Mọi ánh mắt đổ dồn về cuộc họp chính sách FED: Sẽ tìm sự thay đổi trong từng câu, từng chữ, chỉ cần vài cụm từ này được loại bỏ là tín hiệu cho cắt giảm lãi suất

Sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) kết thúc cuộc họp ngày 30-31/1, mọi ánh mắt đều tập trung vào một cụm từ có thể mở ra tương lai của chính sách tiền tệ.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, ngân hàng trung ương dự kiến sẽ đưa ra một gợi ý quan trọng về những biến động lãi suất sắp tới bằng cách loại bỏ một cụm từ khỏi các tuyên bố trước đó: “Xác định mức độ của bất kỳ biện pháp củng cố chính sách bổ sung nào có thể phù hợp để đưa lạm phát trở lại mức 2% theo thời gian”.

Trong hơn một năm qua, cách diễn đạt trên ám chỉ rằng FED sẵn sàng tiếp tục tăng lãi suất cho đến khi đạt được mục tiêu lạm phát. Việc loại bỏ một số cụm từ sẽ mở ra cơ hội cắt giảm lãi suất trong tương lai. Các nhà hoạch định chính sách sẽ gửi tín hiệu rằng họ không chắc điều gì sẽ xảy ra.

Sự thay đổi này sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường tài chính.

Theo các nhà kinh tế của Deutsche Bank, việc sửa đổi cách diễn đạt có thể dẫn đến một “cuộc đại tu quan trọng” đối với tuyên bố sau cuộc họp của Uỷ ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cũng như hướng đi của họ.

Ông Matthew Luzzetti, nhà kinh tế trưởng Mỹ của Deutsche Bank, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng: “Chúng tôi đã nghe nói tại cuộc họp tháng 12 rằng không có quan chức nào dự kiến sẽ tăng lãi suất thêm nữa. Và chúng tôi được biết rằng các quan chức FED đang bắt đầu các cuộc thảo luận xung quanh việc cắt giảm lãi suất”.

Trong khi thị trường đã chấp nhận rằng FED có thể đã hoàn tất việc tăng lãi suất, câu hỏi hóc búa nhất là khi nào FED sẽ bắt đầu cắt giảm. Lần gần nhất FED tăng lãi suất là vào tháng 7/2023. Kể từ đó, con số lạm phát đã giảm xuống và chỉ cách mục tiêu 2% trong 12 tháng của ngân hàng trung ương chưa đến 1 điểm phần trăm.

Vài tuần trước, các thị trường tương lai tin rằng FED sẽ bắt đầu cắt giảm vào tháng 3, với dự đoán xác suất gần 90%, theo thước đo FedWatch của CME Group. Giờ đây, niềm tin ấy đôi phần lung lay khi nhiều quan chức FED chỉ ra cách tiếp cận thận trọng hơn trong việc tuyên bố chiến thắng lạm phát.

Đối với Chủ tịch FED Jerome Powell, đây sẽ là một giai đoạn khó khăn. Vì các quan chức sẽ nhận được nhiều dữ liệu trong thời gian từ tháng 1 đến tháng 3. Các dữ liệu đó rất quan trọng trong việc xác định kết quả cuộc họp tương lai.

Đối với cuộc họp lần này, cũng rất khó để các nhà đầu tư tìm hiểu xem FOMC đang suy tính điều gì, vì lần này sẽ không có biểu đồ dot plot hàng quý tập hợp dự đoán của từng thành viên.

Theo thước đo FedWatch của CME Group, các trader trên thị trường tương lai hiện đang dự đoán khoảng 60% khả năng FED cắt giảm lãi suất vào tháng 3, mở màn cho khoảng 5-6 đợt cắt giảm khác trong từ nay đến cuối năm 2024. Dự báo gần nhất vào tháng 12/2023 của các thành viên FOMC chỉ ra rằng chỉ có 3 lần cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Theo ông Nicholas Colas, người đồng sáng lập DataTrek Research, cho biết trong báo cáo thị trường hàng ngày tối 30/1 rằng, kể từ những năm 1980, FED đã không cắt giảm lãi suất nếu suy thoái kinh tế không xảy ra. Tuy nhiên, nhà kinh tế của Goldman Sachs cho rằng FED sẽ loại bỏ xu hướng dài hạn đã lỗi thời khỏi tuyên bố sau cuộc họp, tạo tiền đề cho việc cắt giảm lãi suất vào tháng 3.

