5.000 phụ huynh Mỹ kiện TikTok vì 'ngã ngửa' với con

(Ảnh minh họa).

Khi Brittany Edwards phát hiện ra một bài viết đau buồn trên tài khoản TikTok của con gái 12 tuổi nói về ý nghĩ tự làm hại bản thân, chị rất sốc.

“Lúc đầu, tôi rất bực mình, tức giận và khó chịu. Tôi không hiểu điều này đến từ đâu hoặc tại sao con bé lại viết như vậy”, chị Edwards, 34 tuổi, sống ở bang Connecticut, Mỹ, nói với New York Post .

Bà mẹ đơn thân có 3 đứa con chỉ biết chuyện sau khi một bà mẹ khác nhắn tin hỏi chị xem mọi thứ có ổn không.

Bà mẹ đó cũng gửi cho Edwards ảnh chụp màn hình bài đăng của con gái cô với dòng chữ: “LOWKEY SẼ CAM KẾT tự tử ”.

Sau thời gian sốc và choáng ngợp, Edwards trở thành một trong 5.000 phụ huynh ở Mỹ sử dụng Claimshero.io để kiện TikTok , ứng dụng bị gọi là “thuốc lá của thời đại kỹ thuật số”.

Kelvin Goode, người sáng lập ClaimsHero, cho biết, vào tháng 7/2023, TikTok lặng lẽ đưa ra một điều khoản trong thỏa thuận người dùng để yêu cầu cha mẹ phải nộp kiến nghị trong vòng một năm (kể từ khi họ tạo tài khoản) nếu không sẽ mất cơ hội đòi bồi thường thiệt hại mãi mãi.

“Với khoảng thời gian hạn chế này, giờ đây, việc cha mẹ và người giám hộ phải yêu cầu ứng dụng gây nghiện nhất hành tinh chịu trách nhiệm cho những tổn thất như gia đình chị Edwards trở nên cấp bách hơn bao giờ hết”, Goode nói.

TikTok, thuộc sở hữu của công ty ByteDance Ltd, cũng áp dụng điều khoản “không kiện tụng tập thể” để cản trở hành động tập thể, buộc các gia đình phải trình đơn riêng biệt và để ClaimsHero đứng ra hòa giải trong cuộc chiến chống lại TikTok.

Bộ não gây nghiện

Edwards cho biết, mọi thứ thay đổi nhanh không ngờ, vì con gái chị luôn là cô bé hướng ngoại, vui vẻ và thu hút mọi người.

“Con bé là ngôi sao nhỏ của tôi”, Edwards nói.

Lúc đầu, Edwards không biết con gái mình có tài khoản TikTok. Khi chị hỏi, cô bé khai rằng đã tự đăng ký bằng email và bịa ngày sinh.

Một cuộc điều tra kỹ thuật do Tổ chức Ân xá quốc tế thực hiện cho thấy, những người trẻ tuổi xem nội dung liên quan đến sức khỏe tâm thần trên trang “Dành cho bạn” của TikTok tiếp xúc với nhiều nội dung có hại, trong đó có những video lãng mạn hóa, tầm thường hóa hoặc khuyến khích tự tử.

Báo cáo từ Tổ chức Ân xá quốc tế cho thấy, hệ thống đề xuất nội dung và các phương pháp thu thập dữ liệu xâm lấn trên TikTok đã khuếch đại nội dung trầm cảm và tự sát, có thể khiến tình trạng sức khỏe tâm thần hiện tại của người xem trở nên tồi tệ hơn.

“Thuật toán của ‘bộ não TikTok’ dựa trên việc xem các video được cá nhân hóa sẽ đề xuất những nội dung được ưu tiên tương tác. Có sự gia tăng dopamine (chất tạo ra cảm giác vui vẻ) trong trung tâm của não khi sử dụng TikTok, khiến não trở nên nghiện việc tiết dopamine liên tục”, TS Nina Cerfolio, một bác sĩ tâm thần và chuyên gia về chấn thương, cho biết.

Điều này càng khuyến khích thanh thiếu niên thích xem nhiều hơn nữa.

Edwards cho biết, con gái chị có tố chất lãnh đạo và hướng ngoại, nhưng từ khi bắt đầu dùng TikTok, cô bé muốn trở nên giống những người mà cô thấy trong các video hơn.

