- Thời sự
.jpg)
Tại một cuộc họp ở Washington, phía Mỹ đã thông báo với các nhà ngoại giao châu Âu rằng Washington muốn châu Âu tiếp quản phần lớn năng lực phòng thủ của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 2027.
Chưa hài lòng năng lực phòng thủ của châu Âu
Hãng tin Reuters dẫn 5 nguồn tin giấu tên cho hay tại cuộc họp diễn ra trong tuần này, các quan chức Lầu Năm góc cho biết Washington vẫn chưa hài lòng với những bước tiến mà châu Âu đạt được trong việc tăng cường năng lực phòng thủ kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra năm 2022.
Mỹ được cho là đã tuyên bố nếu châu Âu không thể tiếp quản năng lực phòng thủ từ năm 2027, Washington có thể ngừng tham gia một số cơ chế phối hợp quốc phòng của NATO. Hiện chưa rõ hạn chót năm 2027 đại diện cho quan điểm của chính quyền Tổng thống Donald Trump, hay chỉ là quan điểm của một số quan chức Lầu Năm góc.
Một số quan chức châu Âu cho rằng hạn chót năm 2027 là không thực tế, bởi châu Âu cần nhiều thứ hơn là tiền bạc và ý chí chính trị để có thể tiếp quản một số năng lực quân sự của Mỹ trong thời gian ngắn. Ví dụ, dù Washington khuyến khích châu Âu mua thêm hàng hóa quân sự do Mỹ sản xuất, nhưng một số vũ khí và hệ thống phòng không của Mỹ sẽ mất nhiều năm mới có thể được bàn giao, kể cả đặt hàng từ bây giờ. Ngoài ra, Mỹ cũng đóng góp những năng lực không dễ mua được, chẳng hạn như tình báo, giám sát và trinh sát, vốn đã được chứng minh là chìa khóa cho nỗ lực phòng thủ của Ukraine.
Tập trung vào Mỹ Latinh
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố Chiến lược An ninh quốc gia mới, đánh dấu việc chuyển trọng tâm lâu nay của Washington. Trong lời mở đầu Chiến lược An ninh quốc gia dài 33 trang, Tổng thống Mỹ khẳng định lại lập trường “nước Mỹ trước tiên”. Trái với định hướng theo đuổi vị thế siêu cường toàn cầu duy nhất trong nhiều thập kỷ qua, tài liệu nêu rõ “Mỹ bác bỏ quan niệm thống trị toàn cầu đã lỗi thời”, theo đó Mỹ sẽ vẫn ngăn chặn các cường quốc khác chi phối trật tự thế giới, song theo cách ít can dự hơn so với các thời kỳ trước.
Không giống các văn kiện trước vốn tập trung vào châu Á - Thái Bình Dương, Chiến lược An ninh quốc gia mới đưa Mỹ Latinh lên vị trí ưu tiên hàng đầu. Washington tuyên bố sẽ điều chỉnh hiện diện quân sự toàn cầu, để giải quyết “các mối đe dọa cấp bách ở ngay Tây bán cầu”, bắt đầu với vấn đề di cư. Tài liệu nhấn mạnh: “Kỷ nguyên di cư hàng loạt phải chấm dứt”.
Đáng chú ý, chiến lược chỉ trích mạnh mẽ các đồng minh châu Âu, khẳng định Washington sẽ ủng hộ quan điểm đối lập với những giá trị mà Liên minh châu Âu dẫn dắt, đặc biệt trong vấn đề nhập cư. Mỹ cũng nêu mục tiêu “chấm dứt nhận thức và ngăn chặn thực tế rằng NATO là một liên minh không ngừng được mở rộng”. Theo Washington, một số đồng minh châu Âu cần tự đảm trách nhiều hơn về an ninh, bảo đảm quốc phòng.
Chiến lược cũng đặt mục tiêu khôi phục ổn định trong quan hệ với Nga, đồng thời nêu rõ lợi ích cốt lõi của Mỹ là đàm phán nhằm chấm dứt xung đột ở Ukraine, tạo điều kiện cho quá trình tái thiết Ukraine hậu xung đột. Đối với Trung Quốc, Mỹ tiếp tục khẳng định ủng hộ một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở, nhưng tập trung coi quốc gia này như một đối thủ cạnh tranh kinh tế.
