Châu Âu giữa 'mùa hè địa ngục': Từ cái nóng thiêu đốt đến cơn bão tàn phá

(Ảnh minh họa).

Hơn 19.000 người đã được sơ tán khỏi Rhodes khi cháy rừng tàn phá hòn đảo Hy Lạp vào cuối tuần qua.

Theo tờ Politico, châu Âu đang vật lộn với thời tiết khắc nghiệt từ nhiệt độ tăng cao ở miền nam nước Ý đến những cơn bão mạnh ở Croatia và Ý, gây áp lực lên các hành động cứu hộ khẩn cấp và người dân, cũng như các hoạt động du lịch trong mùa hè.

Nhiệt độ đã liên tục ở mức cao nhất 40 độ C trong tuần qua trên khắp các quốc gia ở phía nam và phía đông châu Âu, và đối với một số khu vực như Sicily (Ý) vẫn không có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo dịch vụ dự báo thời tiết quốc gia Met Office của Vương quốc Anh, hòn đảo của Ý đã nóng lên 46 độ C vào ngày 22/7, còn nhiệt độ ban đêm là 29 độ C, cảm giác rất nóng nực.

BBC đưa tin, trên đảo Rhodes của Hy Lạp, các nhân viên cứu hỏa đã phải chiến đấu một cách khó khăn để kiểm soát các đám cháy rừng. Hàng ngàn người đã được sơ tán khỏi nhà và khách sạn sau khi đám cháy nhấn chìm phần lớn hòn đảo, và cơ quan cứu hỏa của Hy Lạp cảnh báo rằng tình hình có thể xấu đi do thời tiết.

Theo hãng tin AP, hơn 19.000 người đã được sơ tán bằng đường bộ và đường biển vào cuối tuần qua. Chính quyền Hy Lạp gọi đây là nỗ lực sơ tán lớn nhất trong điều kiện khẩn cấp từng diễn ra trong lịch sử nước này.

Tờ Times of Malta đưa tin, tại Malta, người dân buộc phải ngủ bên ngoài và trong ô tô có điều hòa, sau nhiều ngày bị cắt điện khiến người dân không thể sử dụng tủ lạnh, quạt hoặc hệ thống làm mát. Người dân mô tả đây là "mùa hè địa ngục".

Trung tâm điều phối ứng phó khẩn cấp của Ủy ban châu Âu (ERCC) cho biết, các cảnh báo đỏ về nhiệt độ cao tiếp tục được áp dụng ở miền nam Ý, tây nam Croatia và miền tây Serbia.

Biến đổi khí hậu

Châu Âu không đơn độc. Năm nay chứng kiến cả tháng 6 nóng nhất được ghi nhận trên toàn cầu và ngày nóng nhất từ trước đến nay, được ghi nhận vào ngày 6/7. Nhiệt độ trung bình toàn cầu là 17,08 độ C vào ngày đó, theo dịch vụ giám sát khí hậu Copernicus của EU.

Friederike Otto - nhà khoa học khí hậu của Đại học Hoàng gia London - cho biết: "Con người đang 100% đi sau xu hướng ấm lên. Nhiệt độ trung bình toàn cầu ngày càng ấm lên chính xác là những gì mà các dự báo đã chỉ ra sẽ xảy ra trong một thế giới với mức độ ngày càng gia tăng các loại khí nhà kính như carbon dioxide".

Các chuyên gia y tế đang kêu gọi mọi người thực hiện các biện pháp tránh nóng, chẳng hạn như ở trong khu vực mát mẻ vào thời gian cao điểm trong ngày, uống nhiều nước và quan tâm đến những người hàng xóm dễ bị tổn thương.

Người phát ngôn của Ủy ban Sức khỏe và An toàn thực phẩm (DG-SANTE) thuộc Ủy ban Châu Âu (EC) cho biết: "Khủng hoảng khí hậu hiện là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Các đợt nắng nóng có thể gây căng thẳng đáng kể cho sức khỏe".

Những người có nguy cơ cao nhất bao gồm người lớn tuổi, những người mắc bệnh mãn tính như bệnh tim mạch và những người làm việc ngoài trời, chẳng hạn như trong ngành xây dựng, nông nghiệp. DG-SANTE kêu gọi mọi người tuân theo các hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong các đợt nắng nóng.