Ban đầu, con gái chị dùng TikTok một cách hồn nhiên, để nhảy nhót và tham gia các xu hướng.

Nhưng Edwards nhận thấy rằng con gái cô càng dành nhiều thời gian cho TikTok càng xa cách mọi người.

“Con bé sau đó xem những video không phù hợp, có nội dung chửi bới hoặc nhảy múa dung tục, tình dục và sử dụng ma túy, những thứ không phù hợp với lứa tuổi của nó”, Edwards nói.

Khi thấy con xem những nội dung như vậy, Edwards yêu cầu con gái chuyển sang cái khác, nhưng lần nào bắt gặp, chị cũng thấy con gái xem video tương tự.

Cerfolio cho biết, một người Mỹ trung bình mở khóa điện thoại thông minh của họ ít nhất 150 lần một ngày, và đó là mức con gái của Edwards nghiện TikTok.

Anh chị Michelle và Dean Nasca rất hiểu cảm giác này sau khi cậu con trai 16 tuổi Chase của họ chết vì tự tử vào năm 2022. Trước khi chết, cậu bé đã xem hơn 1.000 video về bạo lực và tự tử trên TikTok. Anh chị Michelle và Dean Nasca quyết định kiện lên tòa án bang New York.

TikTok từ chối bình luận vào thời điểm đó do vụ kiện đang chờ giải quyết, nhưng phát ngôn viên Jamie Favazza khẳng định công ty cam kết đảm bảo an toàn cho thanh thiếu niên.

Thắng tại New Hampshire, Donald Trump gần như chắc chắn thành ứng viên tổng thống của Đảng Cộng hòa

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ tại bang New Hampshire, đánh bại đối thủ còn sót lại trong cuộc đua ứng viên tranh cử từ Đảng Cộng hòa năm 2024, cựu Thống đốc bang South Carolina Nikki Haley.

Chiến thắng của ông Trump đồng nghĩa kết quả cuộc chạy đua giành vị trí đề cử ứng viên tổng thống của Đảng Cộng hòa gần như đã được định đoạt, ngay cả khi bà Haley chưa sẵn sàng chấm dứt chiến dịch vận động tranh cử của mình - đây là điều rõ ràng đã khiến cựu tổng thống phiền lòng trong một đêm ăn mừng.

"Bà ta... đang phát biểu như đã chiến thắng," ông Trump nói về đối thủ, người cam kết tiếp tục chiến dịch vào đầu buổi tối ngày 23/1. "Bà ấy không chiến thắng. Bà ấy thua cuộc."

Mặc dù chiến thắng của ông Trump tại bang New Hampshire dường như không gần với cuộc thăm dò gần đây, vốn dự đoán cách biệt đến 20 điểm, nhưng đã đủ để duy trì đường hướng hiện tại của cuộc chạy đua giành vị trí ứng viên đề cử.

Ông Trump trước đó đã có chiến thắng áp đảo trong cuộc bỏ phiếu kín của Đảng Cộng hòa tại bang Iowa. Các bang tiếp theo trong cuộc bầu cử sơ bộ đang nghiêng về phía có lợi nhiều hơn cho Trump, hơn cả bang New Hampshire, cho thấy con đường đến vị trí ứng viên được đề cử sẽ sớm trở thành một phong trào tự phát.

Với mỗi lá phiếu bầu, sự thật đang dần trở nên sáng tỏ. Các cuộc thăm dò trong gần như cả năm đã cho thấy, Đảng Cộng hòa vẫn là đảng của Donald Trump.

Sự trung thành mà các cứ điểm của Trump dành cho ông vẫn kiên định, thông qua những vấn đề cả về mặt pháp lý và chính trị.

Thương hiệu về chủ nghĩa dân túy bảo thủ của ông Trump cũng hợp lòng các cử tri trong đảng của ông ấy, cũng như mối tập trung của ông đối với các vấn đề như di cư, tội phạm và năng lượng.

Điều này có thể không ngăn chặn bà Haley trong ngắn hạn, nhưng thực tế là New Hampshire là cơ hội tốt nhất cho bà ấy chặn bước tiến vững chắc của ông Trump đi đến vị trí ứng viên được đề cử của Đảng Cộng hòa.

