Hiện tượng El Niño khiến toàn cầu nóng lên đã bắt đầu

Một hiện tượng thời tiết tự nhiên được gọi là El Niño đã chính thức hình thành ở Thái Bình Dương, có khả năng gia tăng nhiệt cho cả hành tinh vốn đã nóng lên vì biến đổi khí hậu.

Các nhà khoa học Mỹ khẳng định El Niño đã bắt đầu. Các chuyên gia cho rằng hiện tượng này có thể sẽ khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất trong lịch sử.

Họ lo sợ El Niño sẽ đẩy Trái Đất vượt qua cột mốc quan trọng, nóng lên 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp, ngưỡng sẽ gây ra các tác động biến đổi khí hậu nghiêm trọng hơn lên con người, động vật hoang dã và hệ sinh thái.

Hiện tượng này cũng sẽ ảnh hưởng đến thời tiết trên toàn thế giới, có khả năng gây hạn hán ở Úc, mưa nhiều hơn ở miền nam Mỹ và làm suy yếu gió mùa ở Ấn Độ.

El Niño có thể sẽ kéo dài cho đến mùa xuân năm sau, sau đó tác động của nó sẽ giảm dần.

Trong nhiều tháng, các nhà nghiên cứu đã ngày càng tin tưởng rằng một sự kiện El Niño sẽ xuất hiện ở Thái Bình Dương.

“Hiện tại, El Niño đang phát triển mạnh, trong dự đoán của chúng tôi vài tháng trước đã có những dấu hiệu, nhưng có vẻ như hiện tượng thời tiết này sẽ đạt cực đỉnh về cường độ vào cuối năm nay”, giáo sư Adam Scaife, người đứng đầu bộ phận dự đoán tầm xa tại Văn phòng Khí tượng Anh (Met Office) cho biết.

"Một kỷ lục mới về nhiệt độ toàn cầu có vẻ sẽ xảy ra vào năm tới. Nó phụ thuộc vào độ lớn của El Niño - một El Niño lớn vào cuối năm nay, có khả năng cao là chúng ta sẽ có một kỷ lục mới về nhiệt độ toàn cầu vào năm 2024."

Hiện tượng tự nhiên này là sự biến động mạnh mẽ nhất trong hệ thống khí hậu ở bất cứ đâu trên Trái Đất.

El Niño Southern Oscillation, hay ENSO, như tên gọi của nó, có ba giai đoạn khác nhau: Nóng, lạnh hoặc trung tính.

Giai đoạn nóng, được gọi là El Niño, xảy ra hai đến bảy năm một lần, khi những dòng nước ấm nổi lên bề mặt ngoài khơi bờ biển Nam Mỹ và lan rộng khắp đại dương, từ đó đẩy một lượng nhiệt đáng kể vào bầu khí quyển.

Những năm nóng kỷ lục, bao gồm cả năm 2016, năm nóng nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu, thường xảy ra vào năm sau sự kiện El Niño có cường độ mạnh.

Các cơ quan khí tượng trên khắp thế giới sử dụng các tiêu chí khác nhau để đánh giá khi nào giai đoạn nắng nóng này chính thức bắt đầu.

Đối với các nhà khoa học ở Mỹ, định nghĩa của họ về El Niño yêu cầu đại dương phải nóng hơn 0,5 độ C so với bình thường trong một tháng, bầu khí quyển phải phản ứng với sức nóng này và phải có bằng chứng cho thấy sự kiện này đang diễn ra.

Những điều kiện này đã được đáp ứng trong tháng 5/2023. Trong một tuyên bố, Cục quản lý đại dương và khí quyển quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết "hiện tượng El Nino đang xuất hiện".

"Đây là một tín hiệu rất yếu. Nhưng chúng tôi tin rằng chúng ta đang bắt đầu cảm nhận được những tín hiệu này và chúng sẽ tiếp tục tăng lên", Michelle L'Heureux, một nhà khoa học của NOAA cho biết.

"Nhiệt độ đại dương mà chúng tôi đo hàng tuần thực sự là tăng 0,8 độ C trong tuần qua, thậm chí còn cao hơn."

Các nhà nghiên cứu tin rằng sự kiện El Niño có 84% khả năng vượt quá cường độ vừa phải vào cuối năm nay.

