Phố thịt chó Hàn Quốc đìu hiu

(Ảnh minh họa).

Các nhà hàng thịt chó ở Seoul vắng vẻ sau khi quốc hội Hàn Quốc thông qua luật cấm buôn bán thịt chó, dù chưa có hiệu lực ngay lập tức.

Những con hẻm ở quận Jongno, trung tâm thủ đô Seoul của Hàn Quốc, từng rất tấp nập khi nhiều thực khách tìm tới "phố thịt chó" này để thưởng thức đặc sản. Tuy nhiên, khu phố trở nên vắng khách sau khi quốc hội Hàn Quốc ngày 9/1 thông qua luật cấm nuôi chó lấy thịt, giết mổ hay phân phối thịt chó.

Đạo luật có độ trễ ba năm, bắt đầu có hiệu lực từ 2027, để những người buôn bán thịt chó có thời gian chuẩn bị thay đổi sinh kế. Tuy nhiên, nhiều chủ nhà hàng, trang trại thịt chó ở đây không hài lòng với đạo luật, cho rằng nó là động thái "đơn phương" của chính phủ.

"Nhà hàng này là sinh kế của tôi hơn 4 thập kỷ qua và chỉ còn ba năm nữa phải đóng cửa. Tôi không biết phải làm gì tiếp theo", chủ một nhà hàng thịt chó giấu tên ở Jongno nói khi đang chuẩn bị bosintang, món canh thịt chó từng được người Hàn ưa chuộng.

Nhà hàng thịt chó của ông nằm trong một hẻm nhỏ gần chợ Gwangjang, bên trong có vài khách đang dùng bosintang. Khu vực này từng tập trung nhiều nhà hàng thịt chó, nay các hộ dần chuyển sang kinh doanh canh gà, cá nướng.

Dù thừa nhận nghề của ông không còn được dư luận nhìn nhận một cách tôn trọng như xưa, chủ quán này cho biết công việc kinh doanh đã truyền qua nhiều thế hệ và gia đình ông vẫn làm việc chăm chỉ, phục vụ "món đặc sản một thời".

"Chúng tôi phải đi vay khi đại dịch Covid-19 ập tới, phải làm mọi cách để duy trì hoạt động kinh doanh. Nhưng sau khi quốc hội thông qua luật mới, chúng tôi cảm thấy cùng đường", ông nói, chỉ vào tấm biển hiệu cũ kỹ, in dòng chữ "hương vị trăm năm" đã phai.

Theo đạo luật, người nuôi chó lấy thịt, giết mổ, phân phối thịt chó sẽ đối mặt án tù hoặc phạt tiền tới 30 triệu won (22.800 USD). Đạo luật chủ yếu nhắm tới người bán hoặc các chủ trang trại chó, còn những người tiêu thụ thịt chó hoặc các sản phẩm liên quan không bị trừng phạt.

Tiêu thụ thịt chó ở Hàn Quốc đã giảm đáng kể trong những thập kỷ gần đây, trong bối cảnh nhiều người nước này coi ăn thịt chó là "nỗi hổ thẹn" với quốc tế. Nhưng một số chủ nhà hàng cho biết một số khách quen vẫn lui tới, tìm và thưởng thức món ăn mà họ cho là bổ dưỡng.

"Hãy cố cầm cự, tôi sẽ ăn món này lâu nhất có thể", một thực khách khoảng 60 tuổi nói với chủ quán sau khi thưởng thức phần canh thịt chó hầm.

Một bà chủ gần đó, điều hành quán ăn gia đình đã 30 năm, cũng tỏ ra bi quan về sinh kế tương lai, sau khi dành cả cuộc đời để chế biến, phục vụ thịt chó.

"Tôi không chắc mình có thể bắt đầu một công việc kinh doanh mới, nhất là trong thời kỳ kinh tế suy thoái hiện tại. Chỉ mong chính phủ hỗ trợ đầy đủ", bà nói.

Theo đạo luật, trong ba năm tới, toàn bộ các trang trại, nhà hàng thịt chó đều phải đệ trình kế hoạch ngừng hoạt động lên chính quyền địa phương. Họ sẽ được hỗ trợ tài chính để đóng cửa hoặc chuyển nghề trong thời gian này, song thông tin chi tiết về chính sách hỗ trợ chưa được công bố.

Đại diện ngành công nghiệp chăn nuôi, buôn bán chó thịt cho rằng đạo luật mới thiếu các hướng dẫn cụ thể và "vi phạm quyền cơ bản của người dân đối với nghề nghiệp, tài sản và sinh kế".

"Hiến pháp Hàn Quốc quy định mọi quyền của công dân liên quan đến tài sản phải được đảm bảo, các động thái hạn chế do yêu cầu của chính quyền phải được đền bù tương xứng", Ju Yeong-bong, lãnh đạo Hiệp hội Chăn nuôi Chó ở Hàn Quốc, nói. Hiệp hội hồi tháng 11/2023 từng đe dọa thả hai triệu con chó vào thủ đô để phản đối dự luật.

Ông Ju nói thêm thời hạn ba năm là "quá ngắn", ít hơn rất nhiều so với thời gian chuyển tiếp 7 năm được hiệp hội và các nhóm bảo vệ quyền động vật thỏa thuận vào năm ngoái. "Hầu hết những người chăn nuôi chó đã đầu tư toàn bộ sản nghiệp cho công việc kinh doanh. Rất khó để chuyển sinh kế và thành công vào thời điểm này", Ju cho hay.