Một số du khách đã thay đổi thói quen đi nghỉ mát vào mùa hè của họ để tránh nóng. Theo Ủy ban Du lịch Châu Âu (ETC), lượng du khách muốn tới các điểm đến ở Địa Trung Hải đã giảm 10% từ năm ngoái.

Trong khi đó, các điểm đến như Cộng hòa Séc, Bungari, Ireland và Đan Mạch đang ngày càng phổ biến. ETC cho biết: "Điều này có thể là do du khách muốn tìm kiếm các điểm đến ít đông đúc hơn và nhiệt độ ôn hòa hơn".

Những cơn bão chết người

Bên cạnh cái nóng tăng vọt, các hiện tượng thời tiết cực đoan khác đã và đang tấn công châu Âu.

Theo báo cáo của Trung tâm điều phối ứng phó khẩn cấp của Ủy ban châu Âu (ERCC), chỉ vài ngày sau khi một số vùng của Croatia nhận được cảnh báo đỏ về nắng nóng, nước này đã phải đối mặt với một trong những cơn bão tồi tệ nhất trong lịch sử cận đại.

Gió lớn và mưa xối xả trên phần lớn đất nước Croatia, khiến 4 người thiệt mạng, trong đó có 2 người ở thủ đô Zagreb, đồng thời gây hư hại cho các cơ sở hạ tầng quan trọng và nhà cửa ở 14 địa phương; hơn 100 người đã bị thương và 2.000 tòa nhà bị hư hại trên khắp cả nước.

Các khu vực ở miền bắc nước Ý cũng phải đối mặt với mưa xối xả, mưa đá có kích thước bằng quả bóng tennis và lũ quét. Theo tờ Repubblica, giông bão đã làm chập điện và thiêu hủy một ngôi nhà, trong khi gió mạnh làm bật gốc cây cối và tốc mái nhiều ngôi nhà khác.

Trong một diễn biến khác, bão dữ dội cũng đã khiến 1 người thiệt mạng tại thị trấn Bled ở Slovenia, khiến ít nhất 3 người bị thương nặng. Hơn 300 người đã được sơ tán và 1.000 tòa nhà bị hư hại.

ERCC cũng đưa ra cảnh báo lũ lụt trên sông Pesnica của Slovenia, ở Gocova, phía đông bắc nước này.

Khủng hoảng 'trước ngưỡng cửa' khu vực đồng tiền chung châu Âu?

Sự kết hợp giữa giá cả và lãi suất ngày càng tăng chưa từng có trong lịch sử Eurozone đặt ra mối đe dọa về một cuộc khủng hoảng nợ mới.

Theo nhận định của nhà khoa học chính trị Andrey Kadomtsev, cố vấn chính sách đối ngoại cho tổ chức Nhân quyền Ombudsman (Nga) trên trang web của Tạp chí Các vấn đề Quốc tế Nga (interaffairs.ru), suy thoái tại khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) tiếp tục trong quý thứ hai liên tiếp. Mặc dù sự suy giảm về động lực kinh tế vẫn còn nhỏ - chỉ khoảng 0,1% GDP, nhưng một số chuyên gia cho rằng đây là khởi đầu của thời kỳ khó khăn ở phía trước. Với việc các chủ sở hữu nước ngoài bán phá giá trái phiếu của Hy Lạp, Italy, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, mối đe dọa về một cuộc khủng hoảng nợ mới của Eurozone đang cận kề.

Tháng 6/2022, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), giống như cách cơ quan này đã làm một thập kỷ trước vào thời kỳ đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng Eurozone trước đó, cam kết sẽ “làm bất cứ điều gì cần thiết” để ngăn các nước yếu rơi vào tình trạng vỡ nợ.

Tuy nhiên, bất chấp tuyên bố mạnh mẽ của ECB, nhiều nhà đầu tư và chuyên gia vẫn phản ứng thận trọng. Thứ nhất, về lâu dài, ECB khó có thể bảo hiểm vô thời hạn các khoản nợ mới. Thứ hai, vào mùa thu năm ngoái, ECB đã buộc phải thừa nhận rằng các ước tính của họ về động lực lạm phát đã bị sai sót nghiêm trọng.

Trên thực tế, ECB đã để lạm phát vượt tầm kiểm soát. Kể từ đó, cơ quan này đã phải vật lộn với một tình thế tiến thoái lưỡng nan gần như bất khả thi: kiềm chế giá cả tăng cao, đồng thời ngăn chặn nợ nần và khủng hoảng ngân hàng.

