thực hiện các biện pháp nhằm tiết kiệm nước.

Anh Jonas Johanson, du khách Đan Mạch, nói: "Chúng tôi nhận thấy rằng không có vòi tắm tráng nữa nên thấy không thoải mái lắm. Thực sự tắm biển xong ai cũng muốn tắm tráng, nên thế này có phần bất tiện".

Biện pháp này có thể làm du khách kém thoải mái hơn, nhưng trong bối cảnh hạn hán nghiêm trọng hiện nay, các thị trấn du lịch tại Tây Ban Nha không còn cách nào khác ngoài tiết kiệm được chừng nào nước thì hay chừng ấy. Bên cạnh việc bỏ vòi tắm tráng, thị trấn Lloret de Mar còn tái chế nước thải để tưới cây và rửa sạch đường phố. Từ khi xuất hiện hạn hán, tỷ lệ sử dụng nước thải tái chế đã tăng 25%.

Ông Carlos Gil, kỹ thuật viên, cho biết: "Thực ra nước tái chế đã được sử dụng ở đây từ đầu những năm 2000. Đây là nước thải đã trải qua quá trình khử trùng và được sử dụng cho mục đích không phải để uống".

Tây Ban Nha là một trong số các quốc gia châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu. Trong năm qua, lượng mưa ở Tây Ban Nha đặc biệt thấp. Trong hoàn cảnh này, ngành du lịch cũng phải chung tay để thích ứng với hạn hán.

Nguồn: Người Đưa Tin; Bnews; Dân Trí; VTV