Họ cũng nói rằng có 25% khả năng sự kiện này vượt quá 2 độ C ở đỉnh điểm, tức là sẽ tiến đến một "siêu El Niño".

Các tác động từ sự khởi đầu của El Nino có thể sẽ bị chậm lại sau vài tháng nhưng sẽ được cảm nhận trên toàn thế giới.

Các nhà nghiên cứu tin rằng trong số đó sẽ bao gồm thời tiết ở Úc và một số khu vực châu Á trở nên khô hạn hơn, gió mùa ở Ấn Độ có khả năng bị suy yếu. Các bang miền nam nước Mỹ có thể sẽ ẩm ướt hơn trong mùa đông tới. El Niño thường làm tăng hạn hán ở châu Phi.

Cho dù điều gì xảy ra, sẽ tốn một khoản chi phí lớn để khắc phục về kinh tế và con người cho sự kiện thời tiết sắp tới này.

Một sự kiện El Niño mạnh vào năm 1997-98 đã tiêu tốn hơn 5 nghìn tỷ USA với khoảng 23.000 người chết vì bão và lũ lụt.

Cũng có khả năng cao là giai đoạn El Niño năm nay sẽ đẩy năm 2024 vượt qua năm 2016 trở thành năm nóng nhất trong lịch sử.

Nhiệt độ toàn cầu hiện dao động quanh mức 1,1 độ C cao hơn so với mức trung bình trong giai đoạn 1850-1900.

Nhưng một sự kiện El Niño có thể làm tăng thêm 0,2 độ C vào con số đó, đẩy thế giới tới một mức nhiệt độ mới, gần phá vỡ giới hạn hạn chế tình trạng nóng lên của Trái Đất ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền cách mạng công nghiệp, một mục tiêu chính của thỏa thuận khí hậu Paris.

Các nhà nghiên cứu gần đây đã nói rằng việc giới hạn này bị phá vỡ tạm thời có nhiều khả năng xảy ra trong vài năm tới.

"Chúng ta thực sự có khả năng chứng kiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng có thể trở thành điều bình thường hơn trong thời gian 5 đến 10 năm nữa", Michelle L'Heureux nói.

"Và tôi nghĩ đó là lý do tại sao nó đáng báo động đối với một số người, bởi vì đây là những ngưỡng mới của chúng ta. Và El Niño đang khiến cho điều đó diễn ra nhanh hơn."

(Nguồn: BBC)

Nỗi khổ của người trẻ ở thành phố Đông Nam Á thuộc hàng đắt đỏ nhất thế giới: Cuộc sống áp lực cực độ, U40 vẫn sống với bố mẹ vì không mua nổi nhà

Trung bình người từ 25 đến 44 tuổi kiếm được 40.000 đến 61.000 USD mỗi năm. Tuy nhiên chừng đó chỉ vừa đủ trang trải cuộc sống.

Derek Chan (34 tuổi) có 1 ước mơ và sẽ làm việc 16 giờ mỗi ngày để đạt được ước mơ đó. Chan biết rằng điều đó sẽ không hề dễ dàng, nhưng những người trẻ ở Singapore như anh biết rất rõ đó là cuộc sống mà họ phải đối mặt.

Từ 8h sáng đến 5h chiều hàng ngày, Chan tập trung cho công ty tư vấn mà anh vừa lập nên. Sau đó, từ 5h chiều đến nửa đêm là thời gian giành cho nghề tay trái: tài xế Grab.

Trước đây Chan làm việc tại 1 tập đoàn nhà nước với mức lương 100.000 đôla Singapore (tương đương 74.200 USD) mỗi năm. Nhưng anh đã quyết định nghỉ việc từ tháng 4. Vợ chồng Chan đã kết hôn được 2 năm nhưng cả hai chưa muốn có con và dành hết 35.000 SGD tiền tiết kiệm để Chan mở startup. Công việc lái xe Grab mang đến thu nhập khoảng 1.300 SGD mỗi tháng.

Chan nói rằng giờ anh “không có thời gian cho sở thích cá nhân”. “Tất cả đều xoay quanh tiền".

Cạnh tranh khốc liệt vì hệ thống giáo dục quá tốt, đồng nghĩa nhân tài nhan nhản

Cuộc sống của người trẻ ở Singapore thực sự cạnh tranh khốc liệt. Hơn một nửa thế hệ millennials (những người sinh ra trong khoảng thời gian từ 1980 đến những năm đầu thập niên 2000) tốt nghiệp đại học. Hầu hết có thể sử dụng thông thạo hai ngôn ngữ và họ không có khoản nợ sinh viên treo lơ lửng trên đầu như nhiều thanh niên Mỹ.