Bà Haley đã bỏ ra hàng chục triệu USD tại bang này và có sự ủng hộ từ thống đốc bang từ Đảng Cộng hòa, người cũng 'được lòng' quần chúng, nhưng số phiếu từ cử tri độc lập tại New Hampshire và phần lớn những người tốt nghiệp đại học không đủ để mang lại chiến thắng.

Bà Haley đang hướng đến cuộc bầu cử sơ bộ tại 'bang nhà' là South Carolina vào tháng sau. Tuy nhiên, để đến được đó, bà sẽ cần khoản đóng góp từ chiến dịch để giữ động lực cho chiến dịch tranh cử.

Thậm chí với kết quả tốt hơn kỳ vọng, thì không có sự đảm bảo nào, xét về khả năng giành được đề cử từ Đảng Cộng hòa đã khó, giờ ngày càng cam go hơn, khi ở nhiều bang còn lại, các cuộc khảo sát chỉ ra Trump dẫn đầu với tỷ lệ lớn.

Nếu bà Haley có thể cầm cự được về mặt tài chính, bà ấy có thể không nhận được sự đón chào nồng ấm tại quê nhà. Ông Trump đã nhận được sự ủng hộ từ hầu hết nhân vật quyền lực trong Đảng Cộng hòa và đã áp đảo trong các cuộc thăm dò. Đây là điểm mà cựu tổng thống Mỹ nhanh chóng nêu bật trong bài nói chuyện vào hôm thứ Ba 23/1 của mình.

"Chúng ta sẽ hướng đến South Carolina nơi tôi nghĩ chúng ta sẽ chiến thắng một cách dễ dàng," ông Trump phát biểu trước những người ủng hộ tại thành phố Nashua.

Thất bại quan trọng ngay trên bang chiến địa cũ sẽ là cách đầy xấu hổ để chấm dứt chiến dịch tương đối thành công của bà Haley. Đây là số phận mà sau cùng bà ấy có thể lựa chọn né tránh hoàn toàn, nhưng bà ấy có một tháng để đảo ngược tình thế.

Thậm chí nếu bà Haley cuối cùng thừa nhận thua cuộc trong những ngày trước đó, thì các kết quả của bang New Hampshire có thể tạo nên một quan ngại nào đó trong đội ngũ chiến dịch của ông Trump.

Phân tích thành phần cử tri của Fox News cho thấy 32% người tham gia vào cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Cộng hòa sẽ không bỏ phiếu cho ông Trump trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 11 tới, nếu ông ấy giành được vị trí ứng viên đề cử. Chỉ có 49% trả lời họ sẽ tự nhận là người ủng hộ Maga - viết tắt của khẩu hiệu tranh cử của ông Trump là "Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" (Make America Great Again).

Cuộc điều tra của CBS cũng cho thấy một bức tranh về lực lượng ủng hộ 'cứng' dành cho ông Trump, nhưng cũng cho thấy những điểm hạn chế. Giữa những người tự nhận là "những cử tri rất bảo thủ", cựu tổng thống đạt được tỷ lệ phiếu bầu là 88%.

Ông Trump có 66% số cử tri trong cuộc bầu cử sơ bộ không có bằng đại học và theo phái Phúc Âm với tỷ lệ cách biệt tương tự.

Ông Trump chỉ có được sự ủng hộ từ 23% là các cử tri theo đường lối ôn hòa và 39% là những người tốt nghiệp đại học - nhóm cử tri mà ông ấy sẽ phải tạo được sự ủng hộ nếu muốn đánh bại Tổng thống đương nhiệm Joe Biden, người có khả năng trở thành ứng viên được đề cử từ Đảng Dân chủ, trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 11 tới.

Và sau các kết quả của bầu cử đêm thứ Ba 23/1, màn so kè giữa hai ứng viên Joe Biden và Donald Trump như năm 2020 sẽ rất có khả năng lặp lại, thậm chí khi đây là viễn cảnh mà các cuộc thăm dò cho thấy người Mỹ không chào đón.

Mỹ giáng đòn đáp trả vụ căn cứ ở Iraq bị tấn công bằng rocket, tên lửa đạn đạo

(Ảnh minh họa).

Quân đội Mỹ ngày 23/1 đã giáng đòn tập kích các mục tiêu có liên hệ với lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq. Đây là đòn đáp trả trực tiếp sau vụ lực lượng Mỹ bị tấn công, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cho biết.

