"Báo động đỏ" ở châu Âu: Nhiệt độ cao phá vỡ các kỷ lục

(Ảnh minh họa).

Nhiệt độ cao đến chóng mặt dự kiến sẽ tiếp tục diễn ra trên khắp các khu vực phía Nam của châu Âu trong tuần này.

Bệnh viện ở Ý tăng nhanh số bệnh nhân

Các bệnh viện trên khắp nước Ý đã chứng kiến sự gia tăng mạnh về số người cần chăm sóc khẩn cấp vì các bệnh liên quan đến nắng nóng khi đợt nắng nóng tiếp tục bao trùm đất nước này với nhiệt độ ở Rome đã lập kỉ lục mới.

Một số bệnh viện báo cáo số lượng người đến các đơn vị cấp cứu do mất nước hoặc các vấn đề khác liên quan đến việc tiếp xúc quá nhiều với nắng nóng đã tăng 20-25%.

Nhiệt độ ở Rome đạt 41,8 độ C vào hôm 18/7, phá vỡ kỷ lục 40,7 độ C trước đó được thiết lập vào tháng 6 năm 2022. Nhiệt độ ở Sicily đạt khoảng 41 độ C và mức cao nhất là 45 độ C ở Sardinia.

Tại thành phố phía nam Napoli, bệnh viện Cardarelli cho biết 231 bệnh nhân đã được chăm sóc khẩn cấp ở đó trong vòng 24 giờ qua – tương đương với cứ mỗi 6 phút, bệnh viện lại tiếp nhận 1 bệnh nhân và số bệnh nhân nhập viện hàng ngày đang ở mức cao nhất kể từ đại dịch Covid-19 vào năm 2020.

Antonio d'Amore, tổng giám đốc bệnh viện cho biết: “Chúng tôi đang trải qua một thời điểm cực kỳ nhạy cảm. Trong số những người nhập viện hôm 17/7, 2% trong tình trạng nghiêm trọng và 38% trong tình trạng tương đối nguy kịch."

"Do tính chất nghiêm trọng của thời điểm này, tôi yêu cầu người dân chỉ liên hệ với phòng cấp cứu Cardarelli trong trường hợp thực sự cần thiết,” giám đốc d’Amore nói.

Bộ Y tế Ý đã đặt 23 thành phố bao gồm Rome, Florence, Bologna, Bari, Catania, Cagliari, Palermo và Turin trong tình trạng “báo động đỏ”, điều này có nghĩa là nắng nóng đã gay gắt đến mức được coi là mối đe dọa đối với sức khỏe của người dân.

Bộ Y tế kêu gọi mọi người mặc quần áo bằng vải lanh, tránh mạo hiểm ra ngoài trong những giờ nóng nhất và hạn chế uống rượu, cà phê và đồ uống có ga.

Tháng nóng nhất trên toàn cầu

Nghiên cứu được công bố vào tuần trước cho thấy có 61.672 ca tử vong liên quan đến nắng nóng trên khắp châu Âu vào mùa hè năm ngoáin. Tỷ lệ tử vong cao nhất ở Ý, Hy Lạp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.

Nhiệt độ cực cao do tình trạng khẩn cấp về khí hậu đã dẫn đến việc phá vỡ các kỷ lục về nhiệt độ trên khắp bán cầu bắc vào mùa hè này. Tháng trước là tháng 6 nóng nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu và những ngày đầu tiên của tháng 7 được ước tính là những ngày nóng nhất. Nhiệt độ đại dương ở phía bắc Đại Tây Dương cao bất thường.

Ở châu Âu, các đợt nắng nóng liên tiếp đã khiến nhiệt độ tăng cao trên khắp Ý, Tây Ban Nha, Pháp, Serbia, Croatia và Hy Lạp, một số nơi đã ghi nhận hiện tượng cháy rừng.