Singapore là một trong những quốc gia có tỷ lệ dân số biết đọc biết viết cao nhất trên thế giới. Theo số liệu thống kê mới nhất (đến năm 2021), 97,6% dân số trên 15 tuổi của nước này biết đọc biết viết.

Hầu hết các trường công ở Singapore dạy bằng tiếmg Anh. Học ngôn ngữ thứ hai là bắt buộc. Do đó, khoảng 74,3% dân số có thể sử dụng thành thạo 2 thứ tiếng, theo số liệu do Cục Thống kê Singapore công bố năm 2020.

Hai trường đại học công lập của Singapore là ĐH Quốc gia (NUS) và ĐH Công nghệ Nanyang xếp thứ 11 và 19 thế giới trong bảng xếp hạng QS Top Universities năm 2023.

Thế hệ millennials của Singapore không phải gánh trên vai khoản nợ sinh viên khổng lồ như ở Mỹ. Chính phủ Singapore có chính sách trợ cấp học phí đại học rất hậu hĩnh cho cả người bản địa và thường trú nhân.

Đối với 1 công dân Singapore, trung bình chi phí cho 4 năm đại học vào khoảng 38.250 SGD. Để so sánh, theo số liệu năm 2022, 1 công dân Mỹ phải trả 85.000 USD cho 4 năm tại các trường đại học công lập. Theo báo cáo năm 2022 của Cục thống kê Singapore, 63,1% người Singapore trên 25 tuổi tốt nghiệp đại học.

Khắc cốt ghi tâm “5 chữ C” nhưng có 1 chữ C ngày càng xa tầm với

Từ năm 1986 đến 1996, nền kinh tế Singapore đạt được tốc độ tăng trưởng rất ấn tượng: 12,8% mỗi năm. Đảo quốc này là 1 trong 4 nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực nên được mệnh danh là những “con hổ châu Á”.

Một bộ phận thế hệ millennials của Singapore hiện nay đã sinh ra trong thời kỳ đó, khi chính phủ vẫn khuyến khích mỗi gia đình sinh 2 con để dân số tăng trưởng. Nhưng không giống như Trung Quốc, điều này không thành luật bắt buộc áp dụng. Tuy nhiên, nhiều người trẻ Singapore đã sinh ra trong “gia đình trung lưu với quy mô bé hơn” so với thời của cha mẹ họ, theo nhận định của Tan Ern Ser, giáo sư xã hội học tại NUS.

Kết quả là, họ có điều kiện theo đuổi trình độ học vấn cao hơn. Và vì sinh ra trong thời kỳ kinh tế bùng nổ, ước mơ phổ biến mà họ theo đuổi là 5 chữ C: cash (tiền mặt), credit card (thẻ tín dụng), condominium (chung cư), car (ô tô) và country-club membership (trở thành hội viên của 1 câu lạc bộ thể thao, nơi cung cấp các dịch vụ tập luyện 1 môn thể thao - thường là golf – và cả các dịch vụ ăn uống, giải trí đi kèm).

5 chữ C này đã trở thành mục tiêu phấn đấu của rất nhiều người, đặc biệt là thế hệ X. Thậm chí những thứ để thể hiện địa vị này còn được gọi chung là “giấc mơ Singapore”. Đi kèm với đó là văn hóa “kiasu” nổi tiếng, tức nỗi sợ bị bỏ lỡ thứ gì đó và trở thành kẻ thua cuộc.

Cũng chính điều này tạo ra văn hóa cạnh tranh khốc liệt và thực sự những người trẻ Singapore có tham vọng rất lớn. Khi được hỏi anh lấy thước đo nào để đo lường thành công, câu trả lời của Chan rất đơn giản: doanh thu tăng vọt, phá vỡ mọi kỷ lục.

Trung bình người Singapore từ 25 đến 44 tuổi kiếm được 53.400 đến 81.900 SGD (tương đương 40.000 đến 61.000 USD) mỗi năm. Năm 2022, tỷ lệ thất nghiệp của Singapore là 2,1%. Tuy nhiên, những con số cao chót vót không đồng nghĩa với lối sống xa hoa. Xếp ngang hàng với New York ở vị trí thành phố đắt đỏ nhất thế giới năm 2022 do EIU bình chọn, chi phí sống ở Singapore rất cao.