Theo ông, những người chăn nuôi cần được hỗ trợ 2 triệu won (gần 1.600 USD) cho mỗi con chó, kèm các chi phí bổ sung khác để xử lý nguồn thức ăn cho chó dư thừa. "Các chủ nhà hàng cũng cần được bồi thường ít nhất 5 năm thu nhập, dựa trên mức thuế mà họ đã nộp", ông Ju nói. Chính phủ Hàn Quốc chưa bình luận về yêu cầu này.

Chạy đua với Mỹ, Trung Quốc tạo 'lá chắn plasma' như phim viễn tưởng để phòng thủ giống Thái cực quyền

Các nhà khoa học quân sự hàng đầu Trung Quốc cho biết, họ đang phát triển một công nghệ phòng thủ mới tương tự như lá chắn năng lượng trong phim khoa học viễn tưởng.

Lá chắn plasma nhiệt độ thấp

Tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 9/1 đưa tin, lá chắn bảo vệ vô hình này bao gồm các ion tích điện sẵn sàng bảo vệ máy bay không người lái, tên lửa và các loại vũ khí khác của Trung Quốc trước các cuộc tấn công vi sóng công suất cao, giống như các công nghệ được mô tả trong thế giới điện ảnh Star Trek hoặc Star Wars.

Khi bức xạ của bên tấn công xuất hiện, lá chắn năng lượng sẽ hoạt động ngay lập tức - và năng lực phòng thủ của nó ngày càng mạnh hơn sau mỗi cuộc tấn công leo thang.

Theo SCMP, công nghệ hiện đại dễ bị tổn thương khi đối mặt với vi sóng công suất cao. Ngay cả những con chip quân sự được gia cường bằng các mạch đặc biệt cũng có thể gặp khó khăn trong việc chống lại các cuộc tấn công vi sóng với công suất vài kilowatt ở cự ly gần. Những đợt sóng mạnh này tàn phá dòng điện bên trong con chip và khiến nhiệt độ bên trong nó tăng vọt.

Nhóm nghiên cứu do Chen Zongsheng - một nhà nghiên cứu cộng tác tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Nhà nước về Công nghệ Laser xung điện tại Đại học Công nghệ Quốc phòng Trung Quốc - dẫn đầu, cho biết "lá chắn plasma nhiệt độ thấp" của họ có thể bảo vệ các mạch nhạy cảm khỏi các cuộc bắn phá bằng vũ khí điện từ với công suất lên tới 170kW ở khoảng cách chỉ 3 mét. Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm đã cho thấy tính khả thi của công nghệ đặc biệt này.

"Chúng tôi đang trong quá trình phát triển các thiết bị thu nhỏ để đưa công nghệ này vào cuộc sống", Chen và các đồng sự viết trong một bài báo được đăng trên tạp chí của Đại học Công nghệ Quốc phòng Trung Quốc vào tháng trước.

Nhóm của Chen cho biết, nghiên cứu của họ được thúc đẩy bởi áp lực từ Mỹ.

Nhóm của Chen viết trong bài báo rằng: "Mỹ đã đưa vào sử dụng các thiết bị như Hệ thống Từ chối Chủ động [the Active Denial System], hệ thống Vigilant Eagle, tên lửa hành trình AGM-86 mang đầu đạn vi sóng công suất cao và vũ khí vi sóng công suất cao để phong tỏa không phận… Và quân đội Mỹ đang tăng gấp đôi số tiền đầu tư vào lĩnh vực này."

"Nếu hệ thống thông tin điện tử [của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc] bị phá hủy, ngay cả những loại vũ khí và trang bị mạnh nhất cũng sẽ bị vô hiệu hóa hoặc biến thành một đống sắt vụn, có khả năng làm thay đổi bản chất của chiến tranh trong tương lai", nhóm của Chen viết.

Nguyên tắc hoạt động giống Thái cực quyền

Theo SCMP, trước đây, việc bảo vệ các thiết bị điện tử chủ yếu tập trung vào mạch điện. Tuy nhiên, khi sức mạnh của những địch thủ tiềm năng ngày càng gia tăng, các nhà khoa học đã đề xuất các biện pháp bảo vệ bổ sung, chẳng hạn như các lớp bảo vệ siêu bề mặt có thể thay đổi cấu trúc vật lý của chúng để điều chỉnh các sóng điện từ tấn công tới. Tuy nhiên, lớp bảo vệ thể rắn này gặp khó khăn trong việc xử lý đồng thời các vấn đề về nhiệt và nhiễu điện tử.

Lá chắn năng lượng dựa trên plasma là một cách tiếp cận hoàn toàn mới gợi nhớ đến các thế võ Thái cực quyền - thay vì trực tiếp chống lại các cuộc tấn công điện từ mang tính hủy diệt, nó sẽ chuyển đổi năng lượng của bên tấn công thành sức mạnh phòng thủ.

Nhóm của Chen đầu tiên chứng minh bằng toán học rằng điều này không đi ngược lại các định luật vật lý cơ bản và sau đó họ biến tham vọng của mình thành hiện thực, sử dụng rất ít năng lượng điện để tạo ra một lớp plasma ổn định.