Hannah Cloke, một nhà khoa học khí hậu và giáo sư tại Đại học Reading, đã so sánh tác động của một lò nướng khổng lồ trên Địa Trung Hải. Bà nói trong một tuyên bố hôm 17/7: “Bong bóng khí nóng thổi phồng ở Nam Âu đã biến Ý và các nước xung quanh thành một lò nướng pizza khổng lồ.

Liên tiếp các vụ cháy xuất hiện ở châu Âu

Khi cuộc khủng hoảng khí hậu do con người gây ra gia tăng, các nhà khoa học khẳng định rằng các sự kiện thời tiết cực đoan như sóng nhiệt sẽ trở nên thường xuyên hơn và dữ dội hơn. Nhiệt độ toàn cầu đã tăng 1,2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Simon Lewis, trưởng khoa Khoa học về biến đổi toàn cầu tại Đại học College London cho biết: “Đây mới chỉ là khởi đầu."

Cháy rừng trên đảo La Palma thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha, bắt đầu vào sáng thứ Bảy, đã thiêu rụi 4.650 ha rừng, phá hủy 20 ngôi nhà và buộc hàng nghìn người phải sơ tán khẩn cấp, theo báo cáo của Reuters.

Hỏa hoạn cũng đã bùng phát ở Tenerife, một đảo khác thuộc Quần đảo Canary, Tây Ban Nha buộc khoảng 50 người phải sơ tán và thiêu rụi khoảng 60 ha rừng.

Tại Hy Lạp, hơn 500 lính cứu hỏa đang nỗ lực khống chế 4 đám cháy rừng.

Trong khi đó, hai đám cháy rừng lớn đang hoành hành ở phía đông nam và tây bắc Athens.

Một trận hỏa hoạn cũng đã khiến sân bay ở thành phố Catania trên đảo Sicily của Ý bị đóng cửa hôm đầu tuần

Xe điện ở châu Âu vượt xe chạy dầu1

Trong tháng 6, lần đầu tiên số xe điện đăng ký mới nhiều hơn số xe chạy bằng dầu (diesel) ở châu Âu.

Tuy nhiên, xe có động cơ chạy bằng xăng vẫn chiếm thị phần lớn nhất.

Số liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA) cho thấy trong tháng 6-2023 có tổng cộng 1 triệu xe ô tô được đăng ký mới ở châu Âu, trong đó thị phần xe điện đã tăng lên 15,1% so với mức 13,4% của ô tô động cơ diesel.

Tuy nhiên, xe động cơ xăng vẫn là loại xe bán chạy nhất, chiếm hơn 36% số xe đăng ký mới trong tháng 6, tiếp đó là loại xe hybrid (chạy cả bằng xăng và dầu) đứng thứ hai với khoảng 24%.

Trong 6 tháng đầu năm 2023, số xe được đăng ký mới trong Liên minh châu Âu (EU) là 5,4 triệu xe, thấp hơn khoảng 1/5 so với giai đoạn nửa đầu năm 2019, trước khi xảy ra đại dịch COVID-19.

Xe điện giúp giảm lượng khí thải giao thông toàn cầu

Trong chương trình khí hậu, EU đã quyết định từ năm 2035 sẽ chỉ cho bán những loại xe mới không phát thải.

Tổ chức tư vấn Agora Verkehrswende của Đức cho rằng cần phải tăng cường sự tham gia hơn nữa của ngành giao thông vận tải để bảo vệ khí hậu, do các biện pháp hiện nay chưa đủ.

Trên toàn cầu, lượng khí thải nhà kính từ ngành giao thông vận tải có nguy cơ tăng đáng kể vào giữa thế kỷ này, thay vì giảm xuống mức 0.

Nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) chịu trách nhiệm về 2/3 lượng khí thải giao thông toàn cầu.

Nhóm này bao gồm các nước công nghiệp như Mỹ, Đức, Pháp và Anh cũng như các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Brazil, Ấn Độ và Nam Phi.

Theo giám đốc của Agora Verkehrswende, ông Christian Hochfeld, việc giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu trong giao thông vận tải là một trong những thách thức lớn nhất trên con đường hướng tới trung hòa về khí hậu.

Không có lĩnh vực nào có lượng khí thải tăng mạnh như lĩnh vực giao thông vận tải kể từ năm 1990, với khoảng 80% lượng khí này trên toàn thế giới. Đó là hệ quả từ sự tăng trưởng kinh tế và việc nhiều nước cho tới nay vẫn chưa thể tách khỏi nhu cầu về nhiên liệu hóa thạch.

Ông Hochfeld nhấn mạnh rằng cần có những nỗ lực quốc tế để đảo ngược xu hướng này.

Nghiên cứu của Agora Verkehrswende hợp tác với Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) đánh giá rằng việc chỉ chuyển sang sử dụng xe động cơ điện chưa đủ để giảm lượng khí thải trong giao thông xuống mức 0 một cách bền vững.

Khoảng cách còn lại

(Ảnh minh họa).

Với mục đích đưa lãnh đạo hai bên xích lại gần nhau hơn, hội nghị thượng đỉnh lần thứ ba giữa Liên minh châu Âu (EU) và Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) vừa khép lại tại thủ đô Brussels của Bỉ, tuy nhiên kết quả đạt được không hoàn toàn như kỳ vọng.

Mặc dù nhất trí thúc đẩy hơn nữa mối quan hệ song phương và nhiều thỏa thuận thương mại đã được ký kết, song vẫn còn đó những khác biệt rõ ràng giữa hai khối về các vấn đề hiện tại trong chương trình nghị sự toàn cầu.

Hội nghị thượng đỉnh EU - CELAC lần thứ nhất diễn ra tại thủ đô Santiago de Chile (Chile) vào năm 2013, song mối quan hệ hai bên đã bị đình trệ trong 8 năm qua do những khoảng cách về lập trường chính trị, sự mất cân bằng về kinh tế và thương mại cũng như sự khác biệt về văn hóa. Bởi vậy, hội nghị tại Brussels được xem là cơ hội để chấm dứt tình trạng “đứt kết nối” giữa khu vực.

Theo chuyên gia Valdir da Silva Bezerra, Đại học Sao Paolo của Brazil, việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh EU - CELAC cho thấy “Lục địa Già” tiếp tục thể hiện sự quan tâm nhất định đến Mỹ Latinh, đặc biệt trước sự hiện diện ngày một giảm sút của Mỹ trong khu vực về đầu tư và thương mại. Cùng với đó, EU cũng nhấn mạnh ý định cạnh tranh với ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc tại khu vực rộng lớn này. Ngoài ra, các nước châu Âu cũng quan tâm đến các loại khoáng sản chiến lược, chẳng hạn như lithium từ Chile và Argentina.

Trong bối cảnh đó, EU đã hào phóng cam kết đầu tư vào khu vực Mỹ Latinh khoảng 45 tỷ euro (50,5 tỷ USD) từ nay đến năm 2027 thông qua chương trình đầu tư Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway), trong đó tập trung chủ yếu vào các dự án phát triển bền vững, chủ yếu là lĩnh vực năng lượng sạch và chuyển đổi xanh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursuala von der Layen nhấn mạnh, với chương trình đầu tư này, EU mong muốn mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương và tạo ra chuỗi giá trị tại địa phương trong khu vực. Khoảng 130 dự án được thông báo, bao gồm nhiều lĩnh vực như chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, chuyển đổi kỹ thuật số, đào tạo nghề, y tế, bao gồm sản xuất vaccine. EU cũng ký kết thỏa thuận hợp tác năng lượng với Argentina và Uruguay, đồng thời thiết lập quan hệ đối tác về chuỗi giá trị nguyên liệu thô bền vững với Chile.

