Mỹ: Hàng nhập qua cảng giảm; Boeing & thập kỷ ‘rơi tự do’; Toàn cảnh biểu tình; Khủng hoảng quyền lực; Rà soát hiệp ước AUKUS

LƯỢNG HÀNG NHẬP KHẨU QUA CẢNG GIẢM MẠNH

Lượng hàng nhập khẩu bằng đường biển vào Mỹ lao dốc trong tháng 5/2025 do tác động từ mức thuế cao kỷ lục với hàng Trung Quốc.

Lưu lượng hàng nhập khẩu qua các cảng biển lớn của Mỹ đã giảm sâu trong tháng 5/2025, sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tạm thời áp mức thuế cao kỷ lục 145% với nhiều mặt hàng từ Trung Quốc. Dù chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, mức thuế này đã làm đình trệ hoạt động thương mại, đặc biệt là vận chuyển đường biển.

Theo nền tảng dữ liệu Descartes Datamyne, tổng lượng hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc vào Mỹ tháng 5 vừa qua đã giảm tới 28,5% so với cùng kỳ năm trước. Các cảng lớn trên khắp nước Mỹ đều ghi nhận mức sụt giảm mạnh.

Tại Bờ Tây, cảng Long Beach giảm 20,9%, cảng Los Angeles giảm 8,5%. Cảng Seattle giảm 17,3% và Tacoma lao dốc 39,4%. Các cảng lớn ở Bờ Đông như New York-New Jersey, Norfolk và Wilmington cũng ghi nhận mức giảm lần lượt 15,3%, 14,7% và 17,6%.

Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà bán lẻ như Walmart – đơn vị nhập khẩu container nhiều nhất cả nước. Do chi phí nhập khẩu tăng cao, Walmart đã thông báo tăng giá bán lẻ và cắt giảm đơn hàng, dẫn đến nguy cơ thiếu hàng hóa và linh kiện sản xuất.

Giám đốc điều hành Cảng Los Angeles Gene Seroka cho biết, dù Mỹ và Trung Quốc đã đạt thỏa thuận khung đưa thuế về mức 30%, ông không kỳ vọng có sự bùng nổ nhập khẩu trở lại. "Thuế 30% vẫn là gánh nặng lớn với doanh nghiệp," ông nhấn mạnh.

Tác động không chỉ dừng lại ở hàng tiêu dùng. Báo cáo của UNCTAD cảnh báo, giá các sản phẩm thủy sản có thể tăng mạnh trong thời gian tới. Mỹ hiện nhập khẩu khoảng 16 tỷ USD thủy sản mỗi năm, trong khi chỉ xuất khẩu khoảng 4,5 tỷ USD. Trong khi đó, nguồn cá nội địa ngày càng suy giảm do khai thác quá mức và việc mở rộng nuôi trồng cần thời gian dài.

Ngoài ra, chi phí đóng tàu và vận chuyển đang bị đẩy cao do các loại thuế lên thép và nhôm, làm tăng giá thành nhiều mặt hàng nhập khẩu. Theo UNCTAD, nếu chính sách thuế thiếu ổn định tiếp diễn, luồng thương mại toàn cầu sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng Mỹ.

Budget Lab (thuộc Đại học Yale) cho biết, hiện người tiêu dùng Mỹ đang phải gánh mức thuế nhập khẩu trung bình 17,8% – mức cao nhất trong gần một thế kỷ.

BOEING & THẬP KỶ “RƠI TỰ DO”: TỪ BIỂU TƯỢNG HÀNG KHÔNG ĐẾN NỖI SỢ VÀ KHỦNG HOẢNG AN TOÀN

Một thập niên đầy biến động đã khiến danh tiếng trăm năm của Boeing chao đảo, với hàng loạt sự cố kỹ thuật, tranh cãi và tai nạn thảm khốc làm dấy lên câu hỏi: chuyện gì đang thực sự diễn ra bên trong gã khổng lồ hàng không Mỹ?

Từ thảm họa kép của 737 MAX đến những vụ bung cửa “rợn gáy” trên bầu trời, Boeing đã trải qua những năm đen tối nhất trong lịch sử tồn tại của mình. Nhưng ẩn sau các dòng tiêu đề là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều về lỗi kỹ thuật, văn hóa doanh nghiệp, sức ép tài chính và cả những lỗ hổng trong quy trình giám sát an toàn hàng không toàn cầu.

