CƠN SỐT TRÒ CHƠI VỀ “KẺ ĐÀO MỎ” CỦA TRUNG QUỐC: KHUẤY ĐỘNG TRANH LUẬN VỀ PHÂN BIỆT GIỚI

"Anh ta còn nghe lời hơn cả chó… Giá mà có thêm vài đứa ngu ngốc như thế này nữa," một nhân vật nữ khoe khoang trong một trò chơi điện tử mới, đang làm dấy lên tranh cãi về vấn đề phân biệt giới ở Trung Quốc.

Trong trò chơi hành động thực tế “Revenge on Gold Diggers” (Tạm dịch: Trả thù kẻ đào mỏ), người chơi vào vai các nhân vật nam chính bị những người phụ nữ mưu mô dụ dỗ vào các mối quan hệ để moi tiền – cách người đàn ông phản ứng sẽ quyết định diễn biến tiếp theo của câu chuyện.

Trò chơi đã nhanh chóng đứng đầu bảng xếp hạng doanh số trên nền tảng trò chơi Steam chỉ trong vài giờ sau khi phát hành vào tháng Sáu, nhưng tranh cãi cũng lập tức nổ ra.

Một số người chỉ trích trò chơi củng cố những định kiến xúc phạm giới tính, trong khi những người ủng hộ cho rằng trò chơi chỉ nhằm cảnh báo mọi người về các trò lừa đảo tình cảm.

Sự chỉ trích dữ dội đến mức nhóm lập trình trò chơi đã âm thầm đổi tên nó thành Emotional Anti-Fraud Simulator (Trình giả lập chống lừa đảo tình cảm) vào ngày hôm sau.

Tuy nhiên, việc đó không đủ để xóa bỏ những hậu quả mà nó đã gây ra. Tài khoản của đạo diễn chính của trò chơi, nhà làm phim Hong Kong Mark Hu, hiện đã bị cấm trên một số nền tảng mạng xã hội ở Trung Quốc.

Các nhà lập trình trò chơi khẳng định họ không hề có ý "nhắm đến phụ nữ" – mà chỉ muốn thúc đẩy một cuộc "đối thoại cởi mở về ranh giới cảm xúc và những vùng xám trong chuyện hẹn hò hiện đại".

Nghệ sĩ Xu Yikun đã chơi thử trò chơi và thấy nó vô cùng xúc phạm. Cô bác bỏ lập luận của các nhà lập trình.

Cô cáo buộc họ đang áp dụng "một mô hình kinh doanh cổ điển dựa vào việc tạo ra nội dung gây tranh cãi và chia rẽ".

Những người chỉ trích như cô cho rằng ngay cả thuật ngữ "kẻ đào mỏ" cũng nồng nặc mùi phân biệt giới tính.

"Đó là một nhãn mác thường xuyên được gán cho phụ nữ," cô Xu nói.

"Những trò đùa phân biệt giới và các thuật ngữ miệt thị như vậy đã len lỏi vào ngôn ngữ thường ngày của chúng ta."

"Nếu bạn có bạn trai giàu có, bạn sẽ bị gọi là kẻ đào mỏ. Nếu bạn cố gắng làm mình xinh đẹp, bạn cũng bị gọi là kẻ đào mỏ… Đôi khi, chỉ cần bạn nhận một ly nước từ ai đó, bạn cũng đã bị gán mác như vậy," cô nói thêm.

Tuy nhiên, một số người chơi lại cho rằng những lời chỉ trích là phóng đại.

"Trò chơi không hề cố gắng nói rằng tất cả phụ nữ đều là kẻ đào mỏ… Tôi không thấy nó nhắm vào giới tính nào cả," Zhuang Mengsheng, 31 tuổi, người đã dùng tên giả để trò chuyện với BBC, nói.

"Cả phụ nữ và đàn ông đều có thể là kẻ đào mỏ."

Thế nhưng, trong trò chơi này, tất cả những "kẻ đào mỏ" đều là phụ nữ. Từ một influencer (người nổi tiếng trên mạng xã hội) trẻ trung trên mạng đến một nữ doanh nhân năng động, tất cả đều được khắc họa là đang mưu tính khiến đàn ông chi tiền và tặng quà cho mình.

"Muốn biết một người đàn ông có yêu bạn không? Hãy xem anh ta chi tiền," một nhân vật nữ trong trò chơi nói.

Ngay cả giới truyền thông trong nước cũng có những ý kiến đối lập về trò chơi này. Một tờ báo ở tỉnh Hồ Bắc ở miền trung cho rằng trò chơi "đang gán nhãn toàn bộ phụ nữ là kẻ lừa đảo."

Tuy nhiên, tờ Beijing Youth Daily (Thanh niên Bắc Kinh) lại khen ngợi trò chơi vì sự "sáng tạo", dẫn chứng tác động tài chính của các vụ lừa đảo tình cảm: khoảng 2 tỷ nhân dân tệ (tương đương 7.290 tỷ đồng) trong năm 2023, theo dữ liệu từ Trung tâm Chống Lừa đảo Quốc gia.

"Chúng ta cần chấm dứt các hành vi lừa đảo tình cảm ngay lập tức," bài xã luận của tờ báo viết.

Bất chấp tranh cãi, doanh số của trò chơi vẫn tiếp tục tăng vọt. Nó hiện nằm trong top 10 trò chơi trên máy tính (game PC) hàng đầu tại Trung Quốc, thậm chí vượt qua cả Black Myth: Wukong, vốn được cho là trò chơi Trung Quốc thành công nhất mọi thời đại.

"Tôi không hiểu tại sao mọi người lại tức giận về trò này. Nếu bạn không phải là kẻ đào mỏ, thì tại sao lại cảm thấy bị xúc phạm?" một người đàn ông 28 tuổi đặt câu hỏi.

"Tôi thực sự nghĩ rằng nhà lập trình trò chơi rất táo bạo. Những vấn đề như lừa đảo tình cảm vẫn chưa được bàn luận rộng rãi ở Trung Quốc."

Một số người trên mạng cho rằng trò chơi này lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật về một người đàn ông Trung Quốc, được biết đến với cái tên Fat Cat (Mèo Béo) trên mạng, đã nhảy lầu tự tử vào năm ngoái sau khi chia tay người yêu.

Cái chết của anh đã gây ra một cuộc thảo luận gay gắt trên mạng, trong đó thuật ngữ "kẻ đào mỏ" được sử dụng rộng rãi, một số người cáo buộc bạn gái cũ của anh đã lợi dụng anh, khiến anh tự tử.

Cảnh sát đã bác bỏ những cáo buộc này.

Những người phụ nữ nói chuyện với BBC lo ngại rằng trò chơi này sẽ duy trì các chuẩn mực giới tính có vấn đề ở Trung Quốc, nơi xã hội tin rằng phụ nữ nên ở nhà, trong khi coi đàn ông là trụ cột gia đình.

Vì vậy, đối với phụ nữ, việc kết hôn tốt theo truyền thống được coi là quan trọng hơn thành công trong sự nghiệp.

Những thông điệp chính thức từ Đảng Cộng sản Trung Quốc do nam giới thống trị ủng hộ điều này - Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhiều lần kêu gọi phụ nữ đảm nhận vai trò của họ là "những người vợ và người mẹ tốt".

Chính phủ cũng đã đàn áp một nhóm các nhà hoạt động đòi hỏi bình đẳng giới ngày càng đông đảo.

"Tôi cảm thấy một trò chơi như vậy chỉ đơn thuần là làm gia tăng sự gay gắt giữa nam và nữ," một người phụ nữ, không muốn nêu tên vì sợ bị công kích trên mạng, chia sẻ.

"Nó một lần nữa coi phụ nữ là phái yếu, phải tìm cách làm hài lòng đàn ông để kiếm sống."

NHẬT BẢN SẮP CẠN MATCHA, CÓ CỬA HÀNG CHỈ BÁN TỐI ĐA 40 HỘP MỖI NGÀY: CHUYỆN GÌ ĐANG XẢY RA?

Đây là câu chuyện cấp bách xoay quanh biến đổi khí hậu, cấu trúc nông nghiệp lão hóa và áp lực thị trường vượt ngoài tầm kiểm soát, theo Reuters.

Trước sự bùng nổ về nhu cầu trên toàn thế giới, Nhật Bản đang trải qua cuộc khủng hoảng thiếu hụt nghiêm trọng matcha. Đây là câu chuyện cấp bách xoay quanh biến đổi khí hậu, cấu trúc nông nghiệp lão hóa và áp lực thị trường vượt ngoài tầm kiểm soát, theo Reuters.