Giữa cạnh tranh vũ trụ ngày càng gay gắt, Mỹ đang đẩy mạnh đầu tư, đổi mới lãnh đạo NASA và tăng tốc các sứ mệnh Mặt Trăng nhằm khẳng định vị thế dẫn đầu trước sự trỗi dậy của Trung Quốc.
Trong bối cảnh cạnh tranh không gian giữa các cường quốc ngày càng căng thẳng, Mỹ đang thể hiện rõ quyết tâm khẳng định vị thế dẫn đầu thông qua chuỗi động thái mạnh mẽ: từ đổi mới lãnh đạo cơ quan vũ trụ, tập trung nguồn lực phát triển công nghệ sâu, đến đẩy nhanh lịch trình đưa người trở lại Mặt Trăng, bất chấp áp lực ngân sách và sự vươn lên mạnh mẽ của đối thủ.
Ưu tiên chiến lược
Vào đầu tháng 12/2025, nhân vật do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử cho vị trí đứng đầu NASA - tỷ phú, phi hành gia tư nhân Jared Isaacman - đã xuất hiện trước Thượng viện, khẳng định cam kết đưa Mỹ trở lại Mặt Trăng trước đối thủ.
Trong bài phát biểu, ông Isaacman nhấn mạnh rằng việc Mỹ sớm quay lại bề mặt Mặt Trăng là điều cấp thiết, không chỉ vì lợi ích khoa học, mà còn vì vị thế chiến lược - an ninh, kinh tế và ảnh hưởng toàn cầu.
“Nước Mỹ sẽ trở lại Mặt trăng trước đối thủ lớn của chúng ta, và chúng ta sẽ thiết lập một hiện diện lâu dài để khai mở giá trị khoa học, kinh tế và an ninh quốc gia trên bề mặt Mặt trăng”, Isaacman viết trong bản điều trần. Dù không nêu đích danh Trung Quốc, nội dung ám chỉ rõ quốc gia này đang nỗ lực đưa phi hành gia hạ cánh xuống Mặt trăng vào năm 2030, theo Reuters.
Ông cũng đề xuất đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ đẩy hạt nhân (nuclear propulsion) và các hệ thống năng lượng cho căn cứ mặt trăng nhằm hiện thực hóa sứ mệnh “lâu dài” trên vệ tinh của Trái Đất.
Trước đó, NASA đã công bố kế hoạch phóng sứ mệnh có người lái Artemis II dự kiến vào năm 2026, đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 50 năm Mỹ trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng các trì hoãn gần đây có thể làm suy yếu ưu thế của Washington trước sự tiến bộ nhanh chóng của Trung Quốc.
Theo đó, bất chấp hàng loạt trì hoãn từng khiến kế hoạch đưa con người trở lại Mặt Trăng tưởng như đứng bên bờ đổ vỡ, NASA cuối cùng đã “chốt lịch” cho sứ mệnh Artemis II, dự kiến phóng vào tháng 4/2026.
Theo kế hoạch, con tàu sẽ đưa bốn phi hành gia rời Trái Đất trong hành trình kéo dài 10 ngày, bay vòng qua Mặt Trăng để kiểm tra toàn diện mọi hệ thống của tàu vũ trụ Orion.
Đây được xem là cột mốc thử nghiệm then chốt, nhằm bảo đảm con tàu đủ năng lực ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra. Artemis II cũng đóng vai trò nền tảng cho các sứ mệnh Artemis kế tiếp, hướng tới mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng và từng bước thiết lập sự hiện diện lâu dài tại đây.
Việc đổi mới lãnh đạo, đồng thời giữ vững mục tiêu rõ ràng, cho thấy chiến lược của Mỹ đang hướng mạnh vào không gian cận địa - trước khi tính đến các mục tiêu xa hơn như sao Hỏa.