Thế hệ 737 MAX từng được kỳ vọng là con át chủ bài mới của Boeing trong cuộc đua với Airbus A320neo, nhưng chính tham vọng vội vã đó đã đặt nền móng cho thảm họa. Việc cố gắng “vá lỗi thiết kế” bằng phần mềm MCAS – một hệ thống chỉ dựa vào một cảm biến duy nhất là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hai vụ tai nạn rúng động toàn cầu năm 2018 và 2019, cướp đi 346 mạng người. Tệ hơn, các phi công không hề được đào tạo cách xử lý hệ thống này một quyết định nhằm tiết kiệm chi phí huấn luyện nhưng đã trở thành “sai lầm chết người”.

Không chỉ 737 MAX, dòng máy bay 787 Dreamliner biểu tượng của công nghệ nhẹ và hiện đại  cũng bị bủa vây bởi hàng loạt lỗi sản xuất nghiêm trọng. Từ những mối hàn không khít, vách áp lực sai kỹ thuật, cho đến mạt kim loại trong thân máy bay và đinh tán khoan sai những lỗi tưởng chừng nhỏ nhưng phản ánh sự xuống cấp nghiêm trọng trong kiểm soát chất lượng. Một nhà máy từng bị kỹ thuật viên tuyên bố: “Tôi sẽ không bao giờ bay Dreamliner lắp từ đây.”

Đỉnh điểm mới nhất là vụ cửa thoát hiểm bung ra giữa không trung trên một chiếc MAX 9 của Alaska Airlines đầu năm 2024, như cú tát trực diện vào niềm tin công chúng. Sự việc không chỉ suýt gây thảm kịch mà còn kéo theo một chuỗi điều tra và phát hiện: bu lông thiếu, quy trình lắp sai, báo động từ nhân viên bị phớt lờ. Và dù sự cố diễn ra trên không, cú rơi thực sự là niềm tin vào khả năng đảm bảo chất lượng của Boeing.

Nguyên nhân sâu xa không đơn thuần là lỗi phần mềm hay sản xuất. Đó là hệ quả của một văn hóa doanh nghiệp lệch hướng nơi an toàn từng là cốt lõi, nay nhường chỗ cho các con số tài chính và áp lực giữ thị phần. Sự hợp nhất với McDonnell Douglas được nhiều chuyên gia xem là bước ngoặt khiến Boeing mất chất “kỹ trị”, khi lãnh đạo thiên về lợi nhuận hơn là kỹ thuật. Cộng thêm quy trình giám sát có phần “tùy nghi” từ FAA nơi một số kỹ sư được Boeing trả lương lại đứng ra kiểm định an toàn đã tạo ra một hệ sinh thái mà sai sót có thể “lọt lưới” dễ dàng.

Nhưng trong khủng hoảng, cũng có sự tỉnh thức. FAA (Cục Hàng không Liên bang Mỹ) đã thu hồi quyền tự chứng nhận của Boeing ở nhiều khâu then chốt, yêu cầu kiểm định từng chiếc máy bay trước khi rời xưởng. EASA (Cơ quan An toàn Hàng không châu Âu) thì áp dụng tiêu chuẩn nghiêm ngặt riêng, không còn “mặc định tin tưởng” FAA như trước. Boeing, dưới sự lãnh đạo mới, đã triển khai các đợt “đứng lại để rà soát chất lượng” và đầu tư cải tiến quy trình nhưng con đường phục hồi sẽ không hề dễ dàng, đặc biệt là khi tâm lý lo ngại của hành khách chưa thể xóa nhòa chỉ bằng cam kết.

Chuyên gia gọi đây là bài học đắt giá nhất trong lịch sử hàng không dân dụng hiện đại. Một tập đoàn trăm năm tuổi như Boeing không thể trông chờ vào ánh hào quang cũ để vượt qua khủng hoảng mới. Niềm tin, yếu tố không thể đo đếm bằng cổ phiếu hay đơn hàng đã bị xói mòn. Và lấy lại nó sẽ đòi hỏi không chỉ cải tiến kỹ thuật, mà còn là sự cải tổ tận gốc từ triết lý vận hành đến văn hóa nội bộ.