Trong thời gian xảy ra đại dịch COVID-19, EU đã chi hơn 2 nghìn tỷ USD cho các biện pháp hỗ trợ kinh tế. Kết quả là, nợ của một số quốc gia thành viên đã tăng vọt lên mức cao nguy hiểm mới. Đến cuối năm ngoái, nợ của Hy Lạp lên tới 171,3% GDP, Italy: 144,4, Bồ Đào Nha: 113,9, Tây Ban Nha: 113,2, Pháp: 111,6%. Những con số này cao hơn đáng kể so với cuộc khủng hoảng năm 2010 của đồng tiền chung châu Âu.

Các cuộc khủng hoảng nợ thường được kích hoạt bởi nỗi sợ vỡ nợ của người đi vay, khi chi phí đi vay tăng nhanh hơn khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ của họ. Ngày nay, các ngân hàng trung ương hàng đầu thế giới đang nỗ lực hết sức để kiềm chế lạm phát đã hoành hành ở các nước phương Tây kể từ nửa cuối năm 2021.

Một yếu tố khác là giá nguyên liệu thô và thực phẩm tăng cao do những nỗ lực bóp nghẹt Nga bằng các lệnh trừng phạt kinh tế. Chính sách của các ngân hàng trung ương dẫn đến việc tăng lãi suất thực tế mà các chính phủ phải trả cho các khoản nợ của họ, trong khi lạm phát làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế. Khi lãi suất thực bắt đầu vượt quá tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, các chính phủ nguy cơ rơi vào nợ nần chồng chất.

Trong khi đó, mùa hè năm nay ở châu Âu đang trải qua giai đoạn nắng nóng kỷ lục, khi mà theo Trung tâm nghiên cứu chung của Ủy ban châu Âu, "hai phần ba châu Âu phải đối mặt với đợt hạn hán tồi tệ nhất trong 5 thế kỷ qua"". Thời tiết càng nóng, vấn đề cung cấp năng lượng càng gay gắt.

Những tác động tiêu cực của thiên tai đang trở nên trầm trọng hơn bởi những quyết định chính trị. Châu Âu đã ngừng mua than của Nga, tìm cách "trừng phạt Moskva liên quan đến xung đột ở Ukraine". Cuối năm ngoái, họ đã cấm mua dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ của Nga bằng đường biển. Cuối cùng, các biện pháp trừng phạt đối với Nga đã dẫn đến sự sụt giảm đáng kể nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên cho châu Âu.

Nắng nóng và hạn hán một lần nữa nguy cơ gây thiệt hại mùa màng cũng như sản xuất điện tại các nhà máy thủy điện và điện hạt nhân. Thời tiết nóng và khô thường đi kèm với thời gian dài không có gió khiến nguồn cung cấp từ các trang trại gió giảm đáng kể. Giá năng lượng và lương thực có thể tăng trở lại, dẫn đến một đợt lạm phát mới. Trong tháng 6 vừa qua, ECB đã tăng lãi suất cơ bản lên 3,5%, mức cao nhất kể từ năm 2001.

Sự kết hợp giữa giá cả và lãi suất ngày càng tăng chưa từng có trong lịch sử Eurozone đặt ra mối đe dọa về một cuộc khủng hoảng nợ mới. Ngày càng có nhiều nhà đầu tư nhận thức được mối nguy hiểm này, bằng chứng là lợi suất trái phiếu chính phủ của Eurozone ngày càng tăng.

Tóm lại, Eurozone đang phải đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc giảm mức nợ, vốn đã tăng vọt trong đại dịch cũng như từ kết quả của việc hỗ trợ tích cực cho Ukraine, và cho phép các nước thành viên đầu tư vào nền kinh tế của họ sau những tác động bởi cuộc khủng hoảng COVID-19. Kể từ năm 2010, cuộc chiến chống lạm phát thấp của Ngân hàng Trung ương châu Âu đã khiến một số quốc gia thuộc Khu vực đồng tiền chung châu Âu rơi vào suy thoái và khủng hoảng nợ công.

Với tình hình hiện tại, ECB và các nhà hoạch định chính sách trong Eurozone sẽ phải đưa ra những lựa chọn thậm chí còn khó khăn hơn, trong bối cảnh rất mong manh khi lãi suất tiếp tục tăng trong nửa cuối năm ngoái và nửa đầu năm nay.

