ĐIỆN TÁI TẠO HẾT 'NGHẼN'

Với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn vừa được ban hành, dự tính có hàng ngàn MW điện tái tạo được bổ sung vào nguồn trong thời gian tới.

Hàng ngàn MW công suất nền chờ bán trực tiếp

Ngày 3.7, Chính phủ ban hành Nghị định 80/2024 (Nghị định 80) quy định về DPPA giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn. Có hai hình thức mua bán điện gồm: Thứ nhất là mua bán điện trực tiếp kết nối qua đường dây riêng giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn. Giá bán điện do hai bên thỏa thuận. Hình thức thứ hai là mua bán điện trực tiếp (qua lưới điện quốc gia), giao ngay, hợp đồng kỳ hạn giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn (hoặc đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm được ủy quyền). Giá do Bộ Công thương ban hành.

Nếu dự thảo quy định khách hàng sử dụng điện lớn là 500.000 kWh/tháng, Nghị định 80 hạ mức tiêu thụ bình quân 200.000 kWh/tháng trở lên, tính trung bình 12 tháng gần nhất. Đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao… có sản lượng mua điện từ 200.000 kWh/tháng trở lên đấu nối cấp điện áp 22 kV trở lên. Chuyên gia năng lượng Đào Nhật Đình lưu ý, cơ chế DPPA là đơn vị sản xuất điện được bán trực tiếp cho người dùng, nhưng phải là những "khách hàng lớn" có mức tiêu dùng điện là 200.000 kWh/tháng chứ không phải người dùng nhỏ lẻ. Khi chọn mức 200.000 kWh/tháng để áp dụng cho cơ chế này, Bộ Công thương đã tính toán từ khách hàng dùng điện từ 200.000 - 1 triệu kWh/tháng. Trong đó, lượng khách hàng tiêu thụ từ 200.000 kWh/tháng có khoảng 7.700 khách hàng, chiếm hơn 36% trên tổng số khách hàng dùng điện với mục đích phù hợp với năng lực cung cấp điện năng lượng tái tạo từ gió và mặt trời hiện nay.

Khảo sát của Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công thương) trước đó cũng cho thấy nhu cầu tham gia hình thức mua bán điện trực tiếp rất lớn. Một số tập đoàn lớn như Samsung, Apple, Heineken, Google, Nike... đã gửi thư tới Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công thương bày tỏ sự ủng hộ. Với bên mua điện (mục đích sản xuất từ cấp điện áp từ 22 kV trở lên), có gần 50% số khách hàng được khảo sát trả lời mong muốn được tham gia cơ chế DPPA với tổng nhu cầu ước tính 996 MW. Với bên bán, trong số 95/106 dự án có công suất đặt từ 30 MW trở lên (42 dự án điện mặt trời và 64 dự án điện gió) có 24 dự án (với công suất đặt 1.773 MW) mong muốn tham gia cơ chế DPPA; 17 dự án (công suất đặt 2.836 MW) cân nhắc về điều kiện tham gia, khả năng tìm và ký hợp đồng với khách hàng.

Như vậy, cơ chế DPPA nếu được áp dụng hàng chục dự án với hàng ngàn MW điện tái tạo sẽ được giải phóng sau thời gian bị "nghẽn", bổ sung đáng kể vào nguồn điện luôn trong tình trạng thiếu hụt hiện nay.

Cần triển khai cơ chế "ngay và luôn"

Cơ chế DPPA nếu được triển khai nhanh chóng sẽ tăng lượng "người mua" trong thị trường điện cạnh tranh, thay vì chỉ có Tập đoàn điện lực VN (EVN) và các tổng công ty phân phối điện thuộc EVN như hiện nay. Qua đó, giúp đưa thị trường điện lực tiến gần tới cấp độ "bán buôn" và "bán lẻ" cạnh tranh hơn. Đây cũng là cơ hội cho các nhà đầu tư phát triển năng lượng tái tạo. Với doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu, việc mua trực tiếp điện tái tạo từ nhà đầu tư trong các khu công nghiệp sẽ giúp họ sớm có chứng chỉ giảm phát thải carbon để tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa khi xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Vì thế, nhiều ý kiến cho rằng, cần cho triển khai thực hiện Nghị định 80 "ngay và luôn" để khách hàng và đơn vị phát điện sớm gặp nhau.

