Kinh tế Trung Quốc đối mặt thách thức kép

(Ảnh minh họa).

Xuất khẩu năm 2023 của Trung Quốc lần đầu giảm sau 7 năm, trong bối cảnh sức ép giảm phát kéo sang tháng thứ 3 liên tiếp.

Số liệu do Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố hôm 12/1 cho thấy xuất khẩu năm ngoái của nước này chỉ đạt 3.380 tỷ USD, giảm 4,6% so với năm trước đó. Đây là lần giảm đầu tiên kể từ năm 2016. Nhập khẩu cũng giảm 5,5%, xuống 2.560 tỷ USD.

"Sự phục hồi của kinh tế toàn cầu vẫn yếu trong năm qua. Nhu cầu bên ngoài đi xuống đã ảnh hưởng đến xuất khẩu của Trung Quốc", Lyu Daliang - người phát ngôn của Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho biết trong cuộc họp báo cùng ngày.

Ông dự báo nước này tiếp tục đối mặt với "khó khăn" về xuất khẩu, khi nhu cầu toàn cầu có thể vẫn yếu và "chính sách bảo hộ, đơn phương" kìm hãm tăng trưởng.

Bên cạnh đó, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Trung Quốc cũng giảm tháng thứ 3 liên tiếp, tính đến hết tháng 12. Chỉ số giá sản xuất đã giảm hơn một năm qua, theo số liệu của Cục Thống kê Trung Quốc. Việc này cho thấy sức ép giảm phát tại nền kinh tế lớn nhất châu Á vẫn dai dẳng.

Tính chung cả năm 2023, CPI của Trung Quốc chỉ tăng 0,2% - thấp nhất kể từ năm 2009. Chỉ số giá sản xuất giảm 3% - nhiều nhất kể từ năm 2015.

"Sức ép giảm phát trong nền kinh tế Trung Quốc vẫn còn, do nhu cầu nội địa yếu. Lĩnh vực bất động sản đang gây sức ép lên nền kinh tế", Zhiwei Zhang - nhà kinh tế học tại Pinpoint Asset Management nhận xét trên Reuters.

Giá thực phẩm, đặc biệt là thịt lợn, là nguyên nhân chủ yếu kéo CPI xuống. "CPI lõi liên tục ở mức thấp phản ánh nhu cầu tiêu dùng nội địa yếu, trong bối cảnh bất động sản và thị trường việc làm vẫn còn nhiều vấn đề", Goldman Sachs cho biết trong báo cáo hôm 12/1.

Các nhà phân tích tại Capital Economics dự báo lạm phát lõi của Trung Quốc tăng nhẹ, nhờ nền kinh tế phục hồi theo chu kỳ. Tuy nhiên, sức ép giảm phát sẽ không biến mất.

Giới chức Trung Quốc được kỳ vọng tung thêm nhiều chính sách hỗ trợ trong ngắn hạn để kéo nhu cầu lên cao. "Tiêu dùng có thể sẽ tăng cao cận Tết Nguyên đán. Nhưng họ vẫn cần nhiều chính sách kích thích hơn để các hộ gia đình tăng chi và giảm sức ép giảm phát", các nhà phân tích tại UBS nhận định.

Giới chức Trung Quốc cũng đang đối mặt với việc kinh tế toàn cầu đi xuống. Đầu tuần này, Ngân hàng Thế giới (WB) cảnh báo tăng trưởng toàn cầu sẽ chậm lại năm thứ ba liên tiếp.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng vẫn còn một vài thông tin tích cực. Trong tháng 12, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 2,3% so với cùng kỳ năm trước đó. Đây là tháng tăng thứ 2 liên tiếp, cho thấy sự cải thiện về nhu cầu của thế giới với hàng Trung Quốc. Trước tháng 11, xuất khẩu của nước này giảm 6 tháng liên tiếp.

"Các số liệu xuất khẩu này được hỗ trợ bởi mảng thiết bị bán dẫn và điện tử. Sự phục hồi của các mảng này là nhờ nhu cầu nước ngoài tăng", Xu Tianchen - nhà kinh tế học tại Economist Intelligence Unit nhận định.

Thương mại với Nga tiếp tục lập đỉnh mới năm ngoái, với 240 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước đó. Dù vậy, con số này chỉ đóng góp 4% tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc. Mỹ vẫn là đối tác thương mại lớn nhất, đóng góp 11,2% tổng kim ngạch cho Trung Quốc.