Theo CNN, cuộc không kích mới nhất của Mỹ nhằm vào các cơ sở do nhóm dân quân Kataib Hezbollah và các nhóm dân quân thân Iran khác ở Iraq sử dụng.

Ông Austin nói đây “là phản ứng trực tiếp trước một loạt các cuộc tấn công nhằm vào binh sĩ Mỹ ở Iraq và Syria”. Ông Austin cũng gửi lời cảm ơn tới các quân nhân đã thực hiện cuộc tập kích, đề cao sự chuyên nghiệp của họ.

“Tổng thống Joe Biden và tôi sẽ không ngần ngại thực hiện các hành động cần thiết để bảo vệ binh sĩ Mỹ và lợi ích của Mỹ ở Trung Đông. Chúng tôi kêu gọi các nhóm vũ trang thân Iran ngừng ngay các cuộc tấn công như gần đây”, ông Austin nói thêm.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo quân đội Mỹ đã “tập kích trụ sở, kho chứa vũ khí, địa điểm huấn luyện mà nhóm Kataib Hezbollah sử dụng để phóng rocket, tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tự sát”.

Cuộc tập kích diễn ra vài ngày sau khi căn cứ không quân Al-Asad của Mỹ ở Iraq bị các nhóm dân quân tấn công bằng tên lửa đạn đạo và rocket.

CENTCOM thừa nhận, hầu hết tên lửa và rocket bị đánh chặn nhưng “vẫn có một số vật thể lọt lưới phòng không”. Phát ngôn viên Lầu Năm Góc Pat Ryder ngày 23/1 cho biết, tổng cộng có 4 binh sĩ Mỹ bị thương trong vụ việc nhưng đến nay đã có thể tiếp tục làm nhiệm vụ.

Đây là lần đầu tiên trong năm 2024, Mỹ giáng đòn đáp trả lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq. Tính từ ngày 17/10/2023, lực lượng Mỹ ở Iraq và Syria bị tấn công 151 lần. Các nhóm dân quân một mặt muốn Mỹ rút quân khỏi Iraq, mặt khác yêu cầu Mỹ ngừng hỗ trợ chiến dịch của Israel ở Dải Gaza.

Cuộc tấn công căn cứ Mỹ bằng tên lửa đạn đạo gần đây là một trong những vụ tấn công lớn nhất, Lầu Năm Góc cho biết, nhấn mạnh rằng Mỹ không muốn xung đột leo thang ở Trung Đông.

Hôm 23/1, ông Ryder khẳng định Lầu Năm Góc chưa tính đến việc rút quân khỏi Iraq.

Sức nóng cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung tại châu Phi

Sự ủng hộ tích cực của châu Phi với chính sách đầu tư từ Trung Quốc khiến Mỹ phải đưa ra đối sách phản ứng vì lo ngại tiếng nói ngày một lớn trong khu vực của Bắc Kinh.

“Người bạn” của châu Phi

Trung Quốc ngày càng xem châu Phi là một trong những khu vực có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại, đặc biệt trước bối cảnh thế giới diễn biến phức tạp với nhiều bất ổn chính trị và điểm nóng xung đột.

Việc Bắc Kinh bày tỏ sự quan tâm lớn với lục địa này đã bắt đầu từ sau Thế chiến II, khi hỗ trợ các quốc gia kém phát triển trong khu vực thông qua dịch vụ xã hội về giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Bên cạnh đó, hợp tác về tài nguyên thiên nhiên giữa châu Phi và Trung Quốc dần phát triển kể từ khi quốc gia Đông Bắc Á cải cách mở cửa năm 1978.

Chuyến công du châu Phi của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị từ ngày 13-18/1 vừa qua cho thấy, Bắc Kinh dành sự quan tâm không nhỏ đến khu vực này trong quá trình phát huy ảnh hưởng trên trường quốc tế.

Chuyến thăm bắt đầu với cuộc tiếp xúc giữa ông Vương Nghị với lãnh đạo các quốc gia Ai Cập, Tunisia, Togo và Cote. Tại đây, nhà ngoại giao bày tỏ sự ủng hộ của Trung Quốc với các nước châu Phi trong việc bảo vệ chủ quyền và độc lập của họ.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Ngoại giao Togo Robert Dussey tán thành chính sách “một Trung Quốc” và nhấn mạnh thêm rằng, người dân châu Phi cần một người bạn như Trung Quốc.