Liệu Boeing có đủ can đảm để thực hiện điều đó, hay sẽ trở thành một bài học kinh điển trong giáo trình quản trị khủng hoảng toàn cầu? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ nhưng có một điều chắc chắn: trong hàng không, an toàn không bao giờ được phép mặc cả.

TOÀN CẢNH BIỂU TÌNH TẠI MỸ: KÉO DÀI 1 TUẦN, DIỄN RA TẠI 45 THÀNH PHỐ, ÔNG TRUMP CÂN NHẮC ĐIỀU CHƯA TỪNG CÓ TRONG LỊCH SỬ

Các cuộc biểu tình, có tên No Kings Day, dự kiến sẽ là cuộc biểu tình lớn nhất và lan rộng nhất kể từ khi ông Trump nhậm chức, trùng vào ngày sinh nhật ông và ngày tổ chức lễ diễu binh ở Mỹ.

Trong vòng một tuần kể từ khi các cuộc biểu tình phản đối Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) bắt đầu ở trung tâm Los Angeles, hơn 45 thành phố trên hàng chục tiểu bang nước Mỹ đã tổ chức các cuộc biểu tình để phản ứng lại chính sách siết chặt nhập cư của Tổng thống Donald Trump và quyết định gửi Vệ binh Quốc gia và Thủy quân Lục chiến vào thành phố Nam California.

Các cuộc biểu tình dự kiến sẽ tiếp tục ở các thành phố lớn trong suốt cuối tuần để thể hiện sự ủng hộ với Los Angeles và như một lời chỉ trích đối với các chính sách nhập cư cứng rắn của chính quyền, bao gồm các cuộc đột kích và trục xuất của lực lượng thực thi pháp luật.

Các thành phố diễn ra các cuộc biểu tình bao gồm New York, San Francisco, Chicago, Houston, Phoenix, Philadelphia, Columbus, Detroit, Atlanta, Seattle và Washington, D.C.

Các cuộc biểu tình bắt đầu như thế nào?

Các cuộc biểu tình bắt đầu ở Los Angeles vào thứ Sáu, ngày 6/6 để phản ứng lại các cuộc đột kích thực thi pháp luật nhập cư của liên bang được ban hành tại một số khu phố trung tâm.

Các cuộc biểu tình cũng nhằm phản đối quyết định điều động 2.000 thành viên Vệ binh Quốc gia đến các cuộc biểu tình ở Los Angeles, tiếp theo là việc triển khai 700 lính Thủy quân Lục chiến Mỹ đến thành phố này của Tổng thống Trump vào thứ Bảy, ngày 7/6.

Việc bổ sung lực lượng quân đội cũng đánh dấu sự leo thang đáng kể trong phản ứng của liên bang và diễn ra khi các quan chức California đe dọa sẽ kiện chính quyền Tổng thống Trump.

Thị trưởng Karen Bass đã ban hành lệnh giới nghiêm đối với một số khu vực trung tâm thành phố Los Angeles vào thứ Ba, ngày 10/6 sau khi các cuộc biểu tình dữ dội diễn ra 5 ngày liên tiếp.

Những người tổ chức cho biết các cuộc biểu tình phản đối các thủ tục nhập cư và các chính sách khác của Trump được lên kế hoạch tại ít nhất 1.500 cộng đồng trên khắp cả nước vào thứ Bảy, ngày 14/6. Các cuộc biểu tình được lên kế hoạch vào cùng ngày với sinh nhật của Trump và cuộc diễu hành của Quân đội Mỹ tại Washington D.C.

Những người tổ chức cho biết "cam kết hành động bất bạo động" là nguyên tắc cốt lõi của các cuộc biểu tình.