Nhập khẩu của Trung Quốc cũng tăng trong tháng 12/2023 so với cùng kỳ năm ngoái, trái ngược với diễn biến tháng 11. Nước tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới đã mua kỷ lục dầu thô và than đá năm ngoái, khi nhu cầu hồi phục sau đại dịch. Nhập khẩu quặng sắt cũng lập đỉnh mới năm ngoái.

Julian Evans-Pritchard - Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Capital Economics - dự báo nhập khẩu của Trung Quốc sẽ cải thiện trong ngắn hạn, nhờ các chính sách hỗ trợ nhu cầu của giới chức. "Đà phục hồi về hoạt động kinh tế theo chu kỳ sẽ vẫn hỗ trợ lạm phát lõi tăng nhẹ", ông nói.

Dù vậy, vẫn có ý kiến cho rằng thương mại phục hồi không có tác động thúc đẩy đáng kể. "Xuất khẩu không phải là trụ cột đủ mạnh để làm tăng nhu cầu nội địa nói chung tại Trung Quốc", Zhang cho biết. Dan Wang - kinh tế trưởng tại Hang Seng Bank cũng nhận định số đơn hàng quốc tế tăng vọt tháng trước khó có thể là xu hướng trong dài hạn.

Mặt tối sau cuộc chiến chip bán dẫn của các cường quốc

Mỹ đang cố gắng giảm sự phụ thuộc vào chip bán dẫn của Trung Quốc. Tuy nhiên, nhu cầu không như kỳ vọng cùng tình hình kinh doanh ảm đạm đã khiến Mỹ hụt hơi trong cuộc chiến này.

Cơn sốt chip bán dẫn

Ngành bán dẫn đang được Mỹ cực kỳ chú trọng đầu tư nhằm giành lại vị thế trước Trung Quốc. Chip bán dẫn thường được sử dụng rộng rãi trong xã hội lẫn quân sự, từ các smartphone, xe điện cho đến hệ thống tên lửa, máy bay, xe tăng hay tàu chiến.

Hiện hãng sản xuất chip nổi tiếng nhất thế giới là TSMC lại đang ở quá gần Trung Quốc Điều này khiến Mỹ lo lắng.

Cơn sốt chip bán dẫn bắt đầu bùng nổ từ năm 2022 khi Tổng thống Mỹ Joe Biden ký đạo luật mới với 52 tỷ USD ngân sách hỗ trợ nhằm đưa các nhà máy sản xuất chip vào thị trường Mỹ.

Thế nhưng, một cản trở rất lớn trong ngành này là Mỹ không có đủ lao động lành nghề do đã bỏ bê mảng sản xuất chip suốt hàng chục năm. Trong khi đó, mảng sản xuất chất bán dẫn lại đòi hỏi số lượng lớn chuyên viên, kỹ thuật viên, kỹ sư được đào tạo bài bản nhằm sản xuất các sản phẩm công nghệ có độ tinh vi cao.

Ước tính của Hội công nghiệp bán dẫn Mỹ (SIA) và tổ chức Oxford Economics cho thấy nền kinh tế số 1 thế giới sẽ thiếu khoảng 70.000 lao động trong ngành bán dẫn vào năm 2030.

Chính vì vậy, Mỹ đã nhanh chóng tổ chức Quick Start, chương trình đào tạo hợp tác giữa tập đoàn sản xuất bán dẫn lớn với các trường học.

Bang Arizona của Mỹ đang là nơi tập trung của các dự án bán dẫn đầy hứa hẹn với kỳ vọng sẽ đào tạo nên hàng nghìn kỹ thuật viên cho các nhà máy sau này.

Điều đặc biệt là những chương trình của Quick Start chỉ kéo dài 10 ngày nhằm đào tạo những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất để người lao động có thể làm việc trong các nhà máy. Những người muốn đào tạo chuyên sâu có thể tiếp tục theo các khóa học khác.

Tuy nhiên, những người tốt nghiệp từ các chương trình và khóa học tương tự trên khắp nước Mỹ bắt đầu nhận ra một sự kỳ lạ rằng họ không dễ dàng kiếm việc như cam kết.

Thậm chí, tương lai của các dự án bán dẫn hay những khóa học này còn chẳng chắc chắn nếu kết quả chiến thắng cuộc bầu cử năm nay không thuộc về Tổng thống Joe Biden.

Những mặt tối dần xuất hiện

Các công ty hàng đầu trong lĩnh vực bán dẫn vừa tiếp tục có một quý kinh doanh khó khăn khi nhu cầu thị trường vẫn ở mức yếu. Điều này khiến doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp trong ngành suy giảm mạnh.

