HIỂM HỌA LẠP XƯỞNG NƯỚNG ĐÁ “NHIỀU KHÔNG” TẠI TP.HỒ CHÍ MINH

Sự xuất hiện tràn lan của loại lạp xưởng nướng đá một món ăn vặt phổ biến trên các vỉa hè, nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

Theo ghi nhận của phóng viên, trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh món lạp xưởng nướng đá (hay còn gọi xúc xích Hà khẩu) được giới trẻ truyền tai nhau là món “hottrend đường phố”. Chính vì vậy ngày càng xuất hiện nhiều điểm kinh doanh mặt hàng trên ở các tuyến đường, vỉa hè đặc biệt là cổng các trường học.

Loại lạp xưởng nướng đá này được nhập về bán ở Việt Nam theo dạng hàng “xách tay”. Chính vì trốn tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng nên chất lượng của sản phẩm này tiềm ẩn rủi ro đến sức khỏe người dùng với nhiều không như không tem nhãn phụ tiếng việt, không kiểm định chất lượng sản phẩm, không hóa đơn chứng từ… Dù vậy, với sức hút từ giá thành rẻ và hương vị hấp dẫn vẫn khiến loại thực phẩm này được nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, ưa chuộng.

Lạp xưởng nướng đá “nhiều không”

Để tìm hiểu rõ hơn về nguồn gốc của loại lạp xưởng nướng đá đang tràn lan trên thị trường, phóng viên đã thâm nhập vào các đầu mối bán buôn mặt hàng này tại Tp. Hồ Chí Minh. Kết quả khiến nhiều người không khỏi giật mình bởi phần lớn sản phẩm có dấu hiệu không rõ nguồn gốc và được bảo quản trong các cơ sở không đảm bảo. Đáng chú ý, bao bì hàng hóa hoàn toàn không có tem nhãn phụ bằng tiếng việt, không ghi xuất xứ, thành phần hay hạn sử dụng. Thay vào đó chỉ là vài dòng chữ nước ngoài mờ nhòe, khiến người tiêu dùng hoàn toàn không thể kiểm chứng chất lượng.

Có mặt tại địa chỉ 78 đường Trường Chinh, phường 12, quận Tân Bình (cũ), đây là một điểm bán buôn loại lạp xưởng nướng đá với số lượng lớn, dù đây là cửa hàng bán giày thế nhưng phía trong và vỉa hè trước cửa hàng giày này có hàng chục thùng carton màu sắc bắt mắt được bày la liệt.Theo ghi nhận những thùng hàng này đều chứa lạp xưởng nướng đá.

Điểm bán lạp xưởng này chỉ hoạt động chủ yếu trong buổi sáng với hàng chục các thùng hàng được bán mỗi ngày.

Trong vai khách hàng phóng viên Người Đưa Tin ngỏ ý muốn mua lạp xưởng về bán với số lượng lớn, ngay lập tức những người tại điểm bán lạp xưởng này hỏi phóng viên cần số lượng bao nhiêu cửa hàng này cũng cung cấp được.

Người này cho biết thêm hiện có 2 loại là lạp xưởng Lưu Diệc Phi xanh và Lưu Diệc Phi tím, giá của 2 loại này cũng khác nhau. Khách hàng còn phải mua thêm bột ớt, đây là loại gia vị không thể thiếu cho món lạp xưởng nướng đá. Trong khi trao đổi với phóng viên, người này liên tục chốt nhiều đơn hàng cho khách bán lẻ trên địa bàn. Các đơn hàng này được giao đến tay khách hàng bằng các dịch vụ giao hàng như Aha, Grab, Bee... Khi phóng viên ngỏ ý xin xuất hóa đơn giá trị gia tăng người bán hàng cho biết họ chỉ có hóa đơn bán lẻ.

Bám theo những chuyến xe lấy lạp xưởng tại địa chỉ trên, len lỏi qua nhiều tuyến phố điểm đến là nơi bán lạp xưởng nướng đá trước cổng trường THCS Trương Văn Ngư, 40 Võ Văn Ngân, KP2, phường Linh Chiểu, thành phố Thủ Đức (cũ). Theo ghi nhận điểm bán này thu hút được nhiều học sinh mua lạp xưởng với giá 15.000 đồng/chiếc.