Ngân hàng Trung ương châu Âu có thể tăng lãi suất lần thứ 9 liên tiếp

(Ảnh minh họa).

Trong nỗ lực hạ nhiệt lạm phát tăng kỷ lục, ECB đã nâng lãi suất 4 điểm phần trăm kể từ tháng 7/2022 và cam kết sẽ tăng 0,25 điểm phần trăm trong tháng này.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày 27/7 có thể sẽ tăng lãi suất lần thứ 9 liên tiếp và để ngỏ khả năng lãi suất sẽ tiếp tục tăng, trong bối cảnh lạm phát cao dai dẳng và xuất hiện thêm nhiều dấu hiệu về tình trạng kinh tế sa sút.

Trong nỗ lực hạ nhiệt lạm phát tăng kỷ lục, ECB đã nâng lãi suất 4 điểm phần trăm kể từ tháng 7/2022 và cam kết sẽ tăng 0,25 điểm phần trăm trong tháng này.

Tuy nhiên, ngân hàng trung ương của 20 quốc gia sử dụng đồng euro có thể thực hiện cách tiếp cận dựa trên số liệu. Điều này khiến các nhà đầu tư chưa chắc chắn về việc sẽ có thêm một lần tăng lãi suất vào tháng 9 hay không, hay tháng 7 đánh dấu sự kết thúc của đợt thắt chặt chính sách tiền tệ với tốc độ mạnh chưa từng có của ECB.

Vấn đề của ECB là lạm phát giảm quá chậm và có thể phải đến năm 2025 mới trở lại mức mục tiêu 2%, khi tình trạng giá cả tăng ban đầu do giá năng lượng đã tác động mạnh đến nền kinh tế.

Trong khi lạm phát toàn phần hiện chỉ bằng một nửa mức đỉnh hồi tháng 10/2022, tốc độ tăng giá vẫn gần mức cao kỷ lục và có thể còn tăng tốc trong tháng này.

Thị trường lao động cũng thắt chặt, với tỷ lệ thất nghiệp thấp kỷ lục, gây rủi ro lương sẽ tăng nhanh trong những năm tới, khi các nghiệp đoàn đòi tăng thu nhập để bù lại tác động của lạm phát.

Đó là lý do tại sao nhiều nhà đầu tư và nhà phân tích dự báo ECB sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong tháng 9 và chỉ dừng tăng nếu số liệu về lương vào mùa Thu bớt gây quan ngại.

Tuy nhiên, triển vọng kinh tế yếu đi nhanh chóng sẽ làm chùn bước những ý kiến ủng hộ việc tăng lãi suất và Chủ tịch ECB Christine Lagarde có thể thận trọng sau khi loạt số liệu gần đây cho thấy việc tăng lãi suất đang gây sức ép lên tăng trưởng.

Các chỉ số về niềm tin của người tiêu dùng, của nhà đầu tư và kinh doanh, cùng các khảo sát ngân hàng cho thấy nền kinh tế tiếp tục xấu đi dù đã tránh được suy thoái trong mùa Đông năm trước.

Với hoạt động chế tạo giảm sâu và lĩnh vực dịch vụ dù trước đó ổn định đã xuất hiện những dấu hiệu yếu hơn, sẽ khó để dự báo về sự phục hồi sẽ đến từ đâu.

Liên minh châu Âu mở rộng lệnh trừng phạt đối với Belarus

Lệnh trừng phạt mới của EU cấm xuất khẩu thiết bị phục vụ cho chiến trường và các linh kiện máy bay sang Belarus kèm danh sách đen gồm các cá nhân liên quan.

Theo Reuters, Liên minh châu Âu (EU) ngày 26/7 đã nhất trí thông qua lệnh cấm xuất khẩu thiết bị phục vụ cho chiến trường và các linh kiện máy bay sang Belarus, qua đó mở rộng các biện pháp trừng phạt nhằm vào đồng minh của Nga.

Các lệnh trừng phạt của EU được mở rộng khi Belarus ủng hộ chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine.