Theo bài báo của các nhà khoa học đến từ Đại học Công nghệ Quốc phòng Trung Quốc, khi sóng điện từ tấn công tiếp xúc với các hạt tích điện này, các hạt có thể ngay lập tức hấp thụ năng lượng của sóng điện từ rồi chuyển sang trạng thái hoạt động rất mạnh.

Nếu địch thủ tiếp tục tấn công hoặc thậm chí tăng sức mạnh vào lúc này, lá chắn plasma sẽ đột ngột tăng mật độ trong không gian, phản chiếu phần lớn năng lượng ngẫu nhiên giống như một tấm gương, đồng thời các sóng đi vào lá chắn plasma cũng bị lấn át bởi bởi các hạt tích điện giống như một trận tuyết lở.

"Lá chắn plasma càng dày thì hiệu quả bảo vệ càng tốt", Chen và các đồng sự cho biết sau khi tổng hợp dữ liệu thí nghiệm. Họ nói thêm: "Khi nguồn phát vi sóng công suất cao ngừng hoạt động, lá chắn plasma sẽ nhanh chóng trở lại trạng thái ban đầu do không còn năng lượng bên ngoài duy trì nó".

Theo SCMP, bên cạnh khả năng bảo vệ mạnh mẽ, các yêu cầu của quân đội Trung Quốc đối với lá chắn năng lượng này còn bao gồm việc không bị nhiễu khi truyền sóng điện từ công suất thấp vì máy bay không người lái hoặc tên lửa được bảo vệ cũng phải có khả năng gửi hoặc nhận tín hiệu.

Để ngăn chặn địch thủ đang cố gắng xâm nhập qua lá chắn plasma bằng cách thay đổi tần số vi sóng, tần số đáp ứng hiệu quả của lá chắn năng lượng này phải càng rộng càng tốt.

Một thách thức cơ bản khác là bản thân thiết bị tạo ra lá chắn năng lượng phải chịu được các cuộc tấn công vi sóng công suất cao trong khi vẫn giữ được kích thước, khối lượng và mức tiêu thụ năng lượng nhỏ nhất có thể.

Nhóm của Chen cho biết họ đang giải quyết những vấn đề này.

Ukraine chuyển trọng tâm sang phòng thủ

(Ảnh minh họa).

Những hàng rào chắn bê tông trắng và những cuộn dây thép gai trải dài trên một cánh đồng rộng hơn một km. Những con hào với những khu sinh hoạt thô sơ đang được đào dưới bóng đêm. Tiếng pháo ầm ầm cách đó không xa.

Các tuyến phòng thủ mới mà Reuters ghé thăm gần thành phố Kupiansk phía đông bắc vào ngày 28/12 cho thấy Ukraine đã tăng cường xây dựng các công sự trong những tháng gần đây khi nước này chuyển các hoạt động quân sự chống lại Nga sang thế phòng thủ nhiều hơn.

Các nhà phân tích quân sự cho biết, các hệ thống phòng thủ có một số điểm tương đồng với các hệ thống được triển khai ở phía nam và phía đông bị Nga chiếm đóng, nhằm mục đích giúp Ukraine vượt qua các cuộc tấn công đồng thời tái tạo lực lượng khi Moscow nắm quyền chủ động trên chiến trường.

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy loan báo rằng Ukraine “tăng cường đáng kể” các công sự vào ngày 28 tháng 11 sau khi một cuộc phản công được phát động vào tháng 6 năm ngoái đã không thể nhanh chóng chọc thủng phòng tuyến của Nga.

Kyiv nói rằng họ không thay đổi tham vọng chiếm lại toàn bộ lãnh thổ bị chiếm đóng còn lại, nhưng hiện tại đang tập trung vào những cải cách quân dịch nhạy cảm về mặt chính trị để bổ sung nhân lực và giải quyết tình trạng thiếu pháo binh ở mặt trận.

Các nhà phân tích quân sự cho biết, Nga đã tăng cường áp lực tấn công xung quanh các thị trấn phía đông như Kupiansk, Lyman và Avdiivka và không còn cần phải giữ lại quân trừ bị vì lo ngại Ukraine có thể đột phá.

Ông Zelenskyy nói các công trình phòng thủ của Ukraine cần được tăng cường và công việc xây dựng chúng cần được đẩy nhanh xung quanh ba thị trấn, ở phần phía đông của vùng Donetsk và ở các khu vực Kharkiv, Sumy, Chernihiv, Kyiv, Rivne và Volyn.

Những khu vực này trải dài từ phía đông Ukraine, dọc biên giới với Nga và Belarus, tới đồng minh phía tây là Ba Lan. Ông Zelenskyy cho biết khu vực phía nam Kherson, một khu vực vẫn còn bị chiếm đóng, cũng sẽ được tăng cường.

Tư thế phòng ngự

Không có dữ liệu công khai nào về cường độ hoặc quy mô của việc xây dựng công sự.

Ukraine đã thiết lập các tuyến phòng thủ ở một số khu vực ở phía đông khu vực Donbas kể từ năm 2014, khi các phần tử hiếu chiến được Nga hậu thuẫn chiếm giữ lãnh thổ. Các tuyến này đã được đào rất nhiều ở những nơi như Avdiivka trong suốt cuộc xâm lược toàn diện.

Ông Jack Watling, nhà nghiên cứu cấp cao về chiến tranh trên bộ tại Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia, cho biết, các công sự mạnh hơn sẽ làm chậm quân đội Nga và bớt tốn lực lượng cho phòng thủ, giải phóng họ khỏi mặt trận để họ có thể được huấn luyện thêm.