Chuyên gia năng lượng Ngô Đức Lâm, nguyên Phó viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công thương), bày tỏ sự ủng hộ với cơ chế DPPA vì đây là quyết sách quan trọng, tháo gỡ được nhiều nút thắt trong quản lý, vận hành điện tái tạo. Đặc biệt là "tháo nghẽn" cho nhiều dự án năng lượng tái tạo có tiềm năng lớn, song bị ngưng trong vô vọng lâu nay.

"Dự báo, sẽ có nhiều nhà buôn điện, đầu tư đường dây, đứng ra mua gom điện mặt trời trong các khu công nghiệp để bán lẻ cho các nhà máy có nhu cầu sử dụng. Điều này rất cần thiết, giúp doanh nghiệp được cấp tín chỉ carbon gắn trên sản phẩm xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu. Quan trọng là giá thỏa thuận giữa bên bán và bên mua, giải quyết được vấn đề áp lực lưới cho EVN. Hiện cả nước có hơn 100.000 dự án điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 9.500 MW.

Trong khi đó, tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao…, rất nhiều doanh nghiệp mong muốn được tiếp cận năng lượng tái tạo. Muốn vậy, việc tham gia cơ chế DPPA để mua điện trực tiếp từ trong các khu, cụm này sẽ tăng trong thời gian tới. Qua đó, con đường giảm khí phát thải, mô hình xanh hóa trong các khu công nghiệp sẽ được hưởng ứng tích cực và thuận lợi hơn", ông Lâm phân tích.

Cũng theo ông Lâm, cơ chế DPPA nên được áp dụng càng sớm càng tốt để hỗ trợ nguồn cũng như tạo điều kiện cho khách hàng dùng điện lớn có nhu cầu mua điện trực tiếp triển khai ngay. Bên cạnh đó, dù truyền tải điện qua đường dây riêng hay qua lưới điện quốc gia, cũng phải bảo đảm an toàn lưới điện. Nên có cơ chế, chính sách liên quan điều độ phù hợp, bởi nguồn cung năng lượng tái tạo ngày càng tăng. Về lâu dài, cần thiết có trung tâm phát điện năng lượng tái tạo quốc gia, có thể đặt tại miền Trung - khu vực có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nguồn điện tái tạo.

Chuyên gia năng lượng Đào Nhật Đình cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với cơ chế DPPA. Tuy đây là cơ chế mua bán điện trực tiếp đầu tiên được ban hành, song tạo nền tảng quan trọng để VN xây dựng thị trường điện đúng nghĩa. Nếu việc mua bán được áp dụng ngay theo hướng đơn giản hóa tối đa thủ tục, nguồn điện sẽ được bổ sung. Quan trọng hơn, giúp giải tỏa nguồn điện mặt trời bị nghẽn lâu nay. "Điều cần lưu ý là chi phí truyền tải của VN hiện khá thấp so với các nước có hệ thống truyền tải tương đương. Lý do VN chưa áp dụng giá điện hai thành phần. Nên trước mắt, khách hàng sử dụng điện lớn, mua điện qua cơ chế DPPA có thể có giá tốt hơn mua qua EVN. Tuy nhiên, hiện Chính phủ đã yêu cầu EVN nghiên cứu giá điện hai thành phần, yêu cầu này cần thiết trên con đường tiến đến thị trường mua bán điện cạnh tranh. Nếu áp dụng một cơ chế giá điện hai thành phần, tính phí công suất rõ ràng, lúc đó, giá mua điện trực tiếp theo cơ chế DPPA có thể cao hơn", ông Đình lưu ý.

TP.HCM VẪN LOAY HOAY XỬ LÝ ‘XE DÙ, BẾN CÓC’

Trong 6 tháng, số điểm xe đón trả khách không đúng nơi quy định ở TPHCM tăng từ 70 điểm lên 87 điểm. Việc xử lý ‘xe dù, bến cóc’ vẫn rất loay hoay, bất cập.

Tại buổi họp báo kinh tế - xã hội định kỳ chiều 4/7, ông Nguyễn Kiên Giang, Phó trưởng Phòng Quản lý khai thác hạ tầng giao thông đường bộ, Sở Giao thông Vận tải (GTVT) TPHCM cho biết, đến tháng 4/2024, Sở ghi nhận có 87 vị trí hoạt động đón, trả khách không đúng nơi quy định (tăng 17 điểm so với tháng 10/2023).

Mặc dù đã có nhiều giải pháp nhưng tình trạng “xe dù, bến cóc” không những không giảm mà ngày một tăng. Nói về việc xử lý các điểm này gặp khó khăn, theo ông Giang, có nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất, việc di dời các tuyến vận tải hành khách cố định liên tỉnh từ bến xe Miền Đông cũ ra bến xe Miền Đông mới làm tăng thời gian di chuyển đến bến xe của hành khách. Tuyến đường kết nối từ bến xe Miền Đông mới đến cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây chưa thuận tiện, các xe phải di chuyển vào Khu công nghệ cao mới lên được cao tốc.

Thứ hai, chưa tổ chức được các điểm dừng đón, trả khách mới trên hành trình chạy xe đến bến xe khách liên tỉnh do không đảm bảo an toàn giao thông; nhu cầu được xe đón, trả khách tại các khu vực tập trung dân cư của người dân rất cao.

Cùng với đó là sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan theo thẩm quyền như Công an TP, Sở GTVT, UBND các quận huyện, TP Thủ Đức…

Sở GTVT các tỉnh, thành có xe khách vi phạm cũng thiếu phối hợp xử lý với TPHCM; hệ thống dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình của Cục Đường bộ Việt Nam thiếu chức năng trích xuất vi phạm của xe khách; thiếu các camera quan sát giao thông được lắp đặt tại các vị trí có hoạt động đón, trả khách không đúng quy định…

Hiện TP Thủ Đức và quận 5 có nhiều điểm “xe dù, bến cóc” nhất với 46 điểm. Có thể liệt kê những nhà xe vi phạm như Đệ Nhất, Hai Trâm, Anh Khuyên, Điền Linh, Minh Nghĩa, Long K, Long Vân, Biển Việt Xanh, Mạnh Hùng, Văn Lang, Hồng Hoàng…

Theo ông Giang, trong thời gian tới, Sở GTVT tiếp tục chỉ đạo Thanh tra giao thông rà soát, thống kê các điểm có hoạt động đón trả khách không đúng nơi quy định, gửi Công an TP, UBND TP Thủ Đức và các quận huyện để kiểm tra, xử lý.

Cùng với đó, Sở GTVT xây dựng dự thảo kế hoạch kiểm soát hoạt động đón trả khách, trình UBND TP ban hành; trong đó lên phương án kiểm soát về tổ chức giao thông cho từng vị trí.

Đồng thời, Sở tiếp tục chủ trì phối hợp cơ quan, đơn vị có liên quan khảo sát vị trí để tổ chức điểm dừng đón, trả khách tuyến cố định liên tỉnh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hành khách, phát huy hiệu quả hoạt động của bến xe, đặc biệt là bến xe Miền Đông mới; xây dựng phương án thí điểm ứng dụng công nghệ để phục vụ công tác quản lý vận tải và xử lý vi phạm thông qua dữ liệu chia sẻ từ thiết bị giám sát hành trình...

VÌ SAO DỰ ÁN CHỐNG NGẬP 10.000 TỶ ĐỒNG LÀM MÃI KHÔNG XONG?

Lãnh đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư TP HCM nói về nguyên nhân dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng làm mãi không xong.

Tại họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP HCM chiều 4/7, trả lời câu hỏi của phóng viên VTC News, ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư cho biết, Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP HCM đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng, đang trong giai đoạn thi công hoàn thành các hạng mục công trình còn lại để đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, việc thi công đang gặp khó khăn về nguồn vốn thanh toán, phải tạm dừng.

"Dự án tạm dừng thi công do đã hết thời hạn giải ngân tái cấp vốn từ tháng 9/2020 theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước. Vì vậy Ngân hàng Nhà nước dừng giải ngân cho Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BIDV để tiếp tục cho nhà đầu tư vay thực hiện dự án", ông Tuấn lý giải.

Theo Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, liên quan đến việc tạm ngưng thi công, Chính phủ sau đó đã ban hành Nghị quyết số cho phép UBND TP HCM được tiếp tục triển khai thực hiện dự án theo cơ chế đặc thù được Thủ tướng đồng ý.

"Ngày 31/1/2023, UBND TP HCM đã ký kết phụ lục hợp đồng BT (hợp đồng xây dựng - chuyển giao) và biên bản thỏa thuận với nhà đầu tư để tiếp tục triển khai. Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn vướng mắc phát sinh mới về cơ chế thanh toán hợp đồng BT, nguồn vốn để thi công hoàn thành công trình", ông Tuấn nói.

Liên quan đến việc triển khai thi công trở lại cống Bến Nghé (Quận 1, TP HCM), Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư thông tin, ngày 17/5, nhà đầu tư là Công ty Trung Nam đã có văn bản gửi UBND TP HCM về việc sẽ bắt đầu huy động nhân sự để thi công trở lại cống Bến Nghé từ 1/6/2024.

Theo đó, nhà đầu tư kiến nghị UBND TP HCM sớm chấp thuận bãi đổ bùn đất để triển khai thi công nạo vét, thảm đá gia cố lòng sông, đồng thời kiến nghị cấp phép thi công các hạng mục trên bờ.

"Các kiến nghị nêu trên, UBND TP HCM đã giao Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng nghiên cứu, tham mưu giải quyết. Các đơn vị đang tham mưu UBND TP HCM nhằm tạo điều kiện sớm thi công hạng mục cống Bến Nghé", ông Tuấn nói thêm.

CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG DỰ ÁN ĐƯỜNG 1.500 TỶ 'ĐỨNG HÌNH' SUỐT 6 NĂM

Khởi công rầm rộ rồi "đắp chiếu" suốt nhiều năm, đường nối cao tốc Trung Lương có mức đầu tư hơn 1.500 tỷ đồng đã bị TP.HCM chấm dứt hợp đồng BOT trước hạn.

UBND TP.HCM vừa có văn bản gửi các sở ngành liên quan đến Hợp đồng BOT dự án xây dựng đoạn tuyến đường nối từ Võ Văn Kiệt đến cao tốc TP.HCM - Trung Lương. Theo đó, xét đề nghị của Nhóm công tác liên ngành về việc chấm dứt trước thời hạn Hợp đồng BOT dự án xây dựng đoạn tuyến nối từ đường Võ Văn Kiệt đến cao tốc TP.HCM - Trung Lương, Chủ tịch UBND TP.HCM thống nhất về chủ trương thực hiện quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng BOT dự án này.

Dự án có chiều dài 2,7km, đầu từ nút giao cầu vượt Võ Văn Kiệt - Quốc lộ 1 đến điểm giao với đường dẫn vào cao tốc TP.HCM - Trung Lương. Dự án do Công ty CP Tập đoàn Yên Khánh thực hiện với tổng mức đầu tư 1.557 tỷ đồng theo hợp đồng BOT. Dự án khởi công vào năm 2015 nhưng đến 6/2018 thì ngưng. Hiện, dự án này chỉ là khu hoang phế dù đã xây dựng được 12% giá trị hợp đồng.

Theo ghi nhận của PV VTC News, đoạn đường chính dẫn vào đại lộ Võ Văn Kiệt chưa hình thành hướng tuyến, còn vướng nhiều nhà máy, hộ dân chưa giải tỏa. Ngay điểm đầu đường nối là trụ cầu nằm trơ trọi với các khung sắt đã hoen ố, gỉ sét.

Trước khi UBND TP.HCM chính thức chấm dứt hợp đồng BOT trước hạn, Sở GTVT TP.HCM đã chủ trì, phối hợp các Sở ngành, đơn vị liên quan chủ động làm việc với nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án để hướng dẫn thực hiện việc khắc phục các nội dung vi phạm theo đúng thỏa thuận tại Hợp đồng BOT đã ký kết.

Tại các thông báo chấm dứt hợp đồng, Sở GTVT đã nêu rõ nội dung vi phạm mà nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án không thể khắc phục trong thời hạn 90 ngày và khoảng thời gian trước thời điểm ban hành thông báo chấm dứt trước hạn hợp đồng BOT. Tuy nhiên, nhà đầu tư và doanh nghiệp nhiều lần xin gia hạn, kéo dài thời gian thực hiện với lý do tài liệu thất lạc.

Sở GTVT cho rằng công trình dự án kéo dài làm ảnh hướng đến quá trình đầu tư hoàn chỉnh hệ thống giao thông để góp phần kéo giảm tình trạng ùn tắc giao thông khu vực, chưa góp phần phát triển kinh tế - xã hội của TP.HCM.

Nguồn: Thanh Niên; Vietnamnet; ANTT; CafeF