DataTrek Research cũng lưu ý rằng uỷ ban có thể mượn ngôn từ của biên bản cuộc họp tháng 12 để cho thấy chính sách vẫn sẽ thắt chặt đến khi nhìn thấy lạm phát giảm rõ rệt theo mục tiêu của FED.

Tuy nhiên, lập trường thắt chặt chính sách không giống như việc giữ nguyên lãi suất như hiện tại. Và việc sử dụng ngôn từ như vậy sẽ giúp uỷ ban có khoảng trống để chờ cắt giảm.

Các thị trường cũng sẽ tìm kiếm manh mối thông tin về thời điểm FED cắt giảm trong bảng cân đối kế toán. Ngân hàng trung ương đã giảm lượng trái phiếu nắm giữ khoảng 1,2 nghìn tỷ USD kể từ giữa năm 2022.

Biden nói ông sẽ ‘đóng cửa’ biên giới Mỹ-Mexico. Nên hiểu điều này thế nào?

Tổng thống Joe Biden trong vài ngày qua đã đưa ra một số tuyên bố mạnh mẽ về việc đóng cửa biên giới Mỹ-Mexico khi ông cố gắng cứu vãn một thỏa thuận biên giới tại Quốc hội mà qua đó cũng sẽ giải phóng tiền cho Ukraine.

Thỏa thuận này đã được thương thuyết trong nhiều tháng và dường như sắp hoàn tất tại Thượng viện trước khi nó bắt đầu đổ vỡ, phần lớn là do ứng cử viên tổng thống đang dẫn đầu của Đảng Cộng hòa Donald Trump không muốn nó xảy ra.

“Một dự luật lưỡng đảng sẽ tốt cho nước Mỹ và giúp sửa chữa hệ thống di trú bị hỏng của chúng ta, đồng thời cho phép những người xứng đáng tới đây được tiếp cận nhanh chóng, và Quốc hội cần phải hoàn thành điều đó,” ông Biden nói vào cuối tuần qua. “Nó cũng sẽ trao cho tôi với tư cách là tổng thống, quyền khẩn cấp để đóng cửa biên giới cho đến khi biên giới được kiểm soát trở lại. Nếu dự luật đó hôm nay là luật, tôi sẽ đóng cửa biên giới ngay lúc này và sửa chữa nhanh chóng.”

Lời lẽ cứng rắn của ông Biden đến từ đâu?

Ông Biden muốn tiếp tục tài trợ cho Ukraine khi Ukraine đang đối mặt với cuộc xâm lược của Nga. Đảng Cộng hòa tại Thượng viện ban đầu cho biết họ sẽ không xem xét cấp thêm tiền cho Kyiv trừ khi được kết hợp với một thỏa thuận quản lý biên giới.

Khi các cuộc đàm phán tiến triển, ông Biden đã bắt đầu nỗ lực đạt được một thỏa thuận an ninh biên giới lưỡng đảng sau nhiều năm bế tắc trong việc cải tổ hệ thống di trú. Nhưng tuyên bố của ông rằng ông sẽ đóng cửa biên giới “ngay bây giờ” nếu Quốc hội thông qua thỏa thuận được đề xuất là có ý nghĩa chính trị hơn là chính sách.

Ông đang tìm cách giải tỏa những lời chỉ trích về cách ông xử lý vấn đề di cư ở biên giới trong khi vấn đề di trú ngày càng trở thành vấn đề được người Mỹ quan tâm trước cuộc bầu cử tổng thống.

Biên giới có thật sự đóng cửa theo thỏa thuận không?

Không. Thương mại sẽ tiếp tục, những người là công dân và cư dân hợp pháp có thể tiếp tục qua lại.

Ông Biden đang đề cập đến thẩm quyền trục xuất đang được các nhà lập pháp đàm phán sẽ tự động có hiệu lực vào những ngày mà số lượt vượt biên bất hợp pháp lên tới hơn 5.000 trong mức trung bình 5 ngày qua biên giới phía Nam, nơi hiện có tới 10.000 lượt vượt biên mỗi ngày. Chính quyền đóng cửa sàng lọc tị nạn đối với những người vượt biên bất hợp pháp. Di dân vẫn có thể nộp đơn tại các cửa khẩu nhập cảnh cho đến khi số lượt qua lại giảm xuống dưới 3.750 mỗi ngày. Nhưng đây chỉ là ước tính, con số cuối cùng vẫn chưa được đưa ra.