Singapore cũng là nước mà bạn phải tốn nhiều tiền nhất nếu muốn mua 1 chiếc xe ô tô. Ngoài giá xe, bạn sẽ phải trả thêm tiền thuế ở mức tối thiểu cũng lên tới 92.400 SGD.

Hầu hết người trẻ mà Business Insider phỏng vấn đều tập trung vào việc tiết kiệm tiền. Chia Quan En, 27 tuổi và đang làm trong ngành truyền thông, cho biết mỗi tháng tiết kiệm được 50 – 60% thu nhập. Cậu dành dụm tiền để mua nhà và chuẩn bị cưới vợ.

Nhưng không phải ai cũng tiết kiệm được nhiều đến vậy. Mel Chia (33 tuổi) hiện đang làm quản lý truyền thông và kiếm được 80.000 đến 100.000 SGD mỗi năm. Tuy nhiên chi phí hàng tháng ngốn mất 60% số tiền đó. Hai khoản lớn nhất gồm tiền bảo hiểm và chi phí cho khoản vay thế chấp dùng để mua căn hộ mà cô đang ở.

Vì giá nhà quá đắt đỏ, nhiều người ngoài 30 tuổi vẫn lựa chọn tiếp tục sống với bố mẹ và chưa hề có ý định ra ở riêng. Lyndon Ang (27 tuổi) hiện đang làm việc tại 1 công ty game và kiếm được 48.000 SGD mỗi năm. Dù làm việc toàn thời gian và độc lập về tài chính, Ang vẫn đang sống cùng bố mẹ và em gái. Họ đều làm việc từ xa, tiền kiếm được chủ yếu dùng để mua thực phẩm và trả tiền điện nước. Họ cố gắng tiết kiệm được khoảng 1.000 SGD mỗi tháng.

Ang gần như không thể mua được nhà vì Singapore không cho phép người độc thân dưới 35 tuổi mua các căn hộ được chính phủ trợ giá.

Quý IV/2022, giá thuê 1 căn hộ 2 phòng ngủ ở các dự án nhà ở xã hội là từ 2.200 đến 2.850 SGD mỗi tháng. 5 năm trước, giá chỉ từ 1.550 đến 1.900 SGD mỗi tháng. Những người như Ang cho rằng họ nên bỏ qua 1 chữ C trong “giấc mơ Singapore” vì sở hữu 1 căn chung cư là điều bất khả thi.

Nhưng ngoài chuyện giá nhà quá đắt đỏ, nhiều người đơn giản không cảm thấy cần thiết phải có nhà riêng.

Trì hoãn sinh con và coi trọng trải nghiệm

Giống như những người trẻ ở khắp nơi trên thế giới, người trẻ Singapore cũng đi theo các xu hướng chung: trì hoãn sinh con, nghiện điện thoại và coi trọng trải nghiệm hơn là vật chất cụ thể.

Năm 2022, tỷ lệ sinh của Singapore giảm xuống mức thấp chưa từng thấy: 1,05 trẻ trên mỗi phụ nữ. Một phần nguyên nhân là do chi phí nuôi dạy 1 đứa trẻ quá cao, nhưng cũng vì họ còn phải chăm sóc bố mẹ mình với chi phí không hề nhỏ. Thứ trưởng Tài chính Singapore từng dự báo sẽ có ngày càng nhiều người dân phải đối mặt với “áp lực kép” khi vừa nuôi con vừa chăm bố mẹ già.

Một báo cáo mà JPMorgan công bố năm 2016 cho thấy thế hệ millennials trên toàn thế giới chi 34% số tiền mà họ tiêu qua thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ của ngân hàng vào những thứ mang lại trải nghiệm hơn là vật chất như ăn uống, giải trí và du lịch. Người trẻ ngày càng ưu tiên việc sống trọn vẹn với từng khoảnh khắc.

Bavani Palanivellu (32 tuổi) là một trong số những người như vậy. Cô nói đùa rằng mình đã đi theo hành trình “ăn, cầu nguyện và yêu” từ 6 năm trước, sau khi chia tay. Kể từ đó đến nay, Bavani đã đi leo núi ở Nepal, tham dự tiệc cưới được tổ chức trong rừng Amazon và nhận chứng chỉ dạy yoga tại 1 tu viện ở Ấn Độ.