Tại điểm 232 Nguyễn Tri Phương, phường 4, quận 10 (cũ), các bao tải dứa màu xanh chứa lạp xưởng được bày la liệt phía trong và phía ngoài vỉa hè căn nhà. Do nằm sát điểm đón xe buýt và đối diện trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh nên tại đây còn bán lẻ lạp xưởng cho người tiêu dùng.

Từ điểm lấy hàng tại 232 Nguyễn Tri Phương, chúng tôi theo dấu người giao lạp xưởng đến một địa chỉ nằm sát Trường Tiểu học Đống Đa, phường 25, quận Bình Thạnh (cũ) và nhiều điểm bán lẻ quanh nội thành Tp.Hồ Chí Minh.

Có mặt tại số 30/1A Vũ Ngọc Phan, phường 13, quận Bình Thạnh (cũ), nơi được quảng cáo rầm rộ là tổng kho thực phẩm đông lạnh quy mô lớn, phóng viên không khỏi bất ngờ trước lượng hàng hóa được tập kết. Theo lời giới thiệu của nhân viên tại đây, không chỉ riêng địa chỉ này, nhiều căn nhà xung quanh cũng đang được sử dụng làm kho chứa thực phẩm đông lạnh như lạp xưởng nướng đá, xúc xích phô mai chảy, viên chiên...

Mỗi ngày có hàng chục đơn hàng với số lượng rất lớn được vận chuyển đi khắp các nơi trong thành phố. Thế nhưng quá trình vận chuyển lại diễn ra một cách sơ sài, chủ yếu bằng xe máy, không được bảo quản lạnh cần thiết cho thực phẩm đông lạnh, điều này có nguy cơ làm tăng nguy cơ hư hỏng và nhiễm khuẩn.

Không chỉ tiêu thụ mạnh tại Tp. HCM, lạp xưởng nướng đá còn đang được một số cơ sở phân phối với quy mô liên tỉnh. Tại địa chỉ 422A Phạm Văn Đồng, quận Bình Thạnh (cũ), chủ cơ sở tiết lộ, đây là mặt hàng đang bán rất “hot”, cửa hàng có thể cung cấp số lượng lớn cho khách cả Tp. Hồ Chí Minh lẫn các tỉnh lân cận.

Người này vừa dứt lời thì người giao hàng đã đến lấy lạp xưởng nướng đá đi tỉnh cho khách quen. Bám theo người giao hàng hơn 40km, phóng viên ghi nhận được điểm giao hàng là một quán nằm đường Tôn Đức Thắng, thị trấn Long Thành, huyện Long Thành, Đồng Nai (cũ). Vị trí quán này nằm ngay sát trường THCS Nguyễn Đức Ứng và một khu du lịch.

Bao nhiêu cũng có…báo giá toàn thị trường

Trong vai khách hàng cần tìm nguồn cung cấp lạp xưởng nướng đá với số lượng hàng tấn, qua nhiều đầu mối phóng viên tiếp cận được một người đàn ông tên H. ở phường Tân Quý, quận Tân Phú (cũ). Dù mới liên hệ qua điện thoại nhưng người này không ngại công khai khả năng cung cấp các loại hàng đông lạnh với số lượng lớn và giá ưu đãi nhất tại Tp. Hồ Chí Minh.

Khi phóng viên ngỏ ý muốn mở chuỗi kinh doanh đồ ăn nhanh, người đàn ông tên H. lập tức mời đến kho để trao đổi cụ thể về chuyện cung cấp hàng hóa. Tại địa chỉ 586 Bình Long, phường Tân Quý, quận Tân Phú(cũ), ông H. đích thân dẫn phóng viên vào kho chứa hàng loạt các tủ đông, chất đầy thực phẩm đông lạnh trong đó chủ yếu là lạp xưởng nướng đá.

Sau khi thống nhất về giá và cách thức giao dịch người này còn bật mí cho phóng viên biết về một tổng kho chứa hầu hết lạp xưởng nướng đá của dân buôn đồng thời là điểm trung chuyển của nhiều loại thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc, trôi nổi trên địa Tp. Hồ Chí Minh với giá rất rẻ.