Ngoài ra còn có nỗ lực thay đổi cách xử lý các trường hợp xin tị nạn. Hiện nay, phải mất vài năm mới giải quyết xong một vụ việc và trong khi đó, nhiều di dân được cho vào nước Mỹ để chờ đợi. Đảng Cộng hòa coi đó là một lý do khiến ngày càng nhiều di dân có động lực đến Hoa Kỳ.

Mục tiêu là giảm thời gian giải quyết xuống còn sáu tháng. Việc này cũng sẽ nâng cao các tiêu chuẩn mà di dân có thể nộp đơn xin tị nạn ngay từ đầu. Tiêu chuẩn hiện nay được thiết kế rộng rãi để những người xin tị nạn không bị bỏ rơi, nhưng các nhà phê bình cho rằng hệ thống này đang bị lạm dụng.

Ông Trump cũng đe dọa đóng cửa biên giới?

Đúng. Ông Trump tuyên bố sẽ “đóng cửa” hoàn toàn biên giới Mỹ-Mexico, bao gồm cả thương mại và giao thông - trong nỗ lực buộc Mexico phải làm nhiều hơn để ngăn chặn dòng di dân. Tuy nhiên, ông đã không làm theo. Nhưng ý kiến này đã bị chỉ trích nặng nề bởi đảng Dân chủ, cho rằng nó hà khắc và bài ngoại. Lần gần nhất ông Trump nhắc đến là trong thời kỳ đại dịch, khi ông sử dụng các thẩm quyền khẩn cấp để hạn chế nghiêm ngặt việc tị nạn. Nhưng thương mại và giao thông vẫn tiếp tục.

Ông Biden lâu nay chỉ trích chính sách biên giới của ông Trump là vô nhân đạo. Những bước đi gần đây của ông Biden nối gót ông Trump cho thấy mối lo ngại ngày càng tăng của công chúng về tình trạng di cư bất hợp pháp. Nhưng lập trường của ông Biden có nguy cơ khiến những người cấp tiến xa lánh, những người vốn tin rằng ông đã đi quá xa về các chính sách biên giới.

Ông Biden có quyền đóng cửa biên giới không?

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, một đồng minh của ông Trump và là người chỉ trích thỏa thuận được đề nghị, đã lập luận rằng các tổng thống có đủ thẩm quyền để ngăn chặn việc vượt biên bất hợp pháp. Về lý thuyết, ông Biden có thể hạn chế mạnh mẽ các yêu cầu xin tị nạn và hạn chế việc vượt biên, nhưng nỗ lực này gần như chắc chắn sẽ bị thách thức trước tòa và có nhiều khả năng bị chặn hoặc cắt giảm đáng kể nếu không có luật của quốc hội ủng hộ những thay đổi mới.

Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Karine Jean-Pierre nói: “Quốc hội cần phải hành động.” “Họ phải hành động. Chủ tịch Johnson và các đảng viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện nên cung cấp cho chính quyền những thay đổi về chính sách và nguồn tài trợ cần thiết.”

Triển vọng cho thỏa thuận được đề nghị là gì?

Triển vọng mờ mịt.

Một nhóm thượng nghị sĩ nòng cốt đàm phán thỏa thuận đã hy vọng sẽ công bố văn bản chi tiết trong tuần này, nhưng những người bảo thủ đã nói rằng các biện pháp này không đi đủ xa để hạn chế di trú.

Chủ tịch Hạ viện nói luật này sẽ “chết khi đến Hạ viện” nếu thông tin rò rỉ là đúng sự thật.

​Như nhà đàm phán hàng đầu của Thượng viện, James Lankford, đã nói trên “Fox News Sunday,” rằng sau nhiều tháng thúc đẩy an ninh biên giới và kêu gọi một thỏa thuận gắn liền với viện trợ Ukraine, “khi chúng ta cuối cùng cũng đi đến hồi kết,” Đảng Cộng hòa dường như đang nói rằng ‘Ồ, đùa thôi, tôi thực sự không muốn thay đổi luật vì là năm bầu cử tổng thống’.”

Ông Trump không muốn trao chiến thắng cho ông Biden về một vấn đề đã thúc đẩy chiến dịch tranh cử thành công năm 2016 của đảng Cộng hòa và vấn đề mà ông muốn sử dụng khi tìm cách quay trở lại Tòa Bạch Ốc.