“Người Ukraine hiện đang chuyển sang thế phòng thủ vì cuộc tấn công của họ đã lên đến cao điểm”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, đồng thời cho biết thêm rằng Nga đã giành lại thế chủ động trên chiến trường và có thể chọn nơi để tấn công.

Ông cho biết thêm, với việc kho đạn pháo của Ukraine ngày càng giảm, tỷ lệ thương vong của Nga cũng giảm, khiến Moscow dễ dàng thành lập các đơn vị mới hơn, điều này có thể cho phép họ mở ra các tuyến tấn công mới theo thời gian.

Ông Watling nói: “Về phía Ukraine, họ đang cố gắng giảm thiểu thương vong cho mình nhưng cũng tái tạo sức mạnh chiến đấu tấn công”.

Ông cho biết các công sự cũng có thể được sử dụng để bảo vệ hai bên sườn của Ukraine khi nước này quay trở lại cuộc tấn công.

Răng rồng

Hôm 10/1, các phóng viên Reuters đã đến thăm các chiến hào được đào bằng máy đào và xẻng tại một địa điểm không được tiết lộ ở vùng Chernihiv gần biên giới Nga.

Ông Serhiy Naev, chỉ huy lực lượng chung Ukraine, người giám sát khu vực quân sự phía bắc, nói với các phóng viên tại hiện trường: “Khi dân thường hoàn thành công việc của họ (xây dựng các vị trí), chúng tôi sẽ rải mìn dày đặc”.

Tháng trước, các phóng viên Reuters đã đến thăm các chiến hào mới được Ukraine xây dựng ở Chornobyl gần biên giới với Belarus, một đồng minh của Nga được Moscow sử dụng làm nơi dàn dựng cho cuộc xâm lược vào tháng 2 năm 2022.

Một chiếc xe công binh cỡ lớn chạy qua mặt đất đầy tuyết khi tạo ra một con mương chống tăng rộng.

“(Các công việc đang diễn ra) dọc theo toàn bộ Khu vực Hoạt động phía Bắc. Những công việc này hiện đang được tiến hành ở vùng Sumy, vùng Chernihiv, theo hướng Kyiv,” ông Nayev nói.

“Các công trình bê tông, dây thép gai,... ‘răng rồng’ (rào chắn bê tông)...; chúng sẽ được đặt mìn và đặt dây thép gai lên trên. Đây sẽ là vật cản bê tông liên tục đối với xe bọc thép”, ông nói.

Gần Kupiansk, quân đội Ukraine cho phóng viên Reuters xem tuyến phòng thủ mới được xây dựng nhưng cho biết địa điểm chính xác không thể tiết lộ công khai vì lý do an ninh.

​ Một kỹ sư quân sự dùng danh hiệu vô tuyến là “Thằn lằn” cho biết họ thường đặt “răng rồng” trước tiên, tiếp theo là những cuộn dây thép gai và sau đó là mìn, nếu họ sử dụng.

Ông nói: “Tôi tin rằng hầu hết những rào cản này lẽ ra phải được xây dựng sớm hơn nhiều, có thể là vào mùa xuân. Việc này mất quá nhiều thời gian”.

Sau “răng rồng” vài trăm mét, công việc đang được tiến hành để mở rộng mạng lưới chiến hào cá nhân được gia cố bằng dầm gỗ, nơi cũng có khu sinh hoạt và giường tầng bằng gỗ.

Ông Lynx, quân nhân còn lại, cho biết Ukraine đang cố gắng giảm thiểu việc sử dụng mìn cho các công sự của mình để tránh để lại những loại đạn dược nguy hiểm trên lãnh thổ của mình.

“Đây là đất của chúng tôi. Chúng tôi không muốn xả rác nhiều như vậy”, ông nói.

Sóng dữ trên Biển Đỏ

Lâu nay, Biển Đỏ, tuyến hàng hải huyết mạch kết nối Á - Âu, luôn là mắt xích quan trọng và then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu về dầu, khí đốt tự nhiên, thực phẩm, sản phẩm công nghiệp... khi xử lý khoảng 12% khối lượng thương mại toàn cầu. Đặc biệt, kể từ khi hoạt động vận tải qua Kênh đào Panama sụt giảm từ cuối năm ngoái do hạn hán nghiêm trọng, rất nhiều tàu thuyền đến Bờ Đông nước Mỹ đã chuyển hướng qua Kênh đào Suez, khiến lưu lượng giao thông đường thủy qua khu vực này càng nhộn nhịp hơn.

Là con đường ngắn nhất, rẻ nhất và hiệu quả nhất để kết nối châu Á và châu Phi với châu Âu qua Địa Trung Hải, tuyến vận tải Biển Đỏ đi qua Kênh đào Suez có tầm quan trọng không thể bàn cãi. Do đó, một khi bị gián đoạn, ảnh hưởng cũng rất lớn.