Bước đột phá và thách thức
Một trong những yếu tố then chốt giúp Mỹ giữ vững vị thế là sự phối hợp giữa các cơ quan vũ trụ và khu vực tư nhân. Khi các hãng vũ trụ tư nhân, nổi bật là SpaceX của Elon Musk hay Blue Origin của Jeff Bezos, tiếp tục dẫn đầu thế giới trong các sứ mệnh phóng, thu hồi tên lửa và phát triển công nghệ thương mại, NASA nhắm tới sử dụng hệ thống “thương mại hóa” thay vì duy trì các tên lửa truyền thống cồng kềnh và tốn kém.
Cùng với đó, Mỹ chuẩn bị cho kỷ nguyên trạm vũ trụ thương mại do dự kiến trạm quốc tế cũ (International Space Station – ISS) sẽ ngừng hoạt động vào năm 2030.
Nhiều công ty tư nhân đã bắt đầu bước vào cuộc đua xây dựng trạm vũ trụ mới, mở ra cơ hội vừa khai thác khoa học, vừa phát triển dịch vụ thương mại - du hành vũ trụ.
Đồng thời, việc NASA ưu tiên công nghệ đẩy hạt nhân cho các sứ mệnh dài như mưu đồ tiến tới sao Hỏa cho thấy tầm nhìn dài hạn và tham vọng làm chủ công nghệ lõi, quyết không để tụt hậu.
Tỷ phú Jared Isaacman cho rằng bước nhảy vọt tiếp theo trong khám phá không gian sẽ dựa vào công nghệ hạt nhân, giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển tới Sao Hỏa. Ông ví chương trình này như một “dự án Manhattan thu nhỏ” cho cuộc đua không gian thế hệ mới, tờ Times cho biết.
Tuy nhiên, hành trình giữ ngôi số 1 không hề bằng phẳng. Một trong những áp lực lớn nhất hiện nay là việc cắt giảm ngân sách và nhân sự tại NASA. Theo đề xuất ngân sách 2026, cơ quan vũ trụ hàng đầu của Mỹ có thể nhận mức kinh phí thấp hơn đáng kể so với trước, với việc cắt giảm khoảng 6 tỷ USD, ảnh hưởng nhiều chương trình quan trọng.
Không chỉ vậy, khoảng 2.145 nhân viên cấp cao, chủ yếu đảm nhiệm vai trò kỹ thuật và quản lý, được cho là sẽ rời NASA trong đợt thu hẹp này, đe dọa năng lực thực thi các sứ mệnh phức tạp.
Trong khi đó, đối thủ Trung Quốc không hề đứng im. Bắc Kinh đang đẩy mạnh chuỗi dự án vũ trụ từ phóng vệ tinh, phát triển trạm vũ trụ, cho đến tham vọng đưa người lên Mặt Trăng và sao Hỏa.
Các chuyên gia tại Mỹ liên tục cảnh báo rằng nếu NASA không được duy trì ổn định về nguồn lực, Mỹ có thể đánh mất vị thế vào tay Trung Quốc.
Nguy cơ tụt hậu không chỉ từ bên ngoài. Việc thu hẹp quy mô, thiếu ổn định về tài chính và chính sách có thể khiến những mục tiêu tham vọng trở nên khó khăn thực hiện, nếu không có sự điều chỉnh đúng lúc.
.jpg)
Hãng thông tấn Sputnik đã yêu cầu nhà phân tích địa chính trị, cựu sĩ quan tình báo Thủy quân lục chiến Mỹ Scott Ritter phân tích tài liệu này và những hàm ý của nó.
Theo ông Ritter, Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) mới của Mỹ dựa trên "thực tế rằng Nga không phải là mối đe dọa đối với Châu Âu hay Mỹ, thừa nhận rằng Nga đã bị gán ghép một cách giả tạo như một mối đe dọa như vậy trong nhiều thập kỷ và hậu quả của việc gán ghép sai này" là một "thảm họa không thể giảm bớt đối với Châu Âu và là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Mỹ".
Cũng theo chuyên gia Mỹ, tài liệu này báo hiệu rằng Nhà Trắng đã "có thể tự giải thoát... khỏi di sản của chủ nghĩa bài Nga thời hậu Chiến tranh Lạnh" nhằm làm suy yếu và "đánh bại về mặt chiến lược" Nga.