Ông nói hôm 27/1: “Tôi sẽ chiến đấu bằng mọi cách. Rất nhiều thượng nghị sĩ tìm cách, một cách tôn trọng, đổ lỗi cho tôi. Tôi nói, không sao đâu. Hãy đổ lỗi cho tôi. Xin vui lòng.”

Điều gì đã xảy ra đối với các nỗ lực biên giới của ông Biden cho đến nay?

Việc ông Biden ủng hộ khung làm việc của quốc hội cho thấy những nỗ lực của chính quyền nhằm ban hành một cuộc cải cách di trú rộng rãi hơn đã bị cản trở như thế nào.

Trong ngày đầu tiên nhậm chức, ông Biden đã gửi đề nghị di trú toàn diện tới Quốc hội và ký nhiều sắc lệnh hành pháp hơn ông Trump. Kể từ đó, ông đã thực hiện hơn 500 hành động điều hành, theo một thống kê của Viện Chính sách Di cư phi đảng phái.

Cách tiếp cận của chính quyền ông là kết hợp các con đường nhân đạo mới cho di dân với cuộc trấn áp ở biên giới nhằm nỗ lực ngăn cản di dân thực hiện hành trình nguy hiểm đến biên giới Mỹ-Mexico và thay vào đó di chuyển bằng máy bay với một người bảo trợ. Một số chính sách đã thành công nhưng số lượng người vượt biên vẫn tiếp tục tăng. Ông cũng tìm cách làm cho vấn đề trở nên mang tính khu vực hơn, sử dụng kinh nghiệm về chính sách đối ngoại của mình để làm trung gian cho các thỏa thuận với các quốc gia khác.

Các phụ tá và đồng minh của ông Biden coi những thay đổi về tị nạn là một phần của nỗ lực trấn áp và đó là một phần lý do tại sao họ tiếp thu các đề nghị. Nhưng họ đã chống lại những nỗ lực tước bỏ khả năng của tổng thống trong việc cấp “đặc xá nhân đạo” về di trú - cho phép di dân vào Hoa Kỳ trong các trường hợp đặc biệt, trong trường hợp khẩn cấp hoặc tình trạng bất ổn toàn cầu.

Bài toán khó của Tổng thống Joe Biden

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin ngày 29-1 tuyên bố sẽ thực hiện "mọi hành động cần thiết" để bảo vệ quân đội Mỹ sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào căn cứ ở Jordan khiến 3 quân nhân Mỹ thiệt mạng một ngày trước đó.

Cùng ngày, theo Reuters, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã họp với đội ngũ an ninh quốc gia, trong đó có ông Austin, tại Nhà Trắng để thảo luận về vụ tấn công trên. Phát ngôn viên Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ John Kirby cho biết ông Joe Biden đang cân nhắc hành động đáp trả nhưng nhấn mạnh Mỹ không chủ trương chiến tranh với Iran.

Một nhóm vũ trang tự xưng "Kháng chiến Hồi giáo ở Iraq" (được Iran hậu thuẫn) tuyên bố nhận trách nhiệm vụ tấn công. Tuy nhiên, Tehran lên tiếng khẳng định không liên quan vụ việc.

Bất chấp sự phủ nhận này, ông Joe Biden hiện đối mặt sức ép chính trị ngày một lớn về việc giáng đòn trực tiếp vào Iran. Theo đài CNBC, một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa thậm chí thúc giục ông Biden không kích các mục tiêu quan trọng bên trong Iran để vừa trả đũa vừa răn đe.

Bài toán khó của nhà lãnh đạo Mỹ là làm sao đáp trả mạnh mẽ mà không dẫn đến xung đột trực tiếp với Tehran hoặc làm leo thang hơn nữa cuộc xung đột giữa Israel và nhóm vũ trang Hamas tại Dải Gaza.

Theo giới phân tích, các lựa chọn khả dĩ là nhằm vào lực lượng Iran bên trong hoặc bên ngoài nước này hoặc chỉ tấn công nhóm chịu trách nhiệm.

Dù vậy, một số chuyên gia cảnh báo việc Mỹ không kích bên trong lãnh thổ Iran có thể buộc Tehran phản ứng mạnh, khiến tình hình leo thang và lôi kéo Washington vào một cuộc xung đột lớn ở Trung Đông.