(Nguồn: CafeF)

“Khách sộp” của dầu Nga sau các đòn trừng phạt của phương Tây

Đối diện với các lệnh trừng phạt của các nước phương Tây sau xung đột với Ukraine, dầu Nga đã chuyển 90% lượng dầu thô xuất khẩu sang châu Á.

Số liệu từ công ty dữ liệu hàng hóa Kpler cho thấy, nhập khẩu dầu thô từ Nga của Ấn Độ ở mức 67.000 thùng/ngày vào tháng 1/2022, một tháng trước khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra.

Con số này bắt đầu tăng lên 136.000 thùng/ngày vào tháng 3/2022, sau đó vọt lên mức 1,12 triệu thùng/ngày vào tháng 6/2022.

Vào thời điểm lệnh cấm vận của EU và mức giá trần của G7 đối với dầu thô của Nga có hiệu lực vào ngày 5/12, Ấn Độ mua 1,2 triệu thùng dầu Nga mỗi ngày.

Hồi tháng 5, con số này đạt mức cao nhất mọi thời đại lên 2,15 triệu thùng/ngày, tăng tới 1.500% so với hồi tháng 3/2022, khiến Ấn Độ trở thành khách hàng mua dầu thô lớn nhất của Nga.

Lách luật trừng phạt?

Ngay sau khi xung đột nổ ra ở Ukraine, các nước châu Âu và phương Tây bắt đầu giảm bớt sự phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu của Moscow nhằm siết chặt nền kinh tế của nước này. Ví dụ, Đức đã đình chỉ khởi động đường ống khí đốt tự nhiên Nord Stream mới, trong khi Canada và Mỹ cấm nhập khẩu dầu thô của Nga.

Khi xung đột kéo dài, các quốc gia này đã quyết định áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc hơn đối với Nga nhằm tiếp tục làm suy yếu tài chính của nước này.

Ngày 5/12/2023, nhóm 7 cường quốc có nền kinh tế công nghiệp phát triển (G7, bao gồm Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Mỹ, Anh) đã thực thi “giá trần” đối với dầu thô của Nga. Theo đó, các chủ hàng và công ty bảo hiểm phương Tây bị cấm tham gia vào các hoạt động buôn bán dầu của Nga nếu giá giao dịch ở mức trên 60 USD/thùng.

Các chuyên gia tin rằng việc áp đặt trần giá sẽ làm tê liệt nền kinh tế của Moscow và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tài trợ Nga trong trận chiến với Ukraine. Tuy nhiên, Nga đã phản ứng bằng cách chuyển hơn 90% lượng dầu thô xuất khẩu sang Ấn Độ và Trung Quốc.

Vào tháng 3, người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU Josep Borrell cho biết: “Nếu dầu diesel hoặc xăng mà Ấn Độ xuất khẩu vào châu Âu được sản xuất bằng dầu của Nga, đó chắc chắn là một sự lách luật trừng phạt, và các quốc gia thành viên phải đưa ra giải pháp cho vấn đề này”.

Tuy nhiên, chính quyền Ấn Độ đã bác bỏ ý kiến này, nói rằng dầu diesel mà nước này bán sang châu Âu không thể được coi là “sản phẩm của Nga”.

“Vào thời điểm được tinh chế, nó được trộn lẫn với các loại khác từ Ả Rập Xê-út, Iraq và các nước khác. Vì vậy, hoặc là không cấm, hoặc phải cấm hết tất cả dầu diesel từ Ấn Độ, bởi vì trong một nhà máy lọc dầu, không thể tách các nguồn dầu thô”, ông Viktor Katona, nhà phân tích hàng đầu về dầu thô tại Kpler cho biết.

Cơn sốt nhập khẩu từ châu Âu

Do các biện pháp trừng phạt đối với việc nhập khẩu dầu của Nga không áp dụng cho Ấn Độ, lượng nhiên liệu từ Moscow đã đạt mức cao kỷ lục, chiếm tới 45% tổng lượng nhập khẩu của nước này.

Điều này khiến Ấn Độ không chỉ dễ dàng đáp ứng nhu cầu năng lượng của riêng mình mà còn của các quốc gia khác, đặc biệt là các quốc gia phương Tây đang phải đối mặt với khủng hoảng năng lượng kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu.