Tổng thống Trump cân nhắc điều chưa từng có trong lịch sử

Tổng thống Donald Trump đã chuẩn bị điều động quân đội Vệ binh Quốc gia đến nhiều thành phố hơn của Mỹ nếu các cuộc biểu tình phản đối các cuộc đột kích nhập cư mở rộng ra ngoài Los Angeles, các quan chức chính quyền cho biết hôm thứ Tư, có khả năng mở đường cho việc sử dụng vũ lực quân sự rộng rãi nhất trên đất Mỹ trong lịch sử hiện đại.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết trong lời điều trần trước Quốc hội rằng Lầu Năm Góc có khả năng tăng cường quân đội Vệ binh Quốc gia đến nhiều thành phố hơn "nếu có các cuộc bạo loạn khác mà các nhân viên thực thi pháp luật bị đe dọa".

Ông Trump trong những ngày gần đây đã đe dọa sử dụng vũ lực không chỉ đối với các nhà hoạt động nhập cư mà còn đối với bất kỳ người biểu tình nào cố gắng phá vỡ cuộc diễu hành quân sự được lên lịch tại Washington vào ngày 14/6 để kỷ niệm 250 năm thành lập quân đội Mỹ.

Trump cảnh báo rằng bất kỳ cuộc biểu tình nào phản đối các cuộc đột kích nhập cư ở các thành phố khác sẽ "bị đáp trả bằng vũ lực ngang bằng hoặc lớn hơn" so với ở Los Angeles. Ông cho biết những đội quân đó sẽ ở lại thành phố"cho đến khi không còn nguy hiểm.

NƯỚC MỸ KHỦNG HOẢNG QUYỀN LỰC

Hơn 30 năm sau Chiến tranh Lạnh và gần 24 năm sau sự kiện 11/9/2001, nước Mỹ đang lạc lối: sai lầm chiến lược hậu Chiến tranh Lạnh, can thiệp thiếu hiệu quả và nội bộ phân hóa nặng nề – khiến vai trò toàn cầu của Washington lung lay.

Bình luận trên tạp chí Small Wars Journal (SWJ) mới đây, Giáo sư Kyle Ramsay tại Khoa Chính trị và Nghiên cứu Toàn cầu thuộc Đại học bang Arizona (Mỹ) cho rằng hơn 30 năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và gần 24 năm sau sự kiện 11/9, Mỹ đang đối mặt với một câu hỏi quan trọng: liệu nước Mỹ vẫn là quốc gia "lãnh đạo thế giới tự do" hay không? Quan trọng hơn, liệu nước này có muốn duy trì vai trò đó?

Giáo sư Ramsay nhận định, quyền lực của Mỹ đang trong cơn khủng hoảng sâu sắc, thể hiện qua ba khía cạnh chính: khủng hoảng trong chiến lược lớn, khủng hoảng trong chủ nghĩa nhân đạo, và khủng hoảng về bản sắc quốc gia.

Sai lầm trong chiến lược lớn

Nước Mỹ đã đi chệch hướng hoàn toàn khỏi các chính sách thực dụng, dựa trên chủ nghĩa hiện thực vốn giúp Washigton đạt được và duy trì vị thế cường quốc trong suốt phần lớn thế kỷ XX. Thay vào đó, Mỹ đã nhầm lẫn sức mạnh quân sự với sức mạnh quốc gia, dẫn đến "những sai lầm trong phán đoán và hành động chiến lược".

Từ năm 1945-1992, Mỹ đã thành công với chính sách kiềm chế chiến lược nhắm vào Liên Xô, đầu tư đáng kể vào đổi mới khoa học công nghệ, hợp tác chặt chẽ với khu vực tư nhân và quân đội để đạt được sự thống trị toàn cầu. Tính liên tục của chính sách theo thời gian, cùng với việc áp dụng hợp lý các yếu tố quan trọng của sức mạnh quốc gia đã tạo nên kết quả chiến lược tích cực.

Ngược lại, các chính sách của Mỹ kể từ năm 1992 mang tính hời hợt và hiếu chiến. Việc tập trung vào chủ nghĩa khủng bố quốc tế trong những thập kỷ đầu thế kỷ 21 đã cho phép các cường quốc đối thủ như Trung Quốc, Nga và Iran cải thiện đáng kể khả năng thể hiện sức mạnh của họ.

Hậu quả là Mỹ bị "kéo dãn" quá mức về mặt chính trị, kinh tế và quân sự. Môi trường an ninh quốc tế trở nên bất ổn hơn đáng kể, trong khi xã hội Mỹ bị phân cực và mệt mỏi vì các cuộc chiến trên thế giới.

Về thách thức an ninh phức hợp, những thách thức an ninh mà Mỹ đang đối mặt ngày càng mang tính xuyên quốc gia và hỗn loạn. Các "mối đe dọa an ninh phức hợp" bao gồm: Xung đột Nga - Ukraine ở châu Âu, Trung Quốc khai thác tiềm năng kinh tế và quân sự để mở rộng ảnh hưởng toàn cầu; chủ nghĩa khủng bố xuyên quốc gia; và các cuộc khủng hoảng nhân đạo với hậu quả toàn cầu.

Chính sách an ninh quốc gia của Mỹ thường xuyên cho thấy sự bất lực trong việc đồng thời quản lý nhiều thách thức, thay vào đó tập trung vào một vấn đề duy nhất. Như Trung tướng quân đội Mỹ đã nghỉ hưu Michael Nagata khẳng định, Mỹ phải học cách "vừa đi vừa nhai kẹo cao su cùng một lúc", ám chỉ rằng: Mỹ đang làm nhiều việc (không đáng kể) cùng lúc.

Khủng hoảng trong chủ nghĩa nhân đạo

Trong bối cảnh quyền lực thế giới đang chuyển đổi, chủ nghĩa nhân đạo truyền thống của Mỹ đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Mỹ, với vai trò siêu cường toàn cầu, buộc phải tái định nghĩa can thiệp nhân đạo từ một chính sách bị chỉ trích thành công cụ chiến lược thiết yếu.

Các hoạt động xây dựng năng lực (CBO) đang nổi lên như một cơ hội chiến lược quan trọng. Thay vì can thiệp trực tiếp, Mỹ cùng các đồng minh phương Tây tập trung vào việc phát triển năng lực quản trị, an ninh và cơ sở hạ tầng của các quốc gia đối mặt với khủng hoảng. Mục tiêu kép của chiến lược này vừa giải quyết gốc rễ khủng hoảng, vừa giành chiến thắng trong cuộc chiến giành ảnh hưởng toàn cầu.

Chuyên gia Thomas Barnett đã đưa ra quan điểm chuyên nghiệp rằng Mỹ cần hai loại quân đội riêng biệt. Lực lượng "Leviathan" chuyên về xung đột thông thường cường độ cao, trong khi lực lượng "Quản trị viên hệ thống" đảm nhận nhiệm vụ can thiệp chủ động để giải quyết các khủng hoảng an ninh con người.

Cách tiếp cận mới này thách thức các nguyên tắc truyền thống của hoạt động gìn giữ hòa bình: nhân đạo, trung lập, công bằng và độc lập. Theo chuyên gia Wilson III, các định nghĩa và khái niệm cũ cần được hiện đại hóa để phản ánh chính xác sự phức tạp của môi trường chiến lược mới.

Động lực an ninh quốc gia thúc đẩy can thiệp nhân đạo tập thể là rõ ràng. Quyền lực quốc gia ngày nay trở thành cuộc chiến giành ảnh hưởng, tính hợp pháp và năng lực. Các hoạt động CBO, khi được thực hiện chọn lọc và chuyên nghiệp, đại diện cho yếu tố thiết yếu, chi phí thấp nhưng hiệu quả cao trong chiến lược thực tế, đồng thời chứng minh cam kết của Mỹ với sự ổn định toàn cầu.

Khủng hoảng bản sắc quốc gia

Cuộc khủng hoảng bản sắc của người Mỹ xuất phát từ ba vấn đề cốt lõi: Thứ nhất, "chiến lược lớn" của Mỹ và sức mạnh quốc gia không thể đạt được các mục tiêu đã đề ra trong phạm vi chi phí và thời gian chấp nhận được. Những cuộc chiến kéo dài tại Afghanistan và Iraq đã chứng minh rằng sức mạnh quân sự vượt trội không đảm bảo thành công chính trị.

Thứ hai, Mỹ thất bại trong việc chuyển hóa sức mạnh quốc gia thành an ninh trong nước và thịnh vượng bền vững cho mọi tầng lớp xã hội. Khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, hạ tầng xuống cấp và các vấn đề xã hội tích tụ đã tạo ra sự bất mãn lan rộng trong dân chúng.

Thứ ba, khuynh hướng dành nguồn lực chính trị, tài chính và vật chất để giải quyết các vấn đề an ninh con người ở nước ngoài trong khi coi nhẹ các xu hướng tương tự trong nước. Sự ưu tiên chính sách đối ngoại hơn nội chính đã gây ra những lời kêu gọi cắt giảm ngày càng mạnh mẽ từ người dân Mỹ.

Cử tri Mỹ đã làm rõ rằng việc giảm nhẹ các thách thức chính trị xã hội trong nước là mối quan tâm chính của họ. Người Mỹ muốn được coi là phần không thể thiếu của cộng đồng toàn cầu, nhưng họ không muốn cảm thấy bị bóc lột, cũng như vai trò toàn cầu không được trả giá bằng chất lượng cuộc sống. Thật không may, đây chính xác là những gì đã xảy ra trong nhiều thập kỷ qua.

Trong khi đó, các quốc gia thành viên NATO liên tục không thực hiện được các cam kết liên minh và thường xuyên dựa vào Mỹ để đảm nhận vai trò lãnh đạo về mặt chính trị, kinh tế và quân sự trong việc duy trì sự ổn định trên khắp châu Âu, châu Á, Trung Đông.

Điều này đã dẫn đến sự phẫn nộ ngày càng tăng trong số người Mỹ, trầm trọng hơn bởi việc các quốc gia được hưởng lợi từ quyền tối cao địa chính trị của Mỹ lại thường xuyên chỉ trích phương pháp luận của Washington. Sự phẫn nộ này đã hình thành nền tảng cho tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với NATO, khi ông chế giễu tính hữu ích của liên minh nếu các thành viên tiếp tục khai thác lợi ích từ sức mạnh Mỹ.

Giáo sư Ramsay kết luận, quyền lực của Mỹ đang ở thời điểm chuyển giao quan trọng. Tình trạng hiện tại khó có thể tiếp tục, và các khái niệm truyền thống về quyền lực quốc gia đang trong quá trình chuyển đổi sâu sắc. Những quyết định được đưa ra trong tương lai gần sẽ quyết định vai trò địa chính trị và cách thức tham gia của Mỹ trong hệ thống quốc tế thế kỷ 21.

RÀ SOÁT LẠI HIỆP ƯỚC TÀU NGẦM AUKUS, MỤC ĐÍCH LÀ GÌ?

Mỹ mở cuộc rà soát thỏa thuận tàu ngầm trị giá hàng tỷ đô la với Anh và Úc, khẳng định hiệp ước an ninh phải phù hợp với chương trình hành động "Nước Mỹ trên hết".

Theo thỏa thuận ba bên, được cho là phản ứng trước sự trỗi dậy của Trung Quốc, Úc sẽ nhận các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên từ Mỹ, trước khi các đồng minh này cùng nhau xây dựng một đội tàu mới bằng cách chia sẻ công nghệ tiên tiến.

Úc và cả Anh – nước đã tiến hành một cuộc rà soát riêng vào năm ngoái – đều cố gắng giảm nhẹ tính hệ trọng của cuộc rà soát của Mỹ, cho rằng việc một chính quyền mới đánh giá lại là điều bình thường.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nhà Trắng gây áp lực buộc Úc phải tăng chi tiêu quốc phòng từ 2% lên 3,5% GDP – một yêu cầu mà Canberra cho đến nay vẫn phản đối.

Thỏa thuận – trị giá 239 tỷ đô la Mỹ – được ký kết vào năm 2021, khi cả ba nước tham gia đều đang do các nhà lãnh đạo khác điều hành.

"Bộ Quốc phòng Mỹ đang rà soát AUKUS như một phần trong nỗ lực đảm bảo rằng sáng kiến do chính quyền tiền nhiệm khởi xướng này phù hợp với chương trình 'Nước Mỹ trên hết' của Tổng thống," một quan chức quốc phòng Mỹ nói với BBC.

"Như Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã nói rõ, điều này có nghĩa là phải đảm bảo mức độ sẵn sàng chiến đấu cao nhất của các binh sĩ Mỹ, và rằng các đồng minh phải hoàn toàn gánh vác trách nhiệm của họ trong phòng thủ tập thể," vị này cho biết thêm.

Mỹ thúc ép các đồng minh phải chi ít nhất 3% GDP cho quốc phòng càng sớm càng tốt.

Anh đã đồng ý sẽ chi 2,5% GDP cho quốc phòng vào năm 2028 và tăng lên 3% trong nhiệm kỳ quốc hội tiếp theo, trong khi Úc cũng cho biết sẽ tăng ngân sách quốc phòng, nhưng không đến mức 3,5% như Mỹ mong muốn.

Cuộc rà soát AUKUS sẽ đặt dưới sự dẫn dắt của Elbridge Colby – người từng chỉ trích thỏa thuận này trong một bài phát biểu năm ngoái, khi ông đặt câu hỏi tại sao Mỹ lại "trao đi viên ngọc quý vào đúng lúc chúng ta cần nó nhất."

Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles, trong cuộc trả lời truyền thông địa phương vào sáng thứ Năm (giờ Úc), cho biết ông lạc quan rằng thỏa thuận này sẽ tiếp tục.

"Tôi rất tin tưởng là điều này sẽ thành hiện thực. Chỉ cần nhìn vào bản đồ là thấy rõ Úc nhất thiết phải có năng lực tàu ngầm tầm xa," ông nói với ABC Radio Melbourne.

Một số người ở Úc đã vận động để nước này phát triển một chiến lược quốc phòng tự lực hơn, nhưng ông Marles cho rằng điều quan trọng là "kiên định với một kế hoạch" – ám chỉ đến quyết định gây tranh cãi của chính phủ tiền nhiệm khi hủy bỏ hợp đồng tàu ngầm với Pháp để chuyển sang thỏa thuận AUKUS.

Một người phát ngôn chính phủ Úc nói với BBC rằng việc chính quyền mới "xem xét" lại thỏa thuận là điều "tự nhiên", và cho biết Anh cũng vừa hoàn tất một cuộc rà soát tương tự về hiệp ước an ninh giữa các đồng minh lâu năm.

Vị này nói rằng có sự ủng hộ rõ ràng và nhất quán đối với thỏa thuận này từ tất cả các phe phái chính trị tại Mỹ, đồng thời cho biết Úc mong muốn tiếp tục hợp tác chặt chẽ với chính quyền Trump trong dự án lịch sử này.

Một người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Anh nói với BBC rằng việc một chính quyền mới xem xét lại thỏa thuận là điều "có thể hiểu được", "giống như những gì Anh đã làm vào năm ngoái."

AUKUS là "một mối quan hệ đối tác an ninh và quốc phòng mang tính bước ngoặt với hai trong số những đồng minh thân cận nhất của chúng tôi, người phát ngôn này nói, và là một trong những mối quan hệ đối tác chiến lược quan trọng nhất trong nhiều thập kỷ, nhằm hỗ trợ hòa bình và an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và châu Âu-Đại Tây Dương.

Jennifer Kavanagh – từ tổ chức tư vấn chiến lược Defense Priorities của Mỹ – nói với BBC rằng Mỹ hoàn toàn đúng khi xem xét lại thỏa thuận này bởi khả năng sản xuất và vận hành tàu ngầm của họ đã bị quá tải.

"Mỹ không thể đáp ứng nhu cầu của chính mình đối với các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân," bà nói.

Một mối quan ngại khác của Mỹ, theo bà Kavanagh, là liệu Úc có sử dụng các tàu ngầm mà họ mua theo cách mà Mỹ mong muốn hay không, đặc biệt nếu xảy ra xung đột liên quan đến Đài Loan.

Bà Kavanagh cho rằng cuộc rà soát này có thể sẽ khiến hiệp ước an ninh thay đổi trọng tâm – từ việc cung cấp tàu ngầm sang việc chia sẻ các công nghệ vũ khí tầm xa khác.

Tuy nhiên, nếu Mỹ rút khỏi thỏa thuận, Trung Quốc sẽ "ăn mừng" bởi Bắc Kinh từ lâu đã chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận này, bà nói thêm.

AUKUS là gì?

Đối với Úc, thỏa thuận này đại diện cho một bước nâng cấp lớn trong năng lực quốc phòng. Nước này trở thành quốc gia thứ hai sau Anh được Mỹ chia sẻ công nghệ động cơ hạt nhân tiên tiến.

Các tàu ngầm loại này có thể hoạt động xa hơn và nhanh hơn so với đội tàu sử dụng động cơ diesel của Úc hiện tại, đồng thời giúp Úc có khả năng tấn công tầm xa đối với các mục tiêu đối phương – điều mà trước đây nước này chưa từng có.

Việc chia sẻ công nghệ này – thường được gọi là "viên ngọc quý" trong kho tàng quốc phòng Mỹ – là một thỏa thuận lớn.

Tuy nhiên, việc vũ trang cho Úc từ lâu đã được Washington và London xem là cần thiết để duy trì hòa bình trong khu vực – dù cả Mỹ lẫn Anh đều không thuộc khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương.

Từ năm 2027, hiệp ước này sẽ cho phép cả Mỹ và Anh triển khai một số tàu ngầm hạt nhân tại thành phố Perth, miền Tây nước Úc.

Canberra cũng sẽ mua ba tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia đã qua sử dụng từ Mỹ vào một thời điểm chưa được ấn định vào đầu những năm 2030 - và có quyền chọn mua thêm hai chiếc nữa.

Sau đó, kế hoạch là thiết kế và chế tạo một mẫu tàu ngầm hạt nhân hoàn toàn mới cho hải quân Anh và Úc.

Loại tàu tấn công này sẽ được đóng tại Anh và Úc theo thiết kế của Anh, nhưng sử dụng công nghệ của cả ba quốc gia.

Liên minh an ninh này đã nhiều lần bị Trung Quốc chỉ trích. Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng hiệp ước này có nguy cơ kích động một cuộc chạy đua vũ trang.

Nguồn: VTV; Kenh14; Soha; Báo Tin Tức; BBC

Xem thêm:
Về trang trước

Chủ đề:

Bình luận và đánh giá
Gửi nhận xét đánh giá

Đọc nhiều nhất

Việt Nam: Khách đi Trung Quốc top đầu thế giới; Dự án đường sắt 30.000 tỷ gặp khó; Siêu máy bay, thử thành công ở Pháp; Công trình 9.000 tỷ; Chuyển nhượng bất động sản 2026

Thế giới: Châu Âu không có chỗ trong đàm phán; Nga chuẩn bị trừng phạt Châu Âu; Nguy cơ vỡ nợ toàn cầu; Chiến sự Ukraine 8/11; Tàu chiến hướng về Trung Đông

Việt Nam: Hồ nước nhân tạo lớn nhất; Nhà mặt phố cổ treo biển cho thuê; Vụ Tập đoàn Dương Đông; Nutifood đề xuất đầu tư hai công viên ven sông; Hồi sinh dự án thép 8.000 tỷ

Người Việt hải ngoại: “Con gái” Quỳnh Kool được Hàn Quốc để mắt; Cô gái Pháp tìm được gia đình; Nam danh ca về diễn lần cuối; “Mùa kinh doanh” mới Ngày Văn Hóa

Người Việt hải ngoại: Về nước sau đột quỵ; Xây dựng cộng đồng ở Khammouane; Thanh toán số xuyên biên giới; Doanh nghiệp ra nước ngoài; Miss Business World 2026 ở Mỹ

Việt Nam: “Siêu” cầu vượt sông Hồng; Cắt khúc, vo tròn vụ việc xử lý hành chính; Đề xuất siết người bỏ cọc; Doanh nghiệp tăng tuyển dụng cuối năm; Đà Nẵng vào top điểm đến thế giới

Việt Nam: Phở Tư Lùn lại bị xử phạt; Khu nghỉ dưỡng “đẹp bậc nhất vịnh Bắc Bộ”; Mua 14 đoàn tàu từ Trung Quốc; Siêu dự án cao tốc 63.000 tỷ; Giữ ngôi số 1 du lịch châu Á

Người Việt hải ngoại: Cô gái làm tiếp viên cho Ả Rập; Phương Oanh đưa các con đi Hàn; Bắc cây cầu kết nối quê hương; Cơ hội làm ăn ở Nhật; Kết nối người Việt với quốc tế

Lên đầu trang