Mỹ thực hiện bước đi lịch sử để bù đắp thâm hụt ngân sách khổng lồ

(Ảnh minh họa).

Kinh tế Mỹ đã trải qua giai đoạn khó khăn trong thời gian vừa qua, liên quan đến thâm hụt ngân sách.

Hệ thống tài chính Mỹ đang gặp phải những vấn đề nghiêm trọng mà Washington chưa từng gặp phải trước đây. Tờ Financial Times (FT) viết về giải pháp mà chính quyền nước này phải tìm ra.

Tình hình nghiêm trọng được làm nổi bật bởi hành vi của Bộ Tài chính Hoa Kỳ, trong 3 tháng tới sẽ tổ chức cuộc đấu giá nợ lớn nhất lịch sử để cố gắng lấp đầy thâm hụt ngân sách liên bang đang tăng cao, họ buộc phải thực hiện bước đi như vậy trong hoàn cảnh đòi hỏi phải có biện pháp quyết liệt.

Cuộc đấu giá vào tháng 4, trị giá hơn 70 tỷ USD, sẽ là đợt chào bán trái phiếu có kỳ hạn từ hai năm trở lên lớn nhất từ trước đến nay. Washington đã tăng cường vay mượn trong vài quý vừa qua, khi khoảng cách giữa chi tiêu chính phủ và thu thuế ngày càng lớn. Năm ngoái, thâm hụt ngân sách liên bang lên tới 1,7 nghìn tỷ.

Nhưng rõ ràng là ngay cả việc phát hành trái phiếu kỷ lục cũng sẽ không giải quyết được vấn đề lớn như vậy.

Tuy nhiên đối với chính quyền liên bang, ngay cả sự hỗ trợ ít ỏi như vậy giờ đây cũng có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt là trong năm bầu cử. Có lẽ một phần số tiền này sẽ được cung cấp cho Ukraine vào năm nay.

Các nhà chức trách hiện tại sẽ không thể che giấu vấn đề nợ quốc gia đang tăng theo cấp số nhân. Giữa chiến dịch bầu cử, những đồn đoán liên quan đến chủ đề nhạy cảm này có lẽ sẽ là lý lẽ chính cho các cuộc tranh luận giữa hai đảng lớn.

Tin xấu chưa dừng lại ở đó đối với nền kinh tế và ngành ngân hàng Mỹ.

Đúng một giờ sau khi Bộ Tài chính tuyên bố bán nợ chính phủ, Cục Dự trữ Liên bang (FED) cũng đập tan những hy vọng cuối cùng của doanh nghiệp khi thông báo rằng họ không mong đợi việc giảm lãi suất trong trung hạn. Điều này có thể sẽ chỉ xảy ra vào cuối năm nay.

Tình hình tài chính Mỹ chưa bao giờ tồi tệ hơn trong một thời gian dài như vậy, các nhà phân tích và chuyên gia chia sẻ ấn tượng của họ khi chỉ số quan trọng ngay lập tức "chìm xuống". Tờ FT viết rằng thời tiết hiện tại ở Phố Wall là cực kỳ lạnh lẽo, như thời tiết bên ngoài.

Nước Mỹ lo ngại bị nước ngoài thâu tóm đất nông nghiệp

Nhà đầu tư nước ngoài hiện sở hữu hơn 3% đất nông nghiệp ở Mỹ. Tuy vậy, nỗi e ngại về quyền sở hữu và đầu tư của nước ngoài vào đất nông nghiệp đang bị lấn át ở Mỹ. Có ít nhất 24 tiểu bang có luật hạn chế các thực thể nước ngoài mua đất nông nghiệp, với lý do chính là bảo đảm an ninh quốc gia và an toàn lương thực.

Nỗi e sợ và các hạn chế đã bắt đầu từ đầu thế kỷ 20. Sự “kỳ thị” từng lên đỉnh điểm với người Mỹ gốc Nhật trong Thế chiến thứ hai và người gốc Trung Đông sau sự kiện 11-9, bây giờ là với người Trung Quốc.

