- Thời sự
.jpg)
Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, bệnh lao - một căn bệnh truyền nhiễm có thể phòng tránh và chữa trị được, đang quay trở lại châu Âu với tốc độ đáng lo ngại. Trước tình hình đó, các tổ chức y tế quốc tế kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) cần hành động khẩn cấp để đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận các phương pháp điều trị hiệu quả và giá cả hợp lý.
Theo Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (Médecins Sans Frontières – MSF), chỉ riêng trong năm 2023, gần 39.000 ca mắc lao đã được ghi nhận tại 29 quốc gia thuộc EU và Khu vực Kinh tế châu Âu (EEE). Sự gia tăng này đang đe dọa các nỗ lực nhằm loại trừ bệnh lao tại châu Âu vào năm 2030.
Bà Joanna Ładomirska, điều phối viên y tế của MSF tại Ba Lan, nhấn mạnh: “Không thể chấp nhận việc những người mắc bệnh lao ở châu Âu vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận điều trị do giá thuốc cao, nguồn cung gián đoạn hoặc thuốc chưa được đăng ký lưu hành”.
MSF cho biết tỷ lệ thành công trong điều trị đang giảm mạnh, đặc biệt ở các trường hợp lao kháng thuốc (TB-R), với tỷ lệ khỏi bệnh chỉ đạt khoảng 40%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 90% do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đặt ra. Trong cuộc thảo luận tổ chức tại Brussels, MSF kêu gọi các nước EU cập nhật phác đồ điều trị, tăng cường phối hợp mua sắm thuốc tập trung, minh bạch giá dược phẩm và tận dụng các cơ chế pháp lý để nhập khẩu thuốc thiết yếu.
Một trong những nguyên nhân chính khiến việc điều trị gặp khó khăn là chi phí thuốc quá cao. Theo MSF, điều trị lao kháng thuốc tại châu Âu có thể lên tới 45.000 euro (hơn 52.500 USD) cho một bệnh nhân, trong khi tại các quốc gia thu nhập thấp chi phí chỉ khoảng 275 euro. Giá thuốc cao khiến nhiều nước khó duy trì dự trữ và chi trả qua hệ thống bảo hiểm y tế. Bên cạnh đó, một số dạng thuốc dành cho trẻ em hoặc thuốc điều trị dự phòng vẫn chưa được đăng ký tại nhiều quốc gia.
Bác sĩ Marc Biot, điều phối viên khu vực của MSF Access, cho rằng việc giải quyết tình trạng bùng phát bệnh lao ở châu Âu đòi hỏi quyết tâm chính trị mạnh mẽ. Đã đến lúc châu Âu phải tái khởi động cuộc chiến chống căn bệnh có thể phòng ngừa nhưng vẫn đang cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người mỗi năm.
Tại Bỉ, năm 2023 ghi nhận 869 ca mắc mới, tương đương 7,4 ca trên 100.000 dân. Theo bà Vinciane Sizaire tại Quỹ FARES và bà Amber Van Laer thuộc Viện Khoa học Y tế Quốc gia Bỉ (Sciensano), tỷ lệ mắc bệnh tại Bỉ vẫn ổn định, không có dấu hiệu tái bùng phát, song vẫn cần duy trì cảnh giác, đặc biệt với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
Vaccine BCG hiện không còn được tiêm đại trà tại Bỉ mà chỉ áp dụng cho nhóm nguy cơ cao. Các chuyên gia y tế khuyến cáo cần tăng cường phát hiện sớm, điều trị đúng phác đồ và tuyên truyền cộng đồng để ngăn ngừa lây lan.
Bệnh lao hiện vẫn là mối đe dọa y tế cộng đồng nghiêm trọng. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng bệnh lao hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng phác đồ và theo dõi y tế chặt chẽ. Họ cũng cho rằng việc tăng cường truyền thông cho cộng đồng và bảo đảm mọi người đều được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng là yếu tố then chốt để ngăn chặn bệnh tái phát và lan rộng.
Một cuộc cách mạng thầm lặng đang bắt đầu tại biên giới châu Âu kể từ ngày 12-10, khi Liên minh châu Âu (EU) chính thức kích hoạt Hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh kỹ thuật số (EES).