Trong thông điệp đăng tải trên mạng xã hội X, trước đây được biết tới là Twitter, đại diện Tây Ban Nha, quốc gia hiện giữ chức Chủ tịch luân phiên EU, nhấn mạnh lệnh hạn chế mới là đòn đáp trả “tình hình hiện nay ở Belarus và hành động can dự của nước này trong chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine.”

Đại sứ Litva tại EU Arnoldas Pranckevicius cho hay lệnh trừng phạt áp đặt đối với “các thiết bị lưỡng dụng trên chiến trường và thiết bị hàng không,” cũng như danh sách đen gồm các cá nhân liên quan.

Quyết định trên vẫn cần được hoàn tất và sẽ có hiệu lực khi không một quốc gia thành viên EU nào đưa ra lập trường phản đối muộn nhất là vào ngày 28/7.

Kể từ năm 2020, quan hệ giữa Belarus và các nước phương Tây xấu đi rõ rệt sau khi các nước phương Tây liên tiếp áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức, doanh nghiệp và ngành công nghiệp của Belarus.

Bất chấp mọi lệnh trừng phạt, Belarus vẫn giao thương với 189 quốc gia trên thế giới, định hướng lại xuất khẩu mà trước đó thị trường Ukraine và phương Tây chiếm tới 40%.

Tàu chở 3.000 ô tô bốc cháy ngoài khơi Hà Lan, một thủy thủ thiệt mạng

(Ảnh minh họa).

Một con tàu chở gần 3.000 chiếc ô tô đã bốc cháy dữ dội ngoài khơi bờ biển Hà Lan hôm 26/7, làm một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và một số người khác bị thương, theo lực lượng bảo vệ bờ biển cho biết.

Ngọn lửa bắt đầu bốc cháy vào đêm 25/7 trên con tàu dài 199 mét được đăng ký tại Panama có tên Fremantle Highway, đang trên đường từ Đức đến Ai Cập, buộc các thủy thủ phải nhảy xuống biển. Đài truyền hình Hà Lan NOS cho biết tất cả các thủy thủ đều là người Ấn Độ.

Lực lượng bảo vệ bờ biển Hà Lan cho biết các tàu cứu hộ đã phun nước lên con tàu đang bốc cháy để dập lửa, nhưng phun quá nhiều nước vào con tàu có nguy cơ khiến nó bị chìm. Một tàu cứu hộ đã được móc vào để ngăn nó trôi dạt.

Hãng tin Hà Lan ANP trích dẫn lực lượng bảo vệ bờ biển cho biết ngọn lửa có thể tiếp tục cháy trong vài ngày nữa. Khói tiếp tục bốc lên từ con tàu hiện đang ở gần đảo Ameland, phía bắc Hà Lan.

"Đám cháy chắc chắn vẫn chưa được kiểm soát. Đó là một đám cháy rất khó dập tắt, có thể do hàng hóa mà con tàu đang vận chuyển", phát ngôn viên của Bộ Đường thủy và Công trình Công cộng Hà Lan, Edwin Versteeg, cho biết.

Lực lượng bảo vệ bờ biển nói trên trang web chính thức của họ rằng nguyên nhân của vụ cháy vẫn chưa được xác định, nhưng một người phát ngôn của lực lượng bảo vệ bờ biển trước đó đã nói với Reuters rằng ngọn lửa bắt đầu từ vị trí gần một chiếc ô tô điện. Khoảng 25 trong số 2.857 chiếc ô tô mà tàu này chuyên chở là ô tô chạy bằng điện.

Một người phát ngôn cho biết Tổ chức Hàng hải Quốc tế, cơ quan quản lý an toàn trên biển, có kế hoạch ra các quy định mới đối với tàu bè chuyên chở ô tô điện vào năm tới do số vụ cháy ngày càng tăng trên các tàu chở loại hàng này.

"Ô tô điện cũng cháy nhiều như ô tô động cơ đốt trong. Khi pin quá nóng và 'thoát nhiệt' xảy ra, thì điều đó trở nên nguy hiểm," Uwe-Peter Schieder, chuyên gia hàng hải và đại diện của Hiệp hội Bảo hiểm Đức cho biết. "Một phản ứng hóa học trong pin tạo ra khí làm phồng pin."

Có khoảng 350 chiếc Mercedes-Benz trong số gần 3 nghìn chiếc ô tô mà tàu này đang chở, theo công ty (MBGn.DE) cho biết.

Nguồn: CafeF; Soha; VTV; VietnamPlus; VOA