Tại Hội nghị cấp cao Phong trào Không liên kết (NAM) lần thứ 19 và Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước đang phát triển (G77) lần thứ 3 gần đây, Trung Quốc cũng nhận được sự ủng hộ tích cực từ các nước châu Phi.

Trong đó, Quyền Ngoại trưởng Sudan Ali Al-Sadiq đánh giá Bắc Kinh là đối tác quan trọng của khu vực. Ông bày tỏ: “Chúng tôi rất mong chờ sự hiện diện của Trung Quốc trên lục địa này, vì Trung Quốc cam kết không ràng buộc sự phát triển của các nước châu Phi”.

Trung Quốc cho rằng, thế giới cần tiếp tục duy trì độc lập và loại bỏ chính trị cường quyền, cần nỗ lực tìm kiếm điểm chung để thúc đẩy hòa bình, bình đẳng và công bằng. Đồng thời, Bắc Kinh khẳng định sẽ luôn là thành viên của thế giới đang phát triển và sẵn sàng hợp tác với các nước phương Nam để thúc đẩy Sáng kiến ​​Phát triển toàn cầu, Sáng kiến ​​An ninh toàn cầu và Sáng kiến ​​Văn minh toàn cầu, hướng tới xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai nhân loại.

Trước đó, Sáng kiến Vành đai và con đường (BRI) đã thu hút sự hợp tác từ 52 nước châu Phi. Các quốc gia này ký Biên bản ghi nhớ (MoU) về BRI với Trung Quốc, tạo điều kiện hợp tác xây dựng đường sá, bến cảng, đường sắt và các cơ sở hạ tầng quan trọng khác. Điều này không chỉ giúp tăng cường khả năng giao lưu giữa các quốc gia, mà còn là cơ hội tốt để Bắc Kinh tận dụng tối đa tiềm năng tài nguyên ở khu vực.

"Câu trả lời" của Mỹ

Trong thập niên qua, Mỹ luôn theo dõi BRI của Trung Quốc nói chung và quá trình mở rộng ảnh hưởng của Bắc Kinh trên khắp châu Phi nói riêng. Do đó, Washington coi việc cải thiện quan hệ thương mại với khu vực này là “ưu tiên trong chính sách đối ngoại”.

Ngày 22/1, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã khởi hành chuyến công du tới bốn quốc gia châu Phi, bắt đầu từ Cape Verde trước khi đến Bờ Biển Ngà, Nigeria và Angola. Qua đây, Nhà Trắng muốn khẳng định rằng, châu Phi vẫn là ưu tiên hàng đầu trong giải quyết xung đột khu vực và khủng hoảng toàn cầu.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matt Miller mô tả các nước châu Phi là “những quốc gia cực kỳ quan trọng trong chính sách của Mỹ”. Ông Blinken dự kiến thảo luận về các vấn đề kinh tế và an ninh, bao gồm cả nguy cơ khủng bố ở Sahel.

Washington cho biết sẽ hợp tác với Cape Verde về gói đầu tư thứ ba. Trong khi đó, Thủ tướng Cape Verde Ulisses Correia e Silva nhấn mạnh: “Chúng tôi muốn tăng cường quan hệ đối tác với Mỹ trong lĩnh vực an ninh hàng hải và an ninh mạng từ góc độ khu vực và toàn cầu”.

Trước đó, Mỹ đã hỗ trợ các dự án cơ sở hạ tầng, bao gồm khoản đầu tư vào dự án hành lang Lobito ở Angola. Đây được xem là “câu trả lời” cho chính sách BRI từ Bắc Kinh. Bởi hồi năm 2022, Angola đã từ chối đề nghị của Trung Quốc nhằm khôi phục và vận hành dịch vụ vận chuyển hàng hóa dọc tuyến Hành lang Lobito.

Thay vào đó, họ cấp quyền 30 năm cho một tập đoàn châu Âu do Mỹ hậu thuẫn, hứa hẹn vận chuyển hàng triệu tấn khoáng sản năng lượng xanh như đồng, mangan và coban từ Congo đến bờ biển Đại Tây Dương của Angola.

Song, bà Molly Phee, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề châu Phi, nhấn mạnh: “Chúng tôi không phản đối việc các quốc gia đa dạng hoá quan hệ đối tác”.

Bác bỏ ý kiến của báo chí khi cho rằng Washington cố gắng cạnh tranh Bắc Kinh ở châu Phi, quan chức này nhấn mạnh rằng: “Chúng tôi chỉ đang quan tâm tới những lo ngại của người châu Phi”.

Các dự án của Trung Quốc phản ánh mục đích chính trị to lớn là tăng cường quan hệ với các quốc gia châu Phi. Bằng việc đầu tư cơ sở hạ tầng lẫn thực hiện các chuyến thăm cấp cao, Bắc Kinh dần khiến đối thủ cạnh tranh của mình là Mỹ không thể ngồi yên.

Do đó, thông qua chính sách kinh tế và an ninh, Washington muốn lấy lại ảnh hưởng với châu Phi sau khoảng thời gian tập trung vào xung đột Hamas-Israel. Những chính sách hiện nay cho thấy Mỹ đang nhanh chóng đưa ra phản ứng trong quá trình cạnh tranh địa chính trị với Trung Quốc.

Cuộc đua không gian Mỹ - Trung: Mục tiêu Mặt Trăng và 'bãi đỗ đẹp' trên quỹ đạo

(Ảnh minh họa).

Cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung tiếp tục được mở rộng sang vũ trụ, với việc định vị vệ tinh và kiểm soát các tuyến đường lý tưởng giữa Trái Đất và Mặt Trăng.

Hôm 8/1, tàu Peregrine, tàu đổ bộ tư nhân đầu tiên trên thế giới mang sứ mệnh đáp xuống Mặt Trăng, đã cất cánh từ bãi phóng không gian Cape Canaveral, Florida (Mỹ). Khoảnh khắc này cũng đánh dấu nỗ lực đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên của Mỹ kể từ năm 1972, cũng như chuyến bay thương mại đầu tiên tới Mặt Trăng.

Tuy nhiên, sứ mệnh của Peregrine đã kết thúc thất bại vì gặp sự cố kỹ thuật nghiêm trọng chỉ sau 6 giờ bay, khiến con tàu bị rò rỉ nhiên liệu không thể khắc phục.

Thất bại này hoàn toàn trái ngược với thành tích đáng nể của Trung Quốc trong các hoạt động khám phá không gian gần đây.

Kể từ năm 2007, Bắc Kinh đã thực hiện thành công một số sứ mệnh tới cả quỹ đạo và bề mặt Mặt Trăng.

Trung Quốc cũng sở hữu trạm vũ trụ Thiên Cung có phi hành đoàn hoạt động liên tục trên quỹ đạo Trái Đất thấp, điều này sẽ biến Trung Quốc thành quốc gia duy nhất vận hành trạm vũ trụ sau khi Trạm vũ trụ Quốc tế (ISS) của NASA ngừng hoạt động vào khoảng năm 2030.

Truyền thông Trung Quốc cho biết, việc chuẩn bị cho một sứ mệnh mặt trăng khác vào mùa hè này đang “tiến triển suôn sẻ”.

Theo SCMP, căng thẳng địa chính trị giữa Trung Quốc và Mỹ, vốn đã bùng nổ ở Biển Đông, eo biển Đài Loan, khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, đang tiếp tục leo thang trên quỹ đạo Trái Đất. Hai cường quốc quan sát nhau dè chừng và cạnh tranh gay gắt để giành "bãi đỗ đẹp" trong không gian, qua đó mang lại những lợi thế riêng biệt như kiểm soát các tuyến đường giữa Trái Đất và Mặt Trăng.

Bill Nelson, quan chức hàng đầu của NASA, cựu phi hành gia và Thượng nghị sĩ Mỹ từ Florida từ năm 2001 đến 2019, bày tỏ lo ngại về "tham vọng không gian" của Trung Quốc và khả năng Bắc Kinh "sử dụng các hoạt động khoa học làm bình phong cho các mục tiêu quân sự hoặc chiến lược khác".

“Tốt hơn hết chúng ta nên đề phòng việc họ (Trung Quốc) có thể đặt chân xuống một nơi trên mặt trăng dưới vỏ bọc nghiên cứu khoa học", Nelson cảnh báo. "Chúng ta đang trong một cuộc đua không gian".

Gần đây, các quan chức, nhà phân tích cấp cao của chính quyền Tổng tống Joe Biden và các nhà lập pháp Mỹ trong mọi lĩnh vực chính trị đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những "ý định thiên văn” của Bắc Kinh.

Tháng trước, ủy ban đặc biệt của Hạ viện Mỹ về cạnh tranh Mỹ - Trung đã đưa ra một khuyến nghị cụ thể để ngăn chặn "tham vọng không gian" của Trung Quốc.

Nghị quyết lưỡng đảng sau đó kêu gọi Washington tài trợ cho các chương trình quan trọng để vượt qua Trung Quốc, bao gồm cả việc "đảm bảo Mỹ là quốc gia đầu tiên đóng quân vĩnh viễn tại tất cả các điểm Lagrange”.

Ý nghĩa của điểm Lagrange

Được đặt theo tên nhà thiên văn học và toán học người Italy Joseph-Louis Lagrange vào cuối thế kỷ 18, điểm Lagrange được Nasa mô tả là “bãi đỗ xe” trong vùng không gian giữa Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng.

Có 5 điểm Lagrange từ L1 đến L5. Chúng đặc biệt quan trọng đối với nghiên cứu và thám hiểm không gian vì lực hấp dẫn tương đối của chúng mang lại lợi thế chiến lược.

Theo nhà thiên văn học Martin Elvis tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard và Smithsonian ở Massachusetts (Mỹ), điểm Lagrange là những vùng không gian mà lực hấp dẫn của hai thiên thể triệt tiêu lẫn nhau. Điều này cho phép một vật thể quay quanh và duy trì sự ổn định giữa hai thiên thể. Tàu vũ trụ cũng có thể đậu ở đó mà không cần nhiều nhiên liệu.

Nhà vật lý Gerard O'Neill của Đại học Princeton đã nhận ra những lợi thế này khiến các điểm Lagrange trở thành địa điểm lý tưởng cho "thành phố không gian", một khái niệm đã thu hút trí tưởng tượng của công chúng trong nhiều thập kỷ.

O'Neill hình dung về các thành phố không gian như những trụ tròn khổng lồ: "Nó quay chậm và tạo ra lực ly tâm đủ lớn để mô phỏng trọng lực như Trái Đất, cho phép con người di chuyển và sinh hoạt bình thường bên trong".

Trong khi hai điểm Lagrange trong hệ Mặt Trời - Trái Đất được coi là hữu ích để nghiên cứu Mặt Trời, thì các chuyên gia cho rằng khu vực Cislunar (khoảng không gian giữa Trái Đất và Mặt Trăng) mang giá trị chiến lược. Trong đó, L1 và L2 được đánh giá cao nhất do chúng ở gần Mặt Trăng.

Trong một báo cáo tháng trước, Shawn Willis thuộc Viện Công nghệ Không quân ở Ohio (Mỹ) hé lộ tầm quan trọng chiến lược của khu vực Cislunar, với khả năng triển khai vệ tinh quân sự tại các điểm Lagrange để giám sát và kiểm soát quyền tiếp cận giữa Trái Đất và Mặt Trăng.

Willis cho biết thêm, các vệ tinh định vị, dẫn đường và tính giờ có thể là sứ mệnh khác phù hợp với những vị trí trên, nhờ khả năng tiếp cận cả vùng sáng và vùng tối của Mặt Trăng. Điều này cho phép thực hiện các tính năng hỗ trợ trên Mặt Trăng tương tự như trên Trái Đất.

Tăng tốc đến Mặt Trăng

Vệ tinh Thước Kiều 2 (Queqiao 2) có tuổi thọ khoảng 5 năm, dự kiến sẽ được Trung Quốc phóng trong năm nay để hỗ trợ sứ mệnh Hằng Nga 6 (Chang'e 6), nhằm cố gắng mang các mẫu đất và đá đầu tiên từ vùng tối của Mặt Trăng.

Bắc Kinh cũng có kế hoạch xây nhà trên Mặt Trăng trong 5 năm tới với ít nhất một viên gạch làm từ đất Mặt Trăng, sau đó đưa con người lên đây vào năm 2030.

Tuần trước, Kathleen Hicks, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ, tuyên bố rằng cả Nga và Trung Quốc đang "phát triển học thuyết quân sự mở rộng sang lĩnh vực không gian" và "triển khai các khả năng có thể nhắm tới GPS cũng như các hệ thống quan trọng khác trên không gian".

GPS là một chùm vệ tinh cung cấp thông tin định vị và điều hướng quan trọng cho mục đích quân sự, dân sự và thương mại. Hầu hết các thiết bị hiện đại trên thế giới ngày nay đều có bộ thu GPS sẵn có.

Mỹ đương nhiên không ngồi yên và đang nỗ lực sớm đạt được vị trí tại điểm L2 Trái Đất - Mặt Trăng.

Washington đang hợp tác với các đối tác thương mại và quốc tế trong chương trình Gateway như một phần của sứ mệnh Artemis nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng. SpaceX của Elon Musk là một trong những công ty tư nhân tham gia.

NASA cho biết chương trình Gateway đòi hỏi phải xây dựng một trạm vũ trụ nhỏ quay quanh Mặt Trăng để cung cấp “sự hỗ trợ cần thiết cho các sứ mệnh trên bề mặt Mặt Trăng”.

Charles Galbreath từ Viện Nghiên cứu Hàng không Mitchell ở Virginia (Mỹ) cho biết, việc giám sát khu vực Cislunar, giao tiếp tự do và định vị an toàn qua khu vực này sẽ là "chìa khóa để mở ra những cơ hội khoa học và kinh tế ngày càng lớn".

Elvis cho rằng cuộc đua không gian Mỹ - Trung sẽ tập trung vào cực nam của Mặt Trăng vì nơi đó gần như nhận được ánh sáng mặt trời thường xuyên, nghĩa là sẽ có nguồn điện vĩnh cửu và nhiệt độ ít khắc nghiệt hơn.

Tuy nhiên, các cực của Mặt Trăng cũng chứa những miệng hố sâu không nhận được ánh sáng mặt trời. Những địa điểm này dự kiến sẽ chứa đựng các mỏ băng cổ và các khoáng chất hữu ích.

Tháng 8 năm ngoái, Ấn Độ tuyên bố trở thành quốc gia đầu tiên thành công hạ cánh tàu vũ trụ trên cực nam của Mặt Trăng. Vài ngày sau đó, Nga thất bại trong nỗ lực tiếp cận khu vực này.

Sứ mệnh Artemis 2 của NASA, vốn dự kiến đưa 4 phi hành gia bay vòng quanh Mặt Trăng vào năm nay, hiện đã được lùi sang tháng 9/2025.

Sứ mệnh Artemis 3 của Mỹ, sứ mệnh sẽ đưa con người lần đầu tiên đặt chân gần cực nam Mặt Trăng, đã bị lùi từ năm 2025 sang năm 2026. Trong khi đó, Trung Quốc dự kiến sẽ có mặt tại khu vực này với tàu đổ bộ không người vào năm 2027.

Có lẽ lường trước cuộc đua căng thẳng trên quỹ đạo Trái Đất, một văn bản chiến lược của Nhà Trắng được công bố vào năm 2022 kêu gọi một "trật tự quốc tế dựa trên các quy tắc" trong không gian. Và giống như trên Trái Đất, Mỹ cũng tìm cách thu hút các đồng minh, tạo ra những nguyên tắc mới cho các khu vực cách xa hành tinh.

Hiện 33 quốc gia bao gồm Ấn Độ và Brazil đã ký Hiệp định Artemis do Washington dẫn đầu, được lập ra vào năm 2020 để thúc đẩy hợp tác quốc tế "hòa bình" trong lĩnh vực không gian. Mặc dù Trung Quốc không tham gia hiệp định này nhưng Bắc Kinh mời các đối tác quốc tế hợp tác trong các sứ mệnh lên Mặt Trăng của mình.

Bất kể là Mặt Trăng hay các điểm Lagrange, Elvis cho rằng toàn bộ khu vực phía trên Trái Đất đều là "bất động sản hạng nhất" trong vũ trụ, và hợp tác toàn cầu là điều cần thiết.

"Sẽ có giới hạn nhất định về số lượng vệ tinh có thể đến đó. Nếu quá nhiều vệ tinh tập trung cùng một thời điểm sẽ dẫn tới nguy cơ xảy ra va chạm và các mảnh vỡ có thể gây nguy hiểm cho tất cả các bên", Elvis nói.

Nguồn: CafeF; BBC; Người Đưa Tin; Báo Quốc Tế; VTC