Kyoto, nơi được ví như “thủ phủ matcha”, chịu thiệt hại nặng nhất sau năm nóng đỉnh điểm. Masahiro Yoshida, nông dân đời thứ sáu ở Uji, cho biết vụ thu hoạch tháng 4 5 vừa qua chỉ đạt 1,5 tấn — giảm 25% so với mức trung bình 2 tấn của các năm trước. Cái nắng gay gắt khiến cây trà cháy lá, trong khi phần búp non quan trọng làm bột matcha bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Cùng lúc này, nhu cầu toàn cầu tăng vọt, đặc biệt từ các thị trường như Mỹ, Châu Âu và Đông Nam Á, càng đẩy nguồn cung vào thắt nút không thể xoay xở. Khí hậu bất thường đã vuột bay hy vọng về một sản lượng ổn định, đồng thời tác động trực tiếp đến kế sinh nhai của những người làm trà.

Trong năm 2024, Nhật Bản sản xuất tổng cộng 5.336 tấn tencha (loại lá được dùng để làm matcha) — gần gấp 2,7 lần so với một thập kỷ trước. Tuy nhiên, cơ quan nông nghiệp lại cảnh báo mặc dù sản lượng năm vừa rồi tăng cao, vụ mới lại suy giảm rõ rệt và không thể bù đắp kịp thời. Reuters dẫn lời Marc Falzon, nhà nhập khẩu tencha tại Mỹ, rằng “nhiều người hy vọng năng suất năm nay sẽ tăng để giảm thiếu hụt… nhưng điều đó không xảy ra”. Các nhà cung ứng matcha toàn cầu như Tealife hiện đã áp dụng giới hạn mua hàng vì tình trạng khan hiếm.

Kết quả là, mức giá đấu giá tencha tại Kyoto trong tháng 5 đã chạm kỷ lục mới: 8.235 yen/kg, tăng đến 170% so với cùng kỳ năm trước và vượt xa kỷ lục cũ được thiết lập vào năm 2016 là 4.862 yen. Giá xuất khẩu trà xanh Nhật Bản, bao gồm matcha, năm 2024 cũng tăng 25% lên 36,4 tỷ yen (xấp xỉ 252 triệu USD).

Ngoài yếu tố thời tiết bất thường, ngành công nghiệp trà matcha còn đối mặt với thách thức dân số già hóa. Theo dữ liệu chính phủ, số nông dân trồng trà đã giảm từ hơn 54.000 người vào năm 2000 xuống chỉ còn khoảng 20.000 trong năm 2025. Nhiều trang trại truyền thống không có người kế nhiệm và không dám đầu tư chuyển sang trồng tencha. Việc cải tạo sang trồng tencha đòi hỏi đầu tư lớn cho một hệ thống đảm bảo chất lượng — điều không khả thi đối với những hộ nông dân nhỏ lẻ và già hóa.

Nhu cầu matcha đang bùng nổ mạnh, đặc biệt từ thế hệ Millennials và Gen Z chạy theo lợi ích sức khỏe và tính “viral” trên mạng xã hội. Một số cửa hàng như Simply Native ở Sydney ghi nhận mức bán hàng tăng 250% chỉ trong 6 tháng, nhờ hiệu ứng TikTok và chia sẻ hình ảnh matcha latte trên Instagram. Marukyu Koyamaen cũng ghi nhận tình trạng bán sạch matcha xuất khẩu chỉ trong vài tuần sau khi một video viral lan truyền trên TikTok.

Giá thị trường tăng cao, chính bản thân khách nội địa Nhật cũng khó mua matcha nguyên bản Uji chính hiệu. Một số cửa hàng tại Uji thậm chí chỉ bán tối đa 40 hộp mỗi ngày, khiến nguồn cung nội địa càng khan hiếm .

Nhật Bản đã hành động để ngăn khủng hoảng kéo dài. Bộ Nông nghiệp mở rộng chính sách bảo trợ kỹ thuật: trợ cấp nông dân trồng tencha, hỗ trợ chuyển đổi ruộng, khuyến khích kỹ thuật che bóng và nghiên cứu giống chịu nhiệt. Tuy nhiên, đợi cây tencha trưởng thành phải mất ít nhất 5 năm, nên các biện pháp này không thể giải quyết ngay khủng hoảng.

Ngoài ra, ngành cũng đầu tư vào đổi mới kỹ thuật, chẳng hạn như sử dụng hệ thống che cải tiến, thu hoạch cơ giới một phần… nhưng các chuyên gia như Shogo Nakamura tại Uji nhấn mạnh: nếu tăng sản lượng bằng cách hạ thấp chất lượng — ví dụ nghiền bằng máy thay vì đá — sẽ phá hoại hương vị matcha Uji và làm mất đi giá trị truyền thống vốn có.

Các chuyên gia dự báo rằng giá trị thị trường matcha toàn cầu có thể đạt 5 tỷ USD vào năm 2028, tăng 10 11% mỗi năm. Nếu cán cân cung-cầu chênh lệch, hiện tượng bong bóng sẽ sớm xảy ra và suy giảm đột ngột khi thị trường bão hòa hoặc tiêu dùng chuyển sang sản phẩm thay thế.

Rủi ro không chỉ là nghịch lý cung–cầu. Nếu thị trường matcha bị chiếm lĩnh bởi sản phẩm kém chất lượng từ Trung Quốc, uy tín của matcha Nhật Bản sẽ thuyên giảm. Mất kiểm soát chất lượng có thể dẫn đến phá hủy thương hiệu lâu đời và làm suy yếu niềm tin người tiêu dùng vào matcha truyền thống .

Câu chuyện khan hiếm matcha là bài học cảnh tỉnh về áp lực từ thị trường toàn cầu. Khi nhu cầu tăng đột biến, nếu sản xuất không phát triển bền vững, một ngành hàng mang tính văn hóa — như matcha Uji — cũng sẽ khó giữ được bản sắc lẫn chất lượng.

TRANH CÃI DỰ ÁN 114 TRIỆU USD TRÊN SÔNG MEKONG: KẾT NỐI VỐN VAY TRUNG QUỐC VÀ GIẤC MƠ PHÁT TRIỂN CỦA CAMPUCHIA

Cầu hữu nghị Kratie Mekong Campuchia - Trung Quốc sẽ góp phần thúc đẩy phát triển giao thông trong nông nghiệp, công nghiệp chế biến nông sản và du lịch của Campuchia.

Tờ Khmer Times đưa tin, khi chủ trì lễ đổ bê tông đoạn cuối của Cầu hữu nghị Kratie Mekong Campuchia - Trung Quốc tại huyện Chet Borey (tỉnh Kratie, Campuchia) vào ngày 7/7, Phó Thủ tướng kiêm Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Phát triển Campuchia (CDC) Sun Chanthol cho biết cây cầu sẽ giúp tăng cường kết nối trong mạng lưới giao thông của Campuchia, đặc biệt là hỗ trợ tăng trưởng nông nghiệp, công nghiệp chế biến nông sản và du lịch ở các tỉnh Đông Bắc nước này.

Buổi lễ còn có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Công chính và Giao thông vận tải Campuchia Peng Ponea, Thống đốc tỉnh Kratie Var Thorn, các quan chức của Sở Công chính và Giao thông vận tải tỉnh Kratie, đại diện của Tập đoàn Xây dựng Thượng Hải (SCG) và chính quyền địa phương.

Phó Thủ tướng Campuchia Chanthol cho biết dự án xây dựng cầu và đường nối được triển khai bằng khoản vay ưu đãi từ Chính phủ Trung Quốc trị giá khoảng 114 triệu USD, do Tập đoàn Xây dựng Thượng Hải (SCG) thi công, Công ty Tư vấn Kỹ thuật Wan'an Quảng Châu (WACC) giám sát kỹ thuật. Lễ khởi công đã diễn ra vào ngày 2/1/2023, với sự chủ trì của cựu Thủ tướng Hun Sen - hiện là Chủ tịch Thượng viện Campuchia.

Theo ông Chanthol, tính đến cuối tháng 6/2025, tiến độ thi công thân cầu đã đạt 96%, trong khi tiến độ toàn bộ dự án đã đạt 70%, bao gồm cả đường nối, và dự kiến hoàn thành vào tháng 9/2026 hoặc có thể hoàn thành sớm hơn tiến độ khi căn cứ theo tiến độ thi công hiện tại.

“Cầu hữu nghị Kratie Mekong Campuchia - Trung Quốc và tuyến đường nối sẽ góp phần tích hợp hệ thống giao thông nội bộ của Campuchia, đặc biệt thúc đẩy phát triển giao thông trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến nông sản và du lịch ở các tỉnh Đông Bắc”, ông Chanthol nói.