Cơ chế giám sát còn nhiều hạn chế

Quá trình theo dõi các thương vụ mua bán đất nông nghiệp tại Mỹ có nhiều khiếm khuyết và không đúng thời gian thực – Văn phòng Giải trình chính phủ (GAO) thuộc Quốc hội Mỹ thừa nhận hôm 18-1-2024. Trong báo cáo mới nhất, cơ quan giám sát này nói rằng đầu tư nước ngoài vào đất nông nghiệp Mỹ đang gia tăng nhưng Bộ Nông nghiệp Mỹ chỉ theo dõi các giao dịch này trên giấy tờ và thông báo cho các cơ quan khác, như Bộ Quốc phòng và Ủy ban đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS) mỗi năm chỉ một lần.

Điều này không đủ để kiểm soát và ngăn chặn các thực thể nước ngoài gồm doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân từ các nước như Trung Quốc, Nga, Triều Tiên và Iran mua đất nông nghiệp gần các cơ sở quân sự nhạy cảm, GAO cảnh báo. Cơ quan giám sát này nói việc theo dõi theo thời gian thực và phản hồi của toàn bộ chính phủ có thể xác định tốt hơn các rủi ro an ninh quốc gia.

Giai đoạn 2016-2018, tỉ phú Sun Guangxin gốc Hoa đã chi 110 triệu đô la Mỹ mua khu đất rộng hơn 130.000 mẫu Anh với ý định xây nhà máy điện gió gồm 46 turbine. “Lãnh thổ” này gần một căn cứ không quân Laughlin ở Del Rio, Texas. Trước áp lực của người dân và chính quyền, Sun buộc phải bán lại lô đất này sau đó…

Từ giữa năm 2022, nỗi lo sợ về quyền sở hữu và đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực thực phẩm và nông nghiệp tại Mỹ gia tăng khi có tin Tập đoàn nông nghiệp Fufeng Group của Trung Quốc mua 370 mẫu Anh đất trồng trọt và đầu tư xây nhà máy xay xát công nghệ nước hiện đại. Fufeng đã sẵn sàng trả đến 26.000 đô la Mỹ/mẫu Anh cho đất trồng trọt chính, trong khi giá thị trường ở mức cao lúc đó chỉ 10.000 đô la Mỹ/mẫu Anh. Nhà máy cách căn cứ không quân Grand Forks, bang North Dakota khoảng 20 ki lô mét.

Sự “hào phóng” của Fufeng đã khiến dư luận Mỹ hoài nghi và dậy sóng, bởi Grand Forks là nơi thử nghiệm drone công nghệ tiên tiến nhất của không lực Mỹ. Thương vụ bị hủy đầu năm 2023 khi gặp sự phản đối mạnh mẽ của dư luận và Quốc hội.

Kể từ thương vụ đầy tranh cãi Fufeng, Bộ Nông nghiệp đã lưu giữ nhật ký theo thời gian thực các khoản đầu tư từ Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên nhưng GAO cho rằng cần phải có một phương pháp theo dõi các giao dịch có hệ thống hơn.

Một vấn đề mà GAO nhận thấy là Bộ Nông nghiệp không thường xuyên chia sẻ dữ liệu với các cơ quan khác, gây khó khăn cho các cơ quan như CFIUS trong việc tiến hành đánh giá kịp thời. Từ năm 1978, người nước ngoài mua đất nông nghiệp tại Mỹ phải nộp biểu mẫu bằng giấy cho Bộ Nông nghiệp trong 90 ngày kể từ ngày giao dịch. Thông tin được Bộ Nông nghiệp lập báo cáo hàng năm, tuy nhiên, báo cáo chỉ chạm được nhà đầu tư chính, không đụng đến những nhà đầu tư phụ. Người có thẻ xanh được miễn trừ thực hiện báo cáo.

Việc thiếu thông tin theo thời gian thực sẽ cản trở phản ứng của toàn chính phủ. Chẳng hạn, Lầu Năm Góc, Bộ Tài chính và CFIUS có một danh sách các cơ sở và công trình nhạy cảm không cho phép nước ngoài sở hữu đất trong bán kính 160 ki lô mét. Hiện có 242 địa điểm như vậy trong danh sách cấm, bao gồm cả Grand Forks, North Dakota. CFIUS phải dựa vào các báo cáo liên ngành, công chúng, báo chí, dữ liệu thương mại và báo cáo của Quốc để theo dõi các thương vụ cần chú ý và ngăn chặn.