Nhà quan sát nhấn mạnh: "Chính quyền Tổng thống Trump thừa nhận rằng đây là một chính sách gây bất ổn cố hữu", chưa kể đến "cực kỳ nguy hiểm", vì đối đầu với Nga "cuối cùng sẽ dẫn đến chiến tranh hạt nhân".
Trong phép tính địa chính trị mới này, ông Ritter lập luận rằng châu Âu trong quỹ đạo hiện tại là mối đe dọa lớn hơn nhiều đối với chính nó, đồng thời nhắc lại rằng chính sách diều hâu với Nga ở châu Âu là "không tương thích" với các mục tiêu an ninh quốc gia của Mỹ.
Đòn chí mạng với sự mở rộng của NATO
Học giả Ritter cho biết, Chiến lược Anh ninh Quốc gia mới cũng "chấm dứt và đóng cọc xuyên qua trái tim của những kỳ vọng phi thực tế của Ukraine về tư cách thành viên NATO, và kỳ vọng phi thực tế tương tự của châu Âu rằng tại một thời điểm nào đó, Ukraine có thể trở thành thành viên của NATO", khi bình luận về việc NSS ưu tiên "chấm dứt" tình trạng của NATO "là một liên minh không ngừng mở rộng".
Ông Ritter nói rằng văn kiện này thực chất báo hiệu "sự kết thúc của hoạt động kinh doanh châu Âu" và ý tưởng rằng châu Âu là một thế lực địa chính trị ngang hàng với Mỹ, và có khả năng "ra lệnh" cho Washington về kết quả chính sách.
"Điều đó đã kết thúc. Mỹ nói không, các ông xong rồi. Hơn nữa, chúng tôi cho rằng quỹ đạo mà các ông đang theo đuổi không phù hợp với an ninh quốc gia của Mỹ", chuyên gia Mỹ nói.
Vị chuyên gia này tin rằng, mọi chuyện thậm chí còn thú vị hơn khi chỉ ra "những lời đồn đại từ những người hiểu biết" về ý định đằng sau tài liệu này rằng Mỹ sẽ không cứu trợ châu Âu nếu các nước này phát động chiến tranh với Nga.
Chuyên gia Ritter nhấn mạnh: "Đây là một tài liệu cực kỳ quan trọng vì nó thực sự đại diện cho sự ly hôn của nhiều thập kỷ chính sách cũ coi Mỹ và Nga là đối thủ phải chuẩn bị chiến đấu với nhau".
Ngoài ra, quan điểm của NSS về 'không mở rộng NATO' và việc không coi Nga là mối đe dọa có nghĩa là "không có lý do chính đáng nào để NATO tồn tại", trừ khi liên minh này có thể chuyển đổi thành một liên minh thực sự mang tính phòng thủ.
"NATO, với tình hình hiện tại, sẽ không còn tồn tại nữa. Nếu muốn tiếp tục tồn tại, nó phải tự nhận dạng lại mình là một liên minh phòng thủ tập trung vào việc đảm bảo một châu Âu hợp lý và sáng suốt, chứ không phải là một liên minh có khả năng đối đầu trực diện với Nga, mở rộng về phía đông hướng đến đối đầu với Nga, và một NATO theo đuổi chiến lược đánh bại Nga về mặt chiến lược.
NATO đó đã chết. NATO đó sẽ không bao giờ được hồi sinh", ông Ritter kết luận.
Mỹ muốn châu Âu đảm nhận phần lớn năng lực phòng thủ thông thường của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào năm 2027
Theo các nguồn thạo tin, thông điệp trên được đưa ra tại một cuộc họp ở Washington giữa các nhân viên Lầu Năm Góc phụ trách chính sách NATO và một số phái đoàn châu Âu.
Trong cuộc họp, các quan chức Lầu Năm Góc cho biết Washington vẫn chưa hài lòng với những bước tiến mà châu Âu đạt được trong việc tăng cường năng lực phòng thủ kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022.
Các quan chức Mỹ nói với phía châu Âu rằng nếu họ không đáp ứng thời hạn 2027, Mỹ có thể ngừng tham gia một số cơ chế điều phối phòng thủ của NATO.