Từ tháng 12/2022 đến tháng 4/2023, các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ đã xuất khẩu sang châu Âu trung bình khoảng 284.000 thùng dầu mỏ tinh chế mỗi ngày, tăng từ khoảng 170.000 thùng/ngày trong cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu từ Vortex.

Dữ liệu của Anadolu cho thấy, Ấn Độ đã bắt đầu xuất khẩu các sản phẩm dầu sang một số quốc gia châu Âu hầu như không mua gì từ nước này trước xung đột. Quốc gia này đang nhập khẩu ngày càng nhiều dầu từ Moscow và tinh chế thành nhiên liệu cung cấp cho châu Âu và Mỹ, theo Bloomberg.

Hà Lan nổi lên là một trong những khách hàng mua dầu diesel lớn nhất của Ấn Độ, với lượng nhập khẩu tăng từ 28.000 thùng/ngày hồi tháng 2/2022 lên 49.200 thùng/ngày trong tháng 5/2023. Tháng 1/2023, quốc gia này đã mua kỷ lục 76.000 thùng diesel mỗi ngày từ Ấn Độ.

Pháp cũng liên tục đẩy mạnh nhập khẩu từ 12.000 thùng/ngày vào tháng 12/2022 lên 37.000 thùng/ngày trong tháng 5/2023.

Đức, quốc gia hầu như không mua sản phẩm dầu nào từ Ấn Độ trong 3 năm trước xung đột, nhưng đã nhập khẩu 8.900 thùng/ngày vào tháng 11/2022 và tăng lên hơn 10.000 thùng/ngày.

Ý, Romania, Bỉ và Tây Ban Nha là những quốc gia châu Âu khác tăng nhập khẩu các sản phẩm dầu mỏ từ Ấn Độ trong 6 tháng qua, kể từ khi lệnh cấm vận của EU đối với dầu mỏ của Nga có hiệu lực

(Nguồn: Người Đưa Tin)

Trật tự mới ở Trung Đông thời hậu Mỹ

Trật tự mới, do các chủ thể khu vực và các cường quốc bên ngoài như Nga và Trung Quốc dẫn đầu, có thể không phù hợp với mục tiêu của phương Tây, tuy nhiên, nó lại đại diện cho một bối cảnh khác biệt.

Theo nhận định của Mark Leonard, Giám đốc của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu trên trang web của Viện Chính sách Chiến lược Australia (ASPI) ngày 8/6, tháng 5 là một giai đoạn bận rộn đối với các nhà ngoại giao ở Trung Đông. 12 năm sau khi Liên đoàn Arập đình chỉ tư cách thành viên của Syria, Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã chính thức được chào đón trở lại.

Khi cuộc chiến kéo dài ở Yemen có dấu hiệu lắng xuống, Iran và Saudi Arabia đang hướng tới sự hòa giải. Trong khi đó, Ai Cập đã làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn giữa Israel và Phong trào Thánh chiến Hồi giáo ở Palestine, và Saudi Arabia đã nổi lên như một nhân tố chính trong nỗ lực chấm dứt cuộc nội chiến ở Sudan.

Ông Mark Leonard cho rằng, điều đáng chú ý về những diễn biến gần đây này là sự "vắng mặt" gần như hoàn toàn của phương Tây. Trong khi sự can dự của phương Tây vào Trung Đông đã suy giảm trong những năm qua, thì trước đó Mỹ và các đồng minh châu Âu đã dẫn đầu phần lớn các đột phá ngoại giao trong khu vực kể từ khi kết thúc Chiến tranh Lạnh, bao gồm hòa bình giữa Israel và Jordan, bình thường hóa quan hệ giữa Israel và các quốc gia vùng Vịnh và thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015.

Sự can dự của phương Tây cũng bao gồm cuộc xâm lược Iraq năm 2003, can thiệp quân sự vào Libya năm 2011, hỗ trợ quân nổi dậy chống lại chính quyền của Tổng thống Assad ở Syria và tiêu diệt nhóm Nhà nước Hồi giáo Tự xưng (IS) ở Syria và Iraq. Mỹ cũng ủng hộ chiến dịch không kích của Saudi Arabia ở Yemen. Nhưng tất cả những gì còn lại của những nỗ lực này là sự hiện diện của 2.500 lính Mỹ ở Iraq và 900 quân ở Syria.