Xét về nhiều mặt, nguồn vốn đầu tư 45 tỷ euro hay các thỏa thuận hợp tác là những tín hiệu đáng mừng đối với Mỹ Latinh. Tuy vậy, Giáo sư người Argentina Hector Casanueva từ Viện Nghiên cứu Mỹ Latinh (IELAT) của Đại học Alcala (Tây Ban Nha) cho rằng đó không phải là "một món quà". Theo ông, đây là một khoản vay đi kèm với hàng loạt các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường và năng lượng, cùng với đó là các cam kết về chống biến đổi khí hậu. Nói cách khác, EU mong muốn áp đặt chương trình nghị sự về năng lượng và khí hậu của mình đối với Mỹ Latinh, đồng thời cố gắng kiểm soát các lĩnh vực liên quan đến tài nguyên thiên nhiên chiến lược như khoáng sản hay nguyên liệu thô tại khu vực này.

Tại hội nghị thượng đỉnh EU - CELAC lần này, xuất hiện một số khác biệt giữa châu Âu với các nước Mỹ Latinh, bao gồm cách tiếp cận đối với xung đột tại Ukraine và nhu cầu cải cách cơ chế hợp tác chính trị - kinh tế trên trường quốc tế.

Trong bài phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva nhấn mạnh cuộc chạy đua vũ trang đang diễn ra ở lục địa châu Âu chính là một trong những nguyên nhân gây khó khăn cho việc giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội hay khí hậu ở cấp độ toàn cầu. Ngoài ra, theo nhà lãnh đạo quốc gia lớn nhất Mỹ Latinh này, việc các nước châu Âu phân bổ nguồn lực cho cuộc xung đột tại Ukraine khiến các khoản đầu tư cần thiết sang các lĩnh vực thiết yếu khác cho nền kinh tế, chẳng hạn như các chương trình xã hội, bị cắt giảm mạnh. Cùng với đó, những nỗ lực của các nước Mỹ Latinh về một giải pháp hòa bình nhằm chấm dứt chiến sự tại Ukraine lại vấp phải sự phản đối của các nhà lãnh đạo châu Âu.

Tổng thống Lula da Silva đã đề cập đến nhu cầu cấp bách trong việc cải cách các cơ chế hợp tác quốc tế, vì "các mối quan tâm chính đáng của các nước đang phát triển phải được giải quyết". Trong khi đó, châu Âu dường như muốn trì hoãn mọi hình thức cải cách trong vấn đề quản trị quốc tế, qua đó gián tiếp ngăn cản việc phân bổ lại quyền biểu quyết cho các nền kinh tế mới nổi, bao gồm các nền kinh tế tại Mỹ Latinh.

Các nước châu Âu vẫn tiếp tục ủng hộ việc duy trì đặc quyền mang tính hệ thống trong các tổ chức tài chính toàn cầu như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ quốc tế. Trong bối cảnh đó, các cuộc thảo luận chung về các vấn đề như bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm hay nhân quyền đều khó đem lại kết quả toàn diện.

Một chủ đề quan trọng và nhận được sự quan tâm của các nền kinh tế lớn tại Mỹ Latinh là Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa EU và Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR - gồm Brazil, Argentina, Paraguay và Uruguay), được ký kết vào năm 2019 nhưng chưa được phê chuẩn, do các yêu cầu về môi trường của châu Âu. Theo Chủ tịch EC Ursula von der Leyen, vấn đề này sẽ được giải quyết vào cuối năm nay.

Tuy vậy, trong tuyên bố cuối cùng của hội nghị, việc EU đề xuất ký kết các thỏa thuận thương mại tự do đơn phương với Chile và Mexico đã gây bất ngờ cho các bên, khi điều này ám chỉ việc phê chuẩn FTA với MERCOSUR khó có thể được đẩy nhanh như kỳ vọng. Giới chuyên gia cho rằng việc chưa thể thúc đẩy FTA là một phần nguyên nhân khiến EU đánh mất vị thế thương mại của mình ở Mỹ Latinh. Một cuộc khảo sát được tiến hành năm ngoái cho thấy người Mỹ Latinh coi Trung Quốc là đối tác tốt hơn về công nghệ kỹ thuật số, cơ sở hạ tầng, thương mại và đầu tư so với EU, còn Mỹ là đối tác tốt hơn trong cuộc chiến chống nạn buôn bán ma túy, các chiến dịch chăm sóc sức khỏe và tiêm chủng.