Trong dự báo mới nhất, Samsung Electronics cho biết lợi nhuận hoạt động của công ty sẽ giảm 35% trong quý IV/2023 so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này tệ hơn nhiều so với kỳ vọng của các chuyên gia kinh tế và đánh dấu quý sụt giảm lợi nhuận thứ 6 liên tiếp do tình cảnh ảm đạm chung trong ngành bán dẫn.

Microchip Technology cũng cho biết, doanh thu của hãng trong quý cuối năm cũng sẽ giảm khoảng 22% do lượng hàng xuất xưởng thấp hơn và môi trường kinh doanh còn nhiều khó khăn.

Tuy vậy, theo các chuyên gia, tình hình có thể sẽ cải thiện khi nhu cầu chip trên toàn cầu sẽ dần phục hồi vào quý II năm nay. Lĩnh vực xe điện và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phát triển hơn và khuyến khích các nhà sản xuất chip lớn tăng sản lượng, từ đó thúc đẩy kinh tế toàn cầu.

Bên cạnh đó, Mỹ cũng đang cố gắng giảm sự phụ thuộc vào các con chip thế hệ cũ được sản xuất tại Trung Quốc nhằm cạnh tranh trong "cuộc chiến chip bán dẫn".

Theo các chuyên gia, chip kích thước lớn là thế mạnh của Trung Quốc. Những con chip này tận dụng công nghệ từ 10-20 năm trước nhưng vẫn được sử dụng trong nhiều loại hàng hóa từ máy rửa bát, máy giặt đến xe điện, thậm chí có trong cả một số thiết bị quân sự.

Theo chuyên gia Megan Hogan của Viện Kinh tế quốc tế Peterson, Mỹ muốn chiến thắng trong cuộc chiến chip bán dẫn thì phải dẫn đầu lĩnh vực sản xuất tiên tiến và giảm sự phụ thuộc vào các chip truyền thống của Trung Quốc.

"Những con chip đời cũ làm nền tảng cho mọi thứ, từ máy rửa chén đến hệ thống vũ khí quân sự. Giống như lĩnh vực năng lượng mặt trời, Trung Quốc có thể loại bỏ các đối thủ cạnh tranh nước ngoài thông qua chiến lược giá rẻ. Mỹ và nhiều quốc gia vẫn đang phụ thuộc vào những con chip đời cũ của Trung Quốc", ông nói với Business Insider.

Bên cạnh yếu tố kinh tế khó khăn, việc giải ngân chậm và sự không chắc chắn của Mỹ về chính sách hỗ trợ bán dẫn khiến nhiều dự án bị lùi thời hạn.

Tháng 12 năm ngoái, khoản trợ cấp đầu tiên của Mỹ mới được phân bổ, nghĩa là chậm gần 1 năm rưỡi sau khi chúng được ký. Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến kế hoạch xây dựng nhà máy của TSMC khi họ đang cần vốn từ Mỹ.

Hệ quả của sự chậm giải ngân là nhiều tập đoàn cũng lùi tiến độ để chờ đợi các gói giải ngân tiếp theo.

Thậm chí yếu tố bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2024 cũng ảnh hưởng đến tâm lý các doanh nghiệp bán dẫn. Trong khi Tổng thống Joe Biden là người thông qua đạo luật về chip bán dẫn nhưng đối thủ nặng ký Donald Trump lại chưa chắc đã ủng hộ điều này.

Điều này khiến cả Samsung và TSMC đều phải hoãn dự án mở rộng nhà máy sản xuất chip của mình tại Mỹ từ năm 2024 sang năm 2025 để chờ đợi kết quả.

Thêm vào đó, những tiêu chuẩn khắt khe về môi trường cũng làm ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Bà Gina Raimondo, Bộ trưởng thương mại Mỹ, cho biết những yêu cầu đánh giá về ảnh hưởng môi trường từ các nhà máy chip sẽ làm chậm tiến độ dự án.

Những "đứa con rơi"

"Tôi theo học chương trình vì chúng đơn giản, không tốn kém và có cam kết rằng sẽ kiếm được việc làm ngay lập tức với mức lương cao hơn là nhân viên phục vụ nhà hàng đồ ăn nhanh", anh Collin Gardner, người tham gia Quick Start, chia sẻ với Business Insider.

Thế nhưng anh Gardner dần nhận ra sự thật sau khi tốt nghiệp khóa học, đó là nhu cầu công việc chẳng hề cao như cam kết. Kinh tế khó khăn, ngân sách chậm phân bổ, sự suy giảm của các dự án cùng tình trạng hạ nhiệt cuộc đua bán dẫn với Trung Quốc đang khiến nhiều lao động hụt hẫng.