Động thái này là bước tiến quan trọng hướng tới việc tăng cường an ninh và đơn giản hóa việc đi lại qua biên giới Khối Schengen.
EES là hạ tầng giám sát kỹ thuật số quy mô lục địa, theo dõi, xác minh và lưu trữ dữ liệu sinh trắc học của công dân ngoài EU. Những du khách có thể lưu trú tối đa 90 ngày sẽ được thu thập dữ liệu sinh trắc học khi nhập cảnh lần đầu.
Mỗi lượt qua biên giới Khối Schengen (công dân 29 nước châu Âu được tự do đi lại không cần thị thực), du khách được quét hộ chiếu, chụp ảnh khuôn mặt, lấy dấu vân tay - toàn bộ dữ liệu được liên kết vào hồ sơ điện tử và lưu tối đa 3 năm, hoặc 5 năm nếu vi phạm quy định nhập cư.
Khi rời đi, hệ thống tự động ghi nhận thời điểm xuất cảnh, xác định rõ người lưu trú quá hạn. Dự án do eu-LISA, cơ quan phụ trách các hệ thống công nghệ quy mô lớn của EU triển khai với 27 quốc gia thành viên.
Giai đoạn đầu, EES được vận hành tại các cửa khẩu, sân bay và nhà ga quốc tế, trước khi áp dụng đồng bộ vào tháng 4-2026, thay thế quy trình đóng dấu hộ chiếu. Đây là một phần trong nỗ lực của châu Âu nhằm ngăn chặn tình trạng lưu trú quá hạn, giảm thiểu nguy cơ gian lận danh tính và di cư bất hợp pháp...
Lần đầu tiên, EU có thể nắm được bức tranh tổng thể về luồng di chuyển xuyên biên giới mà trước đây là bất khả thi. Kaare Dybvad Bek, Bộ trưởng Di trú và Hội nhập của Đan Mạch (thành viên EU) nhận định: “Hệ thống EES sẽ giúp biên giới EU an toàn hơn và việc kiểm tra hiệu quả hơn”.
Khi kết nối với các cơ sở dữ liệu như Hệ thống thông tin Schengen (SIS), Hệ thống thông tin thị thực (VIS) hay Hệ thống dữ liệu vân tay châu Âu (Eurodac), EES sẽ trở thành “trung tâm thần kinh” của an ninh châu Âu, giúp phát hiện ngay những người bị truy nã hoặc nghi phạm khủng bố.
Hệ thống này cũng đặt nền tảng cho các sáng kiến tiếp theo như ETIAS - cơ chế cấp phép du lịch điện tử và EU Digital Identity Wallet - ví định danh số hướng tới một không gian nhận diện thống nhất cho công dân châu Âu.
Chris Borowski, Người phát ngôn của Cơ quan Bảo vệ biên giới và bờ biển EU (Frontex), chia sẻ với trang Al Jazeera: "Ứng dụng EES giúp du khách đăng ký thông tin dễ dàng hơn" và "mỗi quốc gia tự quyết định cách thức và địa điểm sử dụng ứng dụng, ví dụ như tại sân bay hoặc biên giới đất liền...”. Thụy Điển là quốc gia đầu tiên xác nhận sẽ sử dụng ứng dụng tại một số điểm biên giới được chọn sau khi EES bắt đầu hoạt động.
Khu vực không biên giới của châu Âu, nơi sinh sống của gần 450 triệu người đã trở thành biểu tượng của sự thống nhất kể từ khi Hiệp định Schengen được ký kết vào năm 1985.
Năm ngoái, Khối Schengen đã đón hơn 500 triệu du khách. Điều này có ý nghĩa quan trọng về mặt kinh tế, nhưng đi kèm với áp lực ngày càng tăng về an ninh biên giới và kiểm soát nhập cư. Schengen đã kêu gọi áp dụng chuyển đổi số toàn diện và hệ thống EES, cùng với chương trình ETIAS là những trụ cột chính của chiến lược này.