“Việc nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc, ngày càng tăng quyền sở hữu đất nông nghiệp tại Mỹ đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh lương thực và an ninh quốc gia của nước Mỹ. Việc bảo vệ đất nông nghiệp và nguồn cung cấp thực phẩm của chúng ta đòi hỏi cách tiếp cận của toàn chính phủ…”, Chủ tịch Ủy ban Nông nghiệp Glenn Thompson và Chủ tịch Ủy ban Giám sát và giải trình James Comer – đều thuộc Hạ viện – nói trong một thông báo chung.

Báo cáo của GAO lưu ý rằng quyền sở hữu và đầu tư nước ngoài vào đất nông nghiệp của Mỹ – nông trại, đồng cỏ và rừng – đã tăng lên khoảng 40 triệu mẫu Anh trong năm 2021, chiếm 3,1% đất nông nghiệp tại Mỹ, tăng 40% trong năm nay. Các số liệu cuối năm 2023 cho thấy người nước ngoài hiện sở hữu 107 triệu mẫu Anh, tỷ lệ 3,4%.

An ninh quốc gia là “cứu cánh”?

Khi căng thẳng địa chính trị toàn cầu gia tăng, an ninh quốc gia là đề tài có thể gây bùng nổ các cuộc tranh luận kinh tế – xã hội. Việc ban hành và thực thi các quy định mới một cách hiệu quả mà không gây phân biệt đối xử là một thách thức lớn.

Tranh cãi về Fufeng là nguyên cớ cho hàng loạt luật ban hành khắp nước Mỹ, nhằm hạn chế người nước ngoài mua đất nông nghiệp. Năm 2022, 14 tiểu bang hạn chế người mua nước ngoài mua hàng. Năm 2023, ít nhất thêm mười bang nữa, bao gồm Alabama, Idaho và Utah, đã ban hành luật tương tự.

Florida thậm chí còn đi xa hơn bằng cách hạn chế quyền sở hữu nhà của người nước ngoài theo luật mới có hiệu lực vào tháng 7-2023. Luật này ảnh hưởng đến công dân của bảy quốc gia nhưng Thống đốc Ron DeSantis, người đang tìm kiếm sự đề cử của Đảng Cộng hòa trong cuộc đua tổng thống năm 2024, đã nói cụ thể rằng động thái này “nhằm chống lại mối đe dọa địa chính trị lớn nhất của Mỹ”.

Luật Florida hạn chế hầu hết người mua không có quốc tịch Mỹ hoặc thường trú nhân mua đất gần các căn cứ quân sự và cơ sở hạ tầng quan trọng. Bất cứ ai bán đất cho những cá nhân như vậy cũng có thể phải đối mặt với hình phạt, bao gồm cả thời gian ở tù.

Người nhập cư châu Á bị cấm mua đất ở một số vùng ở Mỹ vào đầu những năm 1900. Trong Thế chiến thứ hai, nhiều người Mỹ gốc Nhật bị buộc vào các trại tập trung. Tình trạng phân biệt đối xử với người gốc Trung Đông ngày càng gia tăng sau vụ tấn công khủng bố 11-9-2001.

Bộ Tài chính hiện đang xem xét trao cho CFIUS quyền sàng lọc các khoản đầu tư nước ngoài trong bán kính 160 ki lô mét tính từ tám cơ sở quân sự, bao gồm cả căn cứ không quân Grand Forks.

Nỗi lòng của nông dân và doanh nghiệp Mỹ

Steve Bruere, CEO của Peoples Co. – nền tảng dịch vụ quản lý và giao dịch đất nông nghiệp – cho rằng quyền sở hữu đất nông nghiệp của người nước ngoài ở Mỹ là một chủ đề nóng bỏng đối với nhiều người. Lớn lên ở trang trại, ông hiểu được tâm tư của nông dân Mỹ là sở hữu được mảnh đất trồng trọt của riêng mình. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng cần xem xét những khía cạnh khác.

Ông lưu ý rằng khi nói đến việc bán đất, hầu hết khách hàng sẽ muốn giá bán tốt nhất và không muốn luật pháp can thiệp ai có thể mua đất. Ông cũng nói công dân Mỹ thường đầu tư vào các quốc gia khác và “rất khó để trọn vẹn cả đôi đường”.

Còn bà Suzanne Shirbroun, một nông dân ở Clayton, tiểu bang Iowa, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Đậu nành Iowa, nhấn mạnh là cần phải xem xét cụ thể, từng vụ mua đất.

“Chúng ta cần phải giải quyết các mối quan ngại của mình một cách cẩn thận. Bởi nước Mỹ đang bán các sản phẩm cho các nước này. Nông dân trồng đậu nành Mỹ đã dành 40 năm để phát triển thị trường Trung Quốc và Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu đậu nành lớn nhất thế giới. Vì vậy, cần đảm bảo rằng chính sách nước Mỹ không hạn chế khả năng tiếp cận thị trường đậu nành. Chúng ta phải bảo vệ an ninh quốc gia của mình, nhưng cũng cần bảo vệ nông dân và duy trì nền thương mại cởi mở”, chủ tịch Hiệp hội Đậu nành Iowa nhấn mạnh.

Nhóm nòng cốt hỗ trợ chiến dịch tái tranh cử của Trump

(Ảnh minh họa).

Đội ngũ trợ lý trung thành và kỷ luật đang giúp ông Trump có nhiều lợi thế trên đường đua vào Nhà Trắng, cải thiện nhiều mặt so với chiến dịch hồi năm 2020.

Cựu tổng thống Donald Trump đang nỗ lực để trở lại Nhà Trắng sau khi rời đi trong hỗn loạn cách đây hơn 3 năm. Không chỉ có lượng lớn cử tri nhiệt thành, ông Trump còn có một nhóm chiến dịch nòng cốt, giúp ông theo đuổi tham vọng.

Nhóm này gồm 6 trợ lý trung thành với ông Trump và chủ yếu hoạt động sau hậu trường, theo những người thân cận với chiến dịch tranh cử của cựu tổng thống. Điều này cho thấy những thay đổi rõ rệt so với nhóm chiến dịch trước đây của cựu tổng thống, vốn tai tiếng với những cuộc đấu đá nội bộ, rò rỉ thông tin và nhân sự bị sa thải.

"Chúng tôi không gây chiến với những người chúng tôi tin tưởng", Chris LaCivita, đồng giám đốc chiến dịch tranh cử của ông Trump, nói.

LaCivita, 57 tuổi, là cựu lính thủy đánh bộ Mỹ và từng bị thương trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Ông đã trở thành cố vấn chính trị và quản lý chiến dịch năm 2024 của ông Trump.

"Mệnh lệnh được truyền tải rõ ràng, không có rối loạn hay nhầm lẫn. Ông ấy là người chỉ đạo cao nhất", LaCivita cho hay.

Khi ông Trump bước lên sân khấu ăn mừng chiến thắng áp đảo ở bang Iowa hôm 13/1, công chúng đã có dịp hiếm hoi được thấy LaCivita và cố vấn cấp cao 66 tuổi Susie Wiles. Hôm đó, Wiles mặc chiếc khoác màu đỏ, đứng chắp tay bên rìa sân khấu. Người đầu hói đứng phía sau bà là LaCivita.

"Họ không cần được vinh danh. Họ chỉ muốn một chiến thắng cuối cùng và khiến nước Mỹ vĩ đại trở lại. Họ không muốn lên tiếng hay xuất hiện trước công chúng, họ chỉ muốn làm công việc của mình", ông Trump nói khi quay sang hai người.

Hai nhà hoạt động chính trị kỳ cựu và nhóm nhỏ của họ đã giúp ông Trump duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua giành đề cử của đảng Cộng hòa. Họ giúp ông giành được sự ủng hộ từ những quan chức địa phương hay nghị sĩ nổi bật, vận động các ủy ban đảng Cộng hòa ở mỗi bang thay đổi quy tắc theo hướng có lợi, không ngừng chế giễu đối thủ, sự dụng việc ông Trump bị truy tố để xây dựng chiến lược vận động, cũng như đảm bảo các sự kiện có đông người ủng hộ tham dự.

"Hầu hết mọi người không biết Susie Wiles hay Chris LaCivita là ai. Điều đó không phải là vấn đề. Họ vẫn làm công việc của mình mỗi ngày", Corey Lewandowski, quản lý chiến dịch tranh cử của ông Trump năm 2016, nói.

Thành công của nhóm cho thấy ông Trump có thể khiến Tổng thống Joe Biden gặp khó khăn nhiều hơn 4 năm trước nếu hai người đối đầu vào tháng 11.

"Ông Biden sẽ phải đối mặt với một chiến dịch hoạt động có kỷ luật và rất hiệu quả của ông Trump trong cuộc bầu cử lần này. Hầu hết những người dựa hơi đã bị loại bỏ", Scott Reed, cố vấn kỳ cựu của đảng Cộng hòa, nói.

Khi được hỏi về vấn đề này, Ammar Moussa, người phát ngôn chiến dịch của ông Biden, cho biết Tổng thống Mỹ sẽ đánh bại ông Trump bất kể đội ngũ chiến dịch như thế nào. "Cử tri hiểu rằng việc ông Trump trở lại Phòng Bầu dục sẽ rất nguy hiểm", Moussa nói.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2020, Brad Parscale là quản lý chiến dịch tranh cử và lãnh đạo một bộ máy gồm 10 bộ phận. Nhưng những người khác cũng tham gia đóng góp ý kiến như hai con trai của ông Trump là Don Jr. và Eric, con gái Ivanka, con rể Jared Kushner và chủ tịch Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa Ronna McDaniel. Chánh văn phòng Nhà Trắng Mark Meadows, cố vấn Kellyanne Conway và phó tổng thống Mike Pence khi đó cũng nằm trong danh sách hỗ trợ ông Trump.

Song lần này, chiến dịch tranh cử của ông Trump chủ yếu dựa vào Wiles, người từng làm việc trong chiến dịch của Ronald Reagan năm 1980. Trong vai trò cố vấn cấp cao, bà đã giúp ông Trump giành chiến thắng ở bang Florida năm 2016 và 2020.

Wiles giám sát mọi thứ từ ngân sách đến các chuyến vận động. Bà cũng mang lại một lợi thế quan trọng khác cho đội ngũ chiến dịch là hiểu biết sâu sắc về Ron DeSantis, từng là đối thủ chính của ông Trump trong vòng sơ bộ. Bà đã giúp DeSantis trở thành thống đốc Florida năm 2018 trước khi rời nhóm cộng sự của ông.

LaCivita và Wiles có tính cách khác nhau. LaCivita hòa đồng và thích trò chuyện với các phóng viên, trong khi Wiles ít nói hơn và thường đưa ra câu trả lời ngắn gọn trong những lần hiếm hoi đối mặt với nhà báo. Tuy nhiên, hai người luôn đưa ra những khuyến nghị thống nhất cho ông Trump, theo nguồn tin am hiểu chiến dịch.

Chiến lược gia Jason Miller và Steven Cheung, người từng là giám đốc truyền thông của UFC, công ty giải trí võ thuật hỗn hợp (MMA) ở Mỹ, là hai người phụ trách chiến lược truyền thông.

Miller, 49 tuổi, từng làm việc cho thượng nghị sĩ Texas Ted Cruz trong chiến dịch vận động năm 2016. Cruz sau đó từ bỏ cuộc đua và Miller gia nhập đội ngũ của Trump. Ông cũng tham gia trong chiến dịch tranh cử năm 2020 của cựu tổng thống. Miller thường xuất hiện trên các bản tin truyền hình để bảo vệ Trump và công kích các đối thủ của ông.

Steven Cheung, 41 tuổi, đã tham gia cả ba chiến dịch tranh cử của ông Trump. Cheung cũng là một trong những người đóng vai trò tấn công, không ngại bình luận gay gắt để bảo vệ ông chủ của mình.

Brian Jack, cựu giám đốc các vấn đề chính trị Nhà Trắng dưới thời ông Trump, cũng nằm trong nhóm nòng cốt. Jack giám sát việc tiếp cận các chính trị gia và thuyết phục họ ủng hộ cựu tổng thống.

Dan Scavino, 48 tuổi, người phụ trách mạng xã hội, là một trong những trợ lý lâu năm nhất của ông Trump. Anh bắt đầu làm việc cho ông Trump từ những năm 1990 trong vai trò nhân viên sân golf và đã đồng hành cùng tỷ phú Mỹ trong ba chiến dịch tranh cử cùng 4 năm ở Nhà Trắng.

Don Jr. và Eric, hai con trai ông Trump, vẫn đang tích cực giúp sức cho bố. Họ đã dành nhiều thời gian ở hai bang Iowa và New Hampshire, cũng như thường xuyên xuất hiện trên truyền hình. Tuy nhiên, họ không tham gia quá nhiều vào công tác vận hành chiến dịch.

Khoảng hơn 30 nhân viên chiến dịch làm việc tại một tòa nhà ở Palm Beach, bang Florida, gần dinh thự Mar-a-Lago của Trump. Wiles, LaCivita và những người khác trong nhóm nòng cốt bắt đầu mỗi ngày bằng cuộc họp lúc 9h để lên kế hoạch hành động, giải quyết các vấn đề và đảm bảo mọi người được chia sẻ ý kiến, nhằm tránh những cuộc đấu đá nội bộ và làm rò rỉ thông tin.

"Chúng tôi sẽ chỉ kết thúc cuộc họp khi tất cả mọi người đều đã nêu ý kiến", nguồn tin cho biết.

Wiles là người thông báo cho cựu tổng thống về bất kỳ thách thức nào của chiến dịch và thường gặp ông vài lần mỗi tuần.

Ngoài nhóm nòng cốt, chiến dịch của Trump còn có nhóm vận động lớn hơn. Ross Worthington và Vince Haley, hai người từng làm việc ở Nhà Trắng dưới thời ông Trump và hiện vẫn là người viết diễn văn chính, góp mặt trong nhóm này.

Những bài phát biểu của ông Trump gần đây bị soi xét kỹ sau khi ông nói với người ủng hộ rằng người nhập cư "đầu độc" dòng máu Mỹ và gọi những đối thủ chính trị của ông là "sâu bọ". Nhiều người chỉ trích bình luận của ông Trump là bài ngoại và lặp lại luận điệu của phát xít.

Steven Cheung đã phản bác những chỉ trích này là "vô lý", tranh luận rằng những ngôn ngữ tương tự vốn phổ biến trong sách báo và truyền hình.

Giới quan sát cho rằng rất khó để biết chính xác ai là người soạn thảo tầm nhìn chính sách của ông Trump. Ông Cheung cho biết cựu tổng thống "đã nói chuyện với một số người có trình độ trong nhiều lĩnh vực", nhưng từ chối nêu chi tiết.

Hai nguồn tin cho biết nằm trong số này có cựu cố vấn cấp cao Nhà Trắng Stephen Miller, người ủng hộ đường lối cứng rắn về vấn đề nhập cư. Keith Kellogg, trung tướng đã nghỉ hưu, từng là chánh văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia của Trump, đang tư vấn ông về vấn đề an ninh quốc gia.

LaCivita cho biết ông không kiềm chế thói quen tìm kiếm lời khuyên từ nhiều người của cựu tổng thống. "Nhưng trọng tâm những gì chúng tôi có là một nhóm nhỏ hoạt động chặt chẽ", ông nói bên lề cuộc vận động của ông Trump tại Iowa.

Thượng viện Mỹ công bố dự luật biên giới, dành 60 tỷ USD cho Ukraine

Thượng viện Mỹ ngày 4/2 vén màn dự luật được trông chờ từ lâu về các gói viện trợ cho Ukraine và Israel, cũng như về siết chặt chính sách biên giới.

Thượng viện Mỹ dự kiến tổ chức bỏ phiếu về dự luật trên muộn nhất là vào ngày 7/2.

Dự luật này có tổng trị giá 118,2 tỷ USD, trong đó 60 tỷ USD dành cho viện trợ an ninh Ukraine. Gói này cũng bao gồm 14,1 tỷ USD viện trợ cho Israel và hơn 20 tỷ USD xử lý các vấn đề biên giới Mỹ - Mexico.

Nếu được thông qua, dự luật này sẽ siết chặt hơn nữa quy định nhập cư và tị nạn ở biên giới phía nam nước Mỹ. Wall Street Journal trước đó đã đưa tin Tổng thống Joe Biden sẵn sàng nhượng bộ về chính sách biên giới của Mỹ để thông qua các gói viện trợ.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chuck Schumer, lãnh đạo phe đa số Thượng viện, nói rằng dự luật trên là "bước tiến lớn hướng tới việc tăng cường an ninh quốc gia của Mỹ ở nước ngoài và dọc biên giới của chúng ta".

Nhưng dự luật này nhiều khả năng sẽ vấp phải sự phản đối gay gắt từ các đảng viên Cộng hòa có đường lối cứng rắn tại Hạ viện Mỹ.

Ngay sau công bố của Thượng viện, Chủ tịch Hạ viện Mỹ, ông Mike Johnson thuộc đảng Cộng hòa, khẳng định rằng dự luật mới sẽ "chết trong trứng nước" nếu được chuyển đến Hạ viện.

"Dự luật này còn tồi tệ hơn kỳ vọng của chúng tôi và còn xa mới có thể chấm dứt khủng hoảng biên giới mà Tổng thống đã tạo ra", ông Johnson nói trên mạng xã hội X.

Trước đó, các nhà lập pháp của đảng Cộng hòa đã bác bỏ gói viện trợ 61 tỷ USD cho Ukraine nếu nó không đi kèm ngân sách cho hoạt động an ninh biên giới.

Hiện vẫn chưa rõ liệu dự luật mới thậm chí có thể được thông qua ở Thượng viện Mỹ hay không.

Dự luật mới cho phép Bộ An ninh Nội địa Mỹ có quyền từ chối đa số người xin tị nạn nếu lượng người nhập cư trong một tuần vượt mức trung bình 4.000 lượt/ngày. Nếu con số này vượt 5.000 lượt/ngày trong một tuần, Bộ An ninh Nội địa buộc phải từ chối toàn bộ người nhập cư, theo Time.

Nội dung dự luật mới cũng sẽ đẩy nhanh quy trình trục xuất những người không đủ điều kiện xin tị nạn.

Mỹ tái kích hoạt lệnh trừng phạt Venezuela

Ngày 30/1, Mỹ tuyên bố sẽ tái kích hoạt các biện pháp trừng phạt với Venezuela, với lý do rằng Tổng thống Nicolas Maduro đã không tôn trọng các cam kết tổ chức một cuộc bầu cử tổng thống công bằng trong năm nay. Đây không phải là căng thẳng mới nhất giữa Washington và Caracas bất chấp việc trước đó hai nước đã đạt được thỏa thuận ngầm.

“Trong trường hợp không có tiến triển, bao gồm việc cho phép tất cả các ứng cử viên tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm nay, Mỹ sẽ không gia hạn giấy phép mua dầu khí của Venezuela, khi giấy phép này sẽ hết hạn vào ngày 18/4/2024”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Matthew Miller cho biết trong một tuyên bố. Cùng lúc, Washington thông báo sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt mới đối với công ty đại chúng Minerven, công ty khai thác vàng của Venezuela.

Trước đó, Mỹ đã quyết định giảm các lệnh trừng phạt với Venezuela được công bố sau thỏa thuận bầu cử được ký kết ở Barbados vào tháng 10/2023 giữa đại diện của Tổng thống Maduro và phe đối lập, nhằm tổ chức cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2024. Thỏa thuận này đã tạo cơ hội cho những người “có tham vọng tranh cử” ở Venezuela. Đáp lại, Washington đã gia hạn việc mua dầu khí của Venezuela trong thời gian 6 tháng.

Nhưng, Tòa án Tối cao Venezuela tuần trước đã xác nhận ứng cử viên đối lập Maria Corina Machado không đủ tư cách trong cuộc bầu cử tổng thống, một quyết định bị Washington và Liên minh châu Âu lên án. Không có “cuộc bầu cử nào mà tôi không thể tham dự”, bà Machado phát biểu hôm thứ Hai, sau án phạt 15 năm mất tư cách tham dự bất cứ một cuộc bầu cử nào với lý do không đủ tư cách. Ở tuổi 56, người theo chủ nghĩa tự do nổi tiếng vì tính hiếu chiến này đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ của phe đối lập Venezuela vào tháng 10/2023, với 92% số phiếu bầu.

Ông Nicolas Maduro tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2018 trong một cuộc bỏ phiếu bị phe đối lập tẩy chay và không được hơn 60 quốc gia công nhận, bao gồm cả Mỹ, quốc gia đã áp đặt một loạt lệnh trừng phạt đối với nước này. Venezuela được lãnh đạo từ năm 1999 bởi đảng Xã hội Thống nhất Venezuela (PSUV), đảng đầu tiên đưa ông Hugo Chavez lên nắm quyền và sau khi ông qua đời vào năm 2013, người kế nhiệm ông là Nicolas Maduro.

Theo báo cáo năm 2021 của Liên hợp quốc, các lệnh trừng phạt về kinh tế của Mỹ đã gây ra cái chết của hàng chục nghìn người Venezuela. “Các lệnh trừng phạt đối với ngành công nghiệp dầu mỏ đã phong tỏa nền kinh tế, đóng băng tài sản của Ngân hàng Trung ương. Các lệnh trừng phạt này có mục tiêu nhằm vào người Venezuela, các công dân và doanh nghiệp của nước thứ ba. Sự tuân thủ quá mức của các ngân hàng và doanh nghiệp từ nước thứ ba cũng góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế-xã hội đã tồn tại từ trước. Không có tầng lớp nào trong xã hội không bị ảnh hưởng”, báo cáo kết luận.

Các nhà phân tích cấp cao cho biết, việc Mỹ tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với lĩnh vực dầu khí của Venezuela sẽ gây tổn hại đến doanh thu từ xuất khẩu dầu của nước này, hạn chế các khoản đầu tư mới vào lĩnh vực năng lượng và làm tăng nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu trong nước. Theo công ty tư vấn Ecoanalitica có trụ sở tại Caracas, do được nới lỏng các lệnh trừng phạt, Venezuela dự kiến sẽ tăng tổng doanh thu từ dầu mỏ lên 20 tỷ USD trong năm nay, từ mức khoảng 12 tỷ USD vào năm 2023. Việc tăng xuất khẩu dầu thô và hóa dầu cho khách hàng thanh toán bằng tiền mặt ở các quốc gia từ Mỹ đến Ấn Độ đang thúc đẩy dự báo. Francisco Monaldi, Giám đốc Chương trình năng lượng Mỹ Latinh tại Viện Baker thuộc Đại học Rice, cho biết: "Việc giảm cấm vận đối với dầu thô của Venezuela đã đem lại nhiều tiền hơn cho công ty nhà nước PDVSA". Ông nói thêm: "Nếu giấy phép bị rút, doanh thu sẽ lại giảm và các kịch bản về tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và một cuộc bầu cử cạnh tranh sẽ mờ nhạt".

Dù Mỹ tuyên bố các lệnh trừng phạt là vì lợi ích của Venezuela, nhưng trên thực tế, chính quyền ông Biden đang đe dọa sẽ thắt chặt hơn nữa. Vài tháng trước, Tổng thống Nicolas Maduro khi được hỏi về sự chỉ trích của Mỹ đối với hệ thống bầu cử Venezuela, đã cho biết: “Chúng tôi muốn các cuộc bầu cử không bị trừng phạt, phong tỏa, gây hấn và bị ảnh hưởng bởi chiến tranh kinh tế. Hãy dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt”. Ông Maduro khẳng định sẽ không bị tác động bởi những lời đe dọa của Mỹ và nhiều cuộc thăm dò cho thấy có nhiều khả năng ông sẽ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sắp tới của đất nước.

Đây không phải là biểu hiện căng thẳng mới nhất trong quan hệ Mỹ-Venezuela. Hãng tin Sputnik của Nga ngày 23/1 đưa tin, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino Lopez cáo buộc gã khổng lồ dầu mỏ Exxon Mobil của Mỹ đã đứng sau hỗ trợ cho kế hoạch ám sát thất bại vào năm 2023, nhằm vào Tổng thống Nicolas Maduro với mục đích khai thác nguồn tài nguyên phong phú của khu vực Essequibo. Tổng công tố Venezuela Tarek William Saab cho biết lực lượng an ninh nước này đã phá vỡ 5 âm mưu tấn công và khủng bố, 27 người đã bị giam giữ.

Những người bị bắt được cho là đã tuyển dụng quân nhân Venezuela và phối hợp với chính quyền Mỹ lên kế hoạch ám sát ông Maduro, Padrino và Freddy Bernal, Thống đốc bang Tachira của Venezuela. Ông Padrino Lopez tuyên bố: Chính phủ Mỹ, Cơ quan Tình báo Trung ương và Cục Quản lý ma túy bị cáo buộc đã tham gia vào các nỗ lực ám sát thất bại nhằm vào ông Maduro với mục đích "đẩy ông ấy ra khỏi cuộc chơi", trong bối cảnh đang diễn ra cuộc đàm phán với Chính phủ Mỹ về việc dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Caracas.

Nguồn: Soha; The Saigon Times; Vnexpress; Dân Trí; CAND