Ban đầu, những tập đoàn như TSMC hay Intel đã hợp tác xây dựng nên Quick Start, một chương trình đào tạo chỉ 300 USD học phí với lời cam kết tuyển dụng cho mức lương tối thiểu 30 USD/giờ.

Thậm chí những ai muốn đào tạo chuyên sâu thành chuyên viên có thể vừa học vừa làm để thăng tiến. Thế nhưng lời cam kết này dần khác xa so với thực tế.

Chương trình Quick Start mới cấp chứng chỉ cho 700 người thì đã phải tạm đóng cửa vì nhu cầu tuyển dụng không đáp ứng nổi lượng lao động dư thừa.

Hiện khoảng 300 người nữa đang trong danh sách chờ được Quick Start cấp nốt bằng. Tuy nhiên kỳ vọng của những lao động này có phần khó khăn khi nhiều nhà máy bán dẫn vẫn chưa hoàn thành hoặc không tăng sản lượng lên được mức cam kết trước đó.

Theo Business Insider, nhu cầu của ngành bán dẫn đang giảm mạnh khiến các doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô tuyển dụng, đi ngược lại với cam kết khi tuyển dụng.

Thậm chí, nhiều doanh nghiệp buộc phải sa thải lao động và biến những sinh viên tốt nghiệp các khóa học thành "con rơi". Khảo sát vào tháng 6/2023 cho thấy 31% lao động tốt nghiệp Quick Start tìm được việc làm, khoảng 58% chưa được tuyển dụng và 11% thì đã từ bỏ tìm kiếm công việc do quá thất vọng.

Giám đốc Leah Palmer của Trường cao đẳng Mesa-Arizona cho biết bà và các cộng sự của Quick Start đã gặp gỡ hơn 30 quản lý nhân sự của các hãng bán dẫn nhưng kể từ cuối năm 2023 nhưng những công ty này vẫn rất dè dặt về nhu cầu tuyển dụng.

"Họ gần như không đưa ra được câu trả lời khi chúng tôi hỏi về nhu cầu tuyển dụng lao động trong tương lai. Chẳng doanh nghiệp nào muốn nói về điều này, kể cả Intel hay TSMC cũng chẳng đưa ra bất kỳ phản hồi nào", giám đốc Palmer chia sẻ với Business Insider.

"Điều này chẳng có gì lạ. Trong quá khứ, ngành công nghiệp bán dẫn cũng đã từng bất ngờ thuê rất nhiều lao động để bắt kịp xu hướng rồi sa thải hàng loạt sau đó. Nếu doanh số bán hàng không như ý thì họ sẽ từ chối tuyển dụng thêm", giáo sư Gary Burley, cựu nhân viên đã làm việc tại Intel 20 năm, thừa nhận.

40 tên lửa Nga tập kích trong 3 tiếng: Phòng không Ukraine chật vật, tỷ lệ đánh chặn sụt giảm

(Ảnh minh họa).

Gần đây Nga sử dụng chiến lược không kích quy mô lớn: các loại vũ khí khác nhau được tung ra gần như đồng thời từ nhiều địa điểm và nhắm vào nhiều mục tiêu khác nhau của Ukraine.

Nga dồn dập tấn công Ukraine bằng tên lửa

Nga đã tấn công Ukraine bằng nhiều đợt tên lửa vào ngày thứ Bảy 13/1, đặt toàn bộ đất nước trong tình trạng báo động không kích và khiến người dân đổ xô đi trú ẩn khi nghe thấy tiếng nổ ở một số thành phố.

Cuộc tấn công bắt đầu vào khoảng 5 giờ sáng theo giờ địa phương và kéo dài khoảng 3 giờ, có sự tham gia của gần 40 tên lửa hành trình và tên lửa siêu thanh được bắn từ các khu vực khác nhau, bao gồm bán đảo Crimea do Nga chiếm đóng và Biển Caspian, ở phía đông nam Ukraine, nhắm vào các thành phố bao gồm thủ đô Kiev và Lviv, gần biên giới với Ba Lan.

Cuộc tấn công hôm thứ Bảy tuân theo chiến lược gần đây của Nga về các cuộc tấn công trên không quy mô lớn: các loại vũ khí trên không khác nhau được tung ra gần như đồng thời từ nhiều địa điểm và nhắm vào nhiều mục tiêu khác nhau, với mục tiêu áp đảo lực lượng phòng không Ukraine.

Không quân Ukraine cho biết họ đã bắn hạ 8 tên lửa - tỷ lệ đánh chặn thấp so với các cuộc tấn công trước đó. Tuy nhiên, hơn 20 tên lửa và máy bay không người lái khác đã bắn trượt mục tiêu nhờ biện pháp gây nhiễu điện tử của quân đội Ukraine.