Tuy nhiên, việc triển khai EES cũng gây không ít tranh cãi. Các nhóm hoạt động vì quyền tự do dân sự đã bày tỏ lo ngại về việc bảo vệ dữ liệu và lưu trữ thông tin sinh trắc học. Tuy nhiên, EU khẳng định tất cả dữ liệu sẽ được xử lý theo luật riêng tư nghiêm ngặt của châu Âu và chỉ được lưu giữ trong thời gian giới hạn, thường là 3 năm đối với du khách.
Giới chức EU lập luận rằng, việc triển khai hệ thống EES mang lại lợi ích lớn hơn so với rủi ro - hệ thống sẽ tự động phát hiện tình trạng lưu trú quá hạn thị thực, cải thiện độ chính xác trong việc xác minh danh tính và giúp du khách dễ dàng nhập cảnh trở lại mà không gặp nhiều khó khăn sau khi đã đăng ký. Chi phí triển khai cũng là vấn đề. Không phải mọi nước thành viên đều đủ năng lực công nghệ. Việc tích hợp dữ liệu quốc gia vào hệ thống chung đòi hỏi đầu tư hạ tầng, thiết bị và nhân lực kỹ thuật lớn, trong khi ngân sách eo hẹp. Do đó, EU chọn cách triển khai từng bước để tránh nguy cơ tắc nghẽn.
Điểm mạnh của khu vực Schengen nằm ở tính cởi mở, nhưng sự tự do không có nghĩa là không cần có biên giới vững chắc, an toàn. Các hệ thống kỹ thuật số như EES đang mở ra con đường mới, cân bằng giữa việc di chuyển dễ dàng với việc kiểm soát chặt chẽ. Nếu EU thành công trong việc triển khai EES có thể trở thành tấm gương toàn cầu về việc cân bằng giữa tự do và an ninh.
.jpg)
Chủ tịch Ủy ban châu Âu, von der Leyen, cho biết, Serbia sẽ không thể gia nhập EU trừ khi nước này hoàn toàn tuân thủ chính sách đối ngoại của khối.
Serbia, quốc gia đã nộp đơn xin gia nhập EU vào năm 2009 và được chấp thuận tư cách ứng cử viên vào năm 2012, vẫn là một trong số ít các quốc gia châu Âu từ chối áp đặt bất kỳ hạn chế nào đối với Moscow.
Belgrade đã viện dẫn mối quan hệ lịch sử với Nga, và tiếp tục phụ thuộc vào nguồn cung cấp năng lượng từ quốc gia này.
Phát biểu cùng Tổng thống Serbia, Aleksandar Vucic, tại cuộc họp báo ở Belgrade vào ngày 15/10, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) von der Leyen tuyên bố rằng, Belgrade phải "thực hiện các bước cụ thể" hướng tới tư cách thành viên, và thể hiện "mức độ đồng thuận cao hơn" với các lập trường của EU, bao gồm cả việc áp dụng mọi lệnh trừng phạt đối với Nga.
Bà nói thêm rằng, mức độ liên kết hiện tại của Serbia với chính sách đối ngoại của EU là 61%, nhưng "cần phải nhiều hơn nữa", khẳng định Brussels muốn thấy Belgrade hành động như một "đối tác đáng tin cậy".
Tổng thống Aleksandar Vucic đã nhiều lần tuyên bố rằng, Serbia sẽ không áp đặt lệnh trừng phạt đối với Nga trong bất kỳ trường hợp nào, đồng thời gọi lập trường của Belgrade là "độc lập và có chủ quyền". Tuy nhiên, việc Belgrade từ chối tuân thủ đã gây ra áp lực ngày càng tăng từ cả Brussels và Washington.
Tuần trước, Mỹ đã kích hoạt lệnh trừng phạt đối với Công ty Dầu khí Serbia (NIS), một công ty dầu khí lớn do Gazprom Neft của Nga sở hữu một phần, khiến Croatia phải tạm dừng giao dầu thô.
Ông Vucic cảnh báo rằng, các biện pháp này có thể buộc nhà máy lọc dầu duy nhất của Serbia phải đóng cửa vào tháng 11, đe dọa nguồn cung xăng và nhiên liệu máy bay của nước này.
Cùng lúc đó, Serbia đã bị rung chuyển bởi làn sóng biểu tình bạo lực chống chính phủ trong năm qua, mà Belgrade cho rằng, là do ảnh hưởng của phương Tây gây ra nhằm mục đích làm mất ổn định chính phủ.