“Tất cả chúng ta phải chung tay đoàn kết với Chính phủ [Campuchia] theo tinh thần dân tộc thống nhất để duy trì hòa bình và ổn định để Chính phủ Hoàng gia, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Hun Manet, tiếp tục lãnh đạo công cuộc xây dựng đất nước ngày càng thịnh vượng hơn”, ông tuyên bố.

Phó Thủ tướng Chanthol cũng cho biết tăng trưởng kinh tế của Campuchia được thúc đẩy bởi hòa bình và ổn định chính trị, tiếp tục thu hút các nhà đầu tư và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

Ông cho biết chỉ riêng trong 6 tháng đầu năm 2025, hơn 300 dự án đầu tư đã được phê duyệt, với hơn 60 dự án bổ sung trị giá hơn 1,5 tỷ USD hiện đang được xem xét để phê duyệt.

“Tôi tin rằng đến cuối năm, Campuchia sẽ đón khoảng 500 dự án đầu tư, với tổng vốn hơn 7 tỷ USD, tạo ra gần 300.000 việc làm”, Phó Thủ tướng Chanthol nhấn mạnh.

Trả lời phỏng vấn tờ Khmer Times, nhà nghiên cứu kinh tế xã hội người Campuchia Chey Tech cho biết Cầu hữu nghị Kratie Mekong Campuchia - Trung Quốc sẽ mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt là cải thiện giao thông, vận tải và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nó cũng sẽ thúc đẩy du lịch không chỉ ở tỉnh Kratie mà còn trên khắp vùng Đông Bắc của Campuchia.

“Đặc biệt, cây cầu được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển thương mại, du lịch, bất động sản, tạo thêm việc làm trong lĩnh vực nông nghiệp, vận tải, khuyến khích đầu tư, thương mại phát triển hơn, góp phần vào sự phát triển chung của các tỉnh Đông Bắc”, ông Tech nhấn mạnh.

NGA – TALIBAN: ĐI TRƯỚC TẠO THẾ

Nga vừa trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới công nhận chính thể Taliban ở Afghanistan. Việc này có ý nghĩa lịch sử đối với cả Nga lẫn Taliban nếu nhìn nhận nó trong mối liên hệ với quá khứ lịch sử và bối cảnh tình hình chính trị thế giới cũng như cục diện quan hệ giữa các quốc gia có liên quan mật thiết tới Nga và Taliban ở Afghanistan.

Từ khi trở lại cầm quyền ở Afghanistan, Taliban rất nỗ lực tìm kiếm sự công nhận ngoại giao chính thức từ các quốc gia và tổ chức quốc tế nhưng đến nay chưa đạt được kết quả gì. Một số quốc gia, đi đầu là Trung Quốc và Qatar, không công nhận ngoại giao chính thức chính thể Taliban ở Afghanistan nhưng có tiếp xúc ngoại giao và ký kết thỏa thuận hợp tác kinh tế, cũng như trao đổi thương mại. Nga đi sau những quốc gia này với cấp độ quan hệ không chính thức như thế nhưng rồi lại đi đầu trong việc công nhận ngoại giao chính thức chính thể Taliban ở Afghanistan.

Đối với Taliban, việc được Nga công nhận ngoại giao chính thức là thành công rất quan trọng và quyết định về chính trị ngoại giao. Nga đã tạo ra tiền lệ có lợi không thể cân đong đo đếm được đối với Taliban, tác động giống như giúp Taliban kiến tạo nên bước chuyển mang tính khai thông, đột phá. Từ nay, Taliban ở Afghanistan sẽ thuận lợi hơn trước trong việc vận động, tranh thủ và thuyết phục các quốc gia khác công nhận. Có thể nói đối với Taliban ở Afghanistan như thế thực sự là cầu được, ước thấy.

Đối với Nga, việc đi tiên phong trong chuyện công nhận ngoại giao chính thức chính thể Taliban ở Afghanistan là nước cờ cao cả về sách lược lẫn chiến lược. Đi trước như thế giúp Nga tạo thế nổi trội và vững chắc ở Afghanistan và khu vực xung quanh Afghanistan, có được ảnh hưởng trực tiếp đặc biệt đối với Taliban, có được lợi thế trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng với các đối tác khác ở Afghanistan, cũng như ổn định lâu dài biên giới chung với nước láng giềng.

Nguồn: BBC; CafeF; Soha; Thanh Niên