Bộ Quốc phòng Nga cho biết trong một tuyên bố rằng tên lửa của họ đã tấn công "các cơ sở phức hợp công nghiệp quân sự của Ukraine" nơi sản xuất đạn pháo, thuốc súng và máy bay không người lái. New York Times cho biết chưa thể xác minh cả 2 tuyên bố.

Chiến lược của Nga

Cuộc tấn công này là một phần trong chiến dịch không kích mà Nga bắt đầu vào cuối tháng 12/2023, nhằm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp và quân sự, đồng thời liên tục tấn công các khu vực dân sự trong quá trình này. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Moscow đã phóng khoảng 500 tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào nước này trong các cuộc tấn công dịp nghỉ lễ đầu năm mới.

Oleksiy Kuleba, phó chánh văn phòng tổng thống Ukraine, cho biết vụ tấn công đã gây thiệt hại cho các tòa nhà dân sự ở ba khu vực, nhưng không có thương vong.

Cuộc tấn công hôm 13/1 là cuộc tấn công quy mô lớn ở quy mô toàn quốc thứ 4 nhằm vào Ukraine trong khoảng 2 tuần.

Trong cuộc tấn công trước đó hôm 8/1, Ukraine cho biết họ chỉ đánh chặn được khoảng 1/3 số tên lửa phóng nhằm vào lãnh thổ của mình. Các nhà phân tích quân sự cho rằng đó là dấu hiệu cho thấy Ukraine đang thiếu tên lửa đất đối không cần thiết để bắn hạ tên lửa Nga.

Tổng thống Zelensky thừa nhận trong chuyến đi tới Lithuania giữa tuần qua rằng nước này thiếu trầm trọng các hệ thống phòng không hiện đại.

Các quan chức Ukraine mùa thu năm 2023 cho biết Nga đã dự trữ hơn 800 tên lửa có độ chính xác cao để chuẩn bị cho các cuộc tấn công lớn nhằm làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Ukraine.

Trong 3 cuộc không kích lớn trước đây nhằm vào Ukraine, Nga đã bắn tổng cộng hơn 270 tên lửa, bao gồm một số tên lửa siêu thanh Kinzhal, một trong những vũ khí tinh vi nhất trong kho vũ khí của Nga. Điều này đã khiến hệ thống phòng không của Ukraine chật vật chống đỡ và trở nên dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công trong tương lai.

"Ukraine đã sử dụng một lượng lớn tên lửa cho 3 cuộc tấn công này", người phát ngôn của Không quân Ukraine, ông Yurii Ihnat, cho biết trên truyền hình quốc gia hôm thứ Ba 9/1. "Vì vậy, tên lửa phòng không dẫn đường đang thiếu hụt", ông nói.

Sự thiếu hụt lực lượng phòng không đồng nghĩa với việc Ukraine phải phân chia nguồn lực giữa tiền tuyến và các thành phố xa nơi giao tranh, khiến một số nơi được phòng thủ kém hơn những nơi khác.

Ukraine, do thiếu khả năng sản xuất hệ thống phòng không trong nước, phải phụ thuộc vào các đồng minh phương Tây về nguồn cung cấp để bảo vệ bầu trời của mình. Trong chuyến thăm các nước vùng Baltic vừa qua, ông Zelensky kêu gọi Mỹ và Liên minh Châu Âu tung ra thêm các gói viện trợ.

Ông nói, hệ thống phòng không là "thứ chúng tôi cần nhất".

Bài toán khó của Ukraine: Dồn quân cho chiến trường, hậu phương thiếu lực lượng

Kiev cần thêm quân cho chiến trường nhưng cũng phải cân bằng những lo ngại về kinh tế, thuế và sự công bằng.

Dự luật huy động quân bị phản đối

Quốc hội Ukraine ngày 11/1 đã rút lại dự luật huy động quân nhằm cung cấp thêm binh sĩ cho mặt trận, sau khi dự luật này bị chỉ trích dữ dội vì những sai sót trong khâu soạn thảo.

"Sẽ không có gì xảy ra theo luật huy động. Không phải hôm nay cũng như ngày mai. Cũng không phải trong tương lai gần", nhà lập pháp Ukraine Yaroslav Zhelezniak thuộc đảng Tiếng nói Đối lập thân châu Âu cho biết trên Telegram.

Bộ trưởng Quốc phòng Rustem Umerov cho biết dự luật sẽ được sửa đổi và trình chính phủ phê duyệt trong thời gian tới. Ông viết trong một bài đăng trên Facebook: “Luật này là cần thiết để bảo vệ đất nước của chúng ta và mọi người lính hiện đang ở mặt trận. Nó cần được phê duyệt càng sớm càng tốt”.