Tựu trung lại, hội nghị thượng đỉnh tại Brussels là cơ hội để EU và CELAC mở rộng hợp tác toàn diện cùng có lợi, cùng nhau đối phó thách thức chung toàn cầu, vì sự phát triển của hai khu vực. Hội nghị cho thấy các diễn đàn như CELAC ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong quan hệ hợp tác quốc tế. Mặc dù vậy, khi trở về từ Brussels, các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh sẽ phải tiếp tục đấu tranh để cải thiện vị thế của khu vực này trong thế giới đa cực hiện nay, đặc biệt là trong vấn đề hợp tác với các đối tác lớn như EU. Vẫn còn khoảng cách trong cách tiếp cận của hai bên, và như nhận định của Ngoại trưởng Cuba, “sẽ không có cơ hội thành công ở Brussels” nếu EU không quan tâm tới các ưu tiên và lợi ích của khu vực Mỹ Latinh và Caribe.

Các quốc gia Đông Âu đề xuất gia hạn lệnh cấm ngũ cốc của Ukraine

Năm quốc gia Đông Âu là Ba Lan, Bulgaria, Hungary, Slovakia và Romania đã cùng đề xuất Liên minh châu Âu gia hạn thời gian lệnh cấm nhập khẩu ngũ cốc của Ukraine đối với 5 quốc gia này, dự kiến sẽ kết thúc vào ngày 15/9.

Thủ tướng Ba Lan Mateusz Morawiecki phát biểu với các bộ trưởng nông nghiệp từ 5 quốc gia thành viên phía đông cho biết các quốc gia này sẽ không mở cửa biên giới; nếu Ủy ban châu Âu không gia hạn lệnh cấm, các nước này sẽ tự thực hiện điều đó.

Các quốc gia này cho biết quyết định được đưa ra ngay sau khi Nga rút khỏi thỏa thuận cho phép xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine qua Biển Đen với mục đích bảo vệ ngành nông nghiệp của mình.

Đầu năm nay, các làn sóng phản đối tình trạng gia tăng xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine thông qua các quốc gia thành viên phía đông EU đã gây ra khủng hoảng giá ở năm quốc gia Đông Âu.

Trong bối cảnh đó, Ba Lan đã đơn phương đưa ra lệnh cấm nhập khẩu và quá cảnh vào tháng 5 bất chấp các quy định của EU về chính sách thương mại và hỗ trợ cho Ukraine. Ngay sau đó, một thỏa thuận đã đạt được với Ủy ban châu Âu về việc cấm nhập khẩu ngũ cốc của Ukraine tới 5 quốc gia thành viên phía Đông nhưng việc vận chuyển qua các quốc gia này vẫn được phép tiếp tục.

Ngày 19/7, các bộ trưởng 5 quốc gia này đã ký một tuyên bố chung nhấn mạnh sự cần thiết phải gia hạn các biện pháp phòng ngừa đối với việc nhập khẩu lúa mì, ngô, hạt cải dầu và hạt hướng dương từ Ukraine sau ngày 15/9/2023.

Bộ trưởng Nông nghiệp Ba Lan, Robert Telus lập luận rằng: Lệnh cấm nhập khẩu đã thực sự cải thiện quá trình vận chuyển sang các nước thứ ba. Hành động của Ba Lan để bảo vệ lợi ích của nông dân từ các nước EU chứ không nhằm chống lại bất kỳ ai.

Các nước này cũng kêu gọi EU xem xét lại và đưa ra các quyết định phù hợp hơn từ phía Ủy ban châu Âu.

Bộ trưởng Nông nghiệp Slovakia cũng cho biết nước này cũng các quốc gia Đông Âu đang thực hiện các biện pháp đảm bảo hành lang đoàn kết của EU không trở thành gánh nặng đối với các quốc gia.