Việc Mỹ rút khỏi Trung Đông là một phần trong chiến lược được tính toán nhằm chuyển trọng tâm sang sự cạnh tranh ngày càng tăng với Trung Quốc. Như một cựu quan chức Mỹ cho biết, đây không chỉ đơn giản là sự trở lại vị thế trước ngày 11/9 của Washington; thay vào đó, Mỹ tìm cách quay trở lại cách tiếp cận như trước năm 1990 đối với khu vực, trong đó kết hợp sự hiện diện quân sự tối thiểu với sự phụ thuộc vào các đồng minh khu vực để duy trì hòa bình. Tổng thống Joe Biden đã tự hào về việc chính quyền của ông đang rút khỏi "vũng lầy Trung Đông" vốn bị mắc kẹt từ những người tiền nhiệm như cựu Tổng thống Barack Obama và Donald Trump, khi họ tìm cách "xoay trục" sang châu Á.

Ngược lại, các quốc gia khác đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống do phương Tây rút khỏi khu vực. Khi một cuộc giao tranh ngắn bằng tên lửa giữa Israel và Phong trào Thánh chiến Palestines ở Gaza có nguy cơ leo thang thành một cuộc xung đột lớn hơn, Ai Cập đã đi đầu trong nỗ lực hòa giải để cuối cùng chấm dứt chiến sự. Tương tự, chính các lực lượng đặc biệt của Thổ Nhĩ Kỳ, chứ không phải một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Mỹ, đã tiêu diệt thủ lĩnh của nhóm Nhà nước Hồi giáo Tự xưng Abu Hussein al-Qurashi vào cuối tháng 4 vừa qua.

Trong khi nhiều người ở phương Tây có thể thất vọng trước những diễn biến đặc biệt trên, chúng ta có thể thấy một trật tự Trung Đông thời hậu Mỹ đang nổi lên. Bất chấp những lo ngại ban đầu rằng việc Mỹ rút quân sẽ khiến khu vực rơi vào hỗn loạn và bất ổn, nhiều người ở Trung Đông hiện coi chính chủ nghĩa can thiệp của phương Tây là nguồn cơn gây bất ổn, với việc phương Tây vội vã rút khỏi Afghanistan là một trường hợp điển hình. Trật tự mới, do các chủ thể khu vực và các cường quốc bên ngoài như Nga và Trung Quốc dẫn đầu, có thể không phù hợp với quan điểm của phương Tây, tuy nhiên, nó lại đại diện cho một bối cảnh khác biệt.

Mặc dù phương Tây có thể đã dự đoán về một kịch bản khác, nhưng không thể phủ nhận rằng Trung Đông đã trở nên ít bạo lực hơn, thể hiện qua việc giảm leo thang xung đột ở Yemen, hòa hoãn giữa Saudi Arabia và Iran (do Trung Quốc làm trung gian). Tương tự như vậy, ý thức trách nhiệm ngày càng tăng giữa các nhà lãnh đạo khu vực trong việc giải quyết các cuộc khủng hoảng như cuộc nội chiến đang manh nha ở Sudan là một bước phát triển tích cực.

Chắc chắn, trật tự mới nổi vẫn còn những thách thức mà các nước Trung Đông phải đối mặt, nhưng khu vực hiện đang tập trung vào hội nhập và phát triển kinh tế, trong khi các nhà hoạch định chính sách phương Tây dường như luôn tập trung vào các vấn đề khác.

Tất nhiên, Trung Đông có thể đang trải qua một giai đoạn giao thoa của thời đại, nhưng có khả năng chúng ta đang chứng kiến ​​một sự xuất hiện của một trật tự đa cực. Như một nhà quan sát người Trung Quốc về Trung Đông nhận định, Bắc Kinh đã coi khu vực này như một "phòng thí nghiệm cho một thế giới hậu Mỹ". Khi Mỹ tiếp tục rút lui, các bên khác can dự vào khu vực đang tự khẳng định mình và các quốc gia như Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Trung Quốc sẽ giành được ảnh hưởng nhất định.

Trong một thế giới đa cực, như các chuyên gia Julien Barnes-Dacey và Hugh Lovatt (Giám đốc và học giả cấp cao của Chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu) lưu ý, phương Tây hoặc phải đầu tư nguồn lực đáng kể vào việc định hình các vấn đề toàn cầu hoặc học cách thích ứng với các ưu tiên của những thực thể khác. Lựa chọn thứ hai có thể không phải lúc nào cũng dẫn đến những kết quả mà phương Tây mong muốn, nhưng đó không hẳn là một điều tồi tệ.

(Nguồn: Báo Tin Tức)

Ả Rập Xê Út 'đe dọa' Mỹ về mâu thuẫn giá dầu

Thái tử Ả Rập Xê Út được cho là đã có lời đe dọa Mỹ liên quan mâu thuẫn giá dầu giữa hai bên, theo tài liệu mật của Lầu Năm Góc bị rò rỉ được tờ The Washington Post đăng tải.

Theo đó, mâu thuẫn bùng phát vào tháng 10.2022, khi Ả Rập Xê Út cắt giảm sản lượng dầu mỏ cùng với Nga. Hành động này khiến mối quan hệ đồng minh lâu năm giữa quốc gia vùng Vịnh và Mỹ trở nên căng thẳng.

Hành động khiến Tổng thống Mỹ Joe Biden giận dữ bởi trước đó ông đã cảnh báo Ả Rập Xê Út về hậu quả. Nhà Trắng lo ngại việc giảm nguồn cung sẽ khiến giá dầu tăng lên, làm gia tăng lạm phát và gây ảnh hưởng trong bối cảnh bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ tại Mỹ khi đó sắp diễn ra.

Đáp lại, Thái tử Mohammed bin Salman được cho là đã sử dụng giọng điệu mang tính đe dọa với Mỹ về một thảm họa kinh tế. Theo The Washington Post, vị thái tử nói "sẽ không hợp tác với chính quyền Mỹ nữa" và cảnh báo sẽ có "hậu quả kinh tế lớn cho Washington", dù không rõ lời đe dọa được nói trực tiếp với một quan chức Mỹ, hay do tình báo Mỹ nghe lén được các cuộc thảo luận nội bộ của Ả Rập Xê Út.

Vài tháng sau, lời đe dọa của vị thái tử được cho là đã mang lại hiệu quả. Những hậu quả như tuyên bố của ông Biden vẫn chưa xuất hiện. Thay vào đó, chủ nhân Nhà Trắng cử một loạt quan chức cấp cao đến Riyadh, trong bối cảnh Ả Rập Xê Út xích lại gần Trung Quốc.

Mới nhất, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken trong tuần này đến Riyadh gặp Thái tử Mohammed bin Salman. Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ nói với CNN rằng hai vị đã khẳng định cam kết chung về việc thúc đẩy ổn định, an ninh và thịnh vượng tại Trung Đông và rộng hơn.

Trang Business Insider ngày 9.6 dẫn lời các nhà phân tích cho rằng hành động của Ả Rập Xê Út được thực hiện trong bối cảnh nước này tìm kiếm một con đường giảm bớt phụ thuộc Mỹ.

"Ông Mohammed bin Salman rất muốn Washington biết rằng Mỹ cần Ả Rập Xê Út như vương quốc này cần Mỹ. Thái tử muốn ông Biden và tất cả người khác tại Washington tôn trọng chủ quyền và quyền ra quyết định của Ả Rập Xê Út để thúc đẩy lợi ích quốc gia", Tổng giám đốc Giorgio Cafiero của hãng tư vấn nguy cơ địa chính trị Gulf State Analytics (Mỹ) nói.

Thông tin được rò rỉ cho thấy mâu thuẫn mới nhất trong mối quan hệ bất ổn giữa Mỹ và Ả Rập Xê Út, vốn là đồng minh quan trọng tại Trung Đông. Khi còn tranh cử, ông Biden đe dọa Ả Rập Xê Út liên quan vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Dầu mỏ là yếu tố chính trong mối quan hệ giữa hai nước. Ả Rập Xê Út là nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới. Trong động thái có thể khiến Mỹ phẫn nộ thêm, Ả Rập Xê Út tuần trước quyết định tiếp tục cắt giảm sản lượng dầu mỏ, nói rằng nhằm ổn định thị trường dầu.

(Nguồn: Thanh Niên)

(Xem thêm:

=> Ván cược lớn của Nhật; TQ 'hụt hơi'; Vụ gian lận nhận con nuôi ở Hàn; Tuần sóng gió với Nga; Ukraine tổng tấn công ).