Dự luật huy động quân - được trình lên Quốc hội vào dịp Giáng sinh - đã gây ra tranh cãi lớn với mục tiêu giảm độ tuổi gọi nhập ngũ từ 27 xuống 25, hạn chế việc trì hoãn đối với nam giới bị khuyết tật nhẹ và tăng hình phạt đối với những người trốn quân dịch. Nhưng một số nghị sĩ cho rằng dự luật này không được xây dựng rõ ràng và bao gồm cả những vi phạm nhân quyền.

Mục đích của dự luật trên là đưa thêm binh lính ra trận, quân đội Ukraine cho biết họ cần thêm nửa triệu nam giới trong năm nay. Lực lượng bổ sung sẽ cho phép những người lính tiền tuyến kiệt sức sau 2 năm chiến đấu được luân chuyển về nhà, đồng thời giữ vững phòng tuyến chống lại 617.000 người Nga. Con số này được đưa ra bởi Tổng thống Vladimir Putin, người đang tăng quân số trong quân đội Nga thêm gần 170.000, lên con số khổng lồ là 1,3 triệu.

Theo Trung tâm Truyền thông Quân sự Nhà nước và Chỉ số Hỏa lực Toàn cầu, quân đội Ukraine hiện có khoảng 850.000 quân. Tuy nhiên, kế hoạch huy động kể trên lại không ổn về chính trị.

Trong những tuần đầu của cuộc chiến vào tháng 2/2022, người Ukraine xếp hàng tại các trung tâm quân dịch để gia nhập quân đội, trong khi trên khắp châu Âu, các tài xế xe tải, thợ xây dựng và bồi bàn người Ukraine đã bỏ việc để trở về quê nhà chiến đấu.

Nhưng sau nhiều tháng bế tắc đẫm máu tiếp tục cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, lòng nhiệt tình ban đầu đó đã tan biến. Trong khi đó, các vụ bê bối tham nhũng trong quân đội và cảm giác kiệt sức ở cả trong nước và trong các đồng minh của Ukraine đã khiến việc nhập ngũ trở nên kém sức hút hơn nhiều.

Dự luật huy động được gửi trở lại cơ quan soạn thảo sau khi Thanh tra Nhân quyền Dmytro Lubinets nói rằng một số điều khoản có thể vi phạm hiến pháp, và Anastasia Radina, người đứng đầu ủy ban chống tham nhũng của quốc hội, cảnh báo nó có thể làm tăng nguy cơ tham nhũng.

“Chúng tôi có thể nói rằng sẽ có những thay đổi trong dự luật”, Fedir Venislavsky, một nghị sĩ và thành viên ủy ban quốc phòng của Quốc hội, nói với tờ Politico, “sẽ không có việc huy động người khuyết tật, không có chuyện chính quyền địa phương có toàn quyền quyết định về các vấn đề huy động và cũng không có hạn chế đáng kể nào về nhân quyền”.

Cân bằng chiến đấu và sản xuất

Sự căng thẳng lớn mà cuộc chiến gây ra cho Ukraine đã được phản ánh trong cuộc xung đột về dự luật huy động quân.

Hơn 1/5 GDP của Ukraine – tương đương khoảng 46 tỷ USD trong nền kinh tế 214 tỷ USD - là dành cho nỗ lực chiến tranh, với khoảng một nửa được sử dụng để trả lương cho quân đội và 1/4 để cung cấp cho khu liên hợp công nghiệp quân sự. Nói một cách đơn giản, toàn bộ ngân sách chính phủ Ukraine đang được chi cho chiến tranh, với hàng tỷ USD viện trợ từ EU và Mỹ giúp tài trợ cho phần còn lại của nền kinh tế.

Nhưng khoản viện trợ đó ngày càng mong manh – bị kẹt ở Washington do sự phản kháng của Đảng Cộng hòa, và bị Hungary chặn ở Brussels. Điều đó đã buộc Kiev phải cân bằng giữa việc tìm đủ binh lính mới để tiếp tục chiến đấu, đồng thời đảm bảo vẫn còn đủ người nộp thuế và công nhân để duy trì nền kinh tế và các ngành công nghiệp thời chiến.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết vào tháng 12 năm ngoái: “Việc huy động thêm 450.000 đến 500.000 người sẽ khiến Ukraine tiêu tốn 500 tỷ hryvnia (12 tỷ euro) và tôi muốn biết số tiền đó sẽ đến từ đâu. Xét đến việc phải mất sáu công dân Ukraine đóng thuế để trả lương cho một người lính, tôi sẽ cần phải có thêm 3 triệu người lao động ở đâu đó để có thể chi trả cho số quân bổ sung.”

Phát biểu tại Estonia hôm 11/1, ông Zelensky nói: "Nếu bạn ở Ukraine và không ra mặt trận, nhưng bạn làm việc và đóng thuế, thì bạn cũng bảo vệ đất nước. Và điều này là rất cần thiết". Ông nói thêm rằng những người Ukraine đã trốn khỏi đất nước và không chiến đấu cũng như không đóng thuế sẽ phải đối mặt với sự cắn dứt lương tâm.

"Nếu chúng ta muốn cứu Ukraine, nếu chúng ta muốn cứu châu Âu, thì tất cả chúng ta phải hiểu: Hoặc chúng ta giúp Ukraine hoặc chúng ta không giúp. Hoặc chúng ta là những công dân ở tuyến đầu, hoặc chúng ta là những công dân làm việc và trả tiền thuế”, ông Zelensky nói.

“Để tiến hành chiến tranh, một quốc gia cần tiền - đó là thứ giúp nền kinh tế tiếp tục phát triển. Họ cần vũ khí - không có vũ khí thì không thể nói đến kháng cự. Ngoài ra, chúng tôi cần binh lính. Và nếu hai nguồn lực đầu tiên có thể được các đồng minh cung cấp, thì những người có khả năng bảo vệ đất nước sẽ ở lại Ukraine”, Tổng thống Zelensky nói.

Nhà phân tích chính trị Ukraine Volodymyr Fesenko cho biết dự luật huy động quân rất không được lòng dân nên các chính trị gia ngại vận động cho nó. Đồng thời, mọi người cũng thừa nhận rộng rãi rằng quá trình huy động quân phải được cải thiện và các nhu cầu của quân đội phải được đáp ứng.

"Dự thảo luật huy động cần được hoàn thiện đáng kể và tìm kiếm sự cân bằng lợi ích tối ưu giữa việc cung cấp nhu cầu quân sự với khả năng và nhu cầu tài chính, kinh tế của nhà nước; giữa tiền tuyến và hậu phương; giữa nhu cầu của quân đội và tình cảm của công chúng", ông Fesenko đăng trên Facebook.

Kazarin, một binh sĩ Ukraine, cho biết mối lo ngại chính là việc kéo đàn ông ra khỏi văn phòng và nhà máy, rồi bắt họ mặc quân phục, sẽ làm trì trệ nền kinh tế, nhưng điều đó có thể bị thổi phồng quá mức.

Kazarin nói: “Họ quên rằng trong trường hợp huy động quân thành công, tất cả những người đã cầm vũ khí trong vài năm qua sẽ được giải ngũ sau một năm nữa. Họ giữ mặt trận trong hai năm, để lại hậu phương cho bạn. Và bây giờ đến lượt bạn.”

Bầu cử Đài Loan: Ông Lại Thanh Đức, người Trung Quốc gọi là ‘kẻ gây rối’, đắc cử

(Ảnh minh họa).

Ông Lại Thanh Đức của Đảng Dân tiến (DPP) cầm quyền sẽ trở thành tổng thống tiếp theo của Đài Loan, sau khi phe đối lập thừa nhận thất bại.

Ông Lại sẽ trở thành nhà lãnh đạo tiếp theo của hòn đảo này, kế nhiệm bà Thái Anh Văn, cũng từ đảng Dân tiến. Ông sẽ nhậm chức vào ngày 20/1.

Đối thủ chính của ông từ Quốc dân Đảng là Hầu Hữu Nghi đã thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử, cùng với ông Kha Văn Triết của Đảng Nhân dân Đài Loan (TPP) mới chỉ được thành lập vào năm 2019.

Trong 8 năm qua, Bắc Kinh đã chỉ trích gay gắt nhà lãnh đạo tiền nhiệm, bà Thái Anh Văn. Hiện có nhiều lo ngại là ông Lại sẽ đẩy ranh giới với Bắc Kinh đi xa hơn cả điều bà Thái đã làm.

Những người ủng hộ ông Lại lập luận ngược lại: họ nói rằng mối nguy hiểm thực sự là nhiệm kỳ tổng thống của Quốc dân Đảng. Họ e rằng các nhà lãnh đạo Cộng sản Trung Quốc sẽ không chấp nhận mối quan hệ nồng ấm hơn và sẽ đẩy Đài Loan tiến tới thống nhất.

Đài Loan chiếm một vị trí quan trọng trên thế giới vì nhiều lý do - có rất ít nền dân chủ trẻ khác thể hiện cam kết mạnh mẽ về bầu cử tự do và công bằng như Đài Loan.

Ngoài ra, nếu ngành công nghiệp bán dẫn của Đài Loan bị đe dọa hoặc đình chỉ, các chip silicon mà hòn đảo này cung cấp cho nhiều máy tính, điện thoại, ô tô và thiết bị y tế của chúng ta cũng sẽ cạn kiệt.

Đài Loan cũng là một trong những điểm nóng ở trung tâm mối quan hệ Mỹ-Trung.

Vì vậy, nhiều người đã nín thở chờ đợi kết quả của cuộc bầu cử hôm 13/1.

'Quyết tâm bảo vệ Đài Loan khỏi mối đe dọa từ Trung Quốc'

Sau khi có kết quả, ông Lại Thanh Đức đã xuất hiện trước báo giới và trả lời các câu hỏi của phóng viên.

Rõ ràng là ông đang cực kỳ thận trọng trong toàn bộ vấn đề quan hệ xuyên eo biển với Trung Quốc.

Ông đang lựa chọn ngôn từ rất cẩn thận và đề xuất đối thoại cũng như hợp tác dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau.

Trong bài phát biểu chiến thắng, ông Lại gửi lời cảm ơn đến các cử tri: “Tôi muốn cảm ơn người dân Đài Loan vì đã viết nên một chương mới trong nền dân chủ của chúng ta. Chúng ta đã cho thế giới thấy rằng chúng ta trân trọng nền dân chủ của mình đến mức nào. Đây là cam kết không lay chuyển của chúng ta.”

“Đài Loan đã giành được chiến thắng cho cộng đồng các nền dân chủ,” ông nói thêm.

“Thông qua hành động của chúng ta, người dân Đài Loan đã thành công chống lại những nỗ lực từ các thế lực bên ngoài nhằm tác động đến cuộc bầu cử của chúng ta. Chúng tôi tin rằng chỉ người dân Đài Loan mới có quyền lựa chọn tổng thống của riêng mình”.

Theo ông, việc DPP nhận được tỷ lệ phiếu bầu lớn nhất cho thấy Đài Loan sẽ tiếp tục “đi trên con đường đúng đắn phía trước”.

Bên cạnh đó, ông Lại cũng cố gắng trấn an người dân Đài Loan và các đồng minh của hòn đảo như Mỹ rằng ông sẽ theo đuổi sự cân bằng thận trọng của người tiền nhiệm Thái Anh Văn, đồng thời cho biết ông “quyết tâm bảo vệ Đài Loan khỏi mối đe dọa từ Trung Quốc” và sẽ duy trì hiện trạng ở eo biển.

Ông nói duy trì hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan là một trách nhiệm quan trọng, đồng thời cho biết thêm rằng chính phủ của ông sẽ “sử dụng đối thoại để thay thế đối đầu” trong các cuộc trao đổi với Trung Quốc.

Phản ứng trên mạng xã hội Trung Quốc

Bắc Kinh luôn cáo buộc ông Lại ủng hộ nền độc lập của Đài Loan và cảnh báo cử tri không bỏ phiếu cho ông.

Tại Trung Quốc, mặc dù hashtag "Bầu cử Đài Loan" đã bị kiểm duyệt trên mạng xã hội nhưng các hashtag như "Đài Loan" và "khu vực Đài Loan" vẫn hoạt động.

Người dùng vừa nhận được tin: Lại Thanh Đức, ứng cử viên họ ít yêu thích nhất, đã giành chiến thắng.

"Tôi không ngạc nhiên" – một cư dân mạng Trung Quốc phản ứng.

“Tôi không ngạc nhiên. Cứ 4 năm lại xảy ra chuyện này – rất rõ ràng người dân Đài Loan nghĩ gì,” một bình luận dưới một bài đăng về kết quả cho biết.

“Đài Loan không thể cứu được nữa,” một bình luận có nhiều lượt thích khác viết.

Mức độ phổ biến của hashtag "Đài Loan" đã tăng vọt, với hơn 19 triệu lượt xem tính đến thời điểm hiện tại.

Một số người đặt câu hỏi liệu những gì họ được nghe về chính trị Đài Loan có đúng hay không.

"Truyền thông của chúng ta luôn nói ngược lại. Những người mà họ nói người Đài Loan ghét luôn chiến thắng! Hóa ra truyền thông của chúng ta chỉ như đang nói dối chúng ta," một bình luận được hơn 80 lượt thích viết.

Nguồn: Vnexpress; Dân Trí; Soha; Báo Tin Tức; BBC