Để tránh kịch bản trên, ông Charles Lister, chuyên gia của Viện Trung Đông (trụ sở ở Mỹ), cho rằng Mỹ có thể tấn công một mục tiêu quan trọng hoặc thành viên cao cấp của các nhóm được Iran hậu thuẫn ở Iraq hoặc Syria.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim al Thani ngày 29-1 bày tỏ hy vọng hành động đáp trả của Mỹ sẽ không cản trở tiến triển đàm phán về thỏa thuận thả con tin mới giữa Israel và Hamas.

Nguy cơ Mỹ sa lầy ở Trung Đông nếu tập kích Iran

Nếu tấn công Iran, Mỹ đối mặt nguy cơ bị Tehran và lực lượng ủy nhiệm trả đũa nặng nề, lún sâu thêm vào khủng hoảng ở Trung Đông.

Cuộc tập kích hôm 28/1 của nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn nhằm vào một cơ sở quân sự Mỹ ở đông bắc Jordan khiến ba binh sĩ thiệt mạng đã gây ra cú sốc và làn sóng phẫn nộ tại Washington.

Khi được hỏi liệu ông có quy trách nhiệm cho Iran không, Tổng thống Joe Biden cáo buộc Tehran "cung cấp vũ khí cho những người gây ra sự việc". Ông đồng thời cho biết đã ra quyết định về cách phản ứng với cuộc tấn công song không nêu thêm chi tiết.

Một số chuyên gia và nghị sĩ Mỹ đã kêu gọi ông chủ Nhà Trắng đưa Iran vào danh sách mục tiêu.

"Thứ duy nhất chính quyền Iran hiểu là vũ lực", Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham viết. "Các cuộc tấn công nhằm vào binh sĩ Mỹ sẽ tiếp diễn cho đến khi Iran phải trả giá bằng chính cơ sở hạ tầng và nhân lực của chính họ".

Thượng nghị sĩ Tom Cotton, đảng viên Cộng hòa, cảnh báo nếu không tấn công Iran, Mỹ sẽ bị coi là hèn nhát, qua đó "càng dung túng Tehran có những hành động táo bạo hơn".

Theo họ, hành động quân sự cứng rắn của Mỹ sẽ gây tổn thương cho Iran đến mức giới lãnh đạo nước này sẽ phản ứng theo cách Washington mong muốn là thoái lui và ra lệnh cho các nhóm vũ trang liên kết ở Trung Đông ngừng tấn công quân đội cũng như các căn cứ Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, Daniel R. DePetris và Rajan Menon, hai chuyên gia đến từ viện nghiên cứu chính sách đối ngoại Defense Priorities, trụ sở tại Washington, cho rằng đây là kịch bản có xác suất xảy ra rất thấp.

"Phản ứng của Iran nhiều khả năng không giống như những gì chúng ta kỳ vọng", hai ông bình luận trong một bài phân tích trên MSNBC. "Tức giận sau khi bị Mỹ ném bom, Iran có thể tấn công quân đội và căn cứ Mỹ. Việc Mỹ duy trì hiện diện quân sự rộng rãi trong khu vực sẽ cung cấp cho Iran một danh sách dài các mục tiêu tiềm năng".

Nếu Iran bị tấn công, họ sẽ dành thời gian xem xét các lựa chọn trước khi đáp trả và phản ứng đó có thể không diễn ra ngay lập tức. Khoảng 45.000 lính Mỹ đồn trú ở Trung Đông sẽ phải đặt trong tình trạng báo động cao suốt quãng thời gian dài để sẵn sàng ứng phó. Lực lượng Mỹ ở Iraq và Syria, nơi đã bị tấn công hơn 160 lần kể từ giữa tháng 10/2023, sau khi xung đột Israel - Hamas bùng phát, sẽ gặp rủi ro lớn nhất.

Hành động trả đũa của Iran sẽ rất đa dạng, từ sử dụng tên lửa đạn đạo tấn công các căn cứ Mỹ ở Iraq và Syria cho đến tăng cường cung cấp vũ khí cho các lực lượng liên kết trong khu vực.

Chỉ huy quân đội Mỹ ở Trung Đông ước tính Iran sở hữu hàng nghìn tên lửa đạn đạo và hành trình, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong vùng. Chúng có thể vươn tới các căn cứ lớn của Mỹ, như căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar, Hạm đội 5 của hải quân Mỹ tại Bahrain, căn cứ không quân Al Dhafra ở Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hay căn cứ không quân Muwaffaq Salti tại Jordan.

Iran cũng có thể trả đũa một cách kín đáo hơn và không trực tiếp đối đầu Mỹ, giới quan sát đánh giá. "Theo truyền thống, khi đối mặt với kiểu hành động này của Mỹ, Iran không có xu hướng đáp trả trực tiếp và ngay lập tức, mà họ làm như vậy một cách bất đối xứng và trong một khoảng thời gian dài", Ray Takeyh, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ, cho hay.

Sức mạnh quân sự chính quy của Iran kém xa so với Mỹ, nhưng mạng lưới nhóm vũ trang mà họ hậu thuẫn rất đáng gờm và phù hợp với các chiến thuật bất đối xứng chống lại đối thủ vượt trội.

Lực lượng Hezbollah ở Lebanon sở hữu khoảng 150.000 tên lửa, một số có khả năng dẫn đường chính xác, đủ sức vươn tới tất cả thành phố lớn của Israel, đồng minh thân cận nhất với Mỹ trong khu vực.

Nhóm Houthi ở Yemen đã thể hiện quyết tâm đối đầu bằng cách thực hiện hàng chục cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại ở Biển Đỏ, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngay cả tàu chiến Mỹ cũng có thể trở thành mục tiêu của tên lửa chống hạm Houthi.

Các chuyên gia còn lưu ý rằng Tehran có những nhóm ủng hộ hoạt động âm thầm ở châu Âu và Mỹ Latin. Họ có thể trỗi dậy theo những cách đầy kịch tính và bạo lực nếu Mỹ tấn công Iran.

Iran, với vị trí gần eo biển Hormuz, cũng có thể gây ra làn sóng chấn động kinh tế toàn cầu. 40% lượng dầu thô quốc tế đi qua eo biển này và nhờ khả năng tiếp cận dễ dàng, Iran có thể gây ra gián đoạn nghiêm trọng đối với tuyến vận tải được cho là tối quan trọng.

"Những người thúc đẩy Mỹ có hành động quân sự chống lại Iran đã sai lầm khi cho rằng Tehran sẽ phải khuất phục trước áp lực từ Washington. Những hành động của Iran trong 5 năm qua khiến niềm tin này lung lay", DePetris và Menon lưu ý.

Khi chính quyền cựu tổng thống Donald Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran vào năm 2018 và gây áp lực kinh tế tối đa lên nước này, Tehran đã phản ứng bằng cách đẩy mạnh làm giàu uranium và nhắm mục tiêu vào các tàu chở dầu ở Vịnh Ba Tư.

Sau khi Trump ra lệnh ám sát tướng vệ binh Qassem Soleimani vào tháng 1/2020, Iran đã sử dụng tên lửa đạn đạo tấn công một căn cứ Mỹ ở Iraq. Và khi Israel tăng cường tấn công các tàu Iran trên biển, Tehran đã bắt chước chiến thuật của Tel Aviv, truy đuổi tàu do các công ty Israel sở hữu.

Hy vọng xuống thang căng thẳng đang dấy lên khi Kataib Hezbollah, lực lượng được cho là liên quan đến vụ tấn công ở Jordan, tuyên bố ngừng tất cả hoạt động quân sự chống lại Mỹ. Tuy nhiên, chính quyền Biden vẫn chịu áp lực lớn khi không muốn bị chỉ trích là phản ứng yếu ớt, trong khi cuộc đua vào Nhà Trắng 2024 đang diễn ra.

"Tất nhiên, Tổng thống Biden buộc phải phản ứng trước việc ba lính Mỹ thiệt mạng. Nhưng những người khuyên ông nên trực tiếp tấn công Iran không nên tự tin cho rằng họ biết cách Iran sẽ phản ứng. Họ cũng không nên cho rằng hậu quả của phản ứng từ Iran có thể dự đoán hay quản lý được", DePetris và Menon nhấn mạnh.

Mỹ đàm phán rút quân khỏi Iraq

Cuối tuần qua, Mỹ và Iraq tổ chức vòng đàm phán đầu tiên về tương lai của quân đội Mỹ và các nước khác ở Iraq. Baghdad kỳ vọng các cuộc thảo luận sẽ dẫn đến một mốc thời gian về việc binh sĩ Mỹ và liên minh giảm hiện diện ở nước này.

Văn phòng Thủ tướng Iraq Mohamed Shia al-Sudani công bố ảnh chụp Thủ tướng cùng các quan chức cấp cao của lực lượng vũ trang Iraq cũng như liên minh quốc tế do Mỹ thành lập để chống lại nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Thông cáo cho biết, Thủ tướng Sudani chủ trì khởi động vòng đối thoại song phương đầu tiên giữa Iraq và Mỹ nhằm chấm dứt sứ mệnh của liên minh quốc tế tại Iraq.

Tuần trước, Washington thông báo đã nhất trí với Baghdad về việc thành lập "các nhóm làm việc gồm các chuyên gia quân sự và quốc phòng" trong khuôn khổ Ủy ban Quân sự cấp cao được thành lập theo thỏa thuận với Baghdad.

Washington cho biết, các nhóm làm việc sẽ xem xét các yếu tố chính gồm: Mối đe dọa từ IS, các yêu cầu về hoạt động và môi trường cũng như mức độ năng lực của Lực lượng An ninh Iraq.

Phó thư ký báo chí Lầu Năm Góc Sabrina Singh thừa nhận, hiện diện quân sự của Mỹ ở Iraq "chắc chắn là một phần của các cuộc thảo luận trong tương lai", cho thấy mong muốn của Baghdad về việc giảm lực lượng Mỹ ở Iraq là nội dung được trao đổi, theo AFP.

Bộ Ngoại giao Iraq cho hay, cuộc đàm phán có mục tiêu cuối cùng là lập một mốc thời gian cụ thể và rõ ràng cũng như bắt đầu cắt giảm dần số cố vấn của liên minh trên lãnh thổ Iraq.

Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iraq về vấn đề này đã được lên kế hoạch trong nhiều tháng. Đàm phán diễn ra vào thời điểm căng thẳng gia tăng ở Iraq và khu vực liên quan đến cuộc chiến giữa Israel và Hamas. Tình hình căng thẳng trong khu vực đã dẫn tới các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ và các lực lượng liên minh khác.

Có khoảng 2.500 binh sĩ Mỹ được triển khai ở Iraq và khoảng 900 binh sĩ ở Syria trong khuôn khổ liên minh chống IS được thành lập năm 2014 - năm mà nhóm khủng bố này chiếm khoảng 1/3 lãnh thổ Iraq.

Theo AP, các quan chức Iraq định kỳ kêu gọi rút lực lượng liên minh do Mỹ dẫn đầu khỏi lãnh thổ nước này trong nhiều năm, đặc biệt là sau cuộc không kích của Mỹ vào tháng 1.2020 ở bên ngoài sân bay Baghdad khiến tướng Iran Qassem Soleimani và thủ lĩnh dân quân Iraq Abu Mahdi al-Muhandis thiệt mạng.

Cũng theo AP, chưa rõ các thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iraq sẽ có ý nghĩa gì với các quốc gia khác trong liên minh đa quốc gia đóng quân ở Iraq.

Tại sự kiện cung cấp thông tin về quan hệ Mỹ - Iraq cho báo giới ngày 25.1, một quan chức Mỹ giấu tên cho hay, mỗi quốc gia trong liên minh sẽ duy trì quan hệ song phương với chính phủ Iraq.

Việc Mỹ rút dần lực lượng khỏi Iraq cũng đặt ra câu hỏi về vấn đề duy trì sứ mệnh chống IS ở Syria khi không có quân đội ở Iraq. Các căn cứ tiền phương ở Syria, nơi Mỹ duy trì khoảng 900 binh sĩ, nhận hỗ trợ về không vận và hậu cần từ các căn cứ của Mỹ ở Iraq.

Mỹ đã hiện diện liên tục ở Iraq kể từ năm 2003. Dù toàn bộ lực lượng chiến đấu của Mỹ đã rút khỏi nước này từ năm 2011 nhưng sau đó hàng nghìn binh sĩ Mỹ quay trở lại năm 2014 để giúp chính phủ Iraq đánh bại IS.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) trong tháng này, Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani nhấn mạnh, không còn lý do chính đáng nào cho sự hiện diện của liên minh tại nước này. Ông khẳng định, quân đội Iraq có khả năng theo dõi cũng như chiến đấu với các phần tử IS còn sót lại.

“Chúng tôi là quốc gia có chủ quyền, và do đó, việc chúng tôi hướng tới quan điểm này là điều đương nhiên" - ông nói.

Nguồn: CafeF; VOA; Soha; Vnexpress; Lao Động