Năng lực phòng thủ thông thường bao gồm tài sản phi hạt nhân như binh lính và vũ khí. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ không giải thích họ sẽ đo lường tiến độ của châu Âu ra sao để đánh giá liệu khối này có gánh phần lớn trách nhiệm hay chưa.
Cũng chưa rõ thời hạn 2027 là quan điểm của chính quyền Tổng thống Donald Trump hay chỉ của một số quan chức Lầu Năm Góc. Tại Washington, những bất đồng lớn vẫn tồn tại về vai trò quân sự mà Mỹ nên đảm nhận tại châu Âu.
Nhiều quan chức châu Âu cho rằng thời hạn 2027 là không thực tế dù Mỹ có đặt tiêu chí thế nào, bởi châu Âu cần tiền bạc nhiều hơn và ý chí chính trị để thay thế một số năng lực của Mỹ trong thời gian ngắn.
Khi được hỏi, một quan chức NATO cho biết các đồng minh châu Âu đã bắt đầu gánh nhiều trách nhiệm hơn cho an ninh của lục địa, nhưng không bình luận về thời hạn năm 2027.
Các quốc gia châu Âu nhìn chung đã chấp nhận yêu cầu của Tổng thống Donald Trump rằng họ phải tự đảm đương trách nhiệm an ninh nhiều hơn. Những quốc gia này đã cam kết tăng mạnh chi tiêu quốc phòng.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump liên tục khẳng định các đồng minh châu Âu cần đóng góp nhiều hơn cho NATO, nhưng quan điểm của ông về NATO thì không phải lúc nào cũng rõ ràng.
Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, Tổng thống Donald Trump thường xuyên chỉ trích các đồng minh châu Âu, nhất là những quốc gia không chi tiêu đủ mức cam kết cho quốc phòng.
Tuy nhiên, tại hội nghị thượng đỉnh NATO tháng 6, ông Donald Trump lại hết lời khen ngợi giới lãnh đạo châu Âu vì đã nhất trí với kế hoạch của Mỹ về việc nâng mục tiêu chi tiêu quốc phòng thường niên lên 5% GDP.
Cuộc họp "hiệu quả" giữa Mỹ và Ukraine
Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, đã có cuộc trao đổi "hiệu quả" với trưởng đoàn đàm phán Ukraine Rustem Umerov tại TP Miami, bang Florida, vào ngày 4-12.
"Một cuộc gặp hiệu quả đã diễn ra giữa đại diện Mỹ và Ukraine tại Miami. Hai phía đã đạt được tiến triển. Họ sẽ họp lại trong hôm nay sau khi báo cáo với các lãnh đạo của mình" - một quan chức giấu tên Nhà Trắng nói.
Theo một nguồn tin thứ hai, ông Witkoff và con rể Tổng thống Tổng thống Donald Trump, ông Jared Kushner, đã gặp phía Ukraine để thông báo về cuộc gặp của họ tại Moscow với Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi đầu tuần.
Nguồn tin cho biết đây không phải là các phiên đàm phán chính thức về một kế hoạch hòa bình do Mỹ hậu thuẫn. Ukraine và Mỹ đã thống nhất về các cuộc gặp này trước khi phía Mỹ gặp ông Vladimir Putin.
Nguồn: Sài Gòn Giải Phóng; Zing News; CafeF; Soha
Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026
Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông
Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ
Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa
Việt Nam: Nhà trong ngõ giá gần 10 tỉ; Đường dây lừa đảo xuyên quốc gia; Hết thời xuất khẩu lao động sang Nhật; Vonfram trữ lượng thứ 2 thế giới; Bài toán quỹ đất
Người Việt hải ngoại: Người đầu tiên trúng tuyển Harvard; Bình tĩnh với khuyến cáo tích trữ đồ sinh tồn; Tập huấn phương pháp giảng dạy tiếng Việt; Mở 6 nhà hàng ở Bỉ
Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới
Việt Nam: Phở Tư Lùn lại bị xử phạt; Khu nghỉ dưỡng “đẹp bậc nhất vịnh Bắc Bộ”; Mua 14 đoàn tàu từ Trung Quốc; Siêu dự án cao tốc 63.000 tỷ; Giữ ngôi số 1 du lịch châu Á
Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá