”Hạm đội muỗi” Iran ám ảnh tàu Mỹ tại eo biển Hormuz

Kể từ khi xung đột bùng phát, các tàu chiến Iran bị Mỹ và Israel đánh chìm và nằm rải rác tại các cảng hải quân dọc bờ biển Vịnh Ba Tư, nhưng thứ được gọi là “hạm đội muỗi” của Tehran vẫn ẩn mình trong bóng tối.

“Hạm đội muỗi” là một biên đội gồm những xuồng nhỏ, nhanh và linh hoạt, được thiết kế để gây rối tàu thuyền và là nòng cốt của lực lượng hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

“Hạm đội muỗi” là mối đe dọa lớn đối với hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz. Đặc biệt, hải quân IRGC có thể phóng tên lửa và UAV từ các xuồng này hoặc từ những vị trí ngụy trang trên bờ, khiến tàu thuyền qua lại luôn đối mặt rủi ro cao.

“Hải quân IRGC hoạt động giống một lực lượng du kích trên biển” - ông Saeid Golkar, chuyên gia về lực lượng IRGC và là giáo sư khoa học chính trị tại ĐH Tennessee (Mỹ), nhận định.

“Lực lượng này tập trung vào chiến tranh bất đối xứng, đặc biệt tại Vịnh Ba Tư và Eo biển Hormuz. Vì vậy, thay vì dựa vào các tàu chiến lớn và những trận hải chiến kiểu truyền thống, họ dựa vào các đòn đánh nhanh, rút gọn” - theo ông Golkar.

Ra đời để đối phó Mỹ

IRGC được thành lập không lâu sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979 khi lãnh tụ tối cao khi đó là ông Ruhollah Khomeini không tin tưởng quân đội chính quy sẽ bảo vệ chính quyền mới.

Hải quân IRGC được bổ sung vào khoảng năm 1986. Trong chiến tranh Iran–Iraq, hải quân chính quy tỏ ra miễn cưỡng trong việc tấn công các tàu chở dầu của những nước hậu thuẫn tài chính cho Iraq như Kuwait và Saudi Arabia, theo ông Farzin Nadimi, chuyên gia về hải quân Vệ binh tại Viện Washington (Mỹ).

Cuối cùng, các cuộc tấn công này leo thang và Mỹ đã triển khai tàu chiến để hộ tống các tàu chở dầu. Một trong số đó, tàu U.S.S. Samuel B. Roberts, suýt bị đánh chìm sau khi trúng thủy lôi của Iran. Trong trận giao tranh sau đó, Hải quân Mỹ đã đánh chìm hai tàu hộ vệ của Iran cùng một số tàu chiến khác.

Ba năm sau, Iran chứng kiến Mỹ tàn phá quân đội Iraq trong cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất.

Theo ông Nadimi, chuỗi sự kiện này khiến Iran nhận ra rằng họ không thể giành ưu thế trong một cuộc đối đầu trực diện với quân đội Mỹ, nên đã phát triển một lực lượng “ẩn mình” để quấy rối tàu thuyền Mỹ trên vùng Vịnh.

Ông Nadimi cho rằng hải quân IRGC có khoảng 50.000 quân, chia lực lượng thành 5 khu vực dọc theo Vịnh Ba Tư, bao gồm cả sự hiện diện trên nhiều trong số 38 hòn đảo mà Iran kiểm soát.

Nhìn chung, lực lượng này đã xây dựng ít nhất 10 căn cứ kiên cố để bố trí các xuồng tấn công kiểu “hạm đội muỗi”, tất cả đều được ngụy trang rất kỹ. Một trong số đó, Farur, là trung tâm hoạt động của lực lượng đặc nhiệm hải quân, với trang bị được mô phỏng theo các đơn vị tương ứng của Mỹ.

“Họ luôn coi mình là lực lượng ở tuyến đầu trong cuộc đối đầu với “Đại Quỷ”, và thường xuyên đối đầu với Mỹ tại vùng vịnh” - ông Nadimi nhận định.

Trong cuộc chiến hiện nay, ít nhất 20 tàu đã bị tấn công tại eo biển Hormuz, theo Cơ quan Hàng hải Quốc tế thuộc Liên Hợp Quốc. Hải quân IRGC hiếm khi nhận trách nhiệm về các vụ tấn công này; các nhà phân tích cho rằng nhiều khả năng các vụ tấn công được thực hiện bằng UAV phóng từ các bệ phóng cơ động trên đất liền, tạo ra dấu vết rất nhỏ, khó truy vết.

Ngày 8-4, sau khi lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran bắt đầu, Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, nói rằng hơn 90% hạm đội của hải quân chính quy Iran đã nằm dưới đáy biển.

Ông cũng nói rằng khoảng một nửa số xuồng tấn công nhanh của hải quân IRGC đã bị đánh chìm, nhưng không nêu con số cụ thể.

Các nhà phân tích cho biết những xuồng này thường quá nhỏ để xuất hiện trên ảnh vệ tinh và được neo đậu tại các cầu cảng nằm sâu trong những hang động được đào dọc theo bờ biển đá, sẵn sàng triển khai chỉ trong vài phút. Kho vũ khí của chúng tạo ra mối đe dọa lớn đối với tàu thương mại tại vùng Vịnh và eo biển.

“Chúng vẫn là một lực lượng gây rối đáng kể. Người ta không bao giờ thực sự biết họ đang làm gì và ý định của họ là gì” - Đô đốc Gary Roughead, cựu Tư lệnh Hải quân Mỹ, nhận định.

Sức mạnh “hạm đội muỗi”

Theo các nhà phân tích hải quân, ban đầu Iran chỉ sử dụng những xuồng dân dụng, gắn thêm súng máy hoặc súng phóng lựu. Về sau, họ phát triển thành nhiều loại xuồng tấn công chuyên dụng, nhỏ, nhanh và cơ động hơn, đồng thời bổ sung tàu ngầm mini và xuồng không người lái. Các chuyên gia cho biết Iran tuyên bố một số xuồng có thể đạt tốc độ hơn 100 hải lý/giờ (khoảng 185 km/giờ).

Gần đây, hải quân IRGC cũng phát triển thêm các tàu chiến lớn và hiện đại hơn. Tuy nhiên, theo ông Alex Pape, chuyên gia hàng hải tại công ty phân tích quốc phòng Janes (Mỹ), nhiều tàu trong số này đã bị nhắm mục tiêu trong cuộc chiến. Trong đó có cả tàu sân bay UAV Shahid Bagheri - một tàu container cải hoán có thể phóng tên lửa chống hạm.

Các chuyên gia cho rằng tàu chiến Mỹ có thể đối phó nguy cơ bị nhiều xuồng nhỏ tấn công cùng lúc nhờ pháo cỡ lớn và các loại vũ khí khác. Nhưng tàu thương mại thì hầu như không có cách tự vệ trước những đòn tấn công kiểu này. Dù vậy, theo ông Nicholas Carl, chuyên gia về Iran tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, Iran thực tế chưa từng triển khai “hạm đội muỗi” trong chiến đấu.

Kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt phong tỏa hải quân đối với các tàu xuất phát từ cảng Iran vào tuần trước, ngay cả những tàu chiến mạnh nhất của Mỹ cũng tránh hoạt động trong khu vực eo biển Hormuz. Các chuyên gia cho rằng khu vực này quá chật, khó cơ động và gần như không có thời gian phản ứng nếu bị tấn công bất ngờ bằng UAV hoặc tên lửa từ khoảng cách gần.

Vì vậy, các tàu chiến Mỹ thực thi phong tỏa nhiều khả năng sẽ đứng ngoài eo biển, ở Vịnh Oman hoặc xa hơn là Biển Ả Rập. Từ đó họ vẫn có thể theo dõi hoạt động hàng hải, nhưng lại khó bị lực lượng IRGC tấn công hơn. Hôm 15-4, Iran cũng cảnh báo có thể mở rộng hoạt động sang Biển Đỏ - một tuyến hàng hải quan trọng khác trong khu vực.

Ukraine tung đòn, Moscow "trở tay không kịp"

Đơn vị đặc nhiệm “Prymary” của Tình báo quân đội Ukraine tuyên bố, các UAV vừa tập kích thành phố cảng Tuapse của Nga, khiến một người thiệt mạng và gây hỏa hoạn tại khu vực cảng biển. Đây là đòn tấn công thứ 2 của Ukraine vào Tuapse chỉ trong vòng vài ngày khi giới chức Nga vừa mới hoàn toàn dập tắt được đám cháy từ đợt tấn công trước đó.

Thành phố Tuapse thuộc vùng Krasnodar Krai của Nga đã hứng chịu một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái trong đêm 19/4. Thống đốc địa phương Veniamin Kondratyev xác nhận, vụ tấn công đã gây thương vong và làm bùng phát hỏa hoạn tại cảng biển, theo Euromaidanpress.

"Tuapse lại hứng chịu một cuộc tấn công UAV quy mô lớn. Một vụ hỏa hoạn đã xảy ra tại cảng biển", Thống đốc Krasnodar Veniamin Kondratyev cho biết trên Telegram.

Mảnh vỡ UAV cũng gây hư hại cửa kính tại nhiều công trình trên toàn thành phố, bao gồm trường tiểu học, nhà trẻ, bảo tàng, nhà thờ, khu chung cư và cả đường ống dẫn khí.

Các đoạn video ghi lại đám cháy quy mô lớn tại Tuapse lan truyền trên mạng xã hội, với nhiều nguồn cho rằng vụ việc liên quan đến một cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu địa phương. Nhà máy lọc dầu Tuapse được tích hợp với cảng biển, tạo thành một tổ hợp sản xuất thống nhất.

Kể từ khi xung đột toàn diện nổ ra, chiến dịch UAV của Ukraine liên tục nhắm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng hậu cần của Nga tại các vùng lãnh thổ do Moscow kiểm soát.

Những đòn tấn công vào kho nhiên liệu đã làm suy giảm nguồn dự trữ, gây áp lực lên chuỗi hậu cần quân sự của Nga ở mặt trận phía Nam. Mỗi hệ thống phòng không bị phá hủy cũng khiến các mục tiêu còn lại dễ bị tấn công hơn trong các đợt sau.

Đáng chú ý, đây là lần thứ 2 Tuapse bị tấn công chỉ trong vòng vài ngày. Cuộc tấn công trước đó diễn ra vào ngày 16/4, và đến ngày 19/4 lực lượng chức năng mới dập tắt hoàn toàn đám cháy liên quan, với hơn 150 nhân sự và 49 phương tiện được huy động.

Tàu đổ bộ và radar Nga tại Crimea cũng bị tấn công

Trong đêm 19/4, đơn vị đặc nhiệm “Prymary” (tạm dịch: “Những bóng ma”) thuộc Tổng cục Tình báo Bộ Quốc phòng Ukraine cũng tấn công hai tàu đổ bộ cỡ lớn của Nga tại khu vực Crimea gồm Yamal và Nikolay Filchenkov.

Theo phía Ukraine, vào thời điểm bị tấn công, các tàu thuộc Hạm đội Biển Đen của Nga đang neo đậu tại vịnh Sevastopol.

Tàu Yamal được đóng năm 1988, dài 112,5 mét, có khả năng chở tới 500 tấn hàng hóa, bao gồm xe bọc thép và binh lính, với giá trị ước tính hơn 80 triệu USD. Trong khi đó, tàu Nikolay Filchenkov được đóng năm 1975, có tải trọng tới 1.000 tấn, đủ sức vận chuyển hàng chục phương tiện bọc thép cùng lực lượng đổ bộ quy mô lớn, với giá trị hơn 70 triệu USD.

Cơ quan tình báo Ukraine cho biết cả hai tàu này từng được Nga sử dụng trong chiến sự và hiện đã bị loại khỏi vòng chiến đấu.

Ngoài ra, trong cùng chiến dịch tại Sevastopol, lực lượng Ukraine cũng phá hủy một hệ thống radar Podlet-K1 của Nga, có giá trị ước tính khoảng 5 triệu USD.

Các diễn biến mới cho thấy cường độ tấn công bằng UAV trong xung đột Nga – Ukraine đang gia tăng, với phạm vi mở rộng từ tiền tuyến đến các cơ sở hậu cần và hạ tầng quan trọng sâu trong lãnh thổ Nga.

Tổng thống Trump: Thỏa thuận với Iran  được ký “ngay hôm nay” 

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với Fox News rằng một thỏa thuận với Iran sẽ được ký “ngay hôm nay” tại Pakistan, đồng thời tiết lộ với tờ The New York Post rằng Phó Tổng thống JD Vance, các Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã lên đường tới Islamabad.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ sẵn sàng gặp trực tiếp lãnh đạo Iran, nhưng nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa sẽ vẫn được duy trì, trong khi Bộ Ngoại giao Iran cho biết “chưa có quyết định nào” về việc có tham gia đàm phán hay không.

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ, hôm nay ngày 20/4, các nguồn tin am hiểu kế hoạch nói với đài CNN rằng: “Phó Tổng thống JD Vance dự kiến sẽ rời Washington vào thứ Ba (21/4) để tới Pakistan tham gia vòng đàm phán mới nhất với Iran”.