Thông báo ngày 19/7 được đưa ra chỉ hai ngày sau khi Nga rút khỏi thỏa thuận cho phép xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine qua Biển Đen. Điều đó đã gây ra những lo ngại mới về tình trạng thiếu lương thực ở một số khu vực thuộc Trung Đông và châu Phi, những nơi phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ Ukraine.

MI6 mời gọi người Nga làm gián điệp cho Anh

(Ảnh minh họa).

Người đứng đầu cơ quan gián điệp nước ngoài MI6 của Anh ngày 19/7 nhận định cuộc binh biến của lính đánh thuê Wagner của Nga hồi tháng trước cho thấy có “những rạn nứt sâu sắc” xung quanh Điện Kremlin, đồng thời mời gọi những người Nga đang bất mãn vì cuộc chiến ở Ukraine làm gián điệp cho Anh.

Trong bài phát biểu công khai thứ nhì kể từ khi trở thành Giám đốc Cơ quan Tình báo Bí mật vào năm 2020, ông Richard Moore nói dường như có rất ít triển vọng Nga lấy lại được đà tiến ở Ukraine.

Phát biểu tại tòa đại sứ Anh ở Prague, ông Moore, mật danh chính thức là “C”, so sánh tình hình ở Ukraine với Mùa xuân Prague năm 1968 khi xe tăng Liên Xô dập tắt các cải cách tự do hóa.

“Khi họ chứng kiến sự mua chuộc, đấu đá nội bộ và sự yếu kém tàn nhẫn của giới lãnh đạo... nhiều người Nga đang phải vật lộn với những tình huống khó xử giống như những người tiền bối của họ từng trải qua vào năm 1968,” ông nói.

“Tôi mời gọi họ làm những gì mà những người khác đã làm trong 18 tháng qua và chung tay với chúng tôi. Cánh cửa của chúng tôi luôn rộng mở... Bí mật của họ sẽ được an toàn với chúng tôi và chúng ta sẽ cùng nhau nỗ lực để chấm dứt đổ máu.”

Trong bài phát biểu và trong một cuộc phỏng vấn sau đó, ông Moore nói cuộc binh biến vào tháng trước của thủ lĩnh nhóm lính đánh thuê Wagner, ông Yevgeny Prigozhin, đã phơi bày “sự suy tàn không thể lay chuyển” trong “chế độ chuyên quyền không ổn định” của ông Putin.

“Nếu bạn nhìn vào hành vi của ông Putin vào ngày hôm đó, ông Prigozhin bắt đầu như một kẻ phản bội trong bữa ăn sáng, tới bữa ăn tối ông ta được ân xá và hai ngày sau ông ta được mời dùng trà. Có một số điều mà ngay cả người đứng đầu MI6 cũng cảm thấy hơi khó giải thích,” ông Moore nói.

“Tôi không nghĩ bạn cần tất cả các nguồn lực của MI6 để kết luận rằng có những rạn nứt sâu sắc trong giới tinh hoa Nga xung quanh ông Putin.”

Ông Moore cho biết ông rất lạc quan về cuộc phản công của Ukraine. Ông mô tả quyết định của Iran cung cấp máy bay không người lái cho Moscow trong cuộc xung đột là “vô lương tâm”, nói rằng nó đã gây ra những bất đồng nội bộ ở cấp cao nhất ở Tehran.

Ông Moore cũng nói về những thách thức do trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra. Các đội ngũ của ông đang sử dụng AI để tăng cường công việc của họ, bao gồm cả việc làm gián đoạn dòng vũ khí đến Nga, nhưng các chế độ độc tài cũng đang sử dụng AI để truyền bá tin tức giả mạo và thông tin sai lệch.

Mặc dù tập trung vào Nga, ông Moore cho biết cơ quan của ông dành nhiều nguồn lực vào Trung Quốc hơn bất kỳ quốc gia nào khác.

Nguồn: Soha; Tuổi Trẻ; Báo Tin Tức; VOV; VOA