Lần theo dấu vết được cung cấp, phóng viên đã thâm nhập được vào tổng kho được cho là nơi lưu trữ nguồn hàng lạp xưởng nướng đá và thực phẩm đông lạnh cho nhiều cơ sở tại Tp. Hồ Chí Minh mà người đàn ông tên H ở trên nhắc đến. Đây là một khu đất rộng hàng chục nghìn mét nằm đối diện khu công nghiệp Linh Trung 2 đường Ngô Chí Quốc, bên ngoài gắn biển bãi xe 229. Đi hết con đường trải bê tông khoảng 200m phóng viên phát hiện ở trong với nhiều hệ thống nhà xưởng liền khối, cùng các kho lạnh đang hoạt động hết công suất.

Nhân viên ở kho hàng này cho biết tại đây có hàng chục xe container ra vào để bốc xếp hàng hóa với đủ các chủng loại như thịt lợn, xúc xích, thịt bò, nội tạng động vật…Ngoài ra, tại đây cũng nhận cho thuê kho lạnh để lưu trữ thực phẩm đông cho nhiều cơ sở trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh trong đó có số lượng lớn xúc xích nướng đá được vận chuyển từ phía bắc vào.

THỰC PHẨM NHÀ LÀM NỞ RỘ, VÌ SAO?

Nhiều người tiêu dùng có cảm tình với cụm từ "nhà làm" vì họ tin vào sự chân thực, gần gũi, thủ công và không công nghiệp hóa.

Sự phát triển nhanh chóng của thực phẩm nhà làm trong kinh doanh, đặc biệt là những món mùa vụ như bánh trung thu, đã thu hút sự chú ý của Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, Phạm Khánh Phong Lan.

Bà Lan khuyến cáo rằng thực phẩm nhà làm chỉ nên được tiêu thụ trong gia đình. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn thực phẩm và chất lượng món ăn.

Thực phẩm nhà làm và kinh doanh tự phát

Chuyên gia dịch vụ ẩm thực (F&B) Đỗ Duy Thanh, Giám đốc Công ty Tư vấn FnB Director, hoàn toàn đồng tình với quan điểm "nhà làm thì nhà ăn".

"Câu nói này tuy ngắn gọn nhưng đã chạm đúng gốc rễ của vấn đề đang tồn tại trong ngành thực phẩm hiện nay, đặc biệt là ở phân khúc kinh doanh nhỏ lẻ, tự phát của giới trẻ" – ông Thanh nhấn mạnh.

Theo ông Thanh, sự bùng nổ của các sản phẩm "nhà làm" thời gian qua đến từ mạng xã hội, đặc biệt là TikTok, Instagram, Facebook.

Nhiều người trẻ bắt đầu từ việc làm bánh, nấu món tặng bạn bè, người thân rồi sau đó bán thử, bán online, bán theo trend (xu hướng). Tuy nhiên, chính sự dễ dàng và viral (lan tỏa) ấy lại là con dao hai lưỡi: tốc độ bán hàng nhanh hơn tốc độ học luật.

Ông Thanh cho rằng phần đông người tiêu dùng có cảm tình với cụm từ "nhà làm" vì họ tin vào sự chân thực, gần gũi, thủ công, không công nghiệp hóa.

Niềm tin người tiêu dùng dễ bị lợi dụng

"Họ nghĩ rằng sản phẩm "nhà làm" là sạch, là an toàn nhưng đáng tiếc, chính cảm tình này dễ bị lợi dụng. Không phải sản phẩm nào gắn mác "homemade" cũng bảo đảm vệ sinh, cũng có giấy tờ, cũng được kiểm nghiệm. Mà người tiêu dùng thì lại không có công cụ để kiểm tra những điều đó.

Cần hiểu rằng niềm tin người tiêu dùng là thứ quý giá nhưng cũng là thứ dễ bị phản bội nhất nếu thiếu minh bạch và trách nhiệm từ phía người bán. Một ca ngộ độc thực phẩm không chỉ là rủi ro cá nhân, mà còn kéo theo hệ lụy xã hội, ảnh hưởng đến lòng tin thị trường và cả uy tín những thương hiệu làm ăn bài bản.

Phân biệt nấu ăn cho vui và kinh doanh

Chuyên gia ẩm thực này lưu ý cần phân biệt rõ ràng giữa "nấu ăn cho vui" và "kinh doanh thực phẩm". Một khi đã đưa sản phẩm ra thị trường, thu tiền từ người tiêu dùng, đó là kinh doanh. Mà kinh doanh thì phải tuân thủ luật, như: đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế. Phải bảo đảm các điều kiện về vật chất, con người trong chế biến thực phẩm; tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, từ nguyên liệu có nguồn gốc hợp pháp đến quy trình chế biến; với sản phẩm bao gói sẵn phải có kiểm nghiệm, tự công bố chất lượng, nhãn mác đầy đủ,…

TÌM ĐƯỜNG 'CỨU' VẢI, MẬN

Dù được đánh giá là những loại trái cây có tiềm năng, giá trị cao nhưng tỷ lệ chế biến ở mức thấp nên mùa vải, mùa mận năm nay ở các tỉnh miền Bắc 'kém vui' khi lặp lại câu chuyện 'được mùa mất giá'.

Nhiều năm phụ thuộc bán tươi

Mùa mận năm nay gia đình ông Hoàng Văn Hòa (xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La) coi như "lấy công làm lãi". Vườn có 150 gốc mận, ông Hòa đầu tư gần 40 triệu đồng tiền phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công… Sau khi bán xong gần 10 tấn mận, giá từ 4.000 - 6.000 đồng/kg, tiền lãi thu về không được bao nhiêu.

Theo ông Hòa, mận năm nay được mùa, sản lượng cao gấp 2 - 3 lần so với năm 2024 nhưng cả bản chẳng hộ nào vui vì giá quá rẻ, nhiều vườn bị lỗ vốn.

Để hỗ trợ người dân, một tổ chức quốc tế đã tặng bà con dây chuyền sấy mận. Công suất mỗi mẻ sấy chỉ được 300 kg/ngày/đêm, không đủ "giải quyết" hết số mận tươi nên các nhà vườn chỉ ngóng thương lái đến thu mua, chấp nhận bán giá thấp để gỡ vốn.

Khảo sát tại tỉnh Sơn La cho thấy, quả mận được nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến thành các sản phẩm: mứt, ô mai, rượu, nước hoa quả… Nhưng theo ông Mai Đức Thịnh, Giám đốc HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19.5 (P.Mộc Châu), so với sản lượng quả tươi thì tỷ lệ chế biến rất thấp.

Dù có nhà xưởng rộng gần 4.000 m2 nhưng HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19.5 chỉ tiêu thụ khoảng hơn 700 tấn quả tươi (khoảng 40 - 50% chế biến). Để chia sẻ với bà con, đơn vị này thu mua mận tươi giá 5.000 - 8.000 đồng/kg,đảm bảo cho người trồng mận có chút lãi nhưng chỉ bao tiêu sản lượng cho gần 30 ha.

Giống quả mận Sơn La, mùa vải ở Bắc Ninh năm nay cũng lâm cảnh "được mùa mất giá". Đầu vụ, giá vải hơn 30.000 đồng/kg, nhưng từ ngày 25.6 đến nay giảm chỉ còn 11.000 - 22.000 đồng/kg, có loại xuống 7.000 đồng/kg. Đến hết ngày 4.7 vừa qua, Bắc Ninh tiêu thụ được trên 168.000 tấn, trong đó gần 60% tiêu thụ trong nước, còn lại là xuất khẩu.

Chia sẻ với Thanh Niên, anh Lê Quang Dũng (trú tại P.Phượng Sơn, tỉnh Bắc Ninh) cho biết, nhiều năm nay, người dân trồng vải phụ thuộc vào thương lái thu mua vải tươi. Bình thường những năm trước, người dân đi bán vải lúc 4 - 5 giờ sáng. Nhưng năm nay sản lượng vải nhiều và chín rộ nên để bán được vải tươi, nhiều người phải đi từ 11 - 12 giờ đêm hôm trước xếp hàng chờ vào điểm cân.

Cũng theo anh Dũng, có thời điểm, giá vải giảm còn 7.000 - 10.000 đồng/kg, nếu nhà vườn phải thuê nhân công bẻ vải giá 50.000 đồng/tiếng thì sẽ lỗ vốn. Nhưng khi vải chín rộ, không thu hoạch mà để trên cây 1 - 2 ngày là quả bị xuống mã và giải pháp đưa vào chế biến vải sấy là phù hợp để giảm áp lực bán tươi, chủ động thời gian thu hoạch. Năm nay, gia đình anh Dũng đầu tư xây lò sấy khoảng 40 triệu đồng, công suất mỗi lần sấy khoảng 3 - 4 tấn, đáp ứng sấy vải cho 3 - 4 hộ gia đình lân cận.

"Các hộ gia đình, HTX hiện nay chủ yếu là chế biến vải sấy khô. Giá bán trong mùa vụ từ 30.000 - 45.000 đồng/kg, cuối vụ giá sẽ cao hơn và thị trường tiêu thụ rất ổn định, thương lái thu mua nhiều. Đặc biệt, với những hộ gia đình chủ động đầu tư thiết kế bao bì, đóng gói bán lẻ, giá vải sấy loại "có bảo hành chất lượng" lên tới 95.000 đồng/kg", anh Dũng chia sẻ.

Thu hút đầu tư, đa dạng công nghệ chế biến

Ông Nguyễn Xuân Đức, Phó giám đốc Công ty Vifoco, đại diện doanh nghiệp nhiều năm chế biến vải thiều đóng lon, đông lạnh xuất khẩu, cho biết với công suất nhà máy hiện tại, mỗi năm doanh nghiệp này thu mua 1.200 - 1.500 tấn vải tươi để xuất khẩu và đưa vào chế biến.

Vải đóng lon đang được xuất khẩu đến thị trường châu Âu. Ngoài ra, thị trường trong nước có nhu cầu lớn đối với vải chế biến, đặc biệt là ngành đồ uống rất ưa chuộng sản phẩm dạng puree (nghiền nhuyễn) dùng làm nguyên liệu chế biến thành nhiều món khác nhau.

Tuy nhiên, lý giải vì sao nhiều năm nay quả vải chưa thu hút được nhiều doanh nghiệp chế biến, ông Đức cho rằng, mùa vụ vải ngắn, chỉ kéo dài khoảng hơn 1 tháng nếu không có thị trường tiêu thụ ổn định thì doanh nghiệp rất rụt rè đầu tư.

"Công nghệ chế hiện nay không thiếu nhưng vấn đề đặt ra là phải đồng bộ từ trồng trọt, phải tạo thành những nông trại lớn, còn hiện tại chỉ là các HTX nên quy trình kiểm soát không thống nhất, nguyên liệu không đồng đều, thu hoạch nhỏ lẻ…, rất khó để doanh nghiệp đầu tư", ông Đức nói.

Ông Mai Đức Thịnh cho rằng, để phát triển công nghiệp chế biến trái cây ngắn ngày như mận, vải…, các địa phương cần tập trung nguồn lực hỗ trợ những đơn vị trọng điểm, nâng cấp dây chuyền công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu. Thực tế vài năm trở lại đây, thị trường sản phẩm chế biến rất lộn xộn, cơ sở chế biến nhỏ lẻ sử dụng bao bì, tem nhãn "nhái" các thương hiệu uy tín, cạnh tranh không lành mạnh khiến sản phẩm chế biến "dễ mang tiếng" chưa hấp dẫn, ấn tượng với người tiêu dùng.

Theo ông Thịnh, ứng dụng công nghệ chế biến của Pháp, HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19.5 đã chào hàng thành công mận chế biến đến thị trường Nga, Mỹ, Đức… và đang tiếp tục đầu tư nâng công suất, xuất khẩu chính ngạch đến các thị trường nói trên.

Ông La Văn Nam, Phó giám đốc Sở Công thương tỉnh Bắc Ninh, khẳng định chế biến là giải pháp vô cùng quan trọng để giảm sức ép tiêu thụ quả tươi thời điểm chính vụ, nâng cao giá trị quả vải. Thế nhưng nhiều năm nay, Bắc Ninh chỉ có 3 doanh nghiệp chế biến vải thành các sản phẩm: cùi vải đông lạnh, vải tách hạt đóng lon, đóng hộp; các sản phẩm đồ uống từ vải… Song tổng sản lượng chế biến mỗi vụ chỉ đạt vài nghìn tấn, ngoài ra còn có các cơ sở sấy vải thủ công được UBND tỉnh Bắc Giang trước đây hỗ trợ từ năm có dịch Covid-19.

Để nâng cao tỷ lệ chế biến vải, ông Nam cho hay, UBND tỉnh Bắc Giang trước đây tích cực vận động, mời gọi doanh nghiệp nhưng thực tế gặp nhiều khó khăn nếu dây chuyền công nghệ không tích hợp nhiều loại nguyên liệu rau quả, trái cây khác để duy trì sản xuất quanh năm.

Vừa qua, khi sáp nhập vào tỉnh Bắc Ninh, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Vương Quốc Tuấn tiếp tục giao Sở Công thương thúc đẩy nhiệm vụ này và thực tế đã có những tín hiệu tích cực. Hiện nay, ngoài quả vải, địa bàn các huyện Lục Ngạn, Lục Nam trước đây đều là vùng sản xuất lớn nhiều loại trái cây như: cam, bưởi, ổi, táo, nhãn… cung cấp nguồn nguyên liệu đa dạng cho chế biến.

"Không chỉ quả vải, chúng tôi sẽ tập trung thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến nhiều loại rau quả và hiện có một số doanh nghiệp lớn đã liên hệ, lên kế hoạch khảo sát chuẩn bị lập dự án. Từ kinh nghiệm xúc tiến tiêu thụ thành công quả tươi trước đây, Bắc Ninh sẽ xây dựng thị trường tiêu thụ, thương hiệu cho các sản phẩm chế biến", ông Nam nói.

“MÉO MẶT” VÌ GIÁ VẬT LIỆU XÂY DỰNG TĂNG CAO NGẤT

Giá vật liệu xây dựng tăng chóng mặt khiến không ít người dân muốn xây nhà và doanh nghiệp xây dựng bị vỡ kế hoạch tài chính.

Thời điểm tháng 5, vợ chồng anh Trần Văn Hải (xã Ba Vì, Hà Nội) đã khởi công công trình xây dựng nhà ở trên thửa đất bố mẹ để lại. Số tiền anh chị dự tính phải chi là khoảng 1,8 tỷ đồng.

Tuy nhiên, khi công trình vừa khởi công thì đại lý báo giá gạch xây dựng tăng từ 1.200 đồng/viên lên 1.500 đồng/viên, rồi 1.800 đồng/viên.

Tương tự, giá cát xây dựng (cát đen) cũng tăng từ 210.000 đồng/m³ lên 380.000 đồng/m³, thậm chí có thời điểm lên đến 450.000 đồng/m³. Trong khi đó, giá cát vàng (cát đổ bê tông) cũng tăng gần gấp đôi từ khoảng 450.000 đồng/m³ hồi đầu năm lên trên 900.000 đồng/m³.

Giá các loại vật liệu xây dựng thông thường khác như xi măng, sắt thép hay bê tông thương phẩm (bê tông tươi - trộn sẵn) cũng tăng đáng kể khiến phương án tài chính ban đầu mà vợ chồng anh dự tính có nguy cơ lớn bị đổ bể.

“Vợ chồng tôi rất lo lắng khi chi phí xây dựng bị đội lên quá cao. Nếu xây dựng tiếp thì số tiền tích góp không đủ, còn nếu ngừng xây dựng thì công trình lại dở dang ”, anh Hải chia sẻ.

Cũng theo anh Hải tính toán, số tiền bị đội lên khi giá vật liệu xây dựng tăng là khoảng 300 - 400 triệu đồng.

Tương tự, vợ chồng ông Đinh Tuấn Linh (Bắc Ninh) cũng sốt ruột khi đang xây nhà thì giá vật liệu bất ngờ tăng đột biến. Theo đó, đầu năm, vợ chồng ông động thổ xây căn nhà hai tầng trên diện tích 90 m² cho người con trai. Thời điểm đó, giá cát ông Linh mua ở mức 280.000 đồng/m³. Ông Linh dự toán mất 10 tháng xây xong căn nhà với số tiền khoảng 1,4 - 1,5 tỷ đồng.

Thế nhưng khoảng 2 tháng trở lại đây giá cát tăng một cách “chóng mặt” ở mức 360.000 - 400.000 đồng/m³. Ngoài ra, một số vật liệu xây dựng khác như gạch, sắt, xi măng cũng tăng giá. Tính toán lại, chi phí căn nhà ông Linh đang xây dựng tăng thêm ít nhất 400 triệu đồng.

Theo ông Linh, thời điểm ra Tết người dân xây nhà rất nhiều, riêng quanh khu vực đã có 8 ngôi nhà đang xây, ai cũng lo lắng vì giá các loại vật liệu "phi mã". Ông Linh nhẩm tính số tiền tăng thêm cho chi phí vật liệu xây dựng cũng khoảng 200 - 300 triệu đồng.

“Gia đình tôi dự tính xây nhà từng ấy tiền nhưng giờ chi phí tăng thêm do giá vật liệu xây dựng xây tăng nên lại phải đi vay mượn họ hàng để sớm hoàn thiện. Chỉ mong giá không tiếp tục tăng nữa ", ông Linh tâm sự.

Không chỉ các hộ dân mà nhiều doanh nghiệp cũng gặp khó khăn khi thi công các công trình xây dựng và giao thông. Ông Nguyễn Văn Nam, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư phát triển HUGIA chia sẻ, giai đoạn này, giá vật liệu xây dựng đang tăng 15 - 20% so với tháng trước, đặc biệt là đá và cát, khiến công ty của ông rất chật vật vì chi phí bị đội lên đáng kể.

Theo ông Nam, giá đá xây dựng và cát tính đến chân công trình dao động từ 470.000 - 500.000 đồng/m³, song cũng khan hiếm. Hiện, nhà thầu chưa tìm ra giải pháp khắc phục, vẫn phải chấp nhận mua vật liệu với giá cao để đảm bảo tiến độ công trình.

Đồng quan điểm, Giám đốc một doanh nghiệp xây dựng cũng chia sẻ, công ty của ông vừa trúng gói thầu xây dựng đường nội bộ cho một khu công nghiệp, nhưng tính toán lại thì riêng phần cát san lấp đã tăng gần 400 triệu đồng so với thời điểm dự thầu. Nếu giữ nguyên đơn giá, công ty ông không có lợi nhuận.

"Thực tế, đã có một số chủ đầu tư tại các tỉnh miền Bắc kiến nghị điều chỉnh hợp đồng hoặc giãn tiến độ thi công vì không cân đối được chi phí ", vị này chia sẻ.

TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam cho biết, giá vật liệu xây dựng tăng đang tạo áp lực đáng kể lên chi phí xây dựng công trình, từ đó ảnh hưởng đến mặt bằng giá nhà ở và các sản phẩm bất động sản mới. Tuy nhiên, mức độ tác động còn tùy thuộc vào từng loại vật liệu, mức độ phụ thuộc nhập khẩu và năng lực sản xuất trong nước.

"Hiện nay, giá căn hộ sơ cấp tại TP.HCM và Hà Nội tăng trung bình 4-8% trong 6 tháng đầu năm 2025, trong đó chi phí vật liệu là một trong nhiều yếu tố cấu thành ", ông Lượng nhấn mạnh.

Báo cáo mới đây của Cục Thống kê cũng cho thấy, trong tháng 6, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 1,42% so với tháng trước và tăng 7,23% so với cùng kỳ năm trước.

Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê cũng xác nhận có đến 57,2% số doanh nghiệp được khảo sát cho thấy khó khăn lớn nhất trong quý II là giá nguyên vật liệu xây dựng tăng cao.

Vì sao giá vật liệu xây dựng 'phi mã'?

Lý giải về việc giá vật liệu xây dựng tăng mạnh, bà Hương cho rằng, một trong những nguyên nhân của thực trạng này là đầu tư công dồn dập vào các dự án hạ tầng lớn (cao tốc, cảng, sân bay…) khiến nhu cầu cát, đá, thép, xi măng tăng đột biến. Trong khi nguồn cát và đá phục vụ xây dựng ở một số địa phương còn xảy ra hiện tượng khan hiếm cục bộ, do tình trạng thiếu nguồn cung cấp: mỏ hết hạn, bị gián đoạn hai thác, sạt lở…

Tuy vậy đại diện Cục Thống kê khẳng định nguồn cung nguyên vật liệu phục vụ xây dựng vẫn dồi dào, thể hiện ở chỉ số sản xuất các ngành sản xuất vật liệu xây dựng (sắt thép, xi măng, bê tông…) vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực trong 6 tháng đầu năm, đáp ứng đủ cho nhu cầu xây dựng của các doanh nghiệp và hộ dân cư.

Một nguyên nhân nữa làm giá vật liệu xây dựng tăng theo bà Hương đó là chi phí nguyên liệu đầu vào - năng lượng - vận chuyển tăng như: Giá thép tăng nhẹ do giá phôi, quặng sắt thế giới tăng; Giá nhựa đường cũng tăng do xăng dầu tăng và chi phí vận chuyển tăng nhẹ, Đối với xi măng, dù giá tương đối ổn định trong tháng 6, nhưng chi phí nguyên liệu và điện than tăng khiến áp lực chi phí gia tăng.

Ngoài ra, tâm lý tích trữ hàng hóa tại một số đại lý, doanh nghiệp trung gian cũng góp phần đẩy giá vật liệu lên trong ngắn hạn.

"Biến động giá vật liệu xây dựng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành xây dựng. Chi phí đầu vào tăng làm tăng tổng chi phí thi công, ảnh hưởng đến lợi nhuận và hiệu quả tài chính của các hợp đồng đã ký theo đơn giá cố định.

Nếu giá tăng cao trong thời gian dài có thể làm chậm tiến độ thi công của các công trình, buộc các chủ đầu tư, nhà thầu phải điều chỉnh kế hoạch tài chính, tiến độ và công nghệ ", bà Hương nhận định.

Cùng quan điểm, ông Phạm Văn Bắc, Phó chủ tịch Hội vật liệu xây dựng Việt Nam cũng cho rằng, thời gian qua liên tiếp các dự án hạ tầng lớn được đầu tư gồm cao tốc, cảng biển, sân bay... cùng loạt khu đô thị, dự án bất động sản triển khai dọc cả nước khiến nhu cầu cát, đá, thép, xi măng tăng. Trong khi đó, nguồn cung ở nhiều địa phương có xu hướng khan hiếm do mỏ hết hạn, bị gián đoạn khai thác vì quá trình cấp phép chậm trễ, ách tắc, ảnh hưởng đến việc cung ứng ra thị trường.

"Nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu lớn đã đẩy giá vật liệu xây dựng tăng nóng trong nhiều tháng ", ông Bắc cho hay.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu Xây dựng Việt Nam cho biết, giá vật liệu xây dựng hiện nay đang là vấn đề lớn của ngành xây dựng và các nhà thầu. Bởi, có những vật liệu tăng đến 40% giá trị, như cát xây dựng, gạch đỏ… Không những thế mà còn khan hiếm.

Lý giải về vấn đề này, theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, giai đoạn 2021-2022, tình hình xây dựng của nước ta đang chậm, khiến lượng tiêu thụ và giá vật liệu xây dựng thấp do không có nhiều công trình. Tuy nhiên, từ năm 2024 đến nay, nhiều thể chế, pháp lý được cởi trói, thị trường bất động sản được tháo gỡ khó khăn, số lượng dự án tăng nhanh. Đặc biệt có nhiều đại dự án được triển khai, thu hút số lượng lớn vật tư, vật liệu. Từ đó, vật liệu xây dựng thiếu hụt do ít nguồn cung trong khi nguồn cầu cao.

Hiện nay, do tình hình vật liệu xây dựng gặp khó khăn nên các nhà thầu đang trong tình thế tiến thoái lưỡng nan. Bởi vì tại nhiều dự án hợp đồng ký kết với đơn giá cố định. Nhà thầu tiếp tục làm thì lỗ, còn nếu dừng lại thì thiệt hại cũng rất nặng nề.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp đề nghị các cơ quan quản lý Nhà nước cần có chính sách, kế hoạch để tăng nguồn cung vật liệu xây dựng. Bên cạnh đó, cần có cơ chế kiểm tra đơn giá vật liệu xây dựng mà các tỉnh công bố có sát với thực tế không, để đảm bảo thuận lợi cho việc thi công của các nhà thầu và tiến độ triển khai công trình.

Nguồn: Kenh14; Người Lao Động; Thanh Niên; CafeF