Sau khi Israel mở chiến dịch quân sự ở Dải Gaza để trả đũa các vụ tấn công ngày 7/10/2023 của phong trào Hồi giáo Hamas, lực lượng Houthi ở Yemen đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền mà họ cho rằng có quan hệ với Israel đi qua tuyến hàng hải quốc tế ở Biển Đỏ. Dù chỉ với phương tiện hạn chế, song lực lượng Houthi thường xuyên thay đổi cách thức tấn công, từ sử dụng tên lửa đến thiết bị bay không người lái, gây áp lực đối với các quốc gia, doanh nghiệp hoạt động thương mại trên Biển Đỏ. Theo số liệu của giới chức Mỹ, Houthi đã thực hiện 25 cuộc tấn công nhằm vào các tàu buôn đi qua Biển Đỏ và Vịnh Aden kể từ ngày 18/11/2023, với tuyên bố sẽ chỉ dừng lại khi Israel ngừng chiến dịch quân sự ở Dải Gaza

Trước nguy cơ bị tấn công, các hãng vận tải biển lớn nhất thế giới, gồm MSC, Maersk, CMA CGM và Hapag-Lloyd có trụ sở tại châu Âu, hay Cosco Shipping, HMM và Evergreen Line có trụ sở tại châu Á, đã phải ngừng hoạt động vận chuyển qua Biển Đỏ và chuyển hướng tàu. Dữ liệu ngày 9/1 từ Flexport, một nền tảng vận chuyển toàn cầu cho thấy, trong số khoảng 735 tàu dự kiến đi qua Biển Đỏ, có 517 chiếc đang chuyển hướng, có kế hoạch chuyển hướng hoặc đã chuyển hướng khỏi hành lang vận chuyển quan trọng này. Con số này tương đương 25% năng lực vận chuyển tổng thể của thế giới tính theo khối lượng container.

Tuyến đường thay thế được các hãng lựa chọn là đi qua Mũi Hảo Vọng ở cực Nam châu Phi. Tuy nhiên, theo tập đoàn ING của Hà Lan, việc định tuyến lại qua Mũi Hảo Vọng sẽ tăng thêm khoảng 3.000 - 3.500 hải lý (6.000 km), cộng thêm khoảng 10 ngày di chuyển cho hành trình kết nối châu Âu với châu Á. Thời gian vận chuyển kéo dài hơn còn có thể có tác động dây chuyền đến thời gian xử lý hàng tại các cảng ở Anh và các trung tâm lớn ở châu Âu như Rotterdam, Antwerp và Hamburg. Hơn nữa, việc chuyển hướng tàu dự kiến tiêu tốn thêm tới 1 triệu USD nhiên liệu cho mỗi chuyến đi khứ hồi. Chi phí bảo hiểm cũng tăng lên, qua đó làm tăng chi phí tổng của chuyến hàng.

Theo công ty nghiên cứu và tư vấn hàng hải Drewry, phí vận chuyển một container 40 feet từ Trung Quốc đến châu Âu qua Biển Đỏ hiện khoảng 4.000 USD, tăng 248% so với mức 1.148 USD ghi nhận vào ngày 21/11/2023. Còn theo Flexport, giá cước từ châu Á đến Bắc Mỹ đã tăng 75% trong tháng qua, và sẽ tăng từ 50% đến 100% trong nửa cuối tháng 1 này.

Phí bảo hiểm tăng và chi phí định tuyến lại sẽ tác động chậm nhưng đều đặn đến các doanh nghiệp và người tiêu dùng trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, hàng loạt hãng vận tải lớn như: Yang Ming Line, One, Evergreen Line, HMM, Maersk… đã gửi thông báo sẽ thu thêm phụ phí từ tháng 1/2024 do phải thay đổi hải trình, tránh đi qua kênh đào Suez và khu vực Biển Đỏ. Theo VASEP, "cước tàu biển tăng sẽ là thách thức mới cho doanh nghiệp thủy sản trong năm 2024. Nếu căng thẳng tại vùng Biển Đỏ tiếp diễn hoặc leo thang, có thể dẫn đến hệ lụy là chi phí vận tải tăng, giá sản phẩm đầu vào cho nuôi trồng, chế biến thủy sản tăng, ảnh hưởng tới sức cạnh tranh và lợi nhuận của doanh nghiệp".

Trong thời kỳ đại dịch COVID-19, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) ước tính rằng những tắc nghẽn trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã làm tăng thêm khoảng 1 điểm phần trăm vào lạm phát. Nếu các cuộc tấn công trên Biển Đỏ kéo dài và gia tăng, nhiều quốc gia trên thế giới sẽ lại phải đau đầu trước nguy cơ giá cả tăng cao và đứt gãy chuỗi cung ứng, đe dọa tới nền kinh tế vừa phục hồi sau đại dịch COVID-19.

Trước tình hình này, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 10/1 đã thông qua nghị quyết yêu cầu lực lượng Houthi ngừng ngay lập tức các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền ở Biển Đỏ. Mỹ và các đồng minh cũng đã tập hợp một lực lượng hải quân đa quốc gia để ứng phó với mối đe dọa tấn công tại Biển Đỏ. Ngày 9/1, lực lượng Mỹ và Anh đã bắn hạ 18 thiết bị bay không người lái, hai tên lửa hành trình chống hạm và một tên lửa đạn đạo chống hạm của Houthi.

Tuy nhiên, đến nay, liên minh hải quân có tên “Chiến dịch Người bảo vệ thịnh vượng” vẫn chưa thể hạn chế được số lượng các cuộc tấn công để khôi phục niềm tin vào tuyến vận tải Biển Đỏ. Bản thân việc điều động lực lượng tham gia liên minh cũng gây tốn kém cho Mỹ và các đồng minh. Chỉ riêng chi phí sử dụng tên lửa đất đối không để tiêu diệt những thiết bị bay không người lái giá rẻ của Houthi đã cho thấy khoảng cách giữa tỷ lệ chi phí - lợi ích. Hơn nữa, việc ngăn chặn Houthi cũng rất khó khăn do lực lượng này không hề lo ngại khả năng gia tăng căng thẳng quân sự và chính trị trong khu vực. Khi sự kiên nhẫn của Mỹ và các đồng minh đang dần cạn kiệt, đã có những ý kiến về sự cần thiết phải tấn công các vị trí của Houthi trên đất liền. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, đây sẽ là một quyết định mạo hiểm, có thể làm leo thang xung đột khu vực hơn nữa.

Ngoài giải pháp quân sự, trong bối cảnh tuyến vận tải đường biển có nhiều bất ổn, hiện có một lựa chọn thay thế khác đang nổi lên là sử dụng tuyến đường sắt từ Tây Trung Quốc đến Đông Âu. Đây được xem là một lựa chọn bền vững và khả thi cho một số chuyến hàng nhất định. Dù vậy, ông Craig Poole, Giám đốc Điều hành công ty Cardinal Global Logistics cho hay, chi phí cho một container 40 feet sử dụng tuyến đường sắt trên cũng đã tăng từ 7.000 USD hồi tháng 11/2023 lên khoảng 9.000 - 15.000 USD, và giá cả vẫn tăng lên hằng ngày. Hơn nữa, để bù đắp cho một tàu chở hàng trên biển, cần tới 100 chuyến tàu hỏa.

Do đó, để giải quyết những thách thức nhiều mặt do cuộc khủng hoảng Biển Đỏ đặt ra, các giải pháp lâu dài là rất cần thiết. Với một số doanh nghiệp, những gián đoạn này nêu bật sự cần thiết phải chuyển đổi vĩnh viễn chuỗi cung ứng, giảm bớt sự phụ thuộc vào những nhà cung ứng ở xa. Đa dạng hóa chuỗi cung ứng sẽ trở thành một chiến lược quan trọng, giảm thiểu khả năng bị tổn thương trước những gián đoạn. Ngoài ra, sự phát triển của các trung tâm khu vực đang nổi lên như một giải pháp thay thế cho việc chỉ dựa vào các thị trường lớn. Ngoài việc giải quyết các mối quan ngại an ninh trước mắt, cộng đồng quốc tế phải tập trung vào thúc đẩy phát triển khu vực và tạo ra các hệ thống cung ứng toàn cầu linh hoạt hơn.

Tiềm lực quân sự đáng gờm của Houthi

(Ảnh minh họa).

Mỹ và Anh đã chính thức khai hỏa tấn công lực lượng Houthi ở Yemen. Nhóm vũ trang này có gì trong kho tên lửa chống hạm để có thể đáp trả?

CNN đưa tin sáng 12/1, quân đội Mỹ và Anh đã tiến hành cuộc tấn công bằng chiến đấu cơ và tên lửa hành trình Tomahawk nhằm vào hơn 10 mục tiêu của Houthi ở Yemen, bao gồm hệ thống radar, khu vực cất giữ máy bay không người lái (UAV), tên lửa đạn đạo và trận địa hỏa lực.

"Lúc này Mỹ, Anh và Israel đang tiến hành tấn công vào Hodeidah, Sanaa, Dhamar và Saada. Chúng tôi sẽ đáp trả họ", người phát ngôn của lực lượng Houthi, Abdulsalam Jahaf, xác nhận vào sáng 12/1.

Câu hỏi đặt ra là liệu Houthi có đáp trả Mỹ và Anh hay không và bằng cách nào.

Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) lần đầu tiên công bố nghiên cứu về kho tên lửa chống hạm của Houthi, trong đó đề cập chi tiết về 6 loại tên lửa đạn đạo và 6 tên lửa hành trình mà Houthi - một nhóm vũ trang ở Yemen do Iran hậu thuẫn - đã sở hữu được kể từ năm 2014.

Điều đáng chú ý là Houthi tuyên bố rằng phần lớn kho tên lửa cũng như UAV của họ được phát triển nội địa, bất chấp những cáo buộc có sự tham gia Iran.

Việc đánh giá độc lập về khả năng thực tế của bất kỳ tên lửa nào trong số này đều khó thực hiện như nhau và cũng chưa rõ chính xác loại nào đã được sử dụng trong những cuộc tấn công trong và xung quanh Biển Đỏ kể từ tháng 10 năm ngoái.

Tuy nhiên, trong quá khứ, Houthi đã sử dụng nhiều loại tên lửa và UAV để chống lại mục tiêu trên bộ cũng như trên biển và những mối đe dọa mà kho vũ khí của họ đặt ra là rất thực tế.

Kho tên lửa đạn đạo chống hạm của Houthi

Lực lượng Houthi đã công khai ít nhất 6 loại tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM) khác nhau và đều đã ra mắt trong các cuộc duyệt binh lớn trong những năm qua. Tất cả chúng đều có đầu dò quang - hồng ngoại giúp dẫn đường trong pha cuối khi công kích mục tiêu.

Asef (đôi khi còn được viết là Asif) là một biến thể đối hải của tên lửa đạn đạo tầm ngắn Fateh 313 của Iran - phát triển từ phiên bản chống hạm của Fateh 110 - có tầm bắn tối đa được báo cáo là gần 450km và có đầu dò quang - hồng ngoại, theo IISS.

Fateh 110 đã được kiểm chứng trong chiến đấu khi tấn công lực lượng Mỹ ở Iraq và các mục tiêu ở Syria.

Tankil dường như là một phiên bản của tên lửa đạn đạo tầm ngắn Raad-500 của Iran được thiết kế để sử dụng chống hạm. Tankil nhỏ hơn Asef nhưng được đánh giá là có tầm bắn xa hơn, khoảng 500km.

Theo IISS, ngoài Asef và Tankil, Houthi còn có 3 loại ASBM nhỏ hơn là Faleq, Mayun và Al Bahr Al Ahmar.

Thông tin chi tiết về 3 tên lửa ASBM nhỏ nhất của Houthi rất hạn chế. IISS cho biết tầm hoạt động của Faleq chỉ dưới 140km. Thông tin về Mayun hoặc Al Bahr Al Ahmar thậm chí còn ít hơn.

Cuối cùng là Muhit - không bắt nguồn từ thiết kế của Iran - mặc dù rất có thể quốc gia đó đã hỗ trợ trong việc tạo ra nó. Muhit là phiên bản chống hạm của tên lửa phòng không Qaher-2, được hoán cải từ loại SA-2 cũ của Liên Xô.

Nhìn chung, tên lửa đạn đạo lao vào tấn công mục tiêu ở tốc độ cao, đặt ra những thách thức rõ rệt cho lực lượng phòng thủ so với các mối đe dọa từ trên không, như tên lửa hành trình. Việc Houthi sử dụng ASBM cùng với tên lửa hành trình chống hạm và UAV trong các cuộc tấn công hỗn hợp và phức tạp khiến những thách thức này càng nghiêm trọng.

Đồng thời, một số tên lửa đạn đạo chống hạm của Houthi có công nghệ cũ, không thể bay thấp và tốc độ tối đa nhỏ khiến chúng dễ bị đánh chặn hơn.

Điều này cho phép Hải quân Mỹ sử dụng các biến thể tên lửa phòng không SM-2 vốn có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo giai đoạn cuối hạn chế, thay vì các loại SM-6 tiên tiến và đắt tiền hơn nhiều. Đồng thời, nó cũng đủ hiệu quả để không phải dùng đến tên lửa SM-3 tiên tiến có khả năng đánh chặn giữa đường bay.

Cần phải khẳng định, tên lửa đạn đạo có nhiều ưu điểm hơn tên lửa hành trình chống hạm trong tấn công mục tiêu cỡ lớn, đặc biệt là tàu sân bay, chủ yếu nhờ tốc độ cao, gây khó khăn cho các hệ thống đánh chặn. Đồng thời, chúng có khả năng sống sót tốt hơn cũng như khả năng xuyên phá mục tiêu mạnh hơn tên lửa hành trình rất nhiều.

Kho tên lửa hành trình chống hạm của Houthi

Mặc dù việc sử dụng ASBM của Houthi mới diễn ra gần đây, nhưng nhóm này đã tấn công các tàu bằng tên lửa hành trình từ nhiều năm trước. Tên lửa chống hạm đầu tiên mà họ sở hữu là P-21/P-22 do Liên Xô sản xuất dùng cho hệ thống tên lửa Rubezh và C-801.

P-21/P-22 và C-801 là tên lửa hành trình đối hải có tầm bắn lần lượt khoảng 80 và 40km, đều sử dụng đầu dò radar chủ động để tìm mục tiêu. P-21/P-22 còn có khả năng dẫn đường hồng ngoại, cung cấp tùy chọn dẫn đường bổ sung có giá trị, đặc biệt trong các tình huống bị gây nhiễu điện tử mạnh.

IISS lưu ý các tên lửa P-21/P-22 và C-801 đã khá lạc hậu, tuy nhiên vẫn được Houthi trưng bày, không rõ liệu chúng có còn hoạt động hay không hoặc họ sở hữu bao nhiêu. Dù vậy, điều quan trọng hơn là lực lượng Houthi đã có trong tay những thiết bị mới, tốt hơn.

Theo IISS, các tên lửa hành trình chống hạm có khả năng cao hơn mà Houthi có trong tay bao gồm tổ hợp Al Mandab 2, có vẻ là bản sao của Ghadir của Iran, nâng cấp từ tên lửa C-802 dẫn đường bằng radar của Trung Quốc, có tầm bắn ước tính là 300km.

Cũng có khả năng là Houthi có thể đã nhận được các biến thể C-802 trước đó của Iran, bao gồm Noor (một bản sao ít nhiều trực tiếp của tên lửa Trung Quốc) cũng như Ghader có tầm bắn tối đa 200km.

Các báo cáo cho rằng lực lượng Houthi đã sử dụng phiên bản C-802 của Iran để tiêu diệt tàu hậu cần tốc độ cao Swift của UAE ở gần eo biển Bab Al Mandeb vào năm 2016. Trong cùng năm, nhóm này cũng nhắm vào nhiều tàu chiến Mỹ trong cùng khu vực, vốn là một "nút cổ chai" có ý nghĩa chiến lược giữa Biển Đỏ và Vịnh Aden.

Các tên lửa hành trình chống hạm khác

Kho tên lửa hành trình chống hạm của Houthi hiện bao gồm nhiều loại được cho là do Iran phát triển trong nước. Chúng bao gồm Sayyad và Quds Z-0, cả hai đều là biến thể hoặc phiên bản phái sinh của loại tên lửa hành trình tấn công mặt đất Quds, dường như đã xuất hiện lần đầu tiên vào năm ngoái.

IISS cho biết: "Một phiên bản được cho là được trang bị đầu dò dẫn đường bằng radar (Sayyad) và phiên bản còn lại có đầu dò quang - hồng ngoại (Quds Z-0)... Cả hai hệ thống này có tầm bắn ít nhất 800km".

Houthi tuyên bố Quds Z-0 cũng có khả năng tấn công trên bộ. Đồng thời, nhóm này đã tích cực sử dụng liên tiếp các phiên bản có khả năng cao hơn của dòng Quds kể từ năm 2019.

Năm ngoái, Houthi cũng tiết lộ một loại tên lửa hành trình đối hải nhỏ hơn có tên Sejil (đôi khi còn được gọi là Sahil), thông tin chi tiết về loại tên lửa này cho đến nay vẫn còn rất hạn chế.

Có những báo cáo chưa được xác nhận rằng loại vũ khí này, cũng được cho là có nguồn gốc từ Iran, có tầm bắn gần 180km và mang đầu đạn nặng 100kg, nhưng vẫn chưa rõ nó được dẫn đường thế nào.

Sức mạnh tổng thể kho tên lửa đối hải của Houthi

Lực lượng Houthi ở Yemen rõ ràng đã tích lũy được một kho tên lửa chống hạm rất đa dạng, có thể sẵn sàng phóng bất cứ lúc nào. Việc nhóm này sử dụng ASBM trong hoạt động trong những tháng gần đây là đặc biệt đáng chú ý.

Tuy nhiên, trong ít nhất 26 sự cố riêng biệt trong và xung quanh Biển Đỏ kể từ tháng 10 năm ngoái, các cuộc tấn công của Houthi đã không đánh chìm một con tàu nào hoặc gây thương vong lớn. Theo Hải quân Mỹ, nhóm này đã phóng ít nhất 62 tên lửa chống hạm và UAV trong các cuộc tấn công đó nhưng hầu hết chúng đều bị bắn hạ hoặc không bắn trúng được mục tiêu.

Tất cả những điều này chỉ có thể đặt ra câu hỏi về quy mô và khả năng chống hạm thực sự của Houthi, cũng như nhóm này có thể duy trì nhịp độ hoạt động hiện tại trong bao lâu.

Một trong những câu hỏi lớn nhất là Houthi tiến hành các cuộc tấn công chống tàu của họ như thế nào. Khi nói đến tên lửa của họ, đầu dò radar và thiết bị tìm kiếm quang - hồng ngoại cơ hữu sẽ giúp chúng nhắm mục tiêu trong pha cuối, nhưng trước tiên vẫn cần phải phóng chúng đến một khu vực chung được chỉ thị.

"Họ (Houthi) thiếu các công cụ tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) tiên tiến, chẳng hạn như máy bay tuần tra hàng hải và vệ tinh để cung cấp tham số mục tiêu cho các hệ thống chống hạm tầm xa", IISS nhận định.

"Tuy nhiên, Houthi sở hữu các khí tài ISR khác, bao gồm UAV, tàu dân sự cải trang để trinh sát, thông tin nguồn mở về giao thông hàng hải và dữ liệu được thu thập bởi Behshad - tàu chở hàng của Iran neo đậu ở Biển Đỏ - hoạt động như một căn cứ trinh sát và tác chiến tiền phương của IRGC. Có vẻ như Iran đã trang bị cho nhóm này các hệ thống radar cảnh giới bờ biển", báo cáo của IISS cho biết.

Điều đáng chú ý là phần mềm theo dõi tàu trực tuyến cho thấy Behshad đã thực hiện một số chuyển động bất thường vào khoảng thời gian xảy ra cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Houthi vào ngày 10/1. Con tàu có vẻ như đang quay trở lại Iran.

Behshad lặng lẽ thay thế một tàu mẹ tương tự khác của IRGC ở Biển Đỏ, Saviz, sau khi con tàu này bị hư hại trong một cuộc tấn công được cho là do Israel thực hiện vào năm 2021.

"Kho dự trữ là một ẩn số lớn khác", báo cáo của IISS chỉ rõ. "Đơn giản là chúng tôi không biết họ đã tích lũy được bao nhiêu loại vũ khí khác nhau. Có thể nói rằng Iran dường như đã thiết lập được những phương thức khá chắc chắn để vận chuyển vũ khí đến Yemen, được chứng minh qua việc sử dụng các hệ thống tên lửa do Iran cung cấp".

Kho dự trữ bất kỳ loại tên lửa chống hạm nào khác nhau của Houthi phong phú đến mức nào sẽ là một yếu tố quyết định nhóm này có thể duy trì các cuộc tấn công trong bao lâu.

Dù vậy, nhóm vũ trang này đã thành công trong việc làm gián đoạn đáng kể hoạt động vận chuyển thương mại qua khu vực mang tính chiến lược đặc biệt này.

Nguồn: Vnexpress; Soha; VOA; Báo Tin Tức; Dân Trí