Các nguồn tin cho biết: “Vòng đàm phán thứ hai giữa phái đoàn Mỹ và Iran hiện được lên kế hoạch diễn ra vào thứ Tư (22/4) tại Islamabad”.

Tổng thống Trump: “Không ai đang đùa giỡn, họ đang trên đường tới”

Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận việc phái đoàn đã khởi hành trong một cuộc phỏng vấn ngắn với báo The New York Post vào khoảng 9 giờ sáng 20/4, theo giờ miền Đông nước Mỹ.

Ông Trump nói: “Chúng ta dự kiến sẽ có các cuộc đàm phán. Vì vậy, tôi cho rằng lúc này không ai đang đùa giỡn”, đồng thời xác nhận các ông Vance, Witkoff và Kushner đã lên đường.

Nhà lãnh đạo Mỹ nói: “Họ đang đi ngay lúc này. Họ sẽ có mặt ở đó tối nay, theo giờ Islamabad”.

Ông Trump cũng nói với Fox News rằng thỏa thuận sẽ được ký “ngay hôm nay” tại Pakistan.

Ông Trump cũng cho thấy sự cởi mở đối với một cuộc gặp trực tiếp với lãnh đạo Iran.

Trong một phát biểu với báo The New York Post, nhà lãnh đạo Mỹ nói: “Tôi không có vấn đề gì khi gặp họ. Nếu họ muốn gặp, chúng tôi có những người rất có năng lực, nhưng tôi không có vấn đề gì khi gặp họ”.

Ông Trump cũng nhắc lại điều kiện không thể thương lượng, đó là “loại bỏ vũ khí hạt nhân” của Iran.

Tổng thống Mỹ nhấn mạnh: “Rất đơn giản. Sẽ không có vũ khí hạt nhân” và nói thêm rằng Iran “là một đất nước tuyệt vời, thực sự có thể trở thành như vậy”.

Khi được hỏi liệu Mỹ có biết ai đang lãnh đạo Iran hay không, ông Trump nói: “Chúng tôi có những đánh giá khá rõ ràng, và chúng tôi tin rằng đang làm việc với đúng người”.

Về kịch bản nếu đàm phán thất bại, ông Trump nhấn mạnh: “Tôi không muốn đi sâu vào điều đó. Bạn có thể tưởng tượng. Nó sẽ không đẹp”.

“Nhiều quả bom sẽ bắt đầu nổ” nếu lệnh ngừng bắn hết hạn

Ông Trump cũng nói với kênh PBS News vào sáng 20/4 rằng nếu lệnh ngừng bắn với Iran hết hạn vào ngày 21/4 (theo giờ Mỹ), “thì sẽ có rất nhiều quả bom bắt đầu nổ”.

Khi được hỏi liệu Iran có tham gia các cuộc đàm phán tại Islamabad hay không, ông Trump nói: “Tôi không biết. Ý tôi là họ được cho là sẽ có mặt. Chúng tôi đã đồng ý tham gia, dù họ nói là không. Nhưng mọi thứ đã được sắp xếp. Chúng ta sẽ xem liệu họ có đến hay không. Nếu họ không đến thì cũng không sao”.

“Không có vũ khí hạt nhân. Rất đơn giản. Iran không được có vũ khí hạt nhân”, ông Trump nhấn mạnh và nói thêm rằng nhóm đàm phán của mình là “đội A”, chỉ tập trung vào mục tiêu Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân.

Iran nói “chưa có quyết định” về đàm phán

Vào ngày 20/4, Bộ Ngoại giao Iran cho biết họ “chưa có quyết định nào” về việc tổ chức đàm phán với Mỹ, trái ngược hoàn toàn với tuyên bố “ký thỏa thuận hôm nay” của ông Trump.

Các nguồn tin Iran trước đó nói với CNN rằng phái đoàn sẽ tới vào ngày 21/4.

Lệnh phong tỏa vẫn được duy trì

Hãng tin Reuters của Anh đưa tin Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir đã nói với Tổng thống Trump rằng lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran là trở ngại cho đàm phán, và ông Trump nói sẽ xem xét. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ đã phủ nhận điều này.

Tổng thống Trump tuyên bố: “Ông Munir không đề xuất gì về lệnh phong tỏa. Lệnh phong tỏa rất mạnh, rất hiệu quả. Họ mất 500 triệu USD mỗi ngày vì lệnh này. Chúng tôi kiểm soát nó. Họ không kiểm soát được”.

Nguồn: Báo Pháp Luật; Dân Việt; Báo Tin tức và Dân tộc.

Đức Việt Online