Cơ quan Tình báo nước ngoài của Nga (SVR) đã cáo buộc EU đang cố gắng dàn dựng một “Maidan Serbia” và thành lập một chính quyền thân Brussels.
Budapest cũng bày tỏ mối quan ngại tương tự, tuyên bố rằng, Brussels tìm cách "lật đổ" chính phủ Hungary, Slovakia và Serbia vì duy trì quan hệ với Moscow và từ chối từ bỏ năng lượng của Nga.
Hà Lan lần đầu dùng luật khẩn cấp để kiểm soát hãng chip Trung Quốc Nexperia, mở ra kỷ nguyên mới của an ninh công nghệ châu Âu.
Chính phủ Hà Lan vừa có động thái hiếm hoi khi kích hoạt Đạo luật Bảo đảm Nguồn cung hàng hóa (Goods Availability Act) để giành quyền kiểm soát tạm thời đối với Nexperia - công ty sản xuất chip đặt trụ sở tại Nijmegen nhưng thuộc sở hữu của tập đoàn Trung Quốc Wingtech Technology.
Đây là lần đầu tiên đạo luật này được áp dụng trong lĩnh vực công nghệ, và theo giới quan sát, quyết định này phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cách châu Âu định nghĩa khái niệm “an ninh công nghệ”.
Từ thương vụ mua bán đến cuộc can thiệp chưa từng có
Nexperia, từng là một bộ phận của Philips, chuyên sản xuất diode và transistor - những linh kiện cơ bản nhưng thiết yếu trong xe hơi và thiết bị điện tử. Sau khi được Wingtech Technology mua lại hoàn toàn vào năm 2019 thông qua công ty con Yuecheng Holding, Nexperia mở rộng nhanh chóng tại châu Âu, đồng thời thu hút sự chú ý của các cơ quan an ninh phương Tây.
Tập đoàn Wingtech từng bị Mỹ đưa vào “Entity List” năm 2024, hạn chế tiếp cận công nghệ Mỹ do lo ngại rủi ro an ninh. Việc một doanh nghiệp Trung Quốc kiểm soát nhà máy bán dẫn lớn tại Hà Lan - một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu - khiến chính phủ nước này ngày càng thận trọng.
Theo Bộ Kinh tế Hà Lan, quyết định can thiệp được đưa ra sau khi cơ quan chức năng “phát hiện các thiếu sót nghiêm trọng trong quản trị doanh nghiệp” và “nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng cung ứng quốc gia”. Dù không công bố chi tiết, chính phủ cho biết những dấu hiệu này đủ cơ sở để áp dụng biện pháp đặc biệt.
Quyền kiểm soát tạm thời và cơ chế “giám sát chiến lược”
Theo phán quyết của Tòa án Amsterdam, Giám đốc điều hành người Trung Quốc Zhang Xuezheng bị đình chỉ chức vụ tạm thời. Một giám đốc độc lập người Hà Lan được chỉ định, có quyền bỏ phiếu cao hơn trong các quyết định của hội đồng quản trị.
Đồng thời, một cơ quan quản lý tạm thời của nhà nước sẽ giám sát phần lớn cổ phần Nexperia nhằm bảo đảm các quyết định chiến lược - ví dụ như hợp tác, chuyển giao công nghệ hay mua bán tài sản - không chịu ảnh hưởng từ bên ngoài.
Chính phủ Hà Lan nhấn mạnh: “Đây không phải là quốc hữu hóa”, mà là biện pháp can thiệp giới hạn trong thời gian nhất định để bảo vệ lợi ích quốc gia và sự ổn định chuỗi cung ứng.
Các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng ngày của Nexperia vẫn được duy trì bình thường.
An ninh công nghệ và “áp lực đồng minh”
Hà Lan hiện đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, đặc biệt là khi nước này sở hữu ASML - công ty duy nhất trên thế giới sản xuất thiết bị in thạch bản tiên tiến bằng công nghệ EUV (Extreme Ultraviolet) và có thị phần lớn nhất trong ngành. Vì vậy, mọi rủi ro liên quan đến công nghệ chip đều được xem là “vấn đề chiến lược”.
Một số nguồn tin từ báo chí châu Âu cho biết Mỹ từng cảnh báo Hà Lan về vai trò của ông Zhang Xuezheng, cho rằng việc duy trì ban lãnh đạo hiện tại có thể khiến Nexperia bị cuốn vào lệnh trừng phạt của Washington.
Mặc dù chính phủ Hà Lan phủ nhận “áp lực chính trị trực tiếp”, nhưng động thái này được giới chuyên môn nhìn nhận là phù hợp với xu hướng chung của phương Tây trong việc kiểm soát dòng đầu tư từ Trung Quốc.
Trung Quốc phản đối, châu Âu thận trọng
Ngay sau khi phán quyết được công bố, Wingtech ra tuyên bố phản đối mạnh mẽ, cho rằng hành động của Hà Lan là “can thiệp mang động cơ chính trị” và “không dựa trên bằng chứng cụ thể”.
Công ty khẳng định vẫn giữ quyền lợi kinh tế từ cổ phần, dù tạm thời mất quyền điều hành.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi đây là “sự lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia”, đồng thời kêu gọi các nước châu Âu duy trì môi trường đầu tư cởi mở.
Ngược lại, Ủy ban châu Âu bày tỏ sự ủng hộ “thận trọng”, nhấn mạnh rằng các quốc gia thành viên có quyền bảo vệ công nghệ trọng yếu, miễn là hành động minh bạch và phù hợp với luật thị trường nội khối.
Tác động dài hạn: Tiền lệ cho châu Âu?
Giới phân tích nhận định vụ Nexperia có thể trở thành bước ngoặt trong chính sách công nghiệp của châu Âu, nơi các chính phủ ngày càng xem công nghệ là yếu tố an ninh quốc gia, không chỉ là vấn đề kinh tế.
Các nước như Đức và Anh trước đó cũng từng yêu cầu doanh nghiệp Trung Quốc thoái vốn khỏi một số công ty chip nội địa, nhưng chưa biện pháp nào có tính chất “kiểm soát trực tiếp” như Hà Lan lần này.
Về phía Wingtech, tập đoàn cho biết đang xem xét các biện pháp pháp lý để phản đối quyết định của Hà Lan, bao gồm khả năng khởi kiện tại tòa án quốc tế.
Nếu xảy ra, vụ việc có thể kéo dài và tạo thêm căng thẳng trong quan hệ thương mại Trung Quốc – châu Âu, vốn đã chịu sức ép từ chuỗi biện pháp kiểm soát công nghệ mà Mỹ dẫn dắt.
Biểu hiện mới của cạnh tranh công nghệ toàn cầu
Việc Hà Lan can thiệp vào Nexperia không chỉ là vấn đề riêng của một công ty, mà là minh chứng cho sự chuyển dịch nhận thức của châu Âu: từ tự do kinh tế tuyệt đối sang bảo vệ năng lực công nghệ chiến lược.
Trong bối cảnh Mỹ, EU và các đồng minh đang tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, vụ Nexperia có thể được xem là một cột mốc đánh dấu việc “tự do thị trường” bắt đầu nhường chỗ cho “an ninh công nghệ”.
Nguồn: Báo Tin Tức; Hà Nội Mới; Soha; CafeF
Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026
Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông
Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ
Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa
Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới
Người Việt hải ngoại: Người đầu tiên trúng tuyển Harvard; Bình tĩnh với khuyến cáo tích trữ đồ sinh tồn; Tập huấn phương pháp giảng dạy tiếng Việt; Mở 6 nhà hàng ở Bỉ
Việt Nam: Phở Tư Lùn lại bị xử phạt; Khu nghỉ dưỡng “đẹp bậc nhất vịnh Bắc Bộ”; Mua 14 đoàn tàu từ Trung Quốc; Siêu dự án cao tốc 63.000 tỷ; Giữ ngôi số 1 du lịch châu Á
Người Việt hải ngoại: Cô gái làm tiếp viên cho Ả Rập; Phương Oanh đưa các con đi Hàn; Bắc cây cầu kết nối quê hương; Cơ hội làm ăn ở Nhật; Kết nối người